ĺbkŃÉ˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙őđGî’ŕGđ@îŕ@>ŕBđEîoŕEńŮő>ŕB>RŕG>˙ęÁńŮ˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙ĂUÎíffĚ sƒ ˆ‰ÜĚnćÝÝٙťťgcněĚÝܙŸťš3>CLAS OTELLO €0037ž˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙Copyright (C)2000-2001 Pat Crowe. This Book Reader was distributed solely for the reading of classic books which are out of copyright. Program extends to address 3fffh. No responsibilty can be accepted for any breach of copyright nor for any other matter involved with material above this address. This material will have been added by a user of this program and not the author of this program. Please address any enquiries concerning breach of copyright or any other concerns, to that third party. óÍĆ>˙ęŔúPę ŔúQęŔ1ţ˙Íb͛ >ęa>ŕ&>ę Ŕ>˙ę ŔÍđ͜Í:Í\ÍćÍóÍ ÍBÍS ú‚˙§(Ţú ŔOÍŕ>ęŔͧ ÍÓ ÍŽ Íż ÍÓ ÍŽ ÍG ÍÓ ÍŽ úQęŔÍ|ÍĹÍr>ęÁ>xŕE>@ŕAŻŕ>ŕ˙>Óŕ@űÍ ÍvúÁˇ(ńŻęÁ́Ë VËw cËoÂÄËgÂŐË_ 9ËW -ËO ËG Ăú Ŕ<ţ >OÍŕĂú Ŕ<ţ >OÍłĂÍ ĂÍS ĚĹĂú Ŕţ(ţ(ţ(#ú Ŕţ("ţ(*ţ( *Í/ĂÍĹĂÍËĂ͘ĂÍ^ĂÍ÷ĂÍĂÍ#Ăú Ŕ=ţ˙ >OÍ|Ăú Ŕ<ţ >OÍ|Ă!>w# űÉ!6# ú6˙#6# öÉ! 6˙#6# ö6# úÉÍB͜ÍĹÉú ŔţČÍw Í ÍÓ úÁO> ‘O͜úÁOÍŽ úÁ<ţ 8>ęÁÉú Ŕţ ú ŔGÍ3 8 ř Í3 8 řÍ#@Íw  Í  úÍÓ úÁţ(=> ęÁúÁO> ‘ţ >O͜úÁOÍŽ ú Ŕţ 0<ę ŔÉú ŔţČŐĹúÁO ú Ŕţ ͟ Íw Í ÍÓ ÍŽ yţ  Ü{ę ŔÁŃÉĹú Ŕţ ú ŔĆ GÍ3  úÍ3  úúÁO Íw Í ÍÓ ÍŽ yţ  é> ę ŔÁÉ>ę Ŕ>ęÁ>ęŔę!>ęA!@}ęŔ|ęŔÍŃ!ĐŔ*§ úaŔ*§ úúŔOúŔG>š >¸ >>ęŔÉ>ęŔę!>ęA!@}ęŔ|ęŔÍ- űÍŃúŔ=ęŔ Í3  úÍĹÉÍ-(ÍŃ>ęŔúŔć€(ěÍĹÉÍŃ>ęŔúŔć€Ę˜ÍĹÉ Í3  úÍuĘ,ÍŃúŔţÂúŔţĘ#>ę Ŕ>ęŔúŔć€(ÖÍĹÉĺŐĹúŔoúŔg #F+NxĄ<(,xą úŔęŔ͡ ÍÓ ÍŽ úQęŔ>ęŔ$úŔţ(>ęŔÍŻ ÍÓ ÍŽ úQęŔ>ęŔÁŃáÉĺŐĹú Ŕţ˙(!В@§(=ůÍ3 yę Ŕ!В@y§( řÍ3 ÁŃáÉĺŐĹyę Ŕ>ęŔÍG ÍÓ ÍŽ úQęŔú ŔO>˙ę ŔÍ|ÁŃáÉĺŐĹyę Ŕţ(ţ(ţ(ţ( ţ($ţ((!pÍ(!€Í !Í! Í!°Í!ŔÍÁŃáÉÍćĺĹ~î˙" ů ôÁáÉĺŐĹú Ŕ!ů ţ(q! ţ(j!H ţ(c!p ţ(\!˜ ţ(U!Á ţ(N!Ň ţ(G!ę ţ(@! ţ (9!: ţ (2!b ţ (+!Ň &ĺŐĹ!ˆ ĺŐĹ!ŔĺŐĹ!Ú ĺŐĹ!ą ĺŐĹ!aŔ˛Ŕ*§ úÁŃáÉ Przewiń Wers Str. Roz. Wsz Liiku: Rivi Sivu Kapp LopBlättern: Zeil Seit Kapt AlleDéfiler: Ligne Page Chap ToutScrolla: Rad Sida Kap Hela Lista: Linea Pagina Cap. Tutto Blader: Lijn Blad Hfdst Alles Bla: Linje Side Kap Alle Despl.: Línea Página Cap. Todo Mudar: Linha Pagina Cap. Tudo Despl.: Línia Plana Cap. Tot ĺŐĹúŔGúŔ<¸8Í-(ÍŃ>>ę Ŕ7 ęŔ>ę Ŕ§ÁŃá§ÉĺŐĹúŔţÂO úŔţÂO úŔţ(úŔţ ÍuÍŃúŔ>ę Ŕ7 =ęŔ>ę Ŕ§ÁŃáÉĺŐĹúŔG!Đx§(~#§ ÷ô˛Ŕ*§ úÁŃá§ÉĺĹ!€6# xą řÁáÉĺŐĹy!ţ(#!@‘ţ(!€’ţ(!Ŕ“ţ(!€@y§(=ů]T! ÁÍćP* úÍćP* úÍćP* úÍćP* úÁŃáÉ> ę>ęA!  y§( ĺ>""Ŕ " úáúN"úO">ęúŔćęAÉ> ę>ęA!  y§( *GúN¸ 6*GúO¸ .Ŕ * ú>ęúŔę!úŔćęAÍŃ Í3  úÉ> ę>ęA!    ž # ÷őúŔćęAńÉĺŐĹ! Á@6# xą ř!˛Ŕ~#§(Í÷ öÁŃáÉĺĹÖ o&MD)))  0úŔţ( 8 V#F#Í' yţ őzƒ_ÁáÉĺŐĹk&)}ćđo Á ÁĹË!Ë ÁĹ{ć§(Ë8Ë=öxśw#wyśw#wÁŃáÉđ˙ˇŕ˙Íćđ@ćŕ@É>‘ŕ@É>äŕGŕHŕIÉĺŐÍć!`˜Ŕ>đ" üÍćŔ" üŃáÉĺŐ!`˜ y§(=ů> ‘W>ÍćÍ'(Í'(Í'(éőy§ ńń!`˜QÍćÍ'(Í'(Í'(éŃáÉĺĹú‚˙§(,>˙ŕO!˜`>" xą ř€>" xą ř`>" xą ř>ţŕOÁáÉĹw#< ú 6# úÁÉ!˜>"< ű! ˜"< ű!@˜6ń# úÉ!ŕ™ 6ň# ú!š>("< ű! š "< űÉ́Ĺ> ŕđđđđ/ćË7G>ŕđđđđđđđđđđ/ć°Gú€˙¨ ę˙xę€˙>0ŕú˙ÁÉţ(Ż>˙ę‚˙ÉĹ>˙ŕ$ˆ xą ű>ŕ$ÁÉőđ@ć€(đDţ‘ ôńɇ‡‡Ć€ęh˙ióúA˙ć ů*âű ňÉ>€ęh˙ióúA˙ć ů*âű ňÉ>€ęh˙@ióúA˙ć ů*âű ňɇ‡‡Ć€ęj˙kóúA˙ć ů*âű ňÉ>€ęj˙k@óúA˙ć ů*âű ňÉ˙ď=ď=|˙ď=˙˙ď=ď=˙ď=˙˙ď=ď=˙ď=˙˙ď=ď=ŕ˙ď=˙ď=ď=˙ď=ď=ď=ď=<ď=ď˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙˙MBFONTMonospaced @@@@@@   ŕ ŕ @ŔŔŕ``@€ @€ @ @@  `@@ @@@@@ @ @@ŕ@ @ŕ@ @`@ @@@€€ŕ     ŕ@Ŕ@@@@ŕŕ  @€€ŕŕ  `  ŕ€€  ŕ ŕ€€ŕ Ŕŕ€€ŕ  ŕŕ @@€€ŕ  ŕ  ŕŕ  ŕ ŕ@@ @ @€@ ŕŕ€@ @€ŕ  @@@ŕ ŕŕŕ€ŕŕ  ŕ   Ŕ  Ŕ  Ŕŕ€€€€€ŕŔ     Ŕŕ€€ŕ€€ŕŕ€€ŕ€€€ŕ€€€  ŕ   ŕ   ŕ@@@@@ŕ  ŕ   Ŕ   €€€€€€ŕ ŕ     ŕ      @     @ŕ  ŕ€€€ŕ    Ŕ ŕ  ŕŔ  ŕ€€ŕ ŕŕ@@@@@@      ŕ     @@     ŕ    @      ŕ@@@ŕ @@@€ŕ`@@@@@`€€@@@ ` `@ ŕ@ ŕ ŕ ŕ€€ŕ   ŕŕ€€€ŕ ŕ   ŕŕ ŕ€ŕ`@ŕ@@@@ŕ  ŕ ŕ€€Ŕ    @@@@@@ @€€  Ŕ  @@@@@@  ŕ   Ŕ    ŕ   ŕŕ  ŕ€€ŕ  ŕ Ŕ €€€ŕ€ŕ ŕ@`@@@     ŕ    @   ŕ   @     ŕ ŕŕ @€ŕ @@€@@ @@@@@@@€@@ @@€`€ŕŕŕŕŕŕŕ@ €`€ @ŕ     ŕ@€`@ŕ@@@@Ŕ   @ŕ@@@@@@ŕ@@@ŕ@@ € @€  @ŕ€ŕ ŕ @€@ @ŕ€ŕ ŕŕ     ŕ @ŕ @€ŕ @ŕ @€ŕŕ     ŕ @€@    ŔŔŕŕ`@ŕ@@ @ŕ€ŕ ŕ€@ @€ @ŕ€ŕ ŕŕ     ŕ @ŕ @€ŕ @ŕ @€ŕ@@@@@@@ŕ€€ŕ@€€€ Ŕ€ŕ @ ŕ  ŕ   0@@@@@@ŕ€ŕ ŕ ŕ ŕ€ŕŕ ŕ ŕ @€@ ŕ Ŕŕ€€@ŕ @@€ŕŕ ŕ@ŕ@ŕŔ @€ŕ@@`@Ŕ@@@€ŔŔŔŕ€€       @€Ŕ@Ŕŕ ŕ ŕ ŕ ŕ€@ @€@@@€ ŕ @@@ŕ @ŕŕ`ŕ€ ŕ @ŕ @€ŕ€@ŕ ŕ  @ŕ ŕ @ ŕ ŕ `€ŕ ŕ  ŕ ŕ @ŕ ŕ @ŕ€€€€ŕŕ€€€€ŕ@ €@ŕ€ŕ€ŕ @ŕ€ŕ€ŕŕ€€ŕ€€ŕ  ŕ€ŕ€ŕ€@ŕ@@ŕ @ŕ@@ŕ@ ŕ@@ŕ ŕ@@ŕŔ  ŕ  Ŕ @ ŕŕ  €@ŕ  ŕ@ŕ    ŕ@ ŕ  ŕP ŕ  ŕ ŕ  ŕ @ ŕ  ŕ  ŕ€@   ŕ @   ŕ@    ŕ    ŕ @  @@Ŕ€ŕ ŕ€ŔŔ Ŕ  Ŕ€€@ŕ ŕ ŕ @ŕ ŕ ŕ@ ŕ ŕ ŕP ŕ ŕ ŕ ŕ ŕ ŕ@ŕ ŕ ŕ @ŕ€€€ŕŕ€€ŕ@ €@ŕ ŕ€ŕ @ŕ ŕ€ŕŕ ŕ€ŕ  ŕ ŕ€ŕ€@@@@@@€@@@@@ €€€€ @@@@@ @  ŕ ŕ @ŕ   €@ŕ ŕ @ŕ  ŕ@ ŕ ŕP ŕ ŕ ŕ   ŕ@ŕ@ŕ ŕ ŕ€@  ŕ @  ŕ@   ŕ   ŕ @  ŕ ŕ€€ŕ ŕ€€   ŕ ŕMBFONTVariable pitch €€€€€€  PPřPřPP x ř(đ ŔČ @˜ŕ  @° Đ€€@€€€€€@€@@@@@€@ŕ@ @ŕ@@€Ŕ€ @@@€€@     @@Ŕ@@@@ŕŕ  @€€ŕŕ  `  ŕ€€  ŕ ŕ€€ŕ Ŕŕ€€ŕ  ŕŕ @@€€ŕ  ŕ  ŕŕ  ŕ ŕ€€@@€ @€@ ŔŔ€@ @€ŕ  @@@ŕ ŕŕŕ€ŕŕ  ŕ   Ŕ  Ŕ  Ŕŕ€€€€€ŕŔ     Ŕŕ€€ŕ€€ŕŕ€€ŕ€€€ŕ€€€  ŕ   ŕ   ŕ@@@@@ŕ  ŕ   Ŕ   €€€€€€ŕˆŘ¨ˆˆˆˆˆˆČ¨˜ˆˆŕ     ŕŕ  ŕ€€€ŕ    Ŕ ŕ  ŕŔ  ŕ€€ŕ ŕŕ@@@@@@      ŕ      @ˆˆˆ¨¨¨P   @      ŕ@@@ŕ @@@€ŕŔ€€€€€Ŕ€€@@@ Ŕ@@@@@Ŕ@ ŕ€@ŕ ŕ ŕ€€ŕ   ŕŕ€€€ŕ ŕ   ŕŕ ŕ€ŕ`@ŕ@@@@ŕ  ŕ ŕ€€Ŕ    €€€€€€@@@@@@€€€  Ŕ  €€€€€€€ř¨¨¨¨ŕ    @   @ŕ   Ŕ€ŕ   ` ࠀ€€ŕ€ŕ ŕ€Ŕ€€€Ŕ    ŕ    @ˆ¨¨¨P  @     ŕ ŕŕ @€ŕ @@€@@ €€€€€€€€@@ @@€P ŕŕŕŕŕŕŕ`€€`€€`ŕ     ŕ@€`@ŕ@@@@Ŕ  ¨@ŕ@@@@@@ŕ@@@ŕ@@ € @€P @ŕ€ŕ ŕ @€@ @ŕ€ŕ ŕŕ     ŕ @ŕ @€ŕ @ŕ @€ŕŕ     ŕ@€€@HHŔŔđřP ü\T @ŕ€ŕ ŕ€@ @€ @ŕ€ŕ ŕŕ     ŕ @ŕ @€ŕ @ŕ @€ŕ€€€€€€@ŕ€€ŕ@€€€ Ŕ€ŕˆpPpˆŕ  ŕ  °€€€€€€ŕ€ŕ ŕ ŕ x„´¤´„xŕ ŕ ŕ$HH$ŕ Ŕx„´¤„x@ŕ @@€ŕŕ ŕ@ŕ@ŕŔ @€ŕ@@`Ŕ@@@@€   ŕ€€ĐĐPPPPP€€Ŕ@Ŕŕ ŕ ŕ ŕ ŕH$H€€€  (8€€€°ˆ 8ŕ ŕ(č @ŕ @€ŕ€@ŕ ŕ   @ŕ ŕ  @ ŕ ŕ P ŕ ŕ  ŕ ŕ  @ŕ ŕ  @ŕ€€€€ŕŕ€€€€ŕ@ €@ŕ€ŕ€ŕŕ€€ŕ€€ŕ ŕ€€ŕ€€ŕ  ŕ€ŕ€ŕ€@ŕ@@ŕ @ŕ@@ŕ@ ŕ@@ŕ ŕ@@@ŕpHHčHHp¨ˆČ¨˜ˆ€@ŕ  ŕ@ŕ    ŕ@ ŕ  ŕP ŕ  ŕPpˆˆˆp @ řˆ˜¨Čˆř€@   ŕ @   ŕ@    ŕ    ŕ @  @@Ŕ€ŕ ŕ€Ŕ@ Ŕ  Ŕ€€@ŕ ŕ ŕ @ŕ ŕ ŕ@ ŕ ŕ ŕP ŕ ŕ ŕ ŕ ŕ ŕ@ŕ ŕ ŕ @ŕ€€€ŕŕ€€ŕ@ €@ŕ ŕ€ŕ @ŕ ŕ€ŕŕ ŕ€ŕ  ŕ ŕ€ŕ€@@@@@@€€€€€@ @@@@ @@@@@ @ p` @ŕ    €@ŕ  ŕ @ŕ   ŕ@ ŕ  ŕP ŕ  ŕ ŕ   ŕ@ŕ@ř¨¨ř@€@   ŕ @   ŕ@    ŕ    ŕ @  ŕ ŕ€€ŕ  ŕ€€   ŕ ŕpD€´ĺ c€™ YcňĘ cź¸ ct)źc01¨ cŘ:Ť< " OTELLO " WILLIAM SHAKESPEARE OSOBY Doża wenecki Brabancjo - senator Dwóch innych senatorów Lodowiko - krewny Brabancja Gracjano - brat Brabancja Otello - wódz, Murzyn Kasjo - jego namiestnik Jago - jego choršży Rodrygo - młody Wenecjanin Montano - zarzšdca Cypru Służšcy Otella Herold Desdemona -córka Brabancja Emilia - żona Jagona Bianka - metresa Kasja Oficerowie, panowie, gońcy, muzykanci, majtkowie, słudzy i inne osoby. Rzecz się odbywa w pierwszym akcie w Wenecji; przez resztę dramatu na Cyprze. AKT PIERWSZY SCENA PIERWSZA Wenecja. Ulica, przy której położony jest dom B r a b a n c j a. Wchodzš R o d r y g o i J a g o. RODRYGO Nie mów mi tego, Jagonie, nie mogę Słuchać tej mowy. Tyż to, coœ mš kiesš Tak rozporzšdzał, jakby była twoja, Œmiesz mi powiadać, żeœ tego był œwiadom?JAGO Do licha! słuchajże lepiej, co mówię; Jeżeli mi się o tym kiedy œniło, To mnš pogardzaj. RODRYGO Czyżeœ mi nie mówił, Że go nie cierpisz? JAGO BrzydŸ się mnš, jeżelim Nie mówił prawdy. Trzech magnatów naszych Forytowało mię na namiestnika I osobiœcie czapkowało przed nim, Aby mi dał ten stopień; jakem żołnierz. Stopień ten słusznie mi się przynależał: Znam mojš wartoœć; a on, zatopiony W swym widzimisię i w swej dumie, zbył ich Napuszonymi frazesami, srodze Nastrzępionymi w wojenne termina: „Wierzcie mi - prawił moim protektorom - Żem już mianował kogoœ na to miejsce. ” I któż to taki ten ktoœ? Patrzcie jeno: Ot, zawołany jakiœ arytmetyk, Jakiœ tam Michał Kasjo, Florentyńczyk. Podwikarz, na wpół potępiony w zwišzkach Z pięknš kobietš, który, póki życia, Jednego hufca nie powiódł do boju I na sprawieniu wojska w polu zna się Tyle co przšdka; bohater ksišżkowy, Co o teorii umie pleœć nie gorzej Niż jaki burmistrz; cała bowiem jego Sztuka wojenna w gębie, nie w praktyce. Ten to wybrany został, a ja, panie, Com w jego oczach pokazał, co umiem, W Rodos i w Cyprze, i po innych ziemiach Tak chrzeœcijańskich, jak pogańskich, pchniętym Pod wiatr i wodę przez tego plus minus, Przez tę chodzšcš kredkę; on to został, Pożal się Boże! namiestnikiem jego Murzyńskiej moœci, a ja, ja być muszę Jego choršżym. RODRYGO Ja bym wolał zostać Jego oprawcš! JAGO Nie ma na to œrodka; Taki to służby przeklęty porzšdek: Awans zależy od łask i protekcji, A nie od prawa starszeństwa, co każe, Aby po jednym odziedziczał miejsce Drugi z kolei. OsšdŸże sam teraz, Czy mam jaki bšdŸ obowišzek kochać Tego Murzyna. RODRYGO To bym go porzucił. JAGO O, pozwól: służę mu gwoli odwetu. Nie wszyscy, bracie, możem być panami, Ale nie wszyscy też panowie mogš Mieć wierne sługi. Znajdziesz niejednego W kabłšk zgiętego, potulnego ciurę, Co w niewolniczych kochajšc się więzach, Trzyma się miejsca jak osioł za lichš Garstkę obroku; a kiedy zepsieje, Na stare lata bywa odpędzony. W skórę takiego kornego cymbała! Sš znowu inni, co pod wymuskanš Formš i strojnš barwš uległoœci Chowajš serce, siebie tylko pomne; Co dajšc tylko pozór wiernych usług Swym przełożonym, popierajš przez to Własny interes, a porósłszy w pierze, Nie potrzebujš już nikogo słuchać Prócz siebie samych. Ci majš krztę ducha I do tych rzędu ja się liczę. Jużci, Gdybym był w skórze Otella, nie chciałbym,Ma się rozumieć, być w skórze Jagona: Rzecz to tak pewna, jak żeœ ty Rodrygo. Służšc mu, służęli samemu sobie: Nie z przywišzania ani z obowišzku, Niebo mi œwiadkiem! ale pod pokrywkš Tego obojga - dla widoków własnych. Gdyby me czyny miały kiedykolwiek Wydać na zewnštrz wewnętrzny stan, zakrój Mojego serca, niedługo bym potem Musiał to serce nosić u rękawa Na żer dla kruków. Nie jestem, czym jestem. RODRYGO Jakież, u licha, szczęœcie niesłychane Ma ten grubodziób, że mógł tego dopišć! JAGO Ostrzeż jej ojca, zbudŸ go ze snu, otwórz Staremu oczy, zatruj mu pociechę; Narób hałasu w mieœcie; podszczuj krewnych; Niechaj go muchy tnš za twojš sprawš. Chociaż łagodny zamieszkuje klimat; Choćbyœ mu szczęœcia nie wydarł, przynajmniej Tak mu je zapraw piołunem udręczeń, Iżby cokolwiek zbladło. RODRYGO W tym tu domu Mieszka jej ojciec, zawołam na niego. JAGO Zrób to, i głosem tak alarmujšcym Jak ktoœ, co w nocy zapuszczony ogień Dostrzeże nagle w ludnej częœci miasta. RODRYGO Hola! Brabancjo! hej! sinior Brabancjo! JAGO Wstawaj, Brabancjo! Złodzieje! Złodzieje! Strzeż się! Chroń swojš córkę! Chroń swe worki! Złodzieje! Gwałtu! Złodzieje! B r a b a n c j o ukazuje się w oknie. BRABANCJO Jakiż jest powód tego zgiełku? Co się Takiego stało? RODRYGO Wszyscyż twoi, panie, Sš w domu? JAGO Sšli drzwi twojego domu Zamknięte, panie? BRABANCJO Po co te pytania? JAGO Niech diabli wezmš! Okradli was: weŸcie Prędzej opończę! Przeszyto wam serce; Utraciliœcie połowę swej duszy. W tej właœnie chwili czarny baran tryka Białš owieczkę waszš. Żywo! żywo! Bijcie w dzwon; zbudŸcie chrapišcych sšsiadów. Inaczej czart was wystrychnie na dziadka. Żywo! powiadam. BRABANCJO Czyœcie oszaleli? RODRYGO Poznajeszże mój głos, czcigodny panie? BRABANCJO Nie: któż waœć jesteœ? RODRYGO Imię me Rodrygo. BRABANCJO Imię to jeszcze bardziej cię potępia. Wzbroniłem ci się zbliżać do mych progów; Zapowiedziałem ci, że moja córka Nie jest dla ciebie; a ty, wiedzion szałem, Przebrawszy miarę napoju przy uczcie, Przychodzisz teraz zuchwale przerywać Mój wypoczynek. RODRYGO Siniore! siniore! BRABANCJO Ale wiedz o tym, że gniewowi memu I stanowisku nie zbywa na œrodkach Dania ci tego gorzko pożałować. RODRYGO Uspokój się, siniore. BRABANCJO Co mi prawisz O okradzeniu? To przecie Wenecja, A mój dom to nie lamus. RODRYGO Zacny panie, W czystych, niewinnych chęciach tu przyszedłem. JAGO Niech kaci porwš! Jesteœ, panie, jednym Z tych, co się nie chcš modlić, gdy ich szatan Do tego nagli. Masz nas za szubrawców, Dlatego że cię przychodzimy ostrzec? Chcesz sprzšc swš córkę z berberyjskim koniem, Mieć rżšce wnuki, bachmatów za krewnych I z dzianetami być w powinowactwie? BRABANCJO Coœ ty za jeden, bluŸnierczy szczekaczu? JAGO Ktoœ, co ci przyszedł oznajmić, siniore, Że twoja córka w chwili, gdy tu stoim, Klei z Murzynem zwierza o dwu grzbietach,BRABANCJO Jesteœ nędznikiem. JAGO A pan - senatorem. BRABANCJO Za ten żart ty mi odpowiesz, Rodrygo, Znam cię. RODRYGO Odpowiem za wszystko, siniore. Ależ, dlaboga! za waszšż to wiedzš I mšdrš wolš dzieje się (a prawie Mógłbym tak sšdzić), że o tej spóŸnionej Nocnej godzinie piękna wasza córka, Pod najemnego gondoliera strażš, Zostaje w sproœnych objęciach Murzyna? Jeżeli o tym wiesz, panie, jeżeliœ Na to pozwolił, toć zaiste ciężkš, Grubš zniewagęœmy ci wyrzšdzili; Ale jeżeli nie wiesz o tym, moje Wyobrażenie o przyzwoitoœci Mówi mi, żeœmy niesłusznie zostali Znieważonymi przez was. Nie sšdŸ, panie, Abym, wyzuty z wszelkich winnych względów, Takiego sobie z waszš dostojnoœciš Żartu pozwalał. Jeżeliœcie, panie, Córki swej k ’temu nie upoważnili, Powtarzam jeszcze raz, to popełniła Wielki występek, pomiótłszy w ten sposób Obowišzkami, pięknoœciš, rozumem, Przyszłoœciš swojš dla awanturnika, Dla wszędobylca, gonišcego szczęœcie Po całym œwiecie. SprawdŸ natychmiast, panie, Czy jest w sypialni, nawet gdzie bšdŸ w domu; Jeœli jš znajdziesz, niechaj sprawiedliwoœć Œciga mię z całš surowoœciš za to, Żem cię tak czelnie zdurzył. BRABANCJO Skrzeszcie ognia! Œwiatła! hej! ZbudŸcie wszystkich moich łudził Coœ podobnego już mi się marzyło, To przypuszczenie samo mię przygniata. Œwiatła! hej! Œwiatła! Znika z okna. JAGO BšdŸ zdrów; muszę odejœć; Nie byłoby to stosowne i dla mnie Bezpieczne nawet, gdybym był stawiony Za œwiadka przeciw temu Murzynowi, A pozostajšc tu œwiadczyć bym musiał; Bo chociaż może skarci go, to jednak Rzeczpospolita nie będzie go mogła Potępić, baczšc na interes własny, Przy gotujšcej się cypryjskiej wojnie, Do prowadzenia której nie ma wodza Równego jemu kalibru. Dlatego Choć się nim brzydzę jak piekielnš plagš, Ze względu jednak na doczesny żywot, Zmuszony jestem opuœcić banderę I znak przyjaŸni, do siebie który rzeczywiœcie Jest tylko znakiem. ZawiedŸ pod „Łucznika ” Tych, co go będš szukali; niechybnie Tam go znajdziecie, i ja też tam będę. Wychodzi. B r a b a n c j o wchodzi z domownikami swymi niosšcymi pochodnie BRABANCJO Nie ma najmniejszej wštpliwoœci: zbiegła; I nic mi więcej po niej nie zostało U schyłku tego obmierzłego życia Jak sama gorycz. Powiedz mi, Rodrygo, Gdzie jš widziałeœ? Niegodziwe dziecko! Z Murzynem, mówisz? Któż by chciał być ojcem! Skšdże wiesz, waćpan, że to ona była? To nie do wiary, jak mnie oszukała! O hańbo! Cóż ci rzekła? - Więcej œwiatła! Zwołajcie wszystkich mych krewnych! - Jakmyœlisz, Czy wzięli oni œlub? RODRYGO Sšdzę, że wzięli. BRABANCJO O nieba! Jak wyjœć mogła? O wyrodna! Ojcowie, nigdy już odtšd nie mierzcie Myœli swych córek wedle ich postępków; Chyba istniejš jakie czary, zdolne Podejœć niewinnoœć młodoœci, dziewictwa. Nie wyczytałżeœ gdzie tego, Rodrygo? RODRYGO W istocie, panie, czytałem gdzieœ o tym. BRABANCJO Wezwijcie mego brata. O, wolałbym, Żebyœ jš waćpan był posiadł. Biegnijcie Jedni w tę, drudzy w tę stronę. Czy nie wiesz, Gdzie by jš można znaleŸć z tym Murzynem? RODRYGO Rozumiem, że go wyœledzę, jeżeli Raczysz mi, panie, towarzyszyć, wzišwszy Dobrš straż z sobš. BRABANCJO BšdŸ nam przewodnikiem. Przed każdym domem wołać będę; w wielu Mam wpływ przeważny. Podajcie mi szpadę, SprowadŸcie mi tu policyjne sługi I siłę zbrojnš. Poczciwy Rodrygo, Wskazuj mi drogę, zawdzięczę twe trudy. Wychodzš. SCENA DRUGA Tamże. Inna ulica. Wchodzš O t e l l o i J a g o z orszakiem. JAGO Na wojnie, panie, niejednegom zabił, Ale popełnić rozmyœlne morderstwo, Jakoœ to z moim sumieniem niezgodne. Braknie mi czasem złoœci, co by mogła W czymœ mi dopomóc. Z jakie dziesięć razy Miałem myœl pchnšć go tu, pomiędzy żebra.OTELLO Lepiej jest tak, jak jest. JAGO Kiedyż bo prawił Takie szkarady i w tak obelżywy O waszej czeœci wyrażał się sposób, Że gdyby nie ten kęs bogobojnoœci, Jakš mam, byłby mi żywcem nie uszedł. Ale czy tylko twe małżeństwo, panie, Szczelnie zawarte? bo ten magnifikus Ma popleczników i gdy się uweŸmie Co przeprowadzić, głos jego dorówna Głosowi doży. On was zechce rozwieœć Albo wam tyle narobi trudnoœci I tarapatów, o ile mu prawo Wszystkimi jego wpływami poparte Da k ’temu kiersztak [1]. ------ [1] Tj. swobodę, luz. Kiersztak to nazwa wielkiej liny okrętowej (w oryg. „cable ”). OTELLO Niech czyni, co zechce. Usługi, jakiem oddał senatowi, Zagłuszš jego skargę. Wiedz, Jagonie, I nie zaniedbam z tym jawnie wystšpić, Skoro się dowiem, że chwalba uzacnia; Wiedz, że wywodzę ród ze krwi królewskiej, Zasługi moje mogš i bez czapki Równać się z takš wysokš fortunš Jak ta, po którš sięgnšłem. O gdybym Nie kochał czule pięknej Desdemony, Pewnie bym nie był mej niezależnoœci, Nie krępowanej żadnym stałym miejscem, Samochcšc ujšł w granice i œcieœnił Za wszystkie skarby mórz. Co to za œwiatła? JAGO To gniewny ojciec z swymi przyjaciółmi: Ustšpmy, panie. OTELLO Nie mnie to przystoi. Stawię im czoło: godnoœć moja, stopień I nieskażona prawoœć mojej duszy Będš œwiadczyły za mnš. Czyż to oni? JAGO Na twarz Janusa! podobno nie. Wchodzi K a s j o z dwoma posłańcami D o ż y. OTELLO Sš to Przyboczni słudzy doży i mój Kasjo. Pomyœlnej nocy, moi przyjaciele! Cóż tam nowego? KASJO Doża cię pozdrawia, Wodzu, i wzywa, abyœ się niezwłocznie, Jak najniezwłoczniej stawił. OTELLO W jakim celu? Nie wiesz? KASJO Jeżeli domysł mój prawdziwy, O Cypr to idzie: jakoœ tam goršco. Flota przysłała ze dwunastu gońców W cišgu tej nocy, jednego za drugim. Zbudzonych ze snu wielu panów Rady Już się zebrało u doży, wysłano Na gwałt po ciebie, panie, a gdy w domu Cię nie zastano, senat pchnšł umyœlnych W trzy różne strony, aby cię wyszukać. OTELLO Dobrze się stało, żeœcie mię znaleŸli. Zostawię tylko parę słów w tym domu I pójdę z wami. Wychodzi. KASJO Co on tu porabia, Jagonie? JAGO Hm! hm! co? Pojmał tej nocy Lšdowš szkutę: zdobycz to na wieki, Jeżeli tylko się okaże prawnš. KASJO Nie zrozumiałem. JAGO Ożenił się. KASJO Z kim? O t e l l o powraca. JAGO Ba! z kim... Idziemy, panie? OTELLO Jestem gotów, KASJO Oto nadchodzi drugi poczet, wodzu, Szukajšc ciebie. JAGO To Brabancjo, miej się Na ostrożnoœci, wodzu, bo on nie ma Dobrych zamiarów. B r a b a n c j o, R o d r y g o i urzędnicy policyjni wchodzš uzbrojeni i z pochodniami.OTELLO Hola! stójcie no taml RODRYGO do B r a b a n c j a Siniore, to ten Murzyn. BRABANCJO Ha! rabusiu! Z obu stron dobywajš mieczów. JAGO Rodrygo? Jestem na pańskie usługi. OTELLO Schowajcie miecze, bo się rdzš pokryjš Od rosy nocnej. Wiek wasz, panie, więcej Dokazać może niżeli wasz oręż. BRABANCJO Nędzny rabusiu! gdzieœ podział mš córkę? Oczarowałeœ mi jš, potępieńcze; Bo powołuję się na wszystko w œwiecie, W czym jest choć trochę zdrowego rozsšdku, Czy młoda dziewka, piękna i szczęœliwa, I tak stanowczš majšca odrazę Do małżeńskiego stanu, że wzgardziła Kwiatem najpierwszej tutejszej młodzieży, Bez popadnięcia w czarodziejskie wnyki, Byłaby kiedy na ogólny poœmiech Zbiegła z ojcowskich progów, by się rzucićNa powleczone sadzš łono takiej Jak ty istoty, wzbudzajšcej postrach, Nie pocišg? Niechaj cały œwiat osšdzi, Czyli to nie jest tak jasne jak słońce, Żeœ jš ty kunsztem piekielnym usidlił, Uwiódł jej młodoœć jakimiœ kroplami Lub czymœ podobnym, co o szał przyprawia; Œledztwo to musi wykryć: jest to bowiem Jawne dla myœli, prawie dotykalne. Aresztuję cię przeto i oskarżam Jako oszusta praktykujšcego W pokštny sposób zakazane sztuki. Bierzcie go: jeœli zaœ będzie się ważył Stawić wam opór, użyjcie przemocy, Choćby miał życiem przypłacić. OTELLO Odstšpcie, Wy, co trzymacie ze mnš, i wy drudzy. Gdyby mi z roli wypadało walczyć, Byłbym był o tym wiedział bez suflera. Gdzież mam pójœć, panie, aby odpowiedzieć Na uczyniony mi zarzut? BRABANCJO Do turmy. Gdzie siedzieć będziesz, dopóki cię zwykły Bieg procedury przed sšd nie powoła. OTELLO Gdybym, przypuœćmy, był posłuszny temu, Ciekawy jestem, co by w takim razie Powiedział doża, którego posłańcy Przyszli mię w nagłym interesie państwa Wezwać do niego i oto tu stojš Czekajšc na mnie. POSŁANIEC Nie inaczej, panie; Doża jest w sali obrad i dostojna Osoba wasza była niewštpliwie Wezwana tamże. BRABANCJO Doża w sali obrad? Teraz, wœród nocy? WiedŸcie go tam! WażnšI ja mam sprawę. Wspaniały nasz doża I każdy z moich współkolegów pewnie Uczuje mojš krzywdę tak jak swojš; Bo gdyby taki czyn płazem uchodził, Lada poganin rej by u nas wodził. Wychodzš. SCENA TRZECIA Tamże. Sala obrad. D o ż a i senatorowie siedzš wkoło stołu przy œwiecach. Kilku urzędników stoi opodal, czekajšc na rozkazy. DOŻA Wieœci w tych listach nie sš zgodne z sobš: Trudno polegać na nich. PIERWSZY SENATOR W rzeczy samej, Sprzeczne sš sobie: w moim wymieniono Sto siedem galer. DOŻA W moim sto czterdzieœci. DRUGI SENATOR A w moim dwieœcie. Jakkolwiek się jednak Cyfry w nich różniš (co się musi zdarzać Tam, gdzie podobne dane sš oparte Na przypuszczeniu), we wszystkich atoli Jedna jest wzmianka o tureckiej flocie Posuwajšcej się w kierunku Cypru. DOŻA Zważywszy dobrze, rzecz to jest możebna. Nie ubezpiecza mnie błšd w tych raportach, Raczej nabawia trwogi treœć ich główna. MAJTEK za scenš Wieœci! hej! wieœcił Wchodzi U r z ę d n i k, za nim M a j t e k. URZĘDNIK Nowy goniec. DOŻA Cóż tam? MAJTEK Turecka flota żegluje ku Rodos: Mam polecenie od sinior Angela Uprzedzić o tym senat. DOŻA Co myœlicie O tej przemianie? PIERWSZY SENATOR To niepodobieństwo, Rozsšdnie rzeczy bioršc: demonstracja Dla zamydlenia nam oczu. Gdy zważym, Jak wiele Turkom zależy na Cyprze, I pod wzglšd weŸmiem, że jak z jednej lŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  `bc ÂŐ c —Z c ńŕ c Ń)Ž c_3U c´>Ěstrony Wyspa ta dla nich ważniejsza niż Rodos, Tak z drugiej, łatwiej zdobytš być może, Bo mniej jest silnie fortyfikowanš I do obrony sposobnš niż Rodos: Gdy te uwagi obok siebie stawim, Nie przypiszemy wtedy bisurmanom Niedorzecznoœci takiej, iżby mieli Chować na póŸniej to, co przede wszystkimIm pożšdane, i porzucać zamiar, Obiecujšcy im wygodnš korzyœć, Dla narażania się na bezowocne Niebezpieczeństwo. DOŻA Nie ma wštpliwoœci, Nie idzie im o Rodos. URZĘDNIK Znów posłaniec. Wchodzi G o n i e c. GONIEC Najdostojniejsza Rado! Ottomanie, W prostym kierunku sterujšc ku Rodos, W poœrodku drogi złšczyli się z drugš Częœciš swej floty. PIERWSZY SENATOR Tegom się spodziewał. Ileż przybyło im żagli? GONIEC Około Trzydziestu, panie, i teraz się znowu W tył zawrócili, zamierzajšc, widno, Pokusić się o Cypr. Sinior Montano, Wasz zaufany i gorliwy sługa, Za obowišzek poczytuje sobie Donieœć wam o tym, czcigodni panowie, Proszšc o danie mu wiary i pomoc. DOŻA Z pewnoœciš zatem na Cypr godzš. Gdzie jest Marco Lucchese? PIERWSZY SENATOR We Florencji. DOŻA Piszcie Zaraz do niego, niech wraca czym prędzej. PIERWSZY SENATOR Oto Brabancjo i dzielny nasz Murzyn. B r a b a n c j o, O t e l l o, J a g o, R o d r y g o i urzędnicy policyjni wchodzš. DOŻA Mężny Otello, musimy niezwłocznie Użyć twej dłoni przeciw Ottomanom. do B r a b a n c j a A, to wy! Witaj, cny siniore; właœnie Brakło nam waszej rady i pomocy. BRABANCJO Tak jak mnie waszej; miłoœciwy ksišżę, Wybacz: nie służba ni żadna wiadomoœć, Żem tu potrzebny, podniosła mnie z łóżka Ani troskliwoœć o publiczne dobro Myœl mš . zakłóca, bo własny mój smutek, Jest tak gwałtownej, nawalnej natury, Że wszelkie inne kłopoty pochłania, Siebie jedynie pomny. DOŻA Cóż się stało? BRABANCJO Ach! moja córka! DOŻA Umarła? BRABANCJO Tak, dla mnie, Wydarto mi jš, podle uwiedziono, Hańbš okryto za pomocš czarów I szarlatańskich œrodków; bo dziewczyna Przy zdrowych zmysłach, nie upoœledzona Ani na wzroku, ani na umyœle, Nie mogła popaœć w tak krzyczšcy obłęd, Bez czarodziejskiej w tym sprawy. DOŻA Ktokolwiek W tak niecny sposób o stratę czci waszš Córkę przyprawił, a was o jej stratę, Do tego sami w krwawej księdze ustaw Zastosujecie najsurowszš karę, Choćby nasz własny syn był tym przestępcš. BRABANCJO Kornie dziękuję waszej wysokoœci. Oto ten człowiek: ten to właœnie Murzyn, Coœcie go, panie, jak słyszałem, teraz W naglšcej sprawie rzeczypospolitej Tu zawezwali. DOŻA I SENATOROWIE Bolejemy nad tym. DOŻA Otello, cóż ty na to? BRABANCJO Nic innego Zeznać nie może, jak że to jest prawda. OTELLO Potężni, œwiatli, szanowni panowie, Wielce szlachetni i łaskawi moi Rozkazodawcy! Żem starcowi temu Wzišł córkę, prawdš jest; prawdš jest niemniej, Żem jš zaœlubił: popóty, nie dalej Sięga istota mego wykroczenia I jego zakres. Szorstka moja mowa, Obrana z krasnych wyrażeń właœciwych Czasom pokoju. Zaledwie to ramię Uczuło w sobie siedmioletnie siły, Od tej już pory, aż dotšd, odjšwszy Dziewięć ostatnich miesięcy, jedynym Moim zajęciem, w polu i w obozie, Było wojenne rzemiosło; o sprawach Tego wielkiego œwiata mało więcej Powiedzieć mogę nad to, co dotyczy Bitw i szczegółów żołnierskiego życia; Toteż i mówišc w własnej sprawie mało Barw mogę użyć. Za czym w zaufaniu Waszych łaskawych względów, bez ogródki,W prostych wyrazach po żołniersku skreœlęCały bieg mojej miłoœci; poznacie, Jakich to zaklęć, jakich eliksirów, Jakich użyłem uroków i czarów, Ażeby sobie ujšć jego córkę, O to albowiem jestem posšdzony I oskarżony. BRABANCJO Dziewczyna tak skromna, Cicha, spokojna i tak pełna wstydu, Że jš wzruszenie każde rumieniło, Byłażby zdolna, pytam, w kontr naturze, Wiekowi swemu, nie pomna ojczyzny, Rodu, imienia, wszystkiego na œwiecie, Rozmiłowywać się w czymœ, co jš samym Widokiem swoim musiało przestraszać? Byłby to bardzo chory sšd, ze wszech miarNiedoskonały, przypuszczać na chwilę, Że doskonałoœć może się tak zbłškać. Bez chytrych praktyk piekielnych, do których Musim koniecznie domagać się klucza, Stać się to nigdy nie mogło. Dlatego Jeszcze raz twierdzę, że on za pomocš Jakowychœ mikstur na krew działajšcych, Lub jakichœ kropel, zaklętych w tym celu, Wywarł tak zgubny wpływ na niš. DOŻA Twierdzenie Nie jest dowodem: w braku jawnych œwiadectw To, co przeciwko niemu przytaczacie, Sš to domysły tylko, przypuszczenia, W cienkš pozoru szatę obleczone. PIERWSZY SENATOR Powiedz, Otello, azaliœ istotnie Nadzwyczajnymi, niegodnymi œrodki Zatruł i podbił skłonnoœć tej dziewicy Czy też dopišłeœ tego przez zaloty I dozwolone zabiegi, co serce Sercu jednajš? OTELLO Raczcie po niš posłać Pod znak „Łucznika ” i zażšdać od niej Wobec jej ojca objaœnień w tej mierze. Jeœli jej usta przeciw mnie zaœwiadczš, Niechaj nie tylko wasze zaufanie I stopień, który mam od was, utracę, Ale i życie. DOŻA PrzyprowadŸcie jš tu. Parę osób ze służby wychodzi. OTELLO Choršży, prowadŸ ich, lepiej znasz miejsce.J a g o wychodzi. Nim zaœ nadejdzie, z równš rzetelnoœciš, Jak się z mych grzechów spowiadam przed niebem, Wyznam przed wami, poważni mężowie, Jakim sposobem pozyskałem miłoœć Tej pięknej, godnej kochania dziewicy I ona mojš wzajem. DOŻA Mów, Otello. OTELLO Jej ojciec lubił mnie; często, bywało, W dom mnie zapraszał, badał mnie o dziejeMojego życia w tych a w tych epokach, O bitwy, szturmy, przebyte koleje. Opowiadałem mu one, poczšwszy Od lat chłopięcych aż do owej chwili, W której mi one kazał opowiadać; Prawiłem mu o ciężkich moich przejœciach, Strasznych przygodach na morzu i lšdzie; Jakem to o włos ledwie się wydobył Z œmierciš ziejšcych bresz; jak mnie wróg pojmał I sprzedał w jasyr; jakem z tej niewoli Wyswobodzony tułał się po œwiecie; Przy czym zdarzało mi się wzmiankę czynićO dzikich stepach, szerokich jaskiniach, O rafach, skalach, niebotycznych górach, O ludożercach i o samojedach, Co się żrš wzajem, albo też o ludziach, Co majš głowy niżej ramion. Rada Słuchała tego piękna Desdemona; Jeœli jš jaki domowy interes Znaglił do wyjœcia, jak mogła, najprędzej Wracała znowu i łakomym uchem Chwytała moje słowa. Co spostrzegłszy, Razu jednego, w stosownš godzinę, Doprowadziłem jš do wynurzenia Serdecznej proœby, abym jej opisał Cały cišg mojej tułaczej pielgrzymki, Którš dotychczas słyszała częœciowo I niedokładnie. Zgodziłem się na to I nieraz z oczu jej łzy wycisnšłem Mówišc o różnych żałosnych wypadkach Mojej młodoœci. Gdym skończył mš powieœć. Obdarzyła mnie hojnie westchnieniami I rzekła: - Dziwnie to brzmiało, w istocie, Nadzwyczaj dziwnie; lubo, dziwnie lubo - Że lepiej było jej tego nie słyszeć: A jednak, jednak chciałaby się była Urodzić takim mężczyznš, i czule Podziękowała mi, i oœwiadczyła, Że jeœli kiedy kto z moich przyjaciół Kochać jš będzie i pozyskać zechce, Niechby się tylko ode mnie nauczył Tego opisu, a cel go nie minie. Takš wskazówkę majšc, przemówiłem. Ona mnie pokochała za przebyte Niebezpieczeństwa, a jam jš pokochał Za okazane nad nimi współczucie. Takich to zaklęć użyłem, nie innych. Otóż i ona, niech sama zaœwiadczy. D e s d e m o n a i J a g o wchodzš, za nimi służba. DOŻA W istocie, powieœć taka mogła ujšć I mojš córkę. Kochany Brabancjo, Spójrz na tę sprawę z nieco lepszej strony.Spękanym mieczem lepiej przecie walczyć Niż gołš rękš. BRABANCJO Każ jej mówić, panie. Jeżeli wyzna, że pierwsza choć jeden Krok uczyniła ku niemu, przekleństwo Mojej siwiŸnie, jeœli dłużej będę Jego obwiniał. Zbliż się, moœcia panno; Kogo tu widzisz w tym szlachetnym gronie, Komu najpierwej winnaœ posłuszeństwo? DESDEMONA Ojcze mój, widzę tu naprzeciw siebie Dwa obowišzki: tobie winnam życie I wychowanie, a jedno i drugie Każe mi ciebie czcić; ty jesteœ panem Mych obowišzków, bom ja twoja córka; Ale tu stoi także mój małżonek, A takie same obowišzki, jakie Skłoniły były niegdyœ mojš matkę Ciebie nad ojca przenieœć, takie same Każš mi teraz uznawać za pana Tego Murzyna. BRABANCJO Bóg z tobš! Skończyłem. Racz, panie, teraz przejœć do spraw publicznych. Przysposobione mi było mieć raczej, Nie własne dziecko. Przystšp tu, Murzynie:Bezwarunkowo oddajęć to, czego Bezwarunkowo byłbym ci odmówił, Gdyby nie było już twoim. - Przez ciebie, Mój ty klejnocie, cieszę się, że nie mam Drugiego dziecka, bo dzięki twej sprawce, Byłbym dla niego tyranem i w dyby Okuć je kazał. Jużem skończył, panie. DOŻA Niechże ja jeszcze coœ za ciebie powiem I niech te kilka uwag, jakie rzucę, Będš niejako szczeblem dla tej pary Do twoich względów. Gdzie œrodków braknie, tam z nikłš nadziejš Kończš się żale i skargi niemiejš. Nad niecofnionš biedš utyskiwać Jest to chcieć nowš biedę wywoływać. Utarczka z losem płonnym jest szermierstwem; Więcej z nim wskórasz spokojnym szyderstwem. Kto się uœmiecha będšc okradziony, Ten rabusiowi kradnie jego plony; Ale zaprawdę sam siebie okrada, Kto się tam trapi, gdzie daremna rada. BRABANCJO Trzeba więc Cypru obrony zaniechać; Nasz on, dopóki możem się uœmiechać. Dobre uwagi dla tych, co im błogo, Ale w cierpieniu nie krzepiš nikogo; Raczej przeciwnie, bo zamiast ból koić, Zmuszajš w nowš cierpliwoœć się zbroić, Takie sentencje miewajš dwa smaki: Cukru i żółci, wpływ też ich dwojaki. Lecz słowa wiatrem: nawet siła doży Plastrem przez ucho serca nie obłoży. Proszę waszej wysokoœci najpokorniej przystšpić do spraw państwa. DOŻA Turcy z ogromnš potęgš posuwajš się ku Cyprowi. Otello, tobie sš najlepiej znane umocnienia tego miejsca, a chociaż mamy tam komendanta wysoko cenionej biegłoœci,przecież głos powszechny, ten wszechwładny regulator rzeczy ludzkich, przemawia z większym zaufaniem za tobš. Musisz się przeto poddać koniecznoœci i przyćmić œwieży blask swego szczęœcia tš pochmurnš i burzliwš wyprawš. OTELLO Moc przywyknienia, cni senatorowie, Czyni mi twardš kamienistš poœciel Puchowym łożem. Mogę się pochlubić Wrodzonš, skorš do czynu rzeœkoœciš W nagłej potrzebie: jakoż gotów jestem Do tej wyprawy przeciw Ottomanom. Kornie więc chylšc się przed waszym sterem, Żšdam stosownej pieczy nad mš żonš; Przyzwoitego dla niej utrzymania I pomieszczenia: obsługi i wygód Jej urodzeniu odpowiednich. DOŻA Pójœć do ojca może, Jeżeli wola. BRABANCJO Na to się nie zgadzam, OTELLO Ani ja. DESDEMONA Ani ja: będšc na oczach Mojemu ojcu, cišgle bym gniew jego Drażnić musiała. Racz, wspaniały dożo, Przychylne ucho skłonić do mych życzeń, I przywilejem łaskawego słowa Wesprzeć je. DOŻA Czego żšdasz, Desdemono? DESDEMONA Że kocham tego Murzyna i żyję Dla niego tylko, niech o tym gwałtowna Przemiana losu mojego obwieœci Całemu œwiatu: serce me zarówno Jest przywišzane do jego osoby, Jak i do jego urzędu. Jam w duszy Mego Otella jego twarz ujrzała I jego sławie, jego bohaterstwu Duszę i przyszłoœć poœwięciłla mojš. Gdybym tu przeto pozostała, na kształt Wegetujšcej w pokoju monady, Gdy on na wojnę pójdzie, w takim razie Ogołocona bym została z tego, Co mi go głównie uczyniło drogim; I przez ten rozdział byłabym skazana Na tymczasowy byt nader dotkliwy, Pozwólcie mi więc udać się z nim razem. OTELLO Uczyńcie zadoœć jej chęciom, dostojni Senatorowie, zostawcie jej wolnoœć. Niebo mi œwiadkiem, że nie proszę o to Dla dogodzenia podniebieniu żšdzy Ni za podnietš krwi, która już we mnie Przestała kipieć z młodzieńczym zapałem; Ale jedynie tylko przez uprzejmš Powolnoœć dla niej. I niech Bóg broni Mych miłoœciwych panów od myœlenia, Że poruczonej mi tak ważnej sprawy Zaniedbam, skoro ona będzie ze mnš. Nie: jeœli płoche igraszki Amora Gnuœnš ciężkoœciš owładnš i stępiš Władz mych działalnoœć tak, że skutkiem tego Cel mej wyprawy narażony będzie Na szwank i szkodę, niech mi lada baba Rynkę na głowę wsadzi zamiast hełmu, I wszelkie szpetne znamiona niesławy Kałem okryjš moje dobre imię. DOŻA Jak uradzicie sami, tak niech będzie; Wolno jej zostać lub jechać. Rzecz nagli; Równie też nagłym poœpiech być powinien. Musisz odpłynšć tej nocy. DESDEMONA Tej nocy, Mój panie? DOŻA Tak, tej nocy. OTELLO Całym sercem. DOŻA Dziesišta rano zejdziem się tu znowu. Otello, zostaw kogo z podkomendnych, Co ci powiezie od nas nominację Oraz to, czego twój urzšd i stopień Wymagać będzie. OTELLO Oto mój choršży, Rzetelny, godzien zaufania człowiek; Jemu powierzę mš żonę, on także Zabierze z sobš to, co wasza mšdroœć Przesiać mi uzna za stosowne. DOŻA Dobrze. Dobranoc zatem każdemu z osobna. do B r a b a n c j a No, no, siniore, przestań chmurzyć czoło. Słusznali szpetnoœć przypisać niecnocie, Zięć wasz, choć czarny, jest pięknym w istocie. PIERWSZY SENATOR BšdŸ zdrów, Otello, a oszczędzaj żonę. BRABANCJO Pilnuj jej, odkšd jest na twoim chlebie; Bo zwiódłszy ojca, może zwieœć i ciebie. D o ż a, senatorowie i urzędnicy wychodzš. OTELLO Życie dam za jej wiarę. Tak więc, Jago, Tobie zostawiam mojš Desdemonę. Proszę cię, poleć swojej żonie być przy niej I sprowadŸ mi jš. jak się da najprędzej; PójdŸ, Desdemono; godzinę mam tylko Do poœwięcenia miłoœci i innym Sprawom domowym. Musim ulec temu, Czego chwilowa wymaga koniecznoœć. Wychodzi z D e s d e m o n š. RODRYGO Jagonie! JAGO Czego chcesz, zacna duszo? RODRYGO Cóż mi teraz czynić pozostaje, jak sšdzisz?JAGO Co? pójœć do łóżka i spać. RODRYGO Pójdę się natychmiast utopić. JAGO Jeżeli to uczynisz, przestanę być twoim przyjacielem na zawsze. Jakież ci głupstwoprzyszło do głowy? RODRYGO Głupstwo żyć, kiedy życie jest męczarniš, a odjęcie go sobie jest receptš, kiedy œmierć ma być lekarstwem. JAGO O nikczemnoœci! Patrzę na ten œwiat od siedmiu lat cztery razy wziętych i odkšd mogę odróżnić dobrodziejstwo od krzywdy, nie spotkałem jeszcze człowieka, który by umiał być przyjacielem samego siebie. Co do mnie, wolałbym się na człowieczeństwopomie niać z pawianem, nimbym powiedział,że się chcę utopić z miłoœci ku pętarce. RODRYGO Cóż mam tedy czynić? Wyznaję, że mi wstyd być tak zakochanym, ale nie w mej mocy temu zaradzić. JAGO Nie w twej mocy! Psu na budę! Od nas samych zależy być takimi lub owymi. Nasze jestestwo jest ogrodem, a nasza wola ogrodnikiem: jeżeli chcemy w tym ogrodzie siać pokrzywy lub sałatę sadzić; rozpleniaćhyzop, a wyrywać macierzankę; hodować jedno ziele albo pielęgnować różnego rodzaju roœliny; zapuszczać go niedbale lub skrzętnie uprawiać: możnoœć ku temu i œrodki odpowiednie leżš w woli naszej. Gdyby waga władz naszych nie miała z jednej strony szali rozumu dla zrównoważenia szali zmysłowoœci z drugiejstrony, wtedy krew i ułomnoœć naszej natury doprowadziłaby nas do najhaniebniejszych ostatecznoœci: ale mamy rozum na poskromienie w nas dzikich popędów, cielesnych bodŸców i rozkiełzanych chuci; z czego wyprowadzamwniosek, że to, co ty nazywasz miłoœciš, jest po prostu szczepem, ablegrem. RODRYGO To być nie może. JAGO Miłoœć jest jedynie krwi chuciš i ustępstwem woli. Nuże! BšdŸ mężem! Utopićsię? Top koty i œlepe szczenięta. Mienię się twoim przyjacielem i deklaruję się do ciebiebyć przywišzany linš nieprzełomnej wytrwałoœci: nigdym ci nie mógł bardziej pomóc jak teraz. Naładuj kiesę, udaj się zaniš na tę wojnę; przebierz sobie twarz w fałszywš brodę; a kiesę naładuj, powiadam. Ani można przypuœcić, żeby Desdemona miała długo kochać tego Murzyna -naładuj kiesę - a on jš nawzajem:był to gwałtowny przypływ i odpływ taki sam będzie, zobaczysz -naładuj tylko kiesę.Ci Murzyni nie sš stali w swych sentymentach - miej kiesę dobrze podszytš - łakoć, która mu teraz smakuje przesłodko jak chleb œwiętojański, wyda mu się wkrótce gorzka jak oœli ogórek. Jej skłonnoœć musi się zmienić, bo młoda; nasyciwszy się nim, pozna niestosownoœć swego wyboru. Ona musi zmiany zapragnšć,musi, ani wštpić; dlatego miej kiesę naładowanš. Jeżeli chcesz gwałtem pójœć na potępienie, obierzże przyjemniejszš drogę ku temu jak utopienie. WeŸ pieniędzy,co tylko będziesz mógł. Jeżeli trwałoœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  @”ŞjüŠj{ˇ÷ż`ĚV, P c€|EcÁpc1"c c”+q c5g Nwiary i œwiętoœć œlubów afrykańskiego włóczęgi i kuto przebieglej Wenecjanki nie sš rzeczš dla mego dowcipu i piekielnych potęg nieprzełomnš, to jš posiadać będziesz. Dlatego zaopatrz się w pienišdze. Topić się? Co za myœl dzika! Nie tędy droga do celu: raczej ci zostać obwiesiem dopišwszy swego niż topielcem nic nie wskórawszy. RODRYGO Zaręczyszże mi za skutek, jeżeli na tym oprę mojš nadzieję? JAGO Możesz œmiało na mnie liczyć. IdŸ, postaraj się o pienišdze. Mawiałem ci często i powtarzam jeszcze raz, że nienawidzę tego Murzyna. Moja ansa z serca pochodzi i twoja nie z innego Ÿródła;działajmy więc wspólnie w interesie zemsty. Jeżeli mu zdołasz przypišć rogi, sprawisz sobie przez to uciechę, a mnie pociechę. Leży jeszcze coœ więcej w łonie przyszłoœci, co się dopiero ma narodzić. Allons! marsz! Zaopatrz się w pienišdze. Jutro o tym obszerniej pogadamy. BšdŸ zdrów! RODRYGO Gdzież się zejdziemy z rana? JAGO W mojej kwaterze. RODRYGO Przybędę jak najwczeœniej. JAGO BšdŸ zdrów! do zobaczyska! Ale, ale... RODRYGO Co takiego? JAGO Nie topże się już, słyszysz? RODRYGO Jużem tej myœli zaniechał. Spieniężę cały mój majštek. JAGO BšdŸ zdrów! do zobaczyska! Naładuj trzos,a dobrze. R o d r y g o wychodzi. Tak zawsze z głupców robię sobie łyko. Krzywdę bym czynił memu rozsšdkowi, Gdybym czas marnie tracił z takim dudkiemI nie korzystał na tym. Nienawidzę Tego Murzyna: chodzš pogadanki, Że on przy mojej żonie mnie luzował; Może to bajka, nie mam pewnych danych, Że tak jest; samo jednak podejrzenie Tego rodzaju staje mi za pewnoœć. Murzyn ma o mnie wysokie mniemanie, Tym ci skuteczniej mogę dopišć celu. Kasjo przystojny: pomyœlmy no trochę. Zabrać mu miejsce i nasycić zemstę Jednym zamachem; ale jak? pomyœlmy. Gdybym po pewnym czasie otumanił Ucho Otella nieznacznym poszeptem, Że on i jego żona sš na stopie Za poufałej? Kasjo miły człowiek, Kształtny, mogšcy wzbudzić podejrzenie; Na serc podbójcę stworzony; a Murzyn Jest charakteru łatwego, prawego, Wierzy w uczciwoœć, gdzie widzi jej pozór,I najdokładniej daje się jak osioł Za nos prowadzić. Plan mój już osnuty; Rzucone ziarno: piekło i noc czarna Wyda potworny owoc z tego ziarna. Wychodzi. AKT DRUGI SCENA PIERWSZA Miasto portowe na Cyprze. Taras nad morzem Wchodzi M o n t a n o z dwoma obywatelami. MONTANO Czy tam co widać na morzu z przylšdka? PIERWSZY OBYWATEL Nic prócz wysoko wezbranej powodzi. Nie mogłem dostrzec ni jednego żagla Pomiędzy niebem a powierzchniš fali. MONTANO Coœ dziœ wiatr głoœno przemawiał do lšdu; Nie pomnę, aby kiedy szturm podobny Do parapetów naszych zakołatał. Jeœli tak samo dšł na pełnym morzu, Jakiż dębowy bal, bity kafarem Walšcych się nań fal, mógł nie wyjœć z fugi? O czymże przyjdzie nam usłyszeć? DRUGI OBYWATEL Pewnie O rozproszeniu tureckiej eskadry. Bo stańcie jeno na wspienionym brzegu I patrzcie, jak to rozdšsane wały Miotajš się ku chmurom, jak bałwany Rozkołysane, z monstrualnš grzywš, Rzygajš wodę w oczy NiedŸwiedzicy I zdajš się chcieć zalać wieczny œwiecznik Gwiazdy Polarnej. Nigdym jeszcze dotšd Nie widział takiej wœciekłoœci żywiołu. MONTANO Jeœli turecka flota nie zdšżyła Wczeœnie się schronić do jakiej zatoki, To po niej; ujœć jej nie będzie podobna. Wchodzi T r z e c i o b y w a t e l. TRZECI OBYWATEL Wieœci, panowie! Wojna już skończona. Tak srodze Turkom dała się we znaki Ta nawałnica, że plan ich okulał; Jeden z weneckich okrętów był œwiadkiem Ciężkiego szwanku i rozbicia większej Częœci ich floty. MONTANO Pewnaż to wiadomoœć? TRZECI OBYWATEL Okręt ów właœnie zawinšł do portu: Jest to weroński bryg. Kasjo, namiestnik Bohaterskiego Murzyna Otella, Wysiadł już na lšd; sam wódz, opatrzony W pełnomocnictwo nieograniczone, Na morzu jeszcze jest żeglujšc ku nam. MONTANO Cieszę się z tego, godzien on być rzšdcš. TRZECI OBYWATEL Tenże sam jednak Kasjo, co nam przyniósł Pociechę wieœciš o klęsce tureckiej, Smutnš ma minę i modły zanosi Za całoœć wodza, bo ich rozdzieliła Gwałtowna burza. MONTANO Bogdajby ocalał! Służyłem pod nim; jest to całš gębš Żołnierz i hetman. IdŸmy do przystani Przybyły okręt powitać i posłać Wzrok na spotkanie dzielnego Otella Aż tam, gdzie krańce morza i błękitu W jedno spływajš. TRZECI OBYWATEL IdŸmy, bo co chwila Nowych się goœci możemy spodziewać. Wchodzi K a s j o. KASJO Dzięki wam, mężni obrońcy tej wyspy, Za te przychylne uczucia dla wodza. Oby go nieba zachowały cało! Bo oddzielony od niego zostałem Poœród bałwanów wzburzonego morza. MONTANO Dobryż ma okręt? KASJO Mocno zbudowany, I sternik mistrzem jest w swoim rzemioœle; Nadzieje moje przeto nie sš jeszcze Œmiertelnie chore i liczš na bliski Powrót do zdrowia. Glosy za scenš: „Żagiel! żagiel! żagiel! ” Co to za krzyki słychać? Wchodzi C z w a r t y o b y w a t e l. CZWARTY OBYWATEL Miasto opustoszało. Tłumy ludu Na brzeg wybiegły i wołajš: żagiel! KASJO Moja nadzieja zwiastuje Otella. Słychać wystrzały. DRUGI OBYWATEL Wydajš teraz powitalne salwy: Nie jest to zatem w każdym razie okręt Nieprzyjacielski. KASJO IdŸ pan, proszę, zobacz, I przynieœ nam wieœć pewnš, kto to przybył. DRUGI OBYWATEL Spieszę natychmiast. Wychodzi. MONTANO Panie namiestniku, Chciej mi powiedzieć, czy wasz wódz ma żonę? KASJO I jakš jeszcze! Zaœlubił dziewicę, Która z opisem najidealniejszym Może się równać, która by zdołała Najwytworniejsze pióro w kłopot wprawić,Bo mieœci w sobie wszelkš doskonałoœć, Na jakš może zdobyć się natura. D r u g i o b y w a t e l wraca. Któż to przypłynšł? DRUGI OBYWATEL To niejaki Jago, Choršży wodza. KASJO Szczęœliwš zaiste Miał podróż, kiedy mógł przybyć tak prędko. Orkany nawet, wichry i topiele, Spiczaste rafy i w mur zbite piaski, Te przyczajone wrogi niewinnego Tramu okrętów, jakby ulegajšc Wpływom pięknoœci, stłumiły złoœć w sobie Dla przepuszczenia boskiej Desdemony. MONTANO Któż ona? KASJO Ta to, o której mówiłem, Pani naszego pana, powierzona Pieczy dzielnego Jaga, który nasze Oczekiwania uprzedził o tydzień Przybywszy teraz, panie chroń Otella! Zbawczym swym tchnieniem wezdmij jego żagiel, By mógł okrętem swym ten port ucieszyć, Chyżo w objęciach Desdemony spoczšć, Wlać nowy zapał w nasz duch półprzygasłyI uszczęœliwić cały Cypr. O, patrzcie! Wchodzš z orszakiem D e s d e m o n a, E m i l i a, J a g o i R o d r y g o. Klejnot okrętu na brzeg wysiadł. Cyprze, Zegnij kolana przed niš. Czeœć ci, pani! Błogosławieństwo nieba niechaj będzie Z tobš, za tobš, w kršg ciebie! DESDEMONA Dziękujęć, Waleczny Kasjo: wiesz co o mym mężu? KASJO Jeszcze nie przybył i nic więcej nie wiem Nad to, że zdrów jest i wkrótce tu będzie. DESDEMONA Boję się tylko - czemuœ się z nim rozstał??KASJO Straszny spór morza ze sklepieniem niebiosRozdzielił nasze statki. Słychać wystrzały. Słyszysz, pani? Zbliża się jakiœ okręt. Głosy za scenš: „Żagiel! żagiel! ” DRUGI OBYWATEL Ogniem z dział wita naszš cytadelę, SnadŸ i to nasi. KASJO Chciej pan pójœć to sprawdzić. Wychodzi D r u g i o b y w a t e l. Moœci choršży, witaj! Witaj, pani! Całuje E m i l i ę. Niech ci ta moja œmiałoœć krwi nie psuje, Kochany Jago, wiem ja, co wypada, I stšd ten œmiały objaw uprzejmoœci. JAGO Gdyby jej usta były dla waszmoœci Podobnie szczodre jak jej język dla mnie, Wnet byœ był syty. DESDEMONA Biedna, słów jej braknie. JAGO Ma niepoœledni ich magazyn: nieraz Doœwiadczam tego, kiedy bym chciał zasnšć. W twej obecnoœci, pani, naturalnie Cofa się trochę z językiem za szaniec I w myœli tylko gdera. EMILIA Co też pleciesz! JAGO IdŸ, idŸ; obrazki z was za progiem domu, Dzwony w pokojach, dzikie koty w kuchni, Œwięte, jeżeli same co zbroicie, Diablice, gdy kto wam w czym nie dogodzi; Komedyjantki koło gospodarstwa, A gospodynie w łóżku. DESDEMONA O bluŸnierco! JAGO Jeœli to kłamstwo - Turkiem mnie nazwiecie, W dzień się bawicie, w nocy pracujecie. EMILIA Pochwalnych ód mi nie pisz. JAGO Nie chciej tego. DESDEMONA Cóż byœ napisał, gdybyœ mnie miał chwalić?JAGO O, nie wyzywaj mnie do tego, pani, Bo Jago zero, jeżeli nie gani. DESDEMONA Spróbuj. Czy poszedł kto do portu? JAGO Poszedł. DESDEMONA do siebie Nie w smak mi żarty, chcę atoli pokryć Stan mój wewnętrzny wesołym pozorem, No, jakżebyœ mnie pochwalił, Jagonie? JAGO Myœlęć ja nad tym, lecz pomysł w tej mierze Tak się odczepia od mej mózgownicy Jak muchy z lepu, wyrywa mózg z sobš, Wszystko; wszelako muza ma pracuje I w taki sposób wydaje swój poród: Białam, piękna i sprytna, stšd dwie mam korzyœci: Pięknoœć wróży mi szczęœcie, spryt takoweiœci. DESDEMONA A jeœli pięknoœć jest czarna przy sprycie? JAGO Jestli czarna i sprytna, daję w zakład szyję, Że ktoœ biały niebawem jej czarnoœć pokryje. DESDEMONA Coraz to gorzej. EMILIA A jeżeli która Jest, dajmy na to, piękna, ale głupia? JAGO Głupstwo pięknej kobiecie nie może zawadzić, Bo przy pięknoœci każda umie sobie radzić. DESDEMONA Niesmaczne to, stare koncepta, zdolne rozœmieszyć karczemnš kompanię. Cóż byœ powiedział o kobiecie brzydkiej i głupiej zarazem? JAGO Niech będzie jak gęœ głupia i szpetna jak flšdra, Potrafi to, co każda i piękna, i mšdra. DESDEMONA Cóż za straszne nieuctwo! Najgorszš pochwaliłeœ najlepiej. Jakaż ci pochwała pozostaje dla prawdziwie zacnej kobiety? Dla kobiety, której wszechstronna wartoœć zmusza złoœliwoœć nawet do oddania jej sprawiedliwoœci? JAGO Taka, co krasš nęci, a nie razi pychš, Ma język nie dla kształtu, jednakże jest cichš; Choć jej złota nie braknie, nie pstrzy się jak lala, Mogłaby, przecież nigdy sobie nie pozwala; Gdy ma powód do gniewu i do zemsty możnoœć, Zniesie urazę, odwet majšc za bezbożnoœć; Której nigdy do głowy nie przyjdzie myœl taka, Że lepszy jest mlecz œledzia niż ogon szczupaka; Co powierzone sobie szanuje sekreta, A sama nie ma żadnych: o, taka kobieta Warta - jeżeli tylko jest gdzie takie dziwo...DESDEMONA Czegóż warta? JAGO Karmić bębny i cienkie butelkować piwo. DESDEMONA Możnaż się zdobyć na bardziej kulawš, nieudolnš konkluzję? Nie ucz się od niego, Emilio, choć jest twoim mężem. Cóż ty na to, moœci Kasjo? Nie jestże to najbezbożniejszy, najbezwstydniejszy bajarz? KASJO Ršbie krzyżowš sztukš, łaskawa pani: więcej ma zalet jako żołnierz niżeli jako œwiatowiec. JAGO do siebie Bierze jš za rękę; tak, tak, szeptajcie do siebie: w takiej to wštłej tkance uwikłam tak wielkš muchę jak Kasjo. Tak, tak, uœmiechaj się do niej, uœmiechaj; równaj nogi, tym dogodniej cię spętam przez tę dwornoœć. O, tak, tak, przewybornie! Jeżelita uprzejmoœć wyzuje cię z twego namiestnikostwa, to lepiej ci było tak często nie całować swych, trzech palców, którymi z takš gracjš odgrywasz rolę galanta. Brawo! Œlicznie całujesz: co za wytworna dwornoœć! w rzeczy samej. Znowu palce do ust? Rad bym, żeby ci się zamieniły w lewatywy. Słychać tršbkę. To wódz, znam jego tršbkę. KASJO Tak, to on. DESDEMONA IdŸmy naprzeciw niego. KASJO Oto idzie. Wchodzi O t e l l o z orszakiem. OTELLO O mój piękny żołnierzu! DESDEMONA Mój Otello! OTELLO Zdumienie moje, żem cię tu już zastał, Równa się mojej radoœci. O drogi, Zachwycajšcy skarbie duszy mojej! Gdyby po każdej burzy miała taka Cisza nastawać, niech szalejš wichry, Póki uœpionej œmierci nie przebudzš; Niech się na góry fal pnie łódŸ wędrowna Aż po sam Olimp i w głšb spada nazad Aż po kraj piekieł! Gdyby trzeba było Umrzeć natychmiast, skonanie w tej chwili Błogosławieństwem by mi się wydało, Bo rozkosz mojej duszy tak jest wielka, Ze się obawiam, czy druga podobna We mgle przyszłoœci jest mi zachowana. DESDEMONA Niechże Bóg broni, aby nasza miłoœć I nasze szczęœcie nie miało się, owszem, Z liczbš dni zwiększać! OTELLO Œwięte twe życzenie! Nie mogę zmieœcić mej radoœci w słowach;Oby w harmonii serc naszych nie zaszła Inna niezgodnoœć jak obecnie. Całuje jš. JAGO do siebie Brawo! Jesteœcie teraz dobrze nastrojeni; Ale ja wkrótce odkręcę te kołki, Co dajš takš dŸwięcznoœć waszym strunom.Jakem uczciwy, rozstroję ten współdŸwięk.OTELLO PójdŸmy na zamek. Tak więc, przyjaciele, Wojna skończona. Turcy potonęli. Jakże się macie, moi dobrzy, moi Starzy znajomi? Luba, znajdziesz w Cyprze Dobre przyjęcie, bo mam na tej wyspie Wielu życzliwych. O najukochańsza, Nie klejš mi się wyrazy, majaczę Ze zbytku szczęœcia. Proszę cię, Jagonie, Każ moje skrzynie poznosić z okrętu I kapitana przyprowadŸ mi z sobš Do cytadeli; dzielny to marynarz. Jego zasługi o wielki szacunek Słusznie wołajš. IdŸmy, Desdemono, Jeszcze raz, bšdŸ mi w Cyprze pozdrowiona! O t e l l o i D e s d e m o n a wychodzš ze swym orszakiem. JAGO do swego sługi IdŸ do portu i czekaj tam na mnie. do R o d r y g a Zbliż no się, bracie: jeżeli masz odwagę -a mówiš, że nawet tchórze, zakochani będšc,nabierajš szlachetnych impulsów, których im odmówiła natura -jeżeli tak jest, to słuchaj, co ci powiem. Kasjo będzie miał tej nocy straż w zamku; przede wszystkim jednak muszę ci powiedzieć, że Desdemona jest w nim naprawdę zakochana. RODRYGO W nim? To być nie może. JAGO Przyłóż palec, ot tak, i zważ, co ci powiem. Przypominasz sobie, jak ona namiętnie pokochała zrazu tego Murzyna, za to tylko, że przed niš junaczył i prawił smalone duby. Możnaż przypuœcić, że go stale kochać będzie za gadulstwo? Odwołujęsię do twego rozsšdku. Jej oczy potrzebujškarmi, a cóż im za rozkosz patrzeć na diabła? Aby krew, po pewnym czasie pożycia ochłodzona, na nowo mogła zakipieć i namiętnoœć, ukołysana, na nowo się rozbudzić, niezbędnš jest ku temu kształtnoœć postawy, stosownoœć wieku, gładkoœć oblicza i obejœcia, czego wszystkiego Murzynowi braknie. Otóż w braku tego rodzaju dezyderiów subtelna jejczułoœć widzieć będzie zawód, zacznie czućni esmak, ckliwoœć, a następnie odrazę do tego Murzyna; sama natura do tego jš przywiedzie i znagli do nowego wyboru. Przypuœciwszy to, przyjacielu, a przypuszczenie to jest niezbite, bynajmniej nie nakręcone, któż stoi na wyższym szczeblu do tego szczęœcia jak Kasjo? Zręczny to hultaj, nie posuwajšcy skrupulatnoœci dalej jak do nadania sobie uczciwego przyzwoitego pozoru, pod którym by tym lepiej mógł zaspokajać swoje sproœne, kryjome chuci? Nikt jak on,nikt jak on: przebiegły to, szczwany hultaj;wyżeł na gratki, którego oko umie bić fałszywš monetę sposobnoœci, gdy prawdziwa się nie nastręcza: szatan wcielony. Przy tym hultaj ten jest młody i przystojny i posiada wszelkie warunki, za którymi pstre, puste głowy szalejš; hultaj to kompletny, z piekła rodem! i ona go już sobie upatrzyła. RODRYGO Nie mogę temu uwierzyć; znam jej bogobojny sposób myœlenia. JAGO Ot wyjechał z bogobojnoœciš jak na targ z łysš kobyłš. Toć przecie wino, które ona pije, jest z gron nie z czego; gdyby była bogobojna, nie zakochałaby się była w Murzynie. Bogobojna głupoto! Nie uważałŸeœ, jak mu dłoń muskała palcami? nie uważałżeœ tego? RODRYGO Uważałem; ale to tylko tak, z życzliwoœci. JAGO Z lubieżnoœci, tak to pewne, jak że mam pięć palców u ręki. Był to wstęp, nieznaczny prolog do dzieła bezwstydu i nierzšdu. Tak się do siebie zbliżyli ustami żesię ich tchnienia objęły nawzajem. Obmierzłe myœli! nieprawdaż, Rodrygo? Skoro te porozumienia utorujš sobie drogę, tuż za nimi pójdzie akcja główna i ostateczne rozwišzanie; tfy! Ale jest na to sposób; posłuchaj mojej rady, przyjacielu, nie na próżno sprowadziłem cię z Wenecji. BšdŸ tej nocy na warcie; mojš rzeczš będzie naznaczyć ci posterunek; Kasjo nie zna cię; ja będę w pobliskoœci; staraj się jakim bšdŸ sposobem w gniew go wprawić, bšdŸ to mówišc za głoœno, bšdŸ to szydzšcz jego służbistoœci, bšdŸ to innym jakim œrodkiem drażnišcym, który czas i okolicznoœci za najstosowniejszy ci wskażš.RODRYGO Dobrze. JAGO On jest porywczy, pasjonat; zechce cię może laskš uderzyć; połechcz no go tak, żeby to zrobił; będzie to dla mnie ł. Jeżeli trwałoœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  @”ŞjüŠj{ˇ÷ż`ˆ cč Dc,!cMŢc+#Zc…+Ă cH6 Vdostateczne do podburzenia Cypryjczyków, którzy się nie prędzej uspokojš, aż Kasjo od obowišzków oddalony zostanie. Wtedy będziesz miał uproszczonš drogę do celu œrodkami, jakimi będę mógł rozporzšdzać; itym sposobem pozbędziemy się zawady, bezusunięcia której nie moglibyœmy się spodziewać powodzenia. RODRYGO Zgoda, uczynię to, tylko mi nastręcz sposobnoœć. JAGO O to się nie troszcz; przyjdŸ tylko niebawem do cytadeli. Muszę pójœć teraz naokręt po jego rzeczy, bšdŸ zdrów. RODRYGO Do widzenia. Wychodzi. JAGO Że się w niej Kasjo kocha, temu wierzę; Że ona kocha go, to wiarogodne. Murzyn ma stały, szlachetny charakter (Choć go nie cierpię, muszę mu to przyznać) I, ani wštpić, będzie dobrym mężem Dla Desdemony. Ja jš także kocham, Nie samš tylko zmysłowš miłoœciš, Jakkolwiek, prawdę mówišc, niedalekim Od tak wielkiego grzechu, głównie jednak W widoku zemsty; podejrzenie bowiem, Że się ten Murzyn wkradł do mej kwatery, Jak witriolem pali mi wnętrznoœci. Póty nie zdoła nic mnie zaspokoić, Póki nie oddam mu wet za wet; gdyby To zaœ chybiło, opętam mu duszę Takš zazdroœciš, że jej nie uleczy Żadna rozwaga; do spełnienia czego, Byle mi tylko nie skrewił ten mały Wenecki szpiczak, którego podjudzam, Pan Michał Kasjo za most mi posłuży. Opiszę go jak węża przed Murzynem, Bo się obawiam, aby i on także Nie znalazł drogi do mojej szlafmycy; Zyskam Murzyna serce, zaufanie I wdzięcznoœć za to, że go wykieruję Na błazna; że go z pokoju i szczęœcia W szaleństwo stršcę. Oto szkic tej matni, Blady on jeszcze, czas go uwydatni. Wychodzi. SCENA DRUGA Ulica. Wchodzi H e r o l d z proklamacjš w ręku; za nim lud. HEROLD Wolš jest Otella, dostojnego, walecznego generała naszego, ażeby z powodu œwieżo nadeszłych wieœci o zupełnym zniszczeniu floty tureckiej, całe miasto objawiło swš radoœć, bšdŸ to przez taniec, bšdŸ to przezfajerwerki, bšdŸ przez inne jakiekolwiek zabawy i uciechy, odpowiednie upodobaniu każdego; tym bardziej że obok tak fortunnego wypadku generał œwięci dziœ swoje zaœlubiny. Generał pragnšł, aby to ogłosić. Wszystkie kuchnie zamku sš otwarte i wolno w nich każdemu weselić sięi bankietować od tej, to jest pištej godziny,aż dopóki zegar nie wybije jedenastej. Niech nieba błogosławiš wyspę Cypr i naszego dostojnego generała Otella! Wychodzš. SCENA TRZECIA Przedsień w zamku. Wchodzš O t e l l o, D e s d e m o n a, K a s j o i służba. OTELLO Œcisłš tej nocy miej straż, mój Michale; Trzeba nam samym mieć się na bacznoœci, Aby uciecha miary nie przebrała. KASJO Jago otrzymał już rozkaz po temu; Pomimo tego jednak osobiœcie Oko mieć będę. OTELLO Jago jest sumienny. BšdŸ zdrów, Michale; jutro jak najraniej Pomnij przyjœć do mnie. PójdŸ, najukochańsza. Kto targu dobił, może zyski cišgnšć; Nam już się godzi korzyœć tę osišgnšć. Dobranoc. Wychodzi z D e s d e m o n š i służbš. Wchodzi J a g o. KASJO Trzeba nam pójœć na wartę, Jagonie. JAGO Jeszcze nie teraz, namiestniku, dopiero dziesišta. Generał pozbywa się nas tak wczeœnie z miłoœci ku swojej Desdemonie i za złe mu tego wzišć nie można, jeszcze się niš nie nacieszył, a to kšsek godzien Jowisza. KASJO Rzadka to kobieta, w rzeczy samej. JAGO I ognista, na honor. KASJO W istocie, dziwnie hoże i nadobne stworzenie. JAGO Co to za oczy! Zdaje mi się, że jest w nich coœ wyzywajšcego. KASJO Coœ podbijajšcego, a przy tym, zdaje mi się, nadzwyczaj skromnego. JAGO A kiedy mówi, to tak, jak gdyby do serca szturm przypuszczała. KASJO W istocie, doskonałoœć sama. JAGO Daj im Boże szczęœcie w łożu! PójdŸ, namiestniku, mam gšsiorek wina, a tam wpodle jest kilku cypryjskich zuchów, co byradzi szturchnšć w kubki za zdrowie czarnego Otella. KASJO Tej nocy ani kropli, Jagonie. Mam słabš, nieszczęœliwš głowę do picia. Rad bym, żeby koleżeństwo wynalazło inny jaki obyczaj na objawienie serdecznoœci. JAGO To walni chłopcy; tylko jeden kubek, ja za ciebie pić będę. KASJO Wypiłem dziœ wieczór tylko jeden kubek, i to dobrze wodš zobojętniony, a patrz, jakš tu rewolucję wywołał. Już to takie moje upoœledzenie; nie mogę brawować z mojš słaboœciš. JAGO Ejże! ejże! toć to noc na hulankę przeznaczona, a ci panowie tak bardzo sobie tego życzš. KASJO Gdzież oni sš? JAGO U bramy wchodowej; gdybyœ chciał ich tu zaprosić. KASJO No, mniejsza zresztš, ale niechętnie to czynię. Wychodzi K a s j o. JAGO Jeœli choć jeden kubek wlać weń zdołam Do tego, co już dziœ wieczorem wypił, Tak się drażliwy stanie i zajadły Jak mały piesek bonoński. Rodrygo, Któremu miłoœć przewróciła głowę Prawie na wywrót, wychylił już kilka Porzšdnych miarek na czeœć Desdemony I jest na warcie. Uraczyłem przy tym Tęgo przed chwilš trzech cypryjskich chwatów, Hardych i ciętych, i dbałych o honor, Prawdziwe jšdro tutejszej młodzieży; Ci sš na straży także. Owoż tedy Wœród tej drużyny dobrze podchmielonej Przywiodę Kasja do czegoœ takiego, Co całš wyspę oburzy. Już idš. Niech jeno plan mój nogi nie wywinie, Z wiatrem i nurtem łódŸ moja popłynie. Wchodzi K a s j o, z nim M o n t a n o i dwóch innych Cypryjczyków. KASJO Na honor, już mi się w głowie kręci. MONTANO Cóż znowu? Od kilku kropel? Nie było nawetflaszki, jakem żołnierz. JAGO Hej, wina! œpiewa Uderzmy w puchary: buch! buch! Uderzmy w puchary: buch! Łyk rzeŸwi człowieka, A życie ucieka, Więc dalej! niech pije, kto zuch! Wina, chłopcy! Przynoszš wino. KASJO Na honor, przednia œpiewka. JAGO Nauczyłem się jej w Anglii, gdzie sš zawołane majstry od kufla. Ani Duńczyk, ani Niemiec, ani nawet opasły Holender - hej, wina! - nie dotrzyma placu Anglikowi. KASJO To więc Anglicy majš takie tęgie głowy? JAGO Ba! kiedy Duńczyk legnie trupem, Niemiec pod ławę się stoczy z przepicia, a Holenderodda to, co wypił, Anglik spokojnie każe sobie nalewać nowy puchar. KASJO Za zdrowie naszego generała! MONTANO Chętnie je przyjmuję, namiestniku, i godnie na nie odpowiem. JAGO O kochana Anglio! œpiewa Król Stefan nie był marnotrawca, Z szaraku nosił szarawary; Dał za nie tylko dwa talary I jeszcze zdziercš nazwał krawca. Pan to na wielkie był rozmiary, A tyœ niebogim jest chudzinš; Zbytkiem narody nawet ginš, Wdziej więc na siebie płaszcz swój stary. Hola! jeszcze wina! KASJO To jeszcze przedniejsza œpiewka niż tamta. JAGO Chceszże, abym jš powtórzył? KASJO Nie, nie; bo mi się zdaje niegodnym swego miejsca, kto coœ takiego czyni. Tak, tak. Opatrznoœć jest nad wszystkimi, sš dusze, co się doczekajš zbawienia, i sš dusze, co się nie doczekajš zbawienia. JAGO Masz słusznoœć, kochany namiestniku. KASJO Co do mnie, bez obrazy generała i kogo bšdŸ wyższej rangi spodziewam się doczekać zbawienia. JAGO Tak samo i ja, mój namiestniku. KASJO Za pozwoleniem, tylko nie wprzód ode mnie:namiestnik powinien być wprzód zbawionym niż choršży. Ale doœć tego: idŸmy na służbę.Przebacz nam Panie nasze grzechy! IdŸmy, panowie. Nie myœlicie przecie, żem ja pijany! To mój choršży, to moja lewa ręka, a to prawa, widzicie, żem nie pijany; mogę jeszcze dobrze stać i mówić dobrze. WSZYSCY Zupełnie dobrze. KASJO No, to bardzo dobrze; nie trzeba wam przeto myœleć żem pijany. Wychodzi. MONTANO IdŸmy, panowie; czas już na tarasie Wartę rozstawić. JAGO Mieliœcie, panowie, Próbkę naszego namiestnika, jest to Wojownik, godzien przy Cezarze służyć I rozkazywać, ale ma tę wadę, Coœcie widzieli, ta zaœ do istotnej Jego wartoœci w takim jest stosunku Jak dzień do nocy w czasie porównania: Długoœć ich równa. Szkoda go prawdziwie. Boję się, żeby Otella w nim ufnoœć Nie zamieszała spokojnoœci Cypru, Gdy go ta jego słaboœć w niewłaœciwej Porze napadnie. MONTANO Częstoż on tak bywa? JAGO Co dzień przed pójœciem spać; zdolny jest czuwać Całe dwie doby, jeżeli go trunek Nie ukołysze. MONTANO Nie byłożby dobrze Uprzedzić o tym generała? Może On o tym nie wie? Może jego dobroć Dostrzega tylko cnót Kasja, a wady Raczej przeocza? Azaliż tak nie jest? Wchodzi R o d r y g o. JAGO Rodrygo? ! po cichu do niego Czego chcesz? ruszajże za nim. Wychodzi R o d r y g o. MONTANO Szkoda, doprawdy, że zacny Otello Tak ważne miejsce, bo drugiego siebie, Nałogowemu zwierza pijanicy. Miałby zasługę, kto by mu w tej mierze Oczy otworzył. JAGO Nie zrobię ja tego, Choćby mi cały Cypr dawano za to. Szczerze miłuję Kasja i wolałbym Uleczyć go z tej wady. Ale cicho! Cóż to za hałas? Krzyki za scenš: „Na pomoc! na pomoc! ” R o d r y g o wbiega, K a s j o œciga go. KASJO Ha, psie! gałganie! MONTANO Co to, namiestniku? KASJO A łajdak! uczyć mię mych obowišzków? Zbiję na leœne jabłko tego szelmę. RODRYGO Bić mnie! KASJO Ujadasz jeszcze? Uderza R o d r y g a. MONTANO Namiestniku, Powœcišgnij swój gniew, proszę. Wstrzymuje go. KASJO Puœć mię waćpan, Jeżeli nie chcesz sam oberwać guza. MONTANO WstydŸ się, pijany jesteœ. KASJO Ja pijany? Bijš się. JAGO Panowie, dajcie pokój! Do R o d r y g a na stronie IdŸ, krzycz: gwałtu! Wychodzi R o d r y g o. Mój namiestniku! przestańcie, panowie! Panie Montano! Namiestniku! Hola! Na pomoc! Także straż odbywać mamy? Dzwon bije na alarm. Diavolo! któż to na alarm uderzył! Całe się miasto poruszy. Dlaboga! Stój, namiestniku! zhańbisz się na zawsze. Wchodzi O t e l l o z orszakiem. OTELLO Co się tu dzieje? MONTANO Krew się leje ze mnie. Zranił mię. Musi umrzeć! OTELLO Ach, stójcie, Jeœli wam życie miłe! JAGO Namiestniku! Panie Montano! Przestańcie, na Boga! Zgodneż to z waszym stopniem, obowišzkiem? Stójcie! generał mówi: dajcież pokój! OTELLO Co się to znaczy? Jak przyszło do tego? Czyœmy się w Turków przemienili? Mamyż Czynić to, czego nawet bisurmanom Ich Bóg zabrania? Przez wstyd chrzeœcijański Połóżcie koniec tej pogańskiej walce. Kto pierwszy w nowym przystępie wœciekłoœci Drgnie z miejsca, życiem odpowie mi za to. Niech zaprzestanš tego bicia w dzwony! Straszny ich odgłos rzuca próżnš trwogę Na miasto. Co się tu stało, panowie? Poczciwy Jago, coœ aż zbladł z zmartwienia, Powiedz, kto powód dał do tego? W imię Twej przychylnoœci wzywam, cię, mów. JAGO Nie wiem. Przed chwilš jeszcze, przed pół, ćwierć minutš, W najlepszej zgodzie z sobš, w zażyłoœci Najpoufalszej, jako oblubieniec Z oblubienicš w łoże zmierzajšcy - Wtem jakby jaki planeta ich urzekł, Łap za oręże i dalej po sobie Grzmotać zaczęli. Nie umiem powiedzieć, Z czego powstała ta jałowa zwada. Było mi raczej w jakiej chlubnej sprawie Stracić tę nogę, co mię tu przywiodła. OTELLO Jakeœ mógł tak się zapomnieć, Michale? KASJO Wybacz mi, wodzu, nie mogę rzec słowa. OTELLO Zacny Montano, znany byłeœ z taktu; Wysoko cenił œwiat rozwagę twojš W tak młodym wieku i twe imię brzmiało Pochwalnie w ustach najœwiatlejszych sędziów. Skšdże ci przyszło kazić tak swš przeszłoœć I klejnot sławy zamieniać na imię Burdy nocnego? Odpowiedz mi na to. MONTANO Zacny Otello, ciężko jestem ranny, Nie mogę mówić; Jago, twój choršży, Powie ci wszystko, co wiem: nie wiem wszakże, Abym cokolwiek zdrożnego powiedział Albo uczynił, jeœli zachowanie Własnego życia nie zwie się występkiem, I grzechem nie jest bronić się, gdy napaœć Grozi całoœci naszej. OTELLO Już krew we mnie Zaczyna górę brać nad cierpliwoœciš I gniew, ćmišc jasny mój poglšd, nurtuje Po moich żyłach. Gdy krok zrobię naprzód, Gdy raz dłoń wzniosę - i najlepsi padnš. Mówcie więc, jak się wszczšł ten bój ohydny? Kto dał do niego powód? Na kimkolwiek Cišży stšd wina, tego się wyrzekam, Choćby był nawet mym bliŸnięcym bratem. Jak to? W samejże twierdzy? Gdy lud jeszcze Trwogš przejęty, skłonny do popłochu, Wzniecać domowe kłótnie i rozterki, W noc, w czasie służby, na głównym odwachu? To niesłychane. - Jagonie, kto zaczšł? MONTANO Jeœli przez stronnoœć, z koleżeńskich względów Mniej albo więcej powiesz, niż jest prawdš,Nie żołnierz z ciebie. JAGO Nie łechc mię z tej strony: Wolałbym raczej mieć ucięty język Niż œwiadczyć przeciw Michałowi Kasjo; Pewnym atoli, że mu objaw prawdy Nic nie zaszkodzi. Tak było, mój wodzu: Jam tu rozmawiał z Montanem, aliœci, Krzyczšc o pomoc, wbiega jakiœ człowiek, A za nim Kasjo z wydobytym mieczem, Jakby w zamiarze pchnięcia go. Montano, Chcšc go powstrzymać, postšpił ku niemu, Ja zaœ pobiegłem za tamtym, co krzyczał, By swoim wrzaskiem (co się jednak stało) Nie rozsiał trwogi. Ów ptak, chyży w nogach, Umknšł mi, spiesznie więc wróciłem nazad,Tym bardziej żem już posłyszał szczęk broni, A przy tym Kasja przeklinajšcego Jak jeszcze nigdy dotšd. Gdym powrócił, Po krótkiej chwili, znalazłem ich zwartych W zaciętej walce, jakš wiedli właœnie, Gdyœ ich rozdzielił, wodzu. Oto wszystko, Co w tym przedmiocie mam do powiedzenia. Ludzie sš ludŸmi, panie; niejednemu Trafi się zbłšdzić i, aczkolwiek Kasjo Skrzywdził poniekšd zacnego Montana (Jak się to w gniewie zdarza człowiekowi Względem tych nawet, co mu dobrze życzš), Jednakże Kasjo musiał, mniemam, doznać Ciężkiej zniewagi od tego, co uszedł, Zniewagi, jakiej żaden prawy żołnierz Nie zdoła z flegmš strawić. OTELLO Wiem, Jagonie, Że twa poczciwoœć stara się tę sprawę Postawić w œwietle mniej rażšcym, aby Kasja oszczędzić. Kasjo, sprzyjam tobie, Ale przestajesz być mym namiestnikiem. Wchodzi D e s d e m o n a ze swym orszakiem. Otóż i wdzięczny mój anioł się zbudził. do K a s j a Muszę dać z ciebie przykład. DESDEMONA Co się stało? OTELLO Wszystko już dobrze, luba, idŸ się połóż, Ran twych, Montano, sam będę lekarzem. Hej, służba! niech go do domu prowadzš. Wychodzi M o n t a n o wsparty na sługach.Jagonie, obejdŸ miasto i uspokój Tych, co się mogli zajœciem tym przerazić. PójdŸ, Desdemono, tak to dla żołnierza Nie ma stałego z wytchnieniem przymierza.Wychodzš wszyscy prócz K a s j a i J a g on a. JAGO Jestżeœ raniony, namiestniku? KASJO Tak, że mi żaden chirurg nie pomoże. JAGO Niechże Bóg broni, aby tak być miało! KASJO Dobre imię! Dobre imię! Moje dobre imię! Utraciłem dobre imię; utraciłem nieœmiertelnš czeœć mojego jestestwa, a pozostała jest bydlęca. O Jagonie! Już po moim dobrym imieniu. JAGO Na poczciwoœć, rozumiałem, żeœ jakš cielesnš ranę odebrał, nad tym by warto było utyskiwać prędzej niż nad dobrym imieniem. Dobre imię jest to rzecz nader wietrzna i zawodna; rzecz, którš się częstokroć niezasłużenie nabywa i niewinnie traci. Utraciłeœ dobre imię o tyle chyba, o ile się sam mienisz stratnym w tejmierze. Kuraż, przyjacielu! Sš przecie œrodki odzyskania względów generała, zły tylko jego humor dał ci dymisję; ukarał on cię przez politykę, a nie przez niechęć ku tobie, tak właœnie jak ktoœ, co by nieszkodliwego psa smagał, aby groŸnego lwa nastraszyć. Zakołataj jeno do niego znowu, a pewnie drzwi ci otworzy. KASJO Wolałbym go prosić, żeby mnie całkiem odepchnšł, jak żeby tak dobry dowódca takiego ladaco, takiego pijanicę, takiego wartogłowa cierpiał dłużej przy sobie oficerem. Spić się! Pleœć duby! Zżymać się! Klšć! Junaczyć! Szermować gębš z własnymcieniem! O, ty niewidzialna potęgo wina! Jeżeli jeszcze nie wynaleziono godnej ci ebie nazwy, bšdŸ nazwana szatanem. JAGO Co to był za człowiek, którego œcigałeœ z mieczem w ręku? Co on ci zrobił? KASJO Nie wiem. JAGO Czy to być może? KASJO Przypominam sobie masę rzeczy, ale żadnejdokładnie; wiem, że była jakaœ kłótnia, alezabij mnie, nie wiem o co. Że też ludzie mogš do ust przyjmować wroga, co ich okrada z rozumu! Uciechy, rozrywki, hulanki na to sš tylko, aby nas obracały w bydlęta. JAGO Wcale przytomnie mówisz teraz, jakżeœ mógł tak prędko wytrzeŸwieć? KASJO Podobało się biesowi pijaństwa ustšpić z pola biesowi gniewu; jedno licho przerodziła się w drugie, aby mnie we własnych oczach zmierzić ze szczętem. JAGO Ejże, ejże! za surowy z ciebie moralista. Zewzględu na czas, miejsce i usposobienie tego kraju, z serca bym rad, żeby się to nie było stało; ponieważ jednak stało się i a mnie ł. Jeżeli trwałoœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  @”ŞjüŠj{ˇ÷żp| cě ć/ Ň™c€!kôc"_ Žc# (ac$n0cc%Ń7ŽPodstać się nie może, trzeba, żebyœ to jakoœzałatał dla własnego swego dobra. KASJO Poproszę go, żeby mnie powrócił do posady, to mi powie, żem pijak. Choćbym miał tyle gšb co hydra, wszystkie by mi zatkał tš odpowiedziš. Dopiero co być człowiekiem rozsšdnym i nagle zmienić się w głupca, a na koniec w bydlę! To okropne! Przeklęty każdy kubek nad miarę! Na dnie jego czart siedzi. JAGO Ejże, ejże! dobre wino to dobra, niewinna istota, kiedy odpowiednio użyta; przestań mu złorzeczyć. Kochany namiestniku, nie wštpię, że o przychylnoœci mej nie wštpisz?KASJO Przekonany o niej jestem. Ja pijany! JAGO Nie ma człowieka, przyjacielu, któremu by się raz w życiu nie zdarzyło upić. Posłuchaj mojej rady. Żona naszego generała jest teraz generałem; mogę się poniekšd tak wyrazić, bo on się całkiem pogršżył i zatopił w rozpatrywaniu, badaniu i studiowaniu jej talentów i wdzięków. Wywnętrz się jej otwarcie, natrzyj na niš, ona ci do odzyskania miejsca dopomoże. Ona jest tak łatwego, słodkiego, dobrotliwego charakteru, że za grzech sobie poczytuje w swej dobroci nie zrobić więcej nad to, o co jest proszonš. Błagaj jš, aby ten złamany członek pomiędzy tobš a jej mężem w łupki wsadziła, a stawiam mienie moje przeciw wszelkiemu zakładowi, że przyjaŸń wasza wyjdzie z tego wyłomu silniejsza, niż była wprzódy. KASJO Dobrze radzisz. JAGO Z rzetelnej przychylnoœci i najlepszego serca; za to ręczę. KASJO Jak najmocniej temu wierzę; zaraz z rana prosić będę cnotliwej Desdemony, aby się za mnš wstawiła. Zwštpię o mym losie, jeżeli mię ten krok zawiedzie. JAGO Słusznie mówisz. Dobranoc, namiestniku, muszę pójœć na patrol. KASJO Dobranoc, poczciwy Jagonie. Wychodzi. JAGO Niechże kto o mnie powie, żem niecnota, Skoro ta moja rada tak jest dobra, Przeœwiadczajšco trafna, i w istocie Do przebłagania Murzyna jedyna. Jak łatwo czułe Desdemony serce Da się do proœby lada jakiej skłonić, Gdy cel jej prawy! Ona jest tak plenna Jak dobroczynne żywioły, a dla niej Cóż łatwiejszego jak skłonić Murzyna Do czegokolwiek, chociażby do tego, Żeby się wyrzekł chrztu i wszelkich innych Rękojmi odkupienia? Jego serce Tak jest miłoœciš ku niej okiełznane, Że się jej daje najpotulniej wodzić Jak kapryœnemu bóstwu, które igra Z ludzkš słaboœciš. Jestżem więc niecnotš, Gdy prostš drogę Kasjowi wskazuję Do jego dobra? Piekielna prawoœci! Gdy czart chce kogo wwieœć w grzech najczarniejszy, Przybiera k ’temu œwištobliwy pozór; Tak i ja teraz czynię: skoro bowiem Ten dobroduszny półgłówek wymoże Na Desdemonie poparcie swej sprawy I ona wstawi się za nim usilnie Do swego męża, ja w Murzyna ucho Wleję zjadliwy ten poszept, że ona Dla dogodzenia swej cielesnej żšdzy Chce go przywrócić nazad, i im bardziej Starać się będzie dobrze mu uczynić, Tym bardziej straci wiarę u Murzyna, Takim sposobem zmienię w kał jej cnotę I z jej dobroci zgubnš sieć uplotę Dla wszystkich trojga. Wchodzi R o d r y g o. No, cóż tam, Rodrygo? RODRYGO Jestem tu, widzę, na łowach jak pies, który na polowaniu robi dużo hałasu, a nie jak pies do chwytania zwierzyny. Wydałem już prawie wszystkie pienišdze, dostałem tej nocy po skórze, i na tym się wszystko skończy podobno, że w nagrodę trudów nabędę doœwiadczenia i że bez grosza, z trochš tylko rozumu więcej, powrócę do Wenecji. JAGO Jak biedny jest, kto nie ma cierpliwoœci. Gojšż się rany zaraz czy stopniowo? Wiesz, że działamy sprytem, nie czarami, A spryt wybierać musi czas stosowny. Czyż nam Ÿle idzie zresztš? Kasjo zbił cię, A ty z krztš bólu skasowałeœ Kasja. Wiele się rzeczy udaje pod słońcem, Ten wszakże owoc dojrzewa najpierwej, Co najpierw kwitnšł, nie bšdŸ więc goršczkš. Przebóg! już œwita; wœród zabaw i zajęć Czas leci. Oddal się, idŸ na kwaterę; BšdŸ zdrów, niebawem usłyszysz coœ więcej. IdŸże. Wychodzi R o d r y g o. Dwie rzeczy sš do uczynienia: Trzeba, ażeby moja pani żona Za Kasjem rzekła słówko Desdemonie; Już ja nakłonię jš do tego; sam zaœ Œcišgnę Murzyna i znienacka wwiodę Tam, gdzie pan Michał Kasjo jego żonę Upraszać będzie. To droga do celu. Nie stępże, zwłoko, ostrz tego fortelu. Wychodzi. AKT TRZECI SCENA PIERWSZA Przed zamkiem. Wchodzi K a s j o z muzykantami. KASJO Zagrajcie co krótkiego na dzień dobry Dla generała, zawdzięczę wam trudy. Muzykanci grać zaczynajš. Wchodzi B ł a z e n. BŁAZEN Za pozwoleniem, panowie: czy te wasze instrumenta były w Neapolu, że tak przez nos mówiš? PIERWSZY MUZYKANT Jak to, panie? BŁAZEN Nie sšż to pędziwiatry, proszę panów? PIERWSZY MUZYKANT Co pan przez to rozumie? BŁAZEN Tak zwane dęte instrumenta, które wiatr puszczajš. PIERWSZY MUZYKANT Nie inaczej: dęte sš. BŁAZEN Oto macie za fatygę, generał nie lubi takichinstrumentów, co skutkiem wzdęcia wiatr puszczajš, i dlatego życzy sobie, żebyœcie mu tš muzykš nie robili dłużej hałasu. PIERWSZY MUZYKANT Dobrze, panie; nie będziemy. BŁAZEN Jeżeli macie takš muzykę, której słyszeć nie można, to grajcie; ale jak mówiš, generał nie dba o muzykę. PIERWSZY MUZYKANT Nie mamy takiej, panie. BŁAZEN Więc wsadŸcie dudy w miech, bo ja zmiatam! Rozpłyńcie się w powietrze i foraze dwora! Wychodzš muzykanci. KASJO do odchodzšcego B ł a z n a Hej! hej! Słyszysz, moje serce? BŁAZEN Nie słyszę waszego serca, tylko was. KASJO Schowaj, proszę, swoje koncepta. Masz tu złoty pienišdz: jeżeli ta pani, co zostaje przy małżonce generała, jest już na nogach, to jej powiedz, że niejaki Kasjo prosi jš o chwilkę rozmowy i tu na niš czeka. Dobrze? BŁAZEN Jest ci na nogach, jeżeli tylko zechce ich użyć ku przyjœciu, to jej powiem, o co idzie. Wychodzi. J a g o wchodzi. KASJO Uczyń to. W porę przychodzisz, Jagonie. JAGO Jak to? nie kładłeœ się wcale? KASJO Czyż mogłem? Dobrze już dniało, gdyœmy się rozeszli. W tej właœnie chwili pozwoliłem sobie Posłać po twojš żonę: chcę jš prosić, Aby mi jakoœ ułatwiła przystęp Do Desdemony. JAGO Zaraz ci jš przyœlę; Pomyœlę przy tym także o sposobie, Jakby Murzyna usunšć na stronę, Abyœcie mogli swobodnie pomówić. Wychodzi. KASJO Dzięki ci! Jeszczem nie znał Florentczyka Tak poczciwego i przyjacielskiego. E m i l i a wchodzi. EMILIA Dzień dobry, zacny namiestniku, los wasz Żywo mnie obszedł; lecz bšdŸcie spokojni, Wszystko się jeszcze odmieni na dobre. Generał mówi o tym z swojš żonš I ona z zwykłš sobie wytrwałoœciš Przemawia w waszej sprawie; on jej mówi,Że roztropnymi krępowany względy, Nie może teraz nic dla was uczynić, Bo ten Cypryjczyk, coœcie go zranili, Wielki ma tutaj wpływ i zachowanie; Ale zapewnił przy tym, że wam sprzyja, I nie potrzeba wam innej protekcji Jak jego dobra chęć do odzyskania Namiestnikostwa. KASJO Mimo tego jednak, Jeżeli się to wam zdaje stosownym I wykonalnym, nastręczcie mi, proszę, Sposobnoœć pomówienia z Desdemonš Na osobnoœci. EMILIA Dobrze, pójdŸcie jeno, Wskażę wam miejsce, gdzie będziecie mogli Z całš swobodš wywnętrzyć się przed niš. PójdŸcie. KASJO O! jakšż wdzięcznoœć wam winienem. Wychodzš. SCENA DRUGA Tamże w innym miejscu. Wchodzš O t e l l o, J a g o i kilku obywateli. OTELLO Jagonie, oddaj ten list sternikowi I każ mu senat pozdrowić ode mnie. Idę na szańce, przyjdŸ tam. JAGO Dobrze, wodzu. OTELLO Chcecież, panowie, pójœć ze mnš obejrzeć Fortyfikacje? OBYWATELE Służym waszej czeœci. Wychodzš. SCENA TRZECIA Tamże, w innym miejscu. Wchodzš D e s d e m o n a, K a s j o i E m il i a. DESDEMONA BšdŸ pewny, panie Kasjo, że uczynię, Co będę mogła, aby ci dopomóc. EMILIA Uczyń to, pani; mój mšż tak się martwi Tš sprawš, jakby była jego własna. DESDEMONA Dobry to człowiek. Nie wštp, panie Kasjo, Ze cię postawię na tej, co wprzód byłeœ, Stopie z mym mężem. KASJO O łaskawa pani! Cokolwiek stanie się z Michałem Kasjo, Wiernym twym sługš być on nie przestanie.DESDEMONA Wierzę ci, panie Kasjo. Wiem, że jesteœ Szczerze do mego męża przywišzany; Znasz go od dawna, bšdŸ więc przekonany, Że usunięcie się jego od ciebie Nie będzie większe nad zakres wytknięty Politycznymi względy. KASJO Ależ, pani, Ta polityka może trwać tak długo, Może się żywić tak błahym pokarmem I tak się wzmagać z okolicznoœciami, Że gdy kto inny będzie na mym miejscu, A ja daleko, generał zapomni O przywišzaniu mym i o mej służbie. DESDEMONA Nie sšdŸ tak: ręczę ci wobec Emilii, Miejsce odzyskasz. BšdŸ o nie spokojny; Kiedy raz komu przychylnoœć przyrzeknę, Dotrzymam tego co do joty. Mšż mój Nie będzie odtšd miał chwili spokojnej: Nie dam mu zasnšć, będę mu nad głowš Klektać i piszczeć do zniecierpliwienia; Łóżko mu w szkołę, obiad zmienię w spowiedŸ, Słowem, we wszystko, czego się tknie, wmieszam Interes Kasja. Nabierz więc otuchy, Bo protektorka twoja umrze raczej, Niż się wyrzecze twojej sprawy. O t e l l o i J a g o ukazujš się w pewnej odległoœci. EMILIA Pani, Generał idzie. KASJO Żegnam cię, o pani. DESDEMONA Dlaczego? Zostań i słuchaj, co powiem. KASJO Nie mogę, pani, nie jestem na teraz Przygotowany. DESDEMONA Miejże wolę swojš. Wychodzi K a s j o. JAGO na pół do siebie To mi się nie podoba. OTELLO Co takiego? JAGO Nic, panie; gdyby jednak... nie wiem sam co.OTELLO Czy to nie Kasjo odszedł od mej żony? JAGO Kasjo? Nie, tego nie przypuszczam, panie. Aby on chronił się jak winowajca, Widzšc, że idziesz. OTELLO Zdaje mi się jednak, Że to był nie kto inny. DESDEMONA Mój małżonku, Właœnie mówiłam z jednym suplikantem, Co pod niełaskš twojš jęczy. OTELLO Któż on? DESDEMONA Kasjo, namiestnik twój. Luby Otello, Mamli moc jakš, zdolnš wzruszyć ciebie, To go ułaskaw; bo jeœli on nie jest Jednym z tych, co cię rzetelnie miłujš, Co mimo wiedzy, nie z umysłu błšdzš, To na poczciwym nie znam się obliczu. Przywróć go, proszę. OTELLO Czy to on stšd odszedł? DESDEMONA On; z takš skruchš i upokorzeniem, Że częœć cierpienia swego mnie zostawił, Bym z nim cierpiała. Przyzwij go, mój drogi, OTELLO Nie teraz, moje serce; innym razem. DESDEMONA Prędkoż? OTELLO Jak tylko będę mógł najprędzej, Gdy tego żšdasz. DESDEMONA Dziœ więc na wieczerzę? OTELLO Dziœ? Nie. DESDEMONA Nie dzisiaj, to jutro na obiad? OTELLO Jutro nie będę w domu na obiedzie: W fortecy mam się zejœć z oficerami. DESDEMONA To jutro w wieczór lub we wtorek z rana, W południe, w wieczór, lub z rana we œrodę? Naznacz czas, tylko niech się nie przecišgaDłużej nad trzy dni. On żałuje szczerze. Postępek jego, odłożywszy na bok To, że jak mówiš, w czasie wojny trzeba Najlepszych nawet karać dla przykładu, Jest ledwie błędem, na prostš naganę Zasługujšcym. Kiedyż się ma stawić? Powiedz, Otello. Pytam siebie w duszy, Czego bym tobie odmówiła, gdybyœ Mnie o co prosił, i czylibym mogła Stać tak milczšco? Jak to? Michał Kasjo, Co ci był druhem, gdyœ się o mnie starał, Co tyle razy w twej obronie stawał, Gdym mniej korzystnie mówiła o tobie, On potrzebuje tyle korowodów Do przebłagania ciebie? Wierz mi, wiele, Wiele bym mogła... OTELLO Proszę cię, doœć tego, Niech przyjdzie, kiedy zechce; nie odmawiam Tobie niczego. DESDEMONA. To nie żadna łaska; To tak, jak gdybym cię prosiła, abyœ Kładł rękawiczki, ciepło się odziewał Albo posilnych używał pokarmów, Słowem, ażebyœ miał troskliwš pieczę O sobie samym. Gdy będę cię prosić O coœ, co stawia miłoœć twš na próbę, Będzie to proœba trudna, pełna wagi I ryzykowna w spełnieniu. OTELLO Niczego Ci nie odmawiam, tymczasem zrób dla mnie To tylko, abym sam został na chwilę. DESDEMONA Miałażbym tego odmówić? Nie, panie: BšdŸ zdrów. OTELLO BšdŸ zdrowa, moja Desdemono, Zaraz do ciebie przyjdę. DESDEMONA PójdŸ, Emilio. Niech się fantazji twojej zadoœć stanie; Jaka bšdŸ ona, jestem ci posłusznš. Wychodzi z E m i l i š. OTELLO Lube stworzenie! Wieczna kaŸń mej duszy, Jeœli nie kocham cię! A gdybym przestał, Œwiat by się zmienił w chaos. JAGO Z przeproszeniem, Łaskawy panie. OTELLO Mów, kochany Jago. JAGO Czy Kasjo wiedział o twojej miłoœci, Gdyœ o małżonkę swojš się ubiegał? OTELLO Od pierwszej chwili do ostatniej, na co To zapytanie? JAGO Ot tak, przez ciekawoœć, Nic złego zresztš. OTELLO Skšd ci ta ciekawoœć? JAGO Nie przeszło mi przez głowę, że się znał z niš, OTELLO O tak, i często bywał poœrednikiem Pomiędzy nami. JAGO Doprawdy! OTELLO Doprawdy! Toż cóż? doprawdy. Co w tym upatrujesz? Nie jest uczciwy? JAGO Zapytujesz, panie, Czy on uczciwy? OTELLO Pytam, czy uczciwy? Jużci, uczciwy. JAGO O ile wiem o tym. OTELLO Co ty masz w myœli? JAGO Ja, w myœli? OTELLO Ja, w myœli! Przebóg! Czyœ ty mym echem? Przebškujesz, Jakby w twej głowie siedział jaki potwor, Tak straszny, że go boisz się pokazać. Ty się domyœlasz czegoœ. Swieżoœ wyrzekł: „To mi się nie podoba ”, kiedy Kasjo Stšd się oddalał, cóż to ci się wtedy Nie podobało? A gdym ci powiedział, Że on miłostek mych był powiernikiem, Wtedy znaczšco krzyknšłeœ: „Doprawdy! ”,I brwi œcišgnšłeœ, i zmarszczyłeœ czoło, Jakbyœ był w mózgu swym zamykał jakiœ Okropny domysł. Jeżeli mnie kochasz, Powiedz, co myœlisz. JAGO Wiesz, łaskawy panie, Żem ci przychylny? OTELLO Tak myœlę, i przeto Że znam przychylnoœć i uczciwoœć twojš, I wiem, że ważysz to, co masz powiedzieć,Tym bardziej trwożš mnie te urywane Twoje wykrzyki. Takie demonstracje Sš obyczajem nikczemnych szalbierzy, U prawych ludzi sš one objawem Wstrzymywanego w piersi oburzenia, Które się gwałtem wyrywa na zewnštrz. JAGO Kasjo jest, mniemam, uczciwym człowiekiem. OTELLO I ja tak mniemam. JAGO Ludzie by powinni Być w rzeczy samej tym, czym się wydajš,A ci, co nie sš, niechby się takimi Nie wydawali. OTELLO Ani słowa, ludzie Być by powinni tym, czym się wydajš. JAGO Toteż ja Kasja mam za uczciwego. OTELLO Nie, w tym się œwięci coœ więcej. Mów do mnie, Jakbyœ rozmawiał sam z sobš; wypowiedz Żywcem swe myœli i najgorszej nadaj Najgorszy wyraz. JAGO Wybacz mi, mój wodzu, Winienem tobie wszelkie posłuszeństwo, Nie w tym jednakże, w czym niewolnik nawet Jest panem siebie. Myœli me wyjawić! Przypuœćmy, że sš zdrożne i opaczne, Jestże gdzie pałac, w którym by się jakiœ Zakał nie zakradł? Gdzież serce tak czyste, Aby w nim jakieœ brudne podejrzenie Nie odbywało czasem walnych sšdów, Przy drzwiach zamkniętych trutynujšc pewne Zawiłe kwestie? OTELLO Dopuszczasz się istnej Zdrady, Jagonie, względem przyjaciela, Gdy go uważasz za pokrzywdzonego I nie chcesz jego ucha zaznajomić Z swymi myœlami. JAGO O, błagam cię, panie, Jeœli przypadkiem domysł mój jest błędny (Co by być mogło, wyznaję albowiem, Że mam z natury nieszczęœliwš manię Siedzenia bezpraw i nieufnoœć moja Tworzy częstokroć winy, których nie ma), Błagam cię tedy, panie, by twa mšdroœć Do niezręcznego postrzegacza słowa Najmniejszej wagi nie przywišzywała Ni wniosków jakich chciała wyprowadzać Niepokojšcych z jego niedokładnych I luŸnych uwag. Nie byłoby zgodne Z twš spokojnoœciš i twym szczęœciem, panie, Ni z uczciwoœciš mojš i rozsšdkiem, Gdybym ci moje myœli wypowiedział. OTELLO Co się to wszystko znaczy? JAGO Dobre imię, Łaskawy panie, jest najdroższym skarbem Mężów i niewiast: kto mi kradnie worek, Kradnie drań marnš, coœ i nic; rzecz, któraW tysišcznych była rękach wprzód niż w moich; Ale kto dobre imię mi wydziera, Grabi mi dobro, z którego sam nie ma Korzyœci, mnie zaœ przyprawia o nędzę. OTELLO Na Boga, musisz mi odkryć swe myœli! JAGO To być nie może, choćby moje serce Było w twym ręku, panie, i nie będzie, Póki to serce jest pod moim kluczem. OTELLO Ha! JAGO Strzeż się, panie, zazdroœci! O, strzeż się Tego potwora zielonookiego, Co pożerajšc ofiarę - z niej szydzi. Szczęsny, kto wiedzšc o tym, że jest zdradzon, Może nie kochać tych, co go zdradzili; Ale jak wielkie ten cierpi katusze, Co wielbišc wštpi, majšc podejrzenie Namiętnie kocha! OTELLO O nędzo! JAGO Ubogi, Rad z swego losu, jest arcybogaty, Ale sam Krezus jest jak Job ubogi, Jeżeli trwałoœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  &`Đ c'0 ] c(4c)Á. c*ď$™ c+ˆ. c,Ž7ÍcGdy się wcišż lęka, aby nie zubożał. Chroń Panie Boże od zazdroœci wszystkich, Których miłuję! OTELLO Co? Cóż to? Czy myœlisz, Że moje życie zazdroœci poœwięcę? Że się jak miesišc zmieniać będę w cišgłychKwadrach podejrzeń? Nie: raz zaczšć wštpić, Jest to od razu zbyć się wštpliwoœci. Miej mnie za capa, jeœli kiedykolwiek Władze mej duszy zajmę tak wydętš I wietrznš bańkš jak ta, którš puszczasz. Niech sobie mówi œwiat, że moja żona Jest piękna, dobrze gra, œpiewa i tańczy; Ze jest rozmowna, lubi towarzystwo, Wcale to we mnie podejrzeń nie wzbudzi, Bo gdzie jest cnota, tam jš to ozdabia: Ani ze względu na brak mych powabów Powezmę choćby cień niedowierzania. Boć miała oczy, gdy mnie wybierała. Nie, mój Jagonie, muszę widzieć pierwej, Nim zacznę wštpić, mieć dowód, gdy zwštpię, Skoro zaœ dowód mieć będę, o, wtedy Precz i z miłoœciš, i z podejrzeniami! JAGO Szczerze się z tego cieszę, teraz bowiem Mogę ci, panie, okazać swobodniej Mojš przychylnoœć. Posłuchaj mnie przeto: Jeszcze na teraz milczę o dowodach; Uważaj, panie, na swš żonę; œledŸ jš W stosunkach z Kasjem; miej zwrócone oko, Tak ni zazdroœnie, ni z ubezpieczeniem. Nie rad bym, aby twe szlachetne serce Krzywdy doznało z zbytku swej dobroci. Bacznoœć więc! Znam ja dobrze obyczaje Naszego kraju: weneckie niewiasty Jawiš częstokroć niebu takie figle, Jakich by mężom pokazać nie œmiały; Sumienie ich nie mówi: „Nie czyń tego ”, Ale: „Nie wydaj się z tym. ” OTELLO Czy tak myœlisz? JAGO Żona twa, panie, oszukała ojca Idšc za ciebie; a gdy się zdawała Drżeć na twój widok i truchleć, miłoœciš Tchnęła ku tobie. OTELLO W rzeczy samej. JAGO Ergo [2] Kiedy tak młodo mogła tak udawać I nawet oczy ojca otumanić Do tego stopnia, że krok jej przypisał Wpływowi czarów... Ale ja Ÿle czynię: Błagam cię, panie, najpokorniej, wybacz, Wybacz mi zbytek mego przywišzania. ------ [2] więc (łac. ) OTELLO Obowišzanym ci na zawsze. JAGO Widzę, Że cię to, panie, zmieszało cokolwiek. OTELLO Wcale nie, wcale nie. JAGO Obym się mylił! Tuszę przynajmniej, że raczysz położyć To, com powiedział, na karb mej miłoœci. Ale ja widzę, panie, żeœ wzruszony. Na Boga! nie chciej mowy mej rozcišgać Do grubszych wniosków i do granic dalszychJak przypuszczenie. OTELLO Nie myœlę inaczej. JAGO W przeciwnym bowiem razie mowa moja Doprowadziłaby do takich następstw, O jakich mi się nie marzyło. Kasjo Jest przyjacielem moim. Ależ, panie, WyraŸnie jesteœ wzruszony. OTELLO Nie bardzo. Sšdzę, że jest mi wierna Desdemona. JAGO Bogdaj niš długo była i bogdajbyœ Ty, panie, długo tak sšdził! OTELLO A jednak, O ile może natura się zbłškać... JAGO Tak, właœnie o to idzie; jak na przykład: Ze się poważam zrobić tę uwagę - Odmówić ręki licznym wielbicielom Jednego kraju, plemienia i stopnia; Wzgardzić zwišzkami takimi, do jakich Wszystko, jaki wiemy, w naturze jest skłonnym; Hm! w tym by mógł ktoœ upatrzyć chęć zdrożnš, Sprzecznoœć niegodnš, myœl nienaturalnš. Wybacz mi jednak, panie; to, com wyrzekł,Nie wprost się do niej odnosi, jakkolwiek Mógłbym się lękać, by z czasem jej chęciom, Do normalnego zwróconym kierunku, Nie przyszło stawić twej urody, panie, Obok urody którego z jej ziomków I pożałować wyboru. OTELLO Doœć tego; BšdŸ zdrów. Jeżeli dostrzeżesz co więcej, Więcej mi powiesz. Zaleć swojej żonie Mieć jš na oku. Opuœć mnie, Jagonie. JAGO Żegnam cię, wodzu. Odchodzi. OTELLO Po cóżem się żenił? Zacny ten człowiek niezawodnie widzi I wie nierównie więcej, niż wyjawia. JAGO wracajšc Łaskawy panie, błagam cię, zaklinam, Przestań się dłużej nad tym zastanawiać, Pozostaw resztę czasowi. Jakkolwiek Dobrze by było, żeby Kasjo wrócił Nazad do służby, bo trzeba mu przyznać Wiele zdolnoœci po temu. Z tym wszystkim, Jeœlibyœ, panie, uznał za stosowne Jeszcze czas jakiœ potrzymać go z dala, Łatwiej byœ jego obrotów mógł dostrzec. Uważ, mój wodzu, azali twa żona Nie będzie czasem w sposób za żarliwy, Za natarczywy wstawiała się za nim; Z tego się wiele da wnieœć. Racz tymczasem, Pomyœleć sobie, żem był za gorliwy W powzięciu obaw i w ich wynurzeniu Jakoż istotnie boję się, czym nie był), I ufaj jej jak wprzód: błagam cię o to! OTELLO Nie bój się, umiem nad sobš panować, JAGO Jeszcze raz œcielę się do nóg twych, panie. Wychodzi. OTELLO Jest to niezwykłej uczciwoœci człowiek I doœwiadczony znawca wszelkich sprężyn Ludzkiej natury. Jeœli się przekonam, Mój ty sokole, że jesteœ dzikowcem, Choćbyœ miał pęta z sercem mym splecione,Puszczę cię, poœlę w œwiat na cztery wiatry, Abyœ polował na, własny rachunek. Może dlatego, żem czarny i nie mam Tego łatwego obejœcia, co daje Powab fircykom, lub żem już zszedł nieco W dolinę wieku; mniejsza z tym... już po niej Zwiedziony jestem i nienawiœć ku niej To cała moja pociecha. Przekleństwo Małżeńskim zwišzkom! Możemyż się mienić Panami wietrznych tych istot, nie będšc Żšdz ich panami? Ropuchš być raczej I żyć miazmami pieczar niż posiadać Do spółki z drugim tę, którš się kocha; Taki to jednak jest los wielkich œwiata: Upoœledzeni oni pod tym względem W prerogatywach bardziej niż maluczcy; Nieuniknione to jak œmierć: zaledwie Zadrga w nas życie, już rogata plaga Zaczyna na nas cišżyć. Ha! to ona. Wchodzš D e s d e m o n a i E m i l i a. Jeżeli ta jest kobietš fałszywš, To chyba niebo samo z siebie szydzi. Nie wierzę temu. DESDEMONA Kochany Otello, Obiad i goœcie, których zaprosiłeœ, Szlachetni Cypryjczycy, już czekajš. OTELLO Naganym godzien. DESDEMONA Dlaczego twa mowa Tak przytłumiona? Czyœ nie słaby? OTELLO Trochę, Mam ból tu w skroniach. DESDEMONA Z niewczasu, to przejdzie. Œcisnę ci czoło chustkš, a w godzinę Ból ten ustanie. OTELLO Chustka twa za mała; D e s d e m o n a upuszcza chustkę. Daj pokój, idŸmy. DESDEMONA Przykro mi, żeœ słaby. D e s d e m o n a i O t e l l o wychodzš. EMILIA podnoszšc chustkę Cieszę się, żem tę chustkę tu znalazła, Pierwsza to była pamištka Murzyna. Mój dziwak mało sto razy mi kazał Wykraœć tę chustkę, ale Desdemona Tak w niej lubuje i mšż tak jš zaklšł, Aby się nigdy z niš nie rozstawała, Że jš wcišż nosi przy sobie, całuje I z niš rozmawia; wyhaftuję drugš Na ten sam deseń i dam Jagonowi. Na co mu ona może być potrzebna, Bóg to wie, mniejsza z tym, nie chcę w to wchodzić, Li tylko jego fantazji dogodzić. Wchodzi J a g o. JAGO Czego się szwendasz? Co tu robisz? EMILIA Ot, byœ Nie gderał lepiej! Mam tu coœ dla ciebie. JAGO Ty masz coœ dla mnie? To rzecz zbyt powszednia. EMILIA Także? na przykład co? JAGO Mieć głupiš żonę. EMILIA Nic więcej? Jesteœ nadzwyczaj uprzejmy, Cóż mi dasz za tę chustkę? JAGO Jakš chustkę? EMILIA Jakšż? tę, z której Murzyn Desdemonie Pierwszy dar zrobił, któršœ tyle razy Wykraœć mi kazał. JAGO Więceœ jš wykradła? EMILIA Nie, upuœciła jš przez nieuwagę, A ja, tu będšc, podniosłam jš z ziemi. Oto jest. JAGO Daj jš, nieoszacowana Kobieta z ciebie. EMILIA Na co ci ta chustka, Że tak usilriie nalegałeœ na mnie. Bym jš wykradła? JAGO wyrywajšc jej chustkę Co tobie do tego? EMILIA Jeżeli nie masz bardzo ważnych przyczyn, To mi jš oddaj, oszaleje biedna, Jak jej nie znajdzie. JAGO Udaj, że nic nie wiesz. Potrzebna mi jest, i kwita: idŸ z Bogiem. Wychodzi E m i l i a. W kwaterze Kasja podrzucę tę chustkę; Tam on jš znajdzie. Fraszki, jak puch błahe, Sš dla zazdrosnych zarówno silnymi Dokumentami jak cytaty z Pisma. To może zrzšdzić jaki taki skutek. Już Murzyn toczy walkę z moim jadem, Zdradliwy poszept jest istnš truciznš, Co zrazu ledwie w smaku da się poczuć, Ale niebawem, z krwiš złšczona, pali Jak roztopiona siarka. Wchodzi O t e l l o. Miałem słusznoœć. Ni wyskok z maku, ni sok mandragory, Ni żadna siła ziół usypiajšcych Już mu nie wróci tego snu błogiego, Jakim spał wczoraj. OTELLO Ha! ha! mnie niewierna? JAGO Ejże, zapomnij już o tym, mój wodzu. OTELLO Precz! precz! tyœ to mię rzucił na katownię, O, lepiej tysišc razy być zdradzonym Niż przez pół wiedzieć, że się nim jest. JAGO Jak to? Łaskawy panie! OTELLO Czyliżem zamarzył O jakichkolwiek jej pokštnych zwišzkach? Dostrzegłżem tego? Trwożyłżem się o to? Dobrzem spał, dobrzem jadł, byłem swobodny, Lekki, wesoły; na jej słodkich ustach Nie znachodziłem Kasja pocałunków. Gdy okradziony nie uczuwa braku Rzeczy skradzionej, nie mów mu nic o tym: A okradzionym, tak dobrze jak nie jest. JAGO Boleœnie mi to słyszeć. OTELLO Niechby jš cały obóz był posiadał, Nie wyłšczajšc ciur, szczęœliwy byłbym, Gdybym był tego nieœwiadom. O, teraz, BšdŸ zdrów na zawsze, spokoju! BšdŸ zdrowa, Pogodo myœli! Wy w kity piór strojne I wy poważne, w pancerz kute hufce, Co pychę w cnotę mienicie, o, bšdŸcie, BšdŸcie mi zdrowe! BšdŸcie i wy zdrowe, Rżšce rumaki, grzmišce tršby, kotły, Ducha rzeŸwišce, wy rozgłoœne flety, Œwietne proporce, z wszelkimi przybory I przepychami właœciwymi wojnie; I wy œmiertelne spiże, których gardła Nieœmiertelnego władcy na Olimpie Głos przedrzeŸniajš, bywajcie mi zdrowe! Otello skończył swój zawód. JAGO O panie! Mamże mym uszom wierzyć? Czy podobna? OTELLO Nędzniku, dowiedŸ mi, że moja żona Jest wiarołomna; daj mi jaki dowód Lub na istnienie wieczne duszy mojej Lepiej ci było urodzić się kundlem. Niż gniew mój budzić. JAGO Do tegoż mi przyszło? OTELLO Spraw, bym to ujrzał, lub przynajmniej dajmi Dowód, bez żadnych haczyków, na których Mogłaby jakaœ wštpliwoœć zawisnšć: Inaczej biada ci! JAGO Szlachetny panie! OTELLO Jeœli jš czernisz, a mnie próżno dręczysz, Nie módl się odtšd, wyrzecz się sumienia; Na okropnoœciach okropnoœci gromadŸ, Czyń takie rzeczy, iżby patrzšc na nie Niebo aż płakać musiało, a ziemia Drętwieć ze zgrozy; nic gorszego bowiem Dodać byœ nie mógł do szczytu ohydy Nad ten postępek. JAGO Litoœciwe nieba, Wejrzyjcie na mnie! Jestżeœ, panie, mężem?Gdzież twoja mšdroœć, gdzie dusza? Bóg z tobš! Składam mój urzšd. O, nędzny ja głupiec, Com swš uczciwoœć wystrychnšł na zbrodnię! Przewrotny œwiecie! Zapisz to, że dzisiaj Prawym, rzetelnym być jest niebezpiecznie.Dzięki ci, panie, za naukę! odtšd Nikt przyjaciela nie znajdzie w Jagonie, Skoro przychylnoœć tak na złe wychodzi. Chce odejœć. OTELLO Stój! Powinien byœ jednak być poczciwym. JAGO Powinienem był raczej być roztropnym. Poczciwoœć głupstwo, kiedy chybia celu, Którego stara się dosišc. OTELLO Na Boga! Myœlę, że moja żona jest niewinna I że niš nie jest; myœlę, żeœ ty prawy I żeœ nim nie jest. Dowodu mi trzeba. Imię jej, niegdyœ tak jasne, tak czyste Jak lice Diany, tak się stało czarnym I powleczonym sadzš jak twarz moja, Sšli na œwiecie noże, stryczki, jady, Płomienie albo chłonšce topiele: Nie zniosę tego. Gdybym się przekonał! JAGO Widzę, o panie, żeć namiętnoœć trawi; Żałuję, żem ci to nasunšł. Chciałbyœ Się więc przekonać? OTELLO Chciałbym? Nie. Chcę tego. JAGO I możesz; ale jak, łaskawy panie? Jakże chcesz nabyć przekonania? Chceszli Jej przeniewierstwa być naocznym œwiadkiem? Chceszli ich zejœć na dobie? OTELLO Œmierć i piekło! JAGO Trudnym to, mniemam, byłoby zadaniem, Chcieć ich wypatrzyć w takiej koniunkturze.Przeklnij ich, panie, jeœli kiedykolwiek Więcej ócz ludzkich jak ich cztery będzie Przy tym obecnych. Jakże więc? Cóż tedy? Skšd przekonanie? Niepodobna, panie, Abyœ to ujrzał, choćby byli krewcy Jak małpy albo wilki w czas wesela, I rozbestwieni jak pijana gawiedŸ. Oœwiadczam wszakże, iż jeżeli ważne Okolicznoœci, niezbite poszlaki, Wiodšce prosto do bram prawdy, mogšć Dać przekonanie, to je mam w mym ręku. OTELLO Daj mi wyraŸny dowód jej niewiary. JAGO Arcy to dla mnie nieprzyjemna sprawa; Skorom jednakże zaszedł tak daleko, Powodowany głupiš uczciwoœciš I przywišzaniem, zajdę jeszcze dalej. Spędziłem œwieżo noc tuż obok Kasja, Że zaœ cierpiałem ogromny ból zębów, Nie mogłem zasnšć. Zdarzajš się ludzie Duszy tak słabej i niepowœcišgliwej, Że przez sen paplš o swych interesach. Tego rodzaju jest Kasjo, słyszałem, Jak mówił przez sen: „Luba Desdemono! BšdŸmy ostrożni, kryjmy się z miłoœciš ”; A potem chwytał mię, œciskał za rękę I wołał: „Luba istoto! ”, a potem Tak zapalczywie zaczšł mię całować, Jakby mi wyrwać chciał z ust pocałunki Aż do korzenia; potem na mym udzie Położył nogę, całował mię, wzdychał: „Przeklęty los, co dał cię Murzynowi! ” OTELLO O, to okropne! To okropne! JAGO Wszakże To był sen tylko. OTELLO Ale ten sen zdradził Poprzednie czyny, jaskrawa wskazówka, Choć tylko przez sen. JAGO I mogšca poprzeć Inne dowody, które lada jako Rzecz objaœniajš. OTELLO Rozszarpię jš. JAGO Z wolna, Łaskawy panie, jeszcze nic nie widzim; Jeszcze być ona może wolnš zmazy. Powiedz mi proszę, tylko czyœ czasami Nie widział kiedy w ręku swojej żony Chustki w poziomki haftowanej? OTELLO Właœnie Dałem jej niegdyœ takš: był to pierwszy Mój podarunek. JAGO Nie wiedziałem o tym: Takš jednakże chustkš (jestem pewny, Że to jej była)widziałem, jak sobie Pan Michał Kasjo brodę dziœ obcierał. OTELLO Gdyby to była ta... JAGO Czy ta, czy inna, Byle jej, zawsze to przeciw niej mówi, Łšcznie z tym, co się wyżej powiedziało. OTELLO Żeby ten nędznik miał nie jedno życie, Lecz sto ich, tysišc! jednego za mało Dla mojej zemsty. Ha! teraz już widzę, Że to jest prawda. Patrz, Jagonie, oto Oddaję niebu z tym westchnieniem cały Skarb mej miłoœci: stało się! już po niej! Wstań, czarna zemsto, z głębokoœci piekieł! Miłoœci, ustšp twego tronu w sercu Nieubłaganej nienawiœci! Pęknij, Piersi nabrzękła od padalczych żšdeł, Co cię pokłuły! JAGO Uspokój się, panie. OTELLO Krwi! krwi! krwi! JAGO Uzbrój się, panie, w cierpliwoœć: Możesz odmienić jeszcze zdanie. OTELLO Nigdy, Nigdy, Jagonie! Jak Pontyńskie Morze, Którego wzdęta, lodem œcięta fala Nie zna odpływu wstecz, ale wcišż dšży Do Propontydu i do Hellespontu, Tak krwawa moja myœl w niepowstrzymanym Naprzód pochodzie nigdy w tył nie spojrzy Ani się cofnie ku brzegom miłoœci I nie wprzód spocznie, aż jš przestwór zemsty Spełna pochłonie. klękajšc Na ten błękit niebios! Z całš należnš czciš dla œwiętych œlubów Przysięgam, że tak będzie. JAGO klękajšc także Czekaj, panie, Zaœwiadczcie, o wy wiecznie tam u góry, Tlejšce œwiatła! wy żywioły, które Nas otaczacie! zaœwiadczcie, że Jago Całš działalnoœć swojego umysłu, Swych ršk i serca œwięci na usługi Pokrzywdzonego Otella! Jakkolwiek Może być krwawym to, co on mi każe, Mym obowišzkiem będzie posłuszeństwo OTELLO Nie odpowiadam na twojš przychylnoœć Marnš podziękš, ale jej przyjęciem I wystawieniem niezwłocznym na próbę: Spraw, bym za trzy dni z ust twych się dowiedział, Że Kasjo przestał żyć. JAGO Zmarł mój przyjaciel: żšdałeœ tego, panie, tak się stało; Niech aby ona żyje! OTELLO Niech przepadnie, Kukła wszeteczna! PójdŸ ze mnš, pomyœlim O jakim szybkim poœredniku œmierci Dla tej uroczej diablicy. Tyœ teraz Mym namiestnikiem. JAGO Twym sługš na zawsze. Wychodzš. SCENA CZWARTA Tamże. Wchodzš D e s d e m o n a, E m i l i a i B ł a z e n. DESDEMONA Nie wiesz, kochanku, gdzie stoi namiestnik Kasjo? BŁAZEN Na polu bitwy. DESDEMONA Jak to? BŁAZEN On żołnierz, a kto by o żołnierzu powiedział, że nie stoi na polu bitwy, ten by swojš skórę naraził. DESDEMONA Pytam się, gdzie on stoi kwaterš. BŁAZEN Powiedzieć wam, gdzie on stoi kwaterš, na jedno by wyszło co skłamać. DESDEMONA Możeż kto z tego być mšdrym? BŁAZEN Nie wiem, gdzie on stoi kwaterš; gdybym przeto powiedział, że stoi niš tu lub owdzie, powiedziałbym wierutne kłamstwo.DESDEMONA Nie mógłżebyœ powzišć o nim języka, wywiedzieć się o niego? BŁAZEN Uczynię to katechetycznym sposobem, to jest przez pytania i odpowiedzi. DESDEMONA Wyszukaj go, proszę, i proœ go, aby tu przyszedł. Powiedz mu, żem o nim mówiła z moim mężem i mam nadzieję, że wszystkobędzie dobrze. BŁAZEN Taka rzecz nie przechodzi granic ludzkiego est jak Job ubogi, Jeżeli trwałoœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  @”ŞjüŠj{ˇ÷ż-p9c.Š(c/Ń  c0q c1xˆ.2#c€3*_c4q21c5˘:ę=rozumu, gotów przeto jestem przedsięwzišć jej wykonanie. Wychodzi. DESDEMONA Gdzieżem ja mogła zapodziać tę chustkę? Nie wiesz? EMILIA Nie, pani. DESDEMONA Wolałabym była Zgubić sakiewkę pełnš kruzadosów. Gdyby szlachetny mój mšż mniej miał prawy Sposób myœlenia i mniej był daleki Od nikczemnoœci, właœciwej zazdrosnym, Coœ podobnego mogłoby w nim jakš Złš myœl obudzić. EMILIA To on nie zazdrosny? DESDEMONA On? Słońce jego ojczyzny wyssało, Zdaję się, z niego wszelkie takie miazma. EMILIA Oto nadchodzi. DESDEMONA Nie dam mu tym razem Pokoju, póki Kasja nie odwoła. Wchodzi O t e l l o. Jak się masz, mój Otello? OTELLO Dobrze, pani. do siebie O, co za męka udawać! głoœno A tyże Jak, Desdemono? DESDEMONA O, dobrze. OTELLO Daj rękę. Wilgotna ręka u pani. DESDEMONA Bo jeszcze Wiek jej nie zmroził ni żadne cierpienie. OTELLO To znaczy płodnoœć, szczodrobliwoœć serca... I ciepła! Ciepła i wilgotna, takiej Ręce przystoi zaparcie się œwiata, Post i modlitwa, chłosta, umartwienie; Bo wewnštrz siedzi młody, krewki szatan, Co lubi broić. Łaskawa to ręka I hojna. DESDEMONA Słusznie mianujesz jš takš, Ona ci bowiem serce me oddała. OTELLO Hojna to ręka: w dawnych czasach serce Dawało rękę, nowsza herladyka Umieszcza w herbach rękę, a nie serce. DESDEMONA Nie znam się na tym. Pamiętasz, coœ przyrzekł? OTELLO Cóżem to przyrzekł, kochanie? DESDEMONA Posłałam Po Kasja, aby przyszedł mówić z tobš. OTELLO Nieznoœny katar mam; tak mi dokucza! Pozwól mi chustki. DESDEMONA Oto jest, mój mężu. OTELLO Tej, co ci dałem. DESDEMONA Nie mam jej przy sobie. OTELLO Nie masz jej? DESDEMONA Nie mam, w istocie. OTELLO To szkoda; Chustkę tę dała była mojej matce Jedna Cyganka, wróżka, co umiała Najskrytsze myœli ludzkie odgadywać, I powiedziała jej, że moc tej chustki, Póki jš będzie miała w posiadaniu, Nada jej urok i przywišże do niej Mojego ojca; gdyby zaœ, broń Boże! Miała jš zgubić lub darować komu, Wraz by się od niej odwróciło serce Mojego ojca i wzrok by się jego Zaczšł obracać ku innym pięknoœciom; Przy zgonie dala mi jš z tym zleceniem, Abym jš wzajem dał tej, z którš kiedyœ Los mnie połšczyć zechce. Tak zrobiłem; Strzeżże jej, pilnuj jako oka w głowie; Zguba jej bowiem lub podarowanie Komu innemu mogłoby sprowadzić Najfatalniejsze skutki. DESDEMONA Czy podobna? OTELLO Z całš pewnoœciš magiczny to wyrób. Pewna Sybilla, która policzyła Dwieœcie obiegów słońca na tym œwiecie, W wieszczym natchnieniu utkała tę chustkę;Jedwab doń snuły czarowne robaki, A farbowana była w soku, który Wtajemniczone ręce z serc dziewiczych Przysposobiły. DESDEMONA Prawdaż to istotna? OTELLO Najistotniejsza, chowajże jš dobrze. DESDEMONA Obym więc nigdy jej nie była znała! OTELLO Ha! czemu? DESDEMONA Skšd ta zmiana w twoim głosie? OTELLO Zginęłaż? Poszłaż do ludzi? Przepadłaż? Mów, pani. DESDEMONA Boże zmiłuj się nade mnš! OTELLO Hę! DESDEMONA Nie zginęła, lecz gdyby zginęła? OTELLO Co? DESDEMONA Nie zginęła, mówię. OTELLO To jš przynieœ; Pokaż jš zaraz. DESDEMONA Mogłabym, lecz nie chcę. To tylko wybieg, aby mnie zbić z toru W mej proœbie, proszę cię, przebacz Kasjowi. OTELLO IdŸ po tę chustkę, przeczuwam coœ złego. DESDEMONA Daj pokój, nigdy nie znajdziesz człowieka Równych mu zalet. OTELLO IdŸ, przynieœ tę chustkę. DESDEMONA Proszę cię, mów o Kasju. OTELLO Chustkę, chustkę! DESDEMONA Człowieka, który całe swoje szczęœcie Przez tyle czasów pokładał jedynie W twej życzliwoœci; który dzielił z tobš Niebezpieczeństwa. OTELLO IdŸ, mówię, po chustkę. DESDEMONA Ejże, niedobry jesteœ. OTELLO Precz ode mnie! Wychodzi. EMILIA Nie jestże zazdrosny ten człowiek? DESDEMONA Jeszczem w nim tego nigdy nie dostrzegła. Niechybnie jakieœ czary sš w tej chustce. O, nieszczęœliważ ja, żem jš zgubiła! EMILIA W rok ni w dwa lata nie poznasz mężczyzny, Oni żołšdki, a myœmy ich strawš; Chciwie nas chłonš, a gdy sš już syci, Kadzi by nas się pozbyć. Oto Kasjo I mšż mój. Wchodzš J a g o i K a s j o. JAGO Nie ma, bracie, innej drogi, Trzeba, ażeby ona to sprawiła. Patrz, co za szczęœcie! Przypuœćże szturm do niej. DESDEMONA Witaj, kochany Kasjo! co tam słychać? KASJO Pani, przychodzę powtórzyć mš proœbę. Spraw, bym za wpływem twego przyczynienia Odżył na nowo i odzyskał względy Tego, którego z całej mocy duszy Czczę i miłuję. Zwłoka mi nieznoœna, Jeżeli moja wina tak jest ciężka, Że ani służba upłyniona, ani Żal teraŸniejszy, ani zamierzona Nadal poprawa nie mogš mi wrócić Jego życzliwych chęci, niech przynajmniej Wolno mi będzie prędzej o tym wiedzieć, Wtedy, przybrawszy przymuszony spokój, Na innej drodze pójdę sobie szukać Jałmużny losu. DESDEMONA O szlachetny Kasjo! Bezsilny teraz jest mój głas; Otello Już nie Otello, anibyœ go poznał, Gdyby się jego twarz tak odmieniła Jak jego humor. Oby mi tak zawsze Błogosławione pomagały duchy, Jakem usilnie mówiła za tobš; Gniew jego nawet nie zdołał mnie wstrzymać Od nalegania. BšdŸ jeszcze cierpliwy: Zrobię, co będę mogła, więcej nawet, Niżbym uczynić œmiała w własnej sprawie.Poprzestań na tym, zacny przyjacielu. JAGO To on był w gniewie? EMILIA Tylko co stšd wyszedł; W istocie, dziwnie wzburzony. JAGO On w gniewie? Byłem obecny, gdy kule armatnie Szeregi wkoło niego rozrywały I gdy z nich jedna tuż przy jego boku Sprzštnęła jego rodzonego brata... I on jest w gniewie? To nie bez kozery. Idę natychmiast do niego, niechybnie Jest w tym coœ, kiedy on jest rozgniewany.Wychodzi. DESDEMONA IdŸ, proszę. Pewnie coœ dotyczšcego Spraw państwa; bšdŸ to jaka wieœć z Wenecji, BšdŸ potajemna jaka złoœć, uknuta Tu w Cyprze, której œlad tylko co odkrył, Pogodny jego zachmurzyła umysł. W podobnych razach zwykli się mężczyŸni O małe rzeczy obruszać, choć w gruncie Wielkie ich drażniš. I nie dziw: jeżeli Palec nas boli, czyliż się ból z niego Do innych zdrowych nie rozchodzi członków? Nie powinnyœmy mężów mieć za bóstwa Ni żšdać od nich takiej uprzejmoœci, Jaka przystoi kochankom przed œlubem. Zgrom mię, Emilio; już serce me chciało Przed sšd wojenny stawić jego szorstkoœć,Lecz widzę, że się dało uwieœć œwiadkom I oskarżyło go niesprawiedliwie. EMILIA Oby to tylko był interes państwa, A nie zazdrosne jakie widzimisię, Wprost dotyczšce cię, pani! DESDEMONA Niestety! Dałażem kiedy mu do tego powód? EMILIA Cóż stšd? Zazdroœni o to nie pytajš; Nie zawsze oni zazdroszczš dlatego, Ze majš powód taki lub owaki, Ale zazdroszczš, bo zazdroszczš, zazdroœćJest to poczwara, co się sama płodzi, Sama wylęga. DESDEMONA Niechże nieba chroniš Od tej poczwary mego męża! EMILIA Amen! DESDEMONA Pójdę do niego. Pozostań tu, Kasjo: Jeœli go znajdę lepiej nastrojonym, Poprę twš proœbę i wyczerpnę resztę Mojej wymowy, by osišgnšć skutek, KASJO Dzięki, o, dzięki ci, łaskawa pani! Wychodzš E m i l i a i D e s d e m o n a. Wchodzi B i a n k a. BIANKA Jak się masz, Kasjo? KASJO Skšdeœ się tu wzięła? Jak mi się miewasz, œliczna moja Bianko? Właœniem się, luba, wybierał do ciebie. BIANKA A jam szła właœnie do twojej kwatery. Jak to? nie widzieć się ze mnš przez tydzień? Spędzić beze mnie siedem dni i nocy? Aż osiemdziesišt godzin w dubelt wziętych, I jeszcze osiem? Godzin, które z dala Od przyjaciela osiemdziesišt razy Dłużej się wlokš niż na cyferblacie? O, co za nudny obrachunek! KASJO Przebacz, Przebacz mi, Bianko, ciężkie mię kłopoty Gniotły w tych czasach; ale ja umorzę Ten twój rachunek w sposobniejszej porze. Kochana Bianko, podajšc jej chustkę D e s d e m o n y wyhaftuj mi chustkę Na wzór tej. BIANKA Skšdżeœ przyszedł do tej chustki? Dar to od jakiejœ nowej przyjaciółki. Dotkliwie czułam twojš nieobecnoœć, Ale dotkliwiej czuję jej przyczynę. Takiœ to? dobrze, dobrze. KASJO Dajże pokój! Rzuć te domysły w oczy szatanowi, Co ci je poddał. Myœliszże na serio, Że mam tę chustkę od jakiejœ kochanki? Nie, wierz mi, Bianko. BIANKA Czyjaż więc jest, powiedz? KASJO Nie wiem, znalazłem jš w moim pokoju. Podoba mi się haft na niej i zanim Zgłoszš się po niš, co się pewno stanie, Chciałbym mieć deseń ten przekopiowany. WeŸże jš, zrób to i odejdŸ stšd teraz. BIANKA Odejœć? dlaczego? KASJO Czekam tu na wodza, Złš by to miało minę i nie rad bym, Żeby mię zdybał w towarzystwie z tobš. BIANKA A to dlaczego, proszę? KASJO Nie dlatego, Żebym cię nie miał kochać. BIANKA Lecz dlatego, Że mię nie kochasz. OdprowadŸ mię trochę I powiedz, czy się prędko dziœ zobaczym? KASJO Nie mogęć dalej odprowadzić, serce, Jak kilka kroków, bo muszę tu czekać; Ale zobaczym się wkrótce. BIANKA No, zgoda, Nie mogę podejœć, to muszę przeskoczyć. Wychodzš. AKT CZWARTY SCENA PIERWSZA Tamże. Wchodzš O t e l l o i J a g o. JAGO Sšdziszli, panie, że to można? OTELLO Można? Co można? JAGO Możnaż œciskać się pokštnie? OTELLO Zakazane sš takie uœciœnienia. JAGO Albo być nago w łożnicy u gacha Przez parę godzin i więcej i myœleć, Że to nic złego? OTELLO Być w objęciach gacha I myœleć, że to nic złego? Jagonie, To by prawdziwš było hipokryzjš Dla zamydlenia oczu szatanowi. Kto by uczciwym być chciał i tak czynił, Ten by ulegał pokusom szatana I sam by kusił sprawiedliwoœć niebios. JAGO Jeœliby jednak nie czynił nic więcej, Taki by usterk był do przebaczenia. Z tym wszystkim, gdybym mej żonie dał chustkę... OTELLO To cóż? JAGO To chustka ta byłaby, panie, Prawnš własnoœciš mej żony i ona Miałaby jako właœcicielka prawo Podarowania jej, komu by chciała. OTELLO Onać jest paniš i swego honoru; Mogłażby i ten podarować? JAGO Honor Jest to istota, której się nie widzi. I bardzo często bywa tych udziałem, Co go nie majš, ale chustka, chustka... OTELLO Na Boga! rad bym był o tym zapomnieć. Mówiłeœ - o, ta myœl kršży w mej duszy, Jak kruk nad domem dotkniętym zarazš, W złowieszczy sposób dla wszystkich - mówiłeœ, Że on tę chustkę posiada. JAGO Cóż z tego? OTELLO Zaprawdę, nie jest to wcale pomyœlne. JAGO A gdybym też był mówił, że widziałem, Jak on cię krzywdził, panie? że słyszałem,Sš bowiem takie niecnoty na œwiecie, Co zniewoliwszy sobie lub posiadłszy Jakš kobietę, skutkiem swych zabiegów Lub jej łatwoœci do zbałamucenia, Żyć by nie mogli, gdyby tego zaraz Nie wypaplali. OTELLO To więc on co mówił? JAGO Mówił ci, panie; nic takiego jednak, Czego by nie mógł się wyprzeć. OTELLO Cóż mówił? JAGO Że z niš - ej, nie wiem co... OTELLO Co? Co? Mów zaraz. JAGO Był jak mšż z żonš. OTELLO On? z niš! jak mšż z żonš! Kto mówi, że z niš leżał - to ohydne! Ta chustka -te wyznania -ta chustka. Kto czyni wyznania, z tym na szubienicę! Nie, wprzód z nim na szubienicę, a potem niech wyznaje! Dreszczmię przechodzi. Takie wrzenie w mózgu byłoby przeciw naturze, gdyby nie było wskazówkš; Nie słowa to tak mię wstrzšsajš. Nosy, uszy, wargi! Fuj! fuj! Czy być może? Przyznał się! Gdzie chustka?O szatanie! Wpada w odrętwienie. JAGO Działaj, trucizno moja, działaj! Tak to Łowi się w matnię łatwowiernych głupców;Niejedna zacna, uczciwa kobieta Takim sposobem osławionš była Jak najniewinniej. Ejże, ejże, panie! Otello! wodzu mój! Wchodzi K a s j o. Czego chcesz, Kasjo? KASJO Co się tu stało? JAGO Wpadł w wielkš chorobę; Już to od wczoraj drugi taki atak, KASJO Trzeba mu potrzeć skronie. JAGO Nie, daj pokój. Niemoc ta musi przejœć swój bieg spokojnie, Inaczej, pianš usta by mu zaszły, Szaleć by zaczšł. Patrz, już się porusza, Oddal się, oddal na chwilę; niebawem Odzyska zmysły. Jak go tu nie będzie, Chciałbym pomówić z tobš o czymœ ważnym. K a s j o wychodzi. Jakże ci, panie? Nie zraniłżeœ głowy? OTELLO Drwisz ze mnie? JAGO Jaż bym miał z ciebie drwić, panie? Nie, Bóg mi œwiadkiem! Rad bym, abyœ przyjšł To dopuszczenie jak mšż. OTELLO Mšż z rogami! To istny potwór, bydlę; nic innego. JAGO Jest więc niemało bydlšt w ludnych miastach. I znakomitych potworów niemało. OTELLO Więc on to wyznał? JAGO BšdŸ mężem, mój wodzu, Pomyœl, że każdy, co ma włos na brodzie, W małżeńskim jarzmie może los twój dzielić, Miliony takich się znajdš, co, leżšc W zbrukanym łożu, gotowi sš przysišc, Że ono czyste, z tobš tak Ÿle nie jest. O, nie ma większej dla piekła uciechy, Jak gdy kto pieœci chytrš rozkosznicę I dobrodusznie ma jš za cnotliwš. Nie, tu potrzeba mego przeœwiadczenia, Wiedzšc, czym jestem, wiem, czym ona będzie, Czym dlań być wzajem. OTELLO O, słusznie; to pewna. JAGO ZejdŸ, panie, trochę na stronę i uwięŸ Swoje uczucia w szrankach cierpliwoœci. Gdy cię przed chwilš przygniotło cierpienie (W sposób niegodny takiego człowieka), Nadszedł tu Kasjo; zbyłem go, jak mogłem, I ubarwiwszy przed nim ów paroksyzm, Prosiłem, aby się póŸniej tu stawił Dla pomówienia ze mnš, co i przyrzekł. Skryjże się, panie, gdziekolwiek opodal I zapisz sobie każdy pogardliwy, Przedrwiwajšcy i szyderczy wyraz, Jaki na jego twarzy się ukaże; Bo on mi musi jeszcze raz wygadać, Gdzie, jak, jak często, jak długo i kiedy Miał z twojš żonš schadzkę i mieć będzie; Uważaj, panie, na grę jego twarzy, Powtarzam. Tylkoż uzbrój się w cierpliwoœć, Bo powiem, że masz żółć jedynie w sobie, A męstwa ani krzty. OTELLO Słuchaj, Jagonie, Będę cierpliwy, ale ta cierpliwoœć Krwawo się skończy; słyszysz? JAGO Tak też trzeba, Byleby w porę. Usuńże się, panie. O t e l l o odchodzi na stronę. O Biankę go się wypytywać będę, O tę wytartš nimfę, co frymarczšc Swymi pieszczoty, kupuje chleb sobie I odzież; ona szaleje za Kasjem, Lecz kosa trafiła tym razem na kamień, Jak się to zwykle zdarza takim dziewkom: Ilekroć Kasjo słyszy o niej wzmiankę, Tylekroć parska œmiechem. - Otóż idzie. Wchodzi K a s j o. Im bardziej on się œmiać będzie, tym bardziej Wœciekać się będzie Otello; a głupia Zazdroœć Murzyna wytłumaczy sobie Uœmiechy, gesta i jowialne żarty Biednego Kasja zupełnie na opak. Jak się masz, namiestniku? KASJO Tym ci gorzej, Gdy mi nadajesz ten tytuł, którego Brak mię zabija! JAGO Zakołataj jeno Do Desdemony, a nie doznasz braku. ciszej Gdyby to tylko było w mocy Bianki, Jakżebyœ prędko cel życzeń otrzymał! KASJO Biedna istotka! OTELLO do siebie O, jak się już œmieje! JAGO Dalipan, jeszczem nie widział kobiety Tak zakochanej jak ona. KASJO Biedactwo! W istocie, zdaje się do mnie mieć słaboœć. OTELLO do siebie Jak słabo przeczy, jak drwišco się œmieje! JAGO Słuchaj no, Kasjo. OTELLO do siebie Teraz go wycišga Na dobitniejsze słowo. Nuże! dalej! JAGO Ona się daje z tym słyszeć, że myœlisz Wzišć jš za żonę, szczerze masz ten zamiar? KASJO Cha! cha! cha! OTELLO do siebie Triumfujesz, Rzymianinie? KASJO Ja wzišć za żonę fryjerkę? Proszę cię, miejże litoœć nad moim rozsšdkiem; nie sšdŸ go tak niezdrowym. Cha! cha! cha! OTELLO do siebie Tak, tak, tak: œmieje się, kto wygrywa. JAGO Doprawdy, wieœci chodzš, że się z niš ożenisz. KASJO Powiedz prawdę. JAGO Szelma jestem, jeżeli nie. OTELLO do siebie Więceœcie się mnie już pozbyli? Dobrze. KASJO To własny wymysł tej błaŸnicy; wbiła sobie w głowę, że się z niš ożenię, przeto że sobie tego życzy, nie że ja jej to przyrzekłem. OTELLO do siebie Jago daje mi znak, teraz się zacznie wywnętrzać. KASJO Tylko co tu była, œciga mnie, gdzie się ruszę. Niedawno stałem na wybrzeżu rozmawiajšc z kilku Wenecjanami, aż oto nadbiega ta lala i bez ceremonii rzuca mi się na szyję, ot tak. OTELLO do siebie I woła: O mój Kasjo! lub coœ podobnego, z jego gestów można się tego domyœlić. KASJO I wiesza się na mnie, i cmokta mnie, i kwili, i skubie mnie, i cišgnie. Cha! cha! cha!OTELLO do siebie Teraz powie, jak go wcišgnęła do mego pokoju. O nędznik! widzę nos jego, ale nie widzę psa, któremu go rzucę. KASJO Na poczciwoœć! muszę z niš zerwać stosunki; JAGO Tam do licha! patrz, kto to idzie. Wchodzi B i a n k a. KASJO Biadaż mi z tym koczkodanem! Perfumowanyœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  6płc7#Öc8ů‹c9„×c:[ac;ź#w c<3-Ôc=4 c>!=i"koczkodan! Co się to znaczy, że się tak włóczysz za mnš? BIANKA Niech się czort i jego ciotka włóczy za tobš! Co znaczy ta chustka, co mi jš dałeœ przed chwilš? Byłam tak głupia, żem jš wzięła. Mam z niej haft zdejmować? Tak misterny wyrób znalazłeœ w swojej kwaterze i niby nie wiesz, kto go tam zostawił? ! To prezent od jakiejœ marmuzelii ja mam z niej haft zdejmować! Daj jš jakiej hetce pętelce, a nie mnie: od kogokolwiek jš masz, nie myœlę zdejmować z niej haftu. KASJO No, no, kochana Bianko! Zgoda, zgoda! OTELLO do siebie Nieba, byłażby to owa chustka ode mnie? BIANKA Jeżeli chcesz dziœ przyjœć na kolację, to dobrze: a nie, to przyjdŸ, kiedy ci przyjdzieochota. Wychodzi. JAGO Nuże za niš! Nuże za niš! KASJO Na honor! muszę pójœć: inaczej zbeształabymnie na ulicy. JAGO Będzieszże u niej na kolacji? KASJO Zapewne. JAGO No, to może się tam zobaczym, bo. w istocie potrzebuję z tobš pomówić. KASJO PrzyjdŸ, przyjdŸ; przyjdzieszże pewno? JAGO Przyjdę, przyjdę. Nie mów więcej. Wychodzi K a s j o. OTELLO zbliżajšc się Jak go mam zamordować, Jagonie? JAGO Czy uważałeœ, panie, jak się naœmiewał z własnego grzechu? OTELLO O Jagonie! JAGO I widziałeœ owš chustkę? OTELLO Mojaż to była? JAGO Twoja, panie, jak żyw tu stoję. Miałeœ dowód, jak on ceni tę szalonš kobietę, mówię o twojej żonie, ona mu jš dała, a onjš daje swojej utrzymance. OTELLO O, gdybym go mógł przez dziesięć lat mordować Piękna kobieta! Œliczna kobieta! Luba kobieta! JAGO Trzeba o tym teraz zapomnieć. OTELLO Niech zgnije, niech zmarnieje i do piekła pójdzie tej nocy! Bo że musi umrzeć, to pewna. Serce moje obróciło się w kamień, kaleczy mi rękę, gdy w nie uderzę. O, œwiatnie ma œliczniejszej istoty! mogłaby leżeć włożnicy cesarza i mieć go niewolnikiem swych skinień. JAGO Nie w porę te rozpamiętywania. OTELLO Niech przepadnie! powiadam tylko, jakš jest. Tak zgrabna z igłš w ręku! Tak czarodziejsko muzykalna! Ach! Ona by swoimœpiewem zaklęła dzikoœć niedŸwiedzia. Tak pełna wielkiego rozumu i pomysłowoœci. JAGO Tym ci godniejsza potępienia. OTELLO O, po tysišc, po tysišc razy! A przy tym taksłodka, tak uprzejma w obcowaniu! JAGO W istocie, za uprzejma. OTELLO To pewna. Co za szkoda jednak! O Jagonie! Co za szkoda! JAGO Jeżeli się, panie, nad jej niecnotš rozczulasz, to daj jej patent do grzeszenia,bo jeżeli to ciebie nie obchodzi, nikt pewnie inny nie weŸmie tego do serca. OTELLO Rozsiekam jš na drobne kawałki. Mnie zdradzać tak haniebnie! JAGO To szkaradnie z jej strony. OTELLO Z moim podkomendnym! JAGO To jeszcze szkaradniej. OTELLO Postaraj mi się, Jagonie, o truciznę na tę noc. Nie będę się z niš wdawał w rozprawy, aby mnie jej postać i pięknoœć nie rozbroiła. Na tę noc, Jagonie. JAGO Daj, panie, pokój truciŸnie; uduœ jš w łóżku, w tym samym łóżku, które zbezczeœciła. OTELLO Dobrze, sprawiedliwoœć tego kroku podoba mi się, tak uczynię. JAGO A co do Kasja, tego ja biorę na siebie, o północy dowiesz się, panie, czegoœ więcej. Słychać tršbienie. OTELLO Wybornie. Co ma znaczyć to tršbienie? JAGO Pewnie nadeszła jaka wieœć z Wenecji. To Lodowiko, w poselstwie od doży, Zbliża się, a z nim twoja żona, panie. Wchodzš z orszakiem L o d o w i k o i D e sd e m o n a. LODOWIKO Witaj, cny generale! OTELLO Witaj, panie. LODOWIKO Doża i senat pozdrawiajš ciebie. Oddaje mu list. OTELLO Całuję tego tłumacza ich woli. Otwiera list i czyta. DESDEMONA Cóż nam nowego przynosisz, kuzynie? JAGO Siniore, pozwól mi wyrazić radoœć Z ujrzenia ciebie. LODOWIKO Dziękuję waćpanu. Jakże się miewa Kasjo? JAGO Żyje, panie. DESDEMONA Smutne pomiędzy nim a moim mężem Zaszło w tych czasach rozdwojenie, ale Ty ich pojednasz. OTELLO Czy tak? DESDEMONA Co, mój mężu? OTELLO czytajšc „Nie zwlekaj tego uczynić, jak tylko... ” LODOWIKO On nie do pani mówił, on jest cały Listem zajęty. To więc twój małżonek Jest poróżniony z Kasjem? DESDEMONA Na nieszczęœcie, Dałabym, nie wiem co, żeby znów byli Na dawnej stopie, bo sprzyjam Kasjowi. OTELLO Ognia i siarki! DESDEMONA Mężu! OTELLO Maszli rozum? DESDEMONA Gniewa się? LODOWIKO Pewnie go ten list tak wzburzył, Bo go podobno senat odwołuje I zarzšd wyspy powierza Kasjowi. DESDEMONA Doprawdy, cieszę się z tego. OTELLO W istocie? DESDEMONA Co, panie? OTELLO Cieszę się, żeœ oszalała, DESDEMONA Jak to? Kochany mężu? OTELLO Precz, diablico! Uderza jš. DESDEMONA Nie zasłużyłam na to. LODOWIKO Generale, Temu w Wenecji wiary by nie dano, Chociażbym przysišgł, że na to patrzałem. Taki postępek jest twardy nad miarę, Przeproœ jš, płacze. OTELLO O diablico! gdyby Ziemię zapłodnić mogły łzy niewieœcie, Z każdej ich kropli powstałby krokodyl. Precz z moich oczu! DESDEMONA Nie chcę cię już drażnić. Odchodzi. LODOWIKO Co za uległoœć i pokora! Każ jej Powrócić nazad, panie generale. OTELLO Wróć się! DESDEMONA Co każesz? OTELLO Czego pan chcesz od niej? LODOWIKO Ja? OTELLO Chciałeœ przecie, aby przyszła nazad, O, ona umie się, jak chcesz, obracać; Iœć wstecz, a przecie naprzód, i znów wstecznie; I płakać umie, panie, umie płakać; I jest uległa, jak mówisz - uległa, Bardzo uległa nawet. Płaczże jeszcze. O, co do tego, jest to, panie, tylko Ból malowany. Mam więc Cypr opuœcić. OdejdŸ stšd, przyœlę niedługo po ciebie. Panie, posłuszny jestem rozkazowi I do Wenecji wracam. Precz mi zaraz! Wychodzi D e s d e m o n a. Kasjo obejmie mój urzšd. BšdŸ łaskaw Przyjšć dziœ u mnie wieczerzę, siniore, Szanowny z pana goœć. Kozły i małpy! Wychodzi. LODOWIKO Toż to szlachetny ów Murzyn, którego Cały nasz senat ma za doskonałoœć? Toż to ów umysł szlachetny, którego Nigdy namiętnoœć zachwiać nie zdołała? Którego cnoty stałej i hartownej Żaden traf, żadna przeciwnoœć nie mogła Zgišć ni wykrzywić? JAGO Bardzo się odmienił. LODOWIKO Powiedz mi, jestli on zdrów na umyœle? JAGO Jest, panie -tym, czym jest, sšd mój tu milczy. Dałby Bóg, aby był tym, czym by mógł być, Jeœli tym, czym by mógł być, niejest teraz. LODOWIKO Żeby aż żonę uderzyć! JAGO Zaprawdę Nie był to wcale uprzejmy postępek; Rad bym jednakże, aby się skończyło Li na tym. LODOWIKO Czy to taki Jego zwyczaj? Czyli też może ten list na krew jego Wywarł wpływ taki i do tej zdrożnoœci Dziœ po raz pierwszy go przywiódł? JAGO Niestety! Ladaco byłbym, gdybym mówił o tym, Com widział albo czegom się dowiedział. Miej go na oku, siniore, a własne Jego czynnoœci zastšpiš œwiadectwo Mego języka. Miej tylko nań oko Zwrócone, panie, gdy będziecie razem. LODOWIKO Przykro mi, że się na nim tak zawiodłem. Wychodzš. SCENA DRUGA Pokój w zamku. Wchodzš O t e l l o i E m i l i a. OTELLO Więc nie dostrzegłaœ niczego? EMILIA Nie, panie, Anim słyszała, anim pomyœlała Coœ podobnego. OTELLO Widywałaœ jednak Kasja z niš razem. EMILIA Ale nie widziałam Nic nagannego wtedy i słyszałam Każdš sylabę przez nich wymówionš. OTELLO Nigdyż do siebie nie szeptali? EMILIA Nigdy. OTELLO I nigdy cię nie wysyłali? EMILIA Nigdy. OTELLO Po wachlarz albo rękawiczki, po nic? EMILIA Po nic, a po nic, panie. OTELLO To rzecz dziwna. EMILIA Gotowam stawić duszę mojš w zakład Za jej niewinnoœć; jeżeli inaczej Myœlisz, o panie, oddal tę myœl; ona Próżno zakłóca twój spokój. Jeżeli Jaki niecnota ci to poddał, niechaj Niebo go za to zetrze jako węża! Jeżeli bowiem ta kobieta nie jest Cnotliwš, czystš i wiernš, to nie ma, Nie ma na œwiecie szczęœliwego męża I najzacniejsza żona tak jest niecnš Jak potwarz. OTELLO Powiedz jej, żeby tu przyszła. IdŸ. Wychodzi E m i l i a. Doœć już chyba powiedziała, przecie Każda rajfurka tyle samo powie, Chyba że bardzo głupia. To rufianka Arcyprzebiegła, istny klucz i rygiel Do zamykania wszetecznych tajemnic. A przecież klęka, modli się, bywałem Sam nieraz œwiadkiem tych pobożnych praktyk. D e s d e m o n a i E m i l i a wchodzš. DESDEMONA Co mi rozkażesz, panie? OTELLO PójdŸ tu, rybko, DESDEMONA Czego ode mnie żšdasz? OTELLO Pokaż oczy; Patrz mi w twarz. DESDEMONA Cóż to za kaprys okropny? OTELLO do E m i l i i A aœćka dalej do swych obowišzków! Zamknij drzwi, zostaw czułš parę samš; Kaszlaj, chrzškaj, jak się kto przybliży. Nuże, pełń swoje rzemiosło, no, spiesz się. Wychodzi E m i l i a. DESDEMONA Błagam cię, panie, na kolanach, powiedz, Co znaczy twoja mowa, nie pojmuję Twych słów, pojmuję tylko jakšœ wœciekłoœć W tych słowach. OTELLO Powiedz mi, coœ ty za jedna? DESDEMONA Twa żona, panie; wierna twoja żona. OTELLO Poprzysišż na to, potęp sama siebie; Inaczej, widzšc twš anielskš postać, Pochwycić ciebie baliby się diabli, BšdŸ więc po dwakroć potępiona, przysišż, Żeœ jest uczciwa. DESDEMONA Niebu to wiadomo. OTELLO Niebo wie, żeœ jest zdradziecka jak szatan.DESDEMONA Kogóż ja zdradzam, panie? w czym? dla kogo? OTELLO O Desdemono! precz! precz! DESDEMONA O mój Boże! Ty płaczesz? Jestżem ja tych łez przyczynš? Jeœli przypadkiem sšdzisz, że mój ojciec Jest sprawcš twego odwołania, nie kładŸ Tej winy na mnie, jeżeliœ ty stracił W nim przyjaciela, ja straciłam także. OTELLO Niechby mnie niebo jak bšdŸ doœwiadczało Utrapieniami, niechby na mš głowę Zlało nawałem krzywdy i cierpienia, Niechby mnie całkiem pogršżyło w nędzy, W loch mnie rzuciło i pogrzebło wszelkie Moje nadzieje, jeszcze bym gdzieœ w duszyZnalazł cierpliwoœć do zniesienia tego; Lecz czynić ze mnie cel naigrawania, Wieczysty przedmiot wzgardy czasów, który Sztywnym by swoim palcem wskazywały... I to bym jednak zniósł, znieœć miałbym siłę; Ale tam, kędy serce me przyrosło, Kędy żyć muszę albo nie żyć wcale, Tam być wygnańcom; od zdroju, z którego Wypływa strumień mojego istnienia, A bez którego wysechłby koniecznie, Od tego zdroju zostać odepchniętym Albo go widzieć obróconym w bagno, W którym osiada skrzek - o! ! cierpliwoœci, Młody, różanousty cherubinie, Zmień twš naturę wobec takiej doli, I przybierz postać tak groŸnš jak piekło! DESDEMONA Tuszę przynajmniej, że mnie mój małżonek Ma za uczciwš. OTELLO O, za tak uczciwš Jak owe muchy w jatkach w czasie lata, Co się gżš wraz po lęgu. O ty chwaœcie, Tak wdzięcznie piękny, tak słodko pachnšcy, Że aż odurzasz; bogdajbyœ był nigdy Na œwiat nie przyszedł! DESDEMONA Nieszczęsnaż ja! Jakiż Grzech popełniłam, o którym nic nie wiem?OTELLO Na toż ta piękna ksišżka dzień ujrzała, Aby jej czyste karty bezwstyd kalał? „Com popełniła? ! ” O gminna sproœnico! ! W hutnicze piece zmieniłbym me lica, I srom mój w popiół obrócić bym musiał, Gdybym o twoich czynach wspomniał tylko. „Com popełniła? ” Niebu ckliwo, księżyc Na widok tego chmurš się zasłania, A wiatr lubieżny, co zwykł w swym przelocie Wszystko całować, chowa się w głšb ziemiNa wzmiankę o tym. „Cóżem popełniła? ! ”O ty bezczelna wszetecznico! DESDEMONA Przebóg! Krzywdzisz mnie, panie. OTELLO Nie jestżeœ wszeteczna? DESDEMONA Nie jestem, panie, jakem chrzeœcijanka! Jeœli zachować tę ziemskš powłokę, Którš wyłšcznie tobie poœlubiłam, Wolnš od zmazy obcego dotknięcia I być wszetecznš nie jest tymże samym, Tom nie jest takš. OTELLO Ty wolna od zmazy? DESDEMONA Jak być zbawiona pragnę! OTELLO Czy podobna? DESDEMONA O Boże, zmiłuj się! OTELLO Przebacz mi zatem: Wzišłem cię za weneckš nierzšdnicę, Co zaœlubiła Otella. Wchodzi E m i l i a. Ty, nimfo, Co wręcz przeciwny œwiętemu Piotrowi Urzšd sprawujesz, bo strzeżesz bram piekła. Ty, ty - jużeœmy interes skończyli. Masz tu za swoje trudy; zasuń rygiel I trzymaj szczelnie język za zębami. Wychodzi. EMILIA Dlaboga! Co mu przychodzi do głowy? O pani, co ci to? Takaœ zmieniona? DESDEMONA Jestem jak we œnie. EMILIA O kochana pani! Co się naszemu panu stało? DESDEMONA Komu? EMILIA Mojemu panu. DESDEMONA Kto jest twoim panem? EMILIA Ten, kto i twoim. DESDEMONA Ja już nie mam pana. Nie mów nic do mnie, Emilio, nie pytaj, Nie mogę płakać, odpowiedziš mojš Byłyby tylko łzy. Okryj mi łóżko Na tę noc œlubnš kołdrš, nie zapomnij: I męża swego tu przywołaj. EMILIA Dobrze; Natychmiast, pani. Jak się tu zmieniło! Wychodzi. DESDEMONA Słusznie mnie los ten spotyka, o, słusznie! Cóż jednak było w mym postępowaniu, Żeby upatrzyć mógł najlżejszy pozór Podobnej winy? Wchodzi E m i l i a, a z niš J a g o. JAGO Staję na twój rozkaz, Łaskawa pani; o cóż idzie? DESDEMONA Nie wiem, Jak to powiedzieć. Ci, co uczš dzieci, Czyniš to w sposób łagodny, podajš Łatwe zadania, należało jemu W taki sam sposób zgromić mnie, bo jestemGodnym zgromienia dzieckiem, w rzeczy samej. JAGO Co ci się stało, pani? EMILIA Ach, Jagonie! Generał nazwał jš wszetecznš, zelżył Tak hańbišcymi, ohydnymi słowy, Jakich nie mogš znieœć uczciwe serca. DESDEMONA Jestżem ja takš? powiedz. JAGO Jakš, pani? DESDEMONA Takš, jak ona mówi, że mnie nazwał. EMILIA Jagonie, nazwał jš dziewkš, wstyd mówić; Pijany prostak nawet by nie użył Takich terminów na ostatniš dziewkę. JAGO Jakiż on powód miał do tego? DESDEMONA Nie wiem, Ale to pewna, żem nie zasłużyła Na nic takiego. JAGO Nie płacz, droga pani, O, nie płacz, nie płacz! Biedaż się uwzięła! EMILIA Na toż się ona wyrzekła ojczyzny, Ojca, przyjaciół; na toż odrzuciła Tyle ponętnych, tyle œwietnych zwišzków, Aby otrzymać miano wszetecznicy? Jak tu nie płakać? DESDEMONA Taki mój los. JAGO Niech go Pomsta ogarnie! Skšd mu to przyjœć mogło?DESDEMONA Bóg raczy wiedzieć. EMILIA Gardło w zakład daję, Że jakiœ szczwany nędznik, jakiœ chytry, Przymilajšcy się łotr, jakiœ lizus Bez czci i wiary wymyœlił tę potwarz, By się dochrapać jakiegoœ urzędu. Gardło dam za to. JAGO Fuj! To być nie może, Nie ma na œwiecie takiego człowieka. DESDEMONA A jeœli taki jest, niech mu złoœć jego Pan Bóg przebaczy. EMILIA Niech mu kat przebaczy I piekło wszystek szpik wysuszy w koœciach! Jš zwać wszetecznš? Któż z niš ma stosunki? Gdzie, jak i kiedy? Skšd cień podobieństwa?Jakiœ wierutny łotr Murzyna zdurzył, Jakiœ nikczemny oszust, podły hultaj. Oby go nieba odkryć pozwoliły I bicz podały w każdš dłoń uczciwš Do przepędzenia tego szelmy nago Przez obszar œwiata, od wschodu na zachód! JAGO Czego tak wrzeszczysz? EMILIA O, wieczna kaŸń jemu! Taki to ptaszek pomieszał był niegdyœ Klepki i tobie i nabił ci głowę, Że ja mam jakieœ konszachty z Murzynem. JAGO Cicho bšdŸ, głupia. DESDEMONA Kochany Jagonie, Cóż mam uczynić, aby go przejednać? IdŸ za nim, pomów z nim, bo na to słońce,Ani wiem, w jaki sposób go straciłam. Oto na klęczkach klnę się, żem niewinna, Jeżeli chęci moje kiedykolwiek Przeciw miłoœci jego spiskowały, Czy to uczynkiem, czy to pożšdaniem; Jeżeli wzrok mój, słuch lub jakikolwiek Zmysł mój lubował kiedy w kim bšdŸ innym; Jeœli go teraz nie kocham wyłšcznie I nie kochałam zawsze, i nie będę Zawsze kochała chociażby mnie nawet Skazał na rozwód z sobš jak żebraczkę, To niech nie zaznam pociechy w tym życiu! Wiele dokazać może złe obejœcie, On mnie nim może zabić, ale nigdy Zmniejszyć miłoœci mojej. Ja wszeteczna! Sam już ten wyraz zgrozš mnie przejmuje; Do zasłużenia czynem na to miano Żadna potęga próżnoœci œwiatowych Nie potrafiłaby mnie doprowadzić. JAGO O pani, nie bierz tego tak do serca; W złym był humorze tylko, list z Wenecji W niesmak mu poszedł i niechęć się jego Krupi na tobie. DESDEMONA Bogdajby tak było! JAGO Ręczę, że tak jest. Słychać tršbienie. Słyszysz, pani? Tršba Wzywa na ucztę; posłowie weneccy Radzi by zasišœć do stołu. IdŸ, pani, I przestań płakać; wszystko będzie dobrze. Wychodzš D e s d e m o n a i E m i l i a. Wchodzi R o d r y g o. Cóż tam, Rodrygo? RODRYGO Nie zdajesz mi się rzetelnie ze mnš wychodzić. JAGO Z powodu? RODRYGO Co dzień mnie zbywasz jakimœ wykrętem i zamiast mnie posuwać naprzód w mych nadziejach, usuwasz raczej, jak uważam, ode mnie wszelkš pożšdanš sposobnoœć. Na yœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  ?px c@č ­cA•cB—ŠRC!"Kc€Dl*ĂcE/0cFG6cGX=0honor! nie myœlę tego dłużej cierpieć ani schować do kieszeni tego, com zniósł dotychczas. JAGO Posłuchaj mnie, Rodrygo. RODRYGO Jużem się dosyć nasłuchał i przekonał się aż nadto, że twoje słowa i czyny nie chodzš z sobš pod rękę. JAGO Obwiniasz mnie najniesłuszniej. RODRYGO Wysuwam tylko prawdziwe zarzuty. Wyszastałem się co do grosza. Klejnoty, com ci je dał dla Desdemony (połowa ich byłaby nawet mniszkę ujęła), powiedziałeœmi, że zostały przez niš przyjęte; i otworzyłeœ mi pocieszajšce widoki rychłego pozyskania jej względów i przystępu do niej; tymczasem nic z tego niewidzę. JAGO Dobrze, dobrze, dalej! RODRYGO Dobrze, dalej! Dalej tak iœć nie może, i wcale to niedobrze. Na tę dłoń! powiadam, że to niegodziwie, i zaczynam się domyœlać,że ze mnie zakpiono. JAGO Dobrze. RODRYGO Powtarzam, że to niedobrze. Odkryję wszystko przed Desdemonš: jeżeli mi zechce zwrócić klejnoty, to zaniecham dalszych zabiegów i żałować będę mych nieprawych uroszczeń; jeżeli zaœ mi ich niezwróci, bšdŸ pewien, że zażšdana zadoœćuczynienia od ciebie. JAGO Czyœ już wszystko wypowiedział? RODRYGO Nie inaczej, i niewzruszone mam postanowienie postšpić nie inaczej, jak powiedziałem. JAGO Teraz widzę, że masz w sobie animusz, I od tej pory zaczynam mieć lepsze wyobrażenie o tobie niż kiedykolwiek. Daj mirękę, Rodrygo, obarczyłeœ mnie nader uzasadnionymi zarzutami, a przecież, klnę się na wszystko, żem działał jak najgorliwiej w twej sprawie. RODRYGO To się nie pokazało. JAGO Przyznaję, że się nie pokazało, i podejrzenie twoje nie jest bez trafnoœci i rozsšdku. Ależ, Rodrygo, jeżeli istotnie jestw twoim łonie to, o czym teraz wi ęcej niżkiedykolwiek mam powodów nie wštpić, to jest: wola, odwaga i męstwo, daj tego dowód tej nocy, a jeżeli następnej nie ujrzysz Desdemony w swoich objęciach, to zastaw sidła na me życie i sprzštnij mnie zdradziecko ze œwiata. RODRYGO No, no, o cóż to idzie? Jestli to w granicach możliwoœci i rozsšdku? JAGO Trzeba ci wiedzieć, że nadszedł wyraŸny rozkaz z Wenecji, ażeby Kasjo zajšł miejsce Otella. RODRYGO Czy być może? Takim sposobem Otello i Desdemona powrócš nazad do Wenecji. JAGO O nie: on się uda do Maurytanii i zabierze tam z sobš pięknš Desdemonę: chybaby tu był zatrzymany jakim wypadkiem, żaden zaœ inny wypadek nie mógłby być bardziej stanowczy w tej mierze jak usunięcie Kasja. RODRYGO Co rozumiesz przez usunięcie go? JAGO Ba, nic innego jak uczynienie go niezdatnym do zajęcia miejsca Otella: ewakuowanie mu czaszki. RODRYGO I chcesz, abym ja to uczynił? JAGO Tak właœnie, jeżeli chcesz sięgnšć po korzyœć, słusznie ci przynależnš. On dziœ przepędza wieczór u pewnej marmuzeli; tam się z nim zejdę. Nic jeszcze nie wie o swoim wyniesieniu. Jeżeli zechcesz czatować na niego, jak stamtšd będzie powracał (a mojš rzeczš będzie tak urzšdzić ten powrót, aby wypadł między dwunastš a pierwszš), to będziesz mógł żgnšć go jak najwygodniej. Ja będę tuż, abycię wesprzeć, i padnie pomiędzy nami. PójdŸ, nie stój taki osłupiały; wykażę ci przez drogę tak dowodnie potrzebę jego œmierci, że poczytasz sobie za powinnoœć oniš go przyprawić. Już najwyższy czas na kolację, wieczór ucieka. IdŸmy! RODRYGO Musisz mi udzielić jeszcze więcej objaœnień. JAGO Będziesz ich miał, ile zechcesz. Wychodzš. SCENA TRZECIA Inny pokój w zamku. Wchodzš O t e l l o, L o d o w i k o, D e s de m o n a, E m i l i a i służba. LODOWIKO Nie trudŸ się, panie generale; proszę. OTELLO Wybacz, przechadzka dobrze mi posłuży. LODOWIKO Dobranoc, pani, przyjm dzięki. DESDEMONA My raczej Dziękujem tobie, siniore. OTELLO Idziemy? O! - Desdemono... DESDEMONA Co każesz, mój mężu? OTELLO IdŸ się położyć zaraz, wkrótce wrócę; Oddal Emilię, bacz, aby tak było. DESDEMONA Będzie tak, panie. Wychodzš O t e l l o i L o d o w i k o, za nimi służba. EMILIA No cóż? Jak tam teraz? Złagodniał jakoœ. DESDEMONA Wkrótce wróci, mówił. Kazał mi pójœć się położyć i ciebie Oddalić, moja droga. EMILIA Mnie oddalić? DESDEMONA Tak kazał; zatem, kochana Emilio, Daj mi mój nocny ubiór i bšdŸ zdrowa. Nie trzeba nam się mu sprzeciwiać teraz. EMILIA Obyœ go nigdy nie była ujrzała, Kochana pani! DESDEMONA Tego ja nie powiem. Serce me tak jest ku niemu zwrócone, Że nawet jego gniew, jego zniewagi I jego groŸby -rozepnij mnie, proszę - Majš w mych oczach urok. EMILIA Położyłam Na łóżku pani tę kołdę, coœ chciała. DESDEMONA Wszystko mi jedno. Biedneż nasze głowy! Jeżeli umrę wprzód niż ty, Emilio, Pamiętaj przykryć mnie tš kołdrš. EMILIA Ejże, Co pani prawisz! DESDEMONA U mej matki była Sługa, Barbara było jej na imię, Miała kochanka, a ten był okrutny, Bo jš porzucił. Œpiewywała sobie Piosnkę o wierzbie; była to pieœń stara, Ale stosowna do jej położenia, Umarła nucšc jš. Pieœń ta dziœ w wieczór Wcišż mi brzmi w uszach i gwałt sobie czynię, Abym tak samo nie zwiesiła głowy I nie œpiewała jak biedna Barbara. Proszę cię, œpiesz się. EMILIA Mamże pani przynieœć Nocne ubranie? DESDEMONA Nie, rozbierz mnie tylko. Ten Lodowiko jest wcale przystojny. EMILIA Piękny mężczyzna. DESDEMONA I miły w rozmowie. EMILIA Znam pewnš damę w Wenecji, co chętnie Boso by poszła do Jerozolimy Za jedno tknienie jego wargi dolnej. DESDEMONA œpiewa Pod wierzbš płaczšcš dziewczyna łzy roni I œpiewa: wierzbo! wierzbo! W dół główkę spuœciła, skroń wsparła na dłoni I œpiewa: wierzbo! wierzbo! Zdrój, mruczšc opodal, przywtarza jej jękom: O wierzbo! wierzbo! wierzbo! Od łez jej goršcych kamienie aż mięknš; Złóż to na boku. O wierzbo! wierzbo! wierzbo! Proszę cię, œpiesz się, on wkrótce powróci.Z gałšzek ja wierzby splotę sobie wianek. Nie gańcie mu tego, przyjmuję mój los. Nie, to przypada w innej strofce. Słyszysz, Ktoœ zakołatał do drzwi. EMILIA To wiatr, pani. DESDEMONA Nazwałam go zmiennym, a on mi rzekł; ach! Płacz wierzbo! wierzbo! wierzbo! Niejeden ci przecie zastšpi mnie gach. IdŸ już, dobranoc. Coœ mnie oczy swędzš, Nie zapowiadaż to łez? EMILIA Skšdże znowu? DESDEMONA Tak mówiš. O, ci mężczyŸni, mężczyŸni. Powiedz mi szczerze, Emilio, czy myœlisz, Że sš kobiety zdolne tak okropnie Zdradzać swych mężów? EMILIA Sš takie, bez kwestii. DESDEMONA Czyżbyœ za cały œwiat to uczyniła? EMILIA A ty, o pani? DESDEMONA Na œwiatło dnia - nigdy! ! EMILIA W œwietle dnia pewnie bym nie uczyniła, Lecz ciemnoœć nocy zmienia postać rzeczy. DESDEMONA A za œwiat cały - odpowiedz, Emilio? EMILIA Hm! œwiat nie fraszka; z małej bagatelki Zysk byłby wielki. DESDEMONA O nie, pewna jestem, Że nigdy tego byœ nie uczyniła. EMILIA Z całš pewnoœciš bym to uczyniła, I odczyniłabym po uczynieniu. Ma się rozumieć, żebym takiej rzeczy Nie uczyniła za marny pierœcionek Ani za parę batystowych szmatek, Ani za kornet, ani za mantolet, Ani za żaden rupieć tym podobny; Ale za cały œwiat! Któraż kobieta Nie zapragnęłaby swemu mężowi Przyprawić rogów i zrobić go przez to Monarchš œwiata? Za tak wielkš korzyœć Gotowa bym się narazić na czyœciec. DESDEMONA Niebo mi œwiadkiem, żebym za œwiat cały Nie popełniła takiego bezprawia. EMILIA Bezprawie takie jest bezprawiem tylko W opinii œwiata; skorobyœ zaœ, pani, W nagrodę trudu cały œwiat posiadła, Własny by œwiat twój sšdził to bezprawie, Łatwo byœ przeto mogła je uprawnić. DESDEMONA Nie sšdzę, aby istniała choć jedna Taka kobieta. EMILIA Tuzin ich się znajdzie, Nie tylko jedna, i w dodatku tyle, Ile by trzeba, żeby w kršg zapełnić Ten œwiat, o który by się ubiegały. Rozumiem jednak, że to wina mężów, Ilekroć żona się potknie. Jeżeli, Zapominajšc o swych obowišzkach, Na łonie innych skarby nasze trwoniš; Jeœli kapryœnš zwiedzeni zazdroœciš Œcieœniajš naszš swobodę, a nawet, Co gorsza, bijš nas; jeœli nam czyniš Ujmę w tym, coœmy wprzódy posiadały, Toć nic dziwnego, że w nas żółć zakipi; Jesteœmy korne w duchu, ale przy tym I mœciwe trochę. Niech wiedzš mężowie, Że żony majš zmysły tak jak oni, Ze majš oczy, węch i podniebienie Zdolne odróżnić słodycz od goryczy, Tak jak i oni. Czegóż oni pragnš, Gdy nad nas inne przenoszš. Rozkoszy? Tak myœlę. Wiedzież ich k ’temu namiętnoœć? Zapewne. Słaboœćli temu jest winnš? Jużci tak. A czyż my jesteœmy wolne Od namiętnoœci, od żšdzy rozkoszy I od słaboœci bardziej niż mężczyŸni? Niech nas szanujš, a potem nie mruczš, Żeœmy złe, gdy nas sami złego uczš. DESDEMONA Dobranoc, niebo krzyż ten na mnie zsyła, Bym trwała w dobrym, nie złym złe płaciła. Wychodzš. AKT PIĽTY SCENA PIERWSZA Ulica. Wchodzš J a g o i R o d r y g o. JAGO Stań tu za słupem; wnet przechodzić będzie: Wyjm rapier, dzierż go krzepko i wtłocz gracko. Nie bój się, będę tuż opodal ciebie. Ten krok nas zbawi lub zgubi; pamiętaj I wolę w sobie skup. RODRYGO BšdŸ jednak blisko. Jagonie, boję się, że plan zawiedzie. JAGO Będę tuż. Œmiało! marsz na stanowisko! Oddala się i staje w pewnej odległoœci. RODRYGO Niewielki pochop mam do tego czynu; Ale powody podał tak zasadne... Mniej, więcej jeden człowiek, cóż to znaczy? Nuże, mój mieczu, pójdŸ, zapadł nań wyrok. Idzie na stanowisko. JAGO Potarłem ten œwierzb młody do żywego; Ot się i jštrzy. Czy on sprzštnie Kasja, Czy Kasjo jego, czy oba się sprzštnš, Zawsze coœ wygram. Jeżeli Rodrygo Uniknie œmierci, zażšda ode mnie Zwrotu pieniędzy i owych klejnotów, Które od niego wyłudziłem niby Dla Desdemony, nie będzie nic z tego, Jeżeli Kasjo zostanie przy życiu, Co dzień się jaki przymiot w nim okaże, Aby mnie zaćmił; może też i Murzyn Wydać mnie przed nim, ten punkt zbyt jest groŸny; Musi więc umrzeć. Cicho! to on idzie. Wchodzi K a s j o. RODRYGO Poznaję jego chód, to on. Giń, wrogu! Rzuca się na K a s j a i rani go. KASJO To pchnięcie było nieŸle wymierzone, Ale mój kaftan lepszy jest, niż sšdzisz, Doœwiadczę zaraz twego. Dobywa szpady i rani R o d r y g a. RODRYGO O, zabitym! Pada. J a g o nadbiega, zadaje K a s j o w ipchnięcie w udo i wychodzi. KASJO Okaleczonym na zawsze. Ratunku! Hola! ratunku! Mordercy, mordercy! Pada. O t e l l o ukazuje się w głębi. OTELLO Głos Kasja, Jago dotrzymuje słowa. RODRYGO Biada mi! o, ja nędzny! OTELLO W rzeczy samej. KASJO Na pomoc! Hej! kto żyw! œwiatła! felczera! OTELLO To on. O, walny, poczciwy Jagonie, Coœ tak wzišł żywo krzywdę przyjaciela, Ty mnie pouczasz. - Pupko ubóstwiana! ! Twój ulubieniec legł trupem i twoja Bije godzina. Idę, wszetecznico! Już mnie nie złudzisz swymi ponętami; Splamione łoże sproœna krew twa splami. Wychodzi. L o d o w i k o i G r a c j a n o ukazujš się w pewnej odległoœci. KASJO Cóż to? Czy nie ma ani straży, ani Żywego ducha? Mordercy! Mordercy! GRACJANO Jakieœ nieszczęœcie się stało; te krzyki Tragiczny jakiœ wskazujš wypadek. KASJO Na pomoc! LODOWIKO Słyszysz? RODRYGO O nędznik przeklęty! LODOWIKO Dwóch czy trzech jęczy. Noc ta jest złowroga. Może to jaka zasadzka, czekajmy, Póki kto więcej nie przyjdzie na pomoc. RODRYGO Nikt nie nadchodzi, na œmierć mnie krew ujdzie. LODOWIKO Słuchaj! J a g o na wpół rozebrany wchodzi ze œwiatłem i gołš szpadš. GRACJANO Ktoœ tu w koszuli zdšża, z œwiatłem w rękuI broniš. JAGO Kto tu? Skšd ten zgiełk? Kto krzyczał? LODOWIKO Nie wiemy. JAGO Czyœcie krzyku nie słyszeli? KASJO Tu, tu! dlaboga, ratuj! JAGO Co się stało? GRACJANO Zda mi się, że to choršży Otella. LODOWIKO Tak, to on, pełen to dzielnoœci człowiek. JAGO Ktoœcie wy, co tak żałoœnie krzyczycie? KASJO Jagonie! łotry przebiły mnie, ratuj! SprowadŸ mi pomoc! JAGO To ty, namiestniku? Dlaboga! Jakież łotry to zrobiły? KASJO Jeden z nich, zda mi się, leży tu wpodle I ujœć nie może. JAGO O nikczemne łotry! do L o d o w i k a i G r a c j a n a Co wy za jedni? PójdŸcie tu na pomoc. RODRYGO Ratujcie mnie! KASJO To jeden z nich. JAGO Ha, łotrze! Zbóju pokštny! Przebija R o d r y g a. RODRYGO Przeklęty Jagonie! Nieludzki psie! och! och! JAGO Zabijać w mroku! Gdzie się podziała reszta tych hultajów? Jak też w tym mieœcie pusto! - Hej! ! na pomoc! - Kto wy? jesteœcież Ÿli czy dobrzy? LODOWIKO Pisz nas Tak, jak nas widzisz. JAGO Sinior Lodowiko? LODOWIKO Ten sam. JAGO Przepraszam was, Kasjo tu leży, Ciężko raniony przez hultajów. GRACJANO Kasjo? JAGO Jakże się czujesz, kolego? Gdzie rana? KASJO Na wpół przecięte mam udo. JAGO Broń Chryste! Œwiećcie, panowie, zwišżę je koszulš. Wchodzi B i a n k a. BIANKA Co to jest? Kto tak krzyczał? JAGO Kto tak krzyczał? BIANKA O drogi Kasjo! mój najmilszy Kasjo! O Kasjo! Kasjo! Kasjo! JAGO O łajdaczko! Powiedz mi, Kasjo, czy się nie domyœlasz, Kto sš ci, co ci tak się przysłużyli? KASJO Nie. GRACJANO Żal mi, panie, że cię w tak żałosnym Stanie zastaję; szukałem cię wszędzie. JAGO Daj no podwišzkę. Tak. Żeby kto kazał Przynieœć lektykę, abyœmy go mogli Spokojnie przenieœć. BIANKA Mdleje. Kasjo! Kasjo! JAGO Panowie, mam tę nimfę w podejrzeniu O uczestnictwo w tej zbójeckiej sprawce. Kochany Kasjo, bšdŸ chwilkę cierpliwy. Pozwólcie œwiatła, panowie; ciekawym, Czy znamy tego ptaszka, czy nie znamy. Co widzę! mójże to ziomek, przyjaciel, Rodrygo? nie! o tak! nieba! Rodrygo. GRACJANO Rodrygo? Ten z Wenecji? JAGO Ten sam właœnie. Czyœ go znał waćpan? GRACJANO Czym go znał? O, znałem! JAGO Sinior Gracjano? Wybaczcie mi, proszę, Krwawe to zajœcie niech usprawiedliwi Mojš niegrzecznoœć. GRACJANO Miło mi cię widzieć, Panie choršży. JAGO Jakże ci jest, Kasjo? Lektyki! prędzej! Czy poszedł kto po niš? GRACJANO Rodrygo! JAGO On to, on. Wnoszš lektykę. Lektyka, przecie! Nieœcie go, dobrzy ludzie, jak najwolniej, Ja po felczera skoczę. do B i a n k i OszczędŸ sobie Pracy waćpanna. do K a s j a Kasjo, ten nieszczęsny, Co tutaj leży, był mym przyjacielem, Jakież z nim miałeœ nieporozumienie? KASJO Żadnego w œwiecie; nie znałem go nawet. JAGO do B i a n k i O, jakżeœ zbladła! do lektykarzy Nieœcie go do domu! Wynoszš K a s j a i R o d r y g a. J a g o do L o d o w i k a i G r a c j a n a. Zostańcie chwilę, szanowni panowie. Cóż to waćpannie, żeœ tak zbladła? Patrzcie: Czy uważacie, jak jej wzrok zobłędniał? W tym wzroku można wiele się doczytać. Tylko się dobrze przyjrzyjcie, panowie. Nieprawdaż? Wina musi się odezwać, Chociażby język odmawiał posługi. Wchodzi E m i l i a. EMILIA Co się tu stało, mężu? co się stało? JAGO Kasjo w ciemnoœci napadnięty został Przez Roderyga i jego wspólników, Którzy uciekli. Rodrygo nie żyje, A Kasjo bliski œmierci. EMILIA Wielki Boże! Biedny młodzieniec! poczciwy nasz Kasjo! JAGO Takie to skutki rozwišzłoœci. Spytaj, Proszę cię, Kasjo gdzie dzisiaj wieczerzał?do B i a n k i Cóż to? drżysz aœćka? BIANKA Wieczerzał dziœ u mnie, Ale dlatego drżeć nie mam przyczyny. JAGO U ciebie? Pójdziesz ze mnš, moœcia panno. EMILIA Fuj, bezwstydnico! BIANKA Ja nie bezwstydnica; Jam równie pełna sromu jak waćpani, Co mnie znieważasz. EMILIA Jak ja? O bezczelna! JAGO IdŸmy, łaskawi panowie, zobaczyć, Jak będš rany Kasja opatrzone. PójdŸ aœćka, wnet nam zaœpiewasz inaczej. A ty, Emilio, spiesz do cytadeli Donieœć naszemu państwu, co się stało. Idziem, panowie? do siebie Ta noc ma rozstrzygnšć Mój los: ze szczętem zwalić mnie lub dŸwignšć. Wychodzi. SCENA DRUGA Sypialnia. D e s d e m o n a w łóżku œpišca. Œwieca się pali. O t e l l o wchodzi. OTELLO Oto przyczyna, to przyczyna - duszo!! Nie chciejcie, proszę, abym jš wyjawił, O czyste gwiazdy! Oto jest przyczyna. Ale ja krwi jej nie przeleję; szkoda, Szkoda byłoby zrysować żelazem Tę skórę bielszš od œniegu i gładkš Jak pomnikowy alabaster. Musi jednakże umrzeć, bo tak samo Zwiodłaby innych jeszcze. Zgaszę œwiatło, A potem - zgaszę œwiatło; ; skoro zgaszę Ciebie, mój służko œwiecšcy w pomroku, Łatwo cię będę mógł znów rozpłomienić, Gdy mi żal będzie; ale raz zgasiwszy Twoje żywotne œwiatło, o! ty cudnie yœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  HpgcI×ńcJČŢcKŚ@cLćŁcM‰#ÇcNP+ˇcO3łcPş;Ă.Misterny wzorze wytwornej natury, Gdzież znajdę iskrę prometeuszowš, Co by to œwiatło roztliła na nowo? Gdy raz twš różę zerwę, już jej życia Wrócić nie zdołam; musi, musi zwiędnšć, Niechże się jeszcze jej woniš nacieszę, Póki jest na pniu. całuje jš O słodki oddechu! Ty byœ nieledwie z ršk sprawiedliwoœci Mógł miecz wytršcić. Jeszcze, jeszcze jeden Będzieszli takš, jak jesteœ, po œmierci, Którš ci zadam, to cię kochać będę Nawet po œmierci. Jeszcze tylko jeden, Ostatni, nigdy słodszy pocałunek Nie był zgubniejszy. Nie mogę się wstrzymać Od łez; okrutne to łzy jednak; żal mój Jest żalem nieba, co chłoszcze kochajšc. Budzi się. DESDEMONA Kto tu? Czy to ty, Otello? OTELLO Tak, Desdemono. DESDEMONA Czy chcesz się położyć? OTELLO Czyœ odmówiła pacierz, Desdemono? DESDEMONA Tak, panie. OTELLO Jeœli sobie przypominasz Jaki grzech, skruchš dotšd nie obmyty, To go natychmiast niebu wyspowiadaj. DESDEMONA Dlaboga! mężu! co znaczy ta mowa? OTELLO Módl się, a prędko; usunę się na bok; Nie chcę cię zabić nie przygotowanej; Boże broń! nie chcę zabić duszy twojej, Módl się więc. DESDEMONA Mówisz o zabiciu? OTELLO Tak jest. DESDEMONA Niechże się niebo zmiłuje nade mnš! OTELLO Amen! z całego serca tego pragnę. DESDEMONA Skoro tak, to mnie przecie nie zabijesz. OTELLO Hm! DESDEMONA Jednak boję się ciebie, boœ straszny, Kiedy tak dziko przewracasz oczyma. Dlaczego boję się, nie wiem, bo nie wiem, Com winna; ale czuję, że się boję. OTELLO Pomyœl o swoich grzechach. DESDEMONA Moje grzechy Naprzeciw ciebie sš z zbytku miłoœci. OTELLO Za to też umrzesz. DESDEMONA Za to, żem kochała? Przebóg! dlaczego tak przygryzasz wargi? Jakaœ myœl krwawa wstrzšsa tobš całym. GroŸne to znaki, ale mam nadzieję, Że nie mnie grożš. OTELLO Cicho bšdŸ! milcz! DESDEMONA Milczę. Cóż masz przeciwko mnie? Mów. OTELLO Owš chustkę, Którš ci dałem, a któršm tak cenił, Dałaœ Kasjowi. DESDEMONA Nie dałam, jak pragnę Zbawienia duszy i dłuższego życia! Poœlij po niego i spytaj go. OTELLO Strzeż się Krzywoprzysięstwa, duszyczko kochana; Pomnij, że leżysz na œmiertelnym łożu. DESDEMONA Ależ nie zaraz mam umrzeć. OTELLO Niezwłocznie. Żałuj więc z całš szczeroœciš za grzechy, Choćbyœ się bowiem jednego po drugim Najuroczystszš zaparła przysięgš, Nie osłabiłabyœ i nie zachwiała Niewzruszonego przekonania tego, Pod którym jęczę. Œmierć twa nieuchronna. DESDEMONA O Boże, zmiłuj się nade mnš! OTELLO Amen. DESDEMONA I ty się zmiłuj! Jam cię nigdy w życiu Nie obraziła; nigdym nie kochała Innš miłoœciš Kasja, tylko takš, Na jakš niebo ogólnie pozwala; Nigdym mu nic nie dała. OTELLO Niebo œwiadkiem, Żem owš chustkę widział w jego ręku. Kobieto bez czci i wiary, ty zmieniasz Serce me w kamień i nazwać mi każesz To, co uczynić zamierzam, morderstwem, Nie zaœ ofiarš, za którš to miałem. Widziałem owš chustkę. DESDEMONA Więc jš znalazł; Jam mu jej nigdy nie dała. O panie, Poœlij po niego, każ mu prawdę wyznać. OTELLO Już on jš wyznał, DESDEMONA Co? OTELLO Że cię posiadał. DESDEMONA Jak to? W nieprawy sposób? OTELLO Nie inaczej. DESDEMONA Nie może tego powiedzieć. OTELLO W istocie, Nie może teraz, bo ma zwarte usta, Poczciwy Jago o to się postarał. DESDEMONA Ach! objaœniajš się moje obawy. Więc on nie żyje? OTELLO Choćby był miał tyle Organów życia co włosów na głowie, Zemsta ma byłaby schłonęła wszystkie. DESDEMONA O wielki Boże! on jest oszukany, A ja zgubiona. OTELLO Ha! niecna fryjerko! Œmiesz za nim płakać wobec mnie? DESDEMONA O panie, Odtršć mnie, wygnaj, ale nie zabijaj! OTELLO Giń, nierzšdnico! nic cię nie ocali. DESDEMONA Zabij mnie jutro, oszczędŸ mnie dziœ tylko. OTELLO Chcesz się opierać? DESDEMONA Tylko pół godziny. OTELLO do siebie Po dokonaniu skończy się wahanie. DESDEMONA Niech się pomodlę tylko. OTELLO Już za póŸno. Dławi jš. EMILIA za drzwiami Panie, łaskawy panie! otwórz, otwórz! OTELLO Cóż to za hałas! Jeszcze żyje, dyszy. Okrutnym wprawdzie, lecz i miłosierny; Nie chcę przecišgać dłużej twoich cierpieńTak, tak! Dusi jš EMILIA za drzwiami Otwórz, pan! otwórz, proszę. OTELLO Kto tam? EMILIA Otwórz, pan, to ja, mam pilny interes. OTELLO Tak! To Emilia; zaraz. Już nie żyje. Pewnie przynosi wieœć o œmierci Kasja, Zgiełk tam był wielki. Ha! już się nie rusza:Jak grób milczšca. Mamże jej otworzyć? Zda mi się, że się poruszyła znowu: Nie. Cóż mam czynić? Wpuœcić jš? Jak wpuszczę, Zechce zagadać pewnie do mej żony. Do mojej żony! Żony! Jakiej żony? Ja nie mam żony. O fatalna chwilo! Nie do zniesienia! Zda mi się, że teraz Będzie zaćmienie słońca i księżyca I że kršg cały ziemi przerażony Rozpadnie się ze zgrozy. EMILIA za drzwiami Wpuœć mnie, panie. Muszę się widzieć z panem. Otwórz, otwórz, Łaskawy panie! OTELLO Zapomniałem o niej. Zaraz, Emilio. Spuœćmy wprzód firankę. otwiera drzwi Gdzie jesteœ? Po co przychodzisz w tej porze? E m i l i a wchodzi ze œwiecš. EMILIA Ach, panie, niecne morderstwo spełniono! OTELLO Jak to? W tej chwili? EMILIA Tak, właœnie w tej chwili. OTELLO To księżyc temu winien: on w tych czasach Bardziej niż zwykle zbliżył się do ziemi, Stšd szał napada ludzi. EMILIA Kasjo, panie, Zabił Rodryga, owego młodego Wenecjanina.OTELLO Co? Rodrygo zginšł? I Kasjo zginšł? EMILIA Nie, Kasjo nie zginšł. OTELLO Nie zginšł Kasjo? Morderstwo więc traci Swój dŸwięk i chrypnie słodko brzmišca zemsta. DESDEMONA Bez winy życie straciłam! EMILIA O Boże! Czyj to głos? OTELLO Czyj? Co? EMILIA To głos mojej pani. Nieba! Na pomoc! Na pomoc! O pani! O Desdemono! przemów jeszcze! przemów, Kochana pani! DESDEMONA Umieram niewinna. EMILIA Ha! któż jest sprawcš tego? DESDEMONA Nikt, ja sama. BšdŸ zdrowa. Pozdrów ode mnie mojego Ukochanego małżonka. BšdŸ zdrowa! Umiera. OTELLO Jak ona mogła być zamordowana? EMILIA Niestety! któż to wie? OTELLO Słyszałaœ przecie Z jej ust, że sprawcš tego ja nie jestem. EMILIA Tak powiedziała, muszę to zaœwiadczyć. OTELLO Z kłamstwem na ustach poszła wprost do piekła - Jam to jš zabił. EMILIA Tym czystszy z niej anioł, A tym czarniejszy szatan z ciebie, zbójco. OTELLO Ona puœciła wodze sproœnym chuciom. EMILIA To istna potwarz, a ty istny szatan. OTELLO Niestała była jak wiatr. EMILIA A tyœ wœciekły Jak ogień, kiedy jš mienisz niestałš, Jej wiernoœć była godnš niebian. OTELLO Kasjo Miał z niš stosunki; spytaj swego męża. Obym się zapadł w najgłębsze dno piekieł, Jeœlim się chwycił tej ostatecznoœci Bez pewnych danych. Twój mšż wie o wszystkim. EMILIA Mój mšż? OTELLO Tak, mšż twój. EMILIA Że miała nieprawe Z kim bšdŸ stosunki? OTELLO Nie inaczej, z Kasjem. O, gdybym był miał pewnoœć jej wiernoœci I niebo było mi za niš dawało Drugi œwiat taki, utworzony z jednej, Całej, rodzimej sztuki chryzolitu, Nie byłbym jej był oddał. EMILIA Mój mšż? OTELLO Tak jest, On pierwszy ostrzegł mnie o jej miłostkach; Prawy to człowiek, brzydzšcy się szlamem Powlekajšcym sromotne postępki. EMILIA Mój mšż? OTELLO Dopókiż tych pytań, kobieto? Twój mšż, powiadam. EMILIA O kochana pani! Miłoœć wywiodła nikczemna złoœć w pole. Mój mšż obwinia jš o wiarołomstwo? OTELLO On, twój mšż; cóż to? Czy mnie nie rozumiesz? Przyjaciel mój, twój mšż, poczciwy Jago. EMILIA Niechże mu zgnije jadowita dusza Co dzień o jeden grań! Łże najbezczelniej, Zbyt drogo ona, owszem, swój potworny Ceniła zwišzek. OTELLO Ha! EMILIA Wywrzyj twš, wœciekłoœć! Ten twój postępek równie jest wart nieba, Jak ty jej byłeœ wart. OTELLO Radzę ci milczeć. EMILIA Nie lękam się twych gróŸb, nie masz ty w sobie Do zaszkodzenia mi przez pół tej siły, Co ja mam do zniesienia tych zamachów. O dudku! głšbie ty z zakutym mózgiem! Ten twój czyn - co mnie tam twój miecz obchodzi! ! Wydam cię, choćbym dwadzieœciakroć razy Œmierć miała ponieœć. Na pomoc! na pomoc!Morderstwo! Murzyn zabił mojš paniš! Wchodzš M o n t a n o, G r a c j a n o i J ag o. MONTANO Co to jest? Co się stało, generale? EMILIA do J a g o n a PójdŸ tu, pójdŸ, dobrzeœ dbał o swojš sławę, Gdy ludzie mordy na twój karb składajš. GRACJANO Co się tu stało? EMILIA jak wprzódy Jeżeliœ nie podlec, Zadaj fałsz temu niecnocie; on twierdzi, Żeœ ty oskarżył przed nim jego żonę O wiarołomstwo. Wiem, że tak nie było; Nie jesteœ zdolny do takiej szkarady. Mów, mów, bo serce moje przepełnione. JAGO Nie powiedziałem mu nic więcej nad to, Com w duchu myœlał i co on sam uznał Za wiarogodne i prawdopodobne. EMILIA Ale czyœ kiedykolwiek mu powiedział, Że ona wiarołomna? JAGO Powiedziałem. EMILIA Skłamałeœ, podle skłamałeœ; to kłamstwo,Piekielne kłamstwo, kłamstwo, jak Bóg w niebie! Ona występne mieć stosunki z Kasjem! Z Kasjem, mówiłeœ? JAGO Z Kasjem, moœcia pani. Powœcišgnij język. EMILIA, Ja, powœcišgnšć język? Ja muszę, muszę mówić, oto w łóżku Zamordowana leży moja pani. WSZYSCY Boże uchowaj! EMILIA Twoje to poszepty Spowodowały tę okropnš zbrodnię. OTELLO WyjdŸcie z zdumienia, panowie, to prawda. GRACJANO Nieszczęsna prawda! MONTANO O potworny czynie! EMILIA Co za nikczemnoœć! Ha! Co za nikczemnoœć! Wiem, wiem, domyœlam się, zgaduję wszystko. Jużem się pierwej tego domyœlała. Co za nikczemnoœć! Zabiję się z żalu. JAGO Czyœ zwariowała? IdŸ do domu zaraz. EMILIA Na Boga! niech mi wolno będzie mówić! Winnam mu w każdym razie posłuszeństwo,Tylko nie teraz; o, tylko nie teraz. do J a g o n a Może już nigdy nie wrócę do domu. OTELLO Och! och! och! Rzuca się na łóżko. EMILIA Tak, tak, rycz, wij się z boleœci, Boœ zamordował najczystszš niewinnoœć, Jakš œwiat widział. OTELLO zrywajšc się Nie! Występna była. do G r a c j a n a I ty tu, stryju? Dopierom cię spostrzegł. Patrz, oto leży twoja synowica. Zgładzona tymi rękami. Zaprawdę, Czyn ten wydaje się dziki i straszny. GRACJANO Biedna istoto! W porę zmarł twój ojciec, Zwišzek twój był dlań zabójczy, cierpienie Przecięło starš nić, gdyby żył teraz, Widok ten w rozpacz by go wtršcił takš, Iżby anioła stróża swego zraził I duszy swojej zbawienie naraził. OTELLO Serce się na to œciska, ale Jago Wie, że się ona jakie tysišc razy Z Kasjem sproœnego dopuszczała czynu - Kasjo to wyznał - i zapały jego Wynagrodziła tym samym podarkiem, Który ode mnie dawniej otrzymała. Widziałem przedmiot ten u niego w ręku: Była to chustka, pamištka rodzinna, Którš mój ojciec dał był mojej matce. EMILIA O nieba! nieba! JAGO Będzieszże ty milczeć? EMILIA To musi na wierzch wyjœć, musi wyjœć na wierzch. Ja milczeć, panie? Nie, ja mówić będę, Tak głoœno jak wiatr północny. Niech niebo, Ludzie, szatany, wszystkie moce œwiata Wołajš na mnie: „Milcz ”, ja mówić będę. JAGO Miejże rozwagę i ruszaj do domu. EMILIA Nie pójdę. J a g o usiłuje przebić żonę. GRACJANO WstydŸ się! dobywać oręża Przeciw kobiecie? EMILIA O głupi Murzynie! Tę chustkę, chustkę tę, o której mówisz, Ja przypadkowo znalazłam i dałam Memu mężowi; bo niejednokrotnie W nalegajšcy, uroczysty sposób (Jakby mu wiele na tym zależało) Żšdał ode mnie, abym jš wykradła. JAGO Klępo przeklęta! EMILIA Ona dać tę chustkę Kasjowi? Nigdy! Ja to jš znalazłam I Jagonowi dałam. JAGO Kłamiesz, draniu. EMILIA Nie, jak Bóg w niebie! Nie kłamię, panowie.do O t e l l a O krwawy capie! Jak mógł taki bałwan Żyć z tak cnotliwš kobietš? OTELLO Czy gromy Na to sš tylko w niebie, aby grzmiały? Superfinowy łotrze! Rzuca się na J a g o n a. J a g o przebija E m i l i ę i ucieka. GRACJANO Patrzcie, pada, Niechybnie zadał jej œmiertelne pchnięcie. EMILIA Tak, tak. O złóżcie mię przy mojej pani! GRACJANO I uciekł, ale żonę zamordował. MONTANO To łotr, ten Jago - sinior Gracyjano, WeŸ ten miecz, com go zabrał Murzynowi; ObsadŸ drzwi zewnštrz, niech go nie puszczajš, Zabijš raczej. Ja muszę podšżyć Za tym hultajem, bo to pies skazany Na potępienie. Wychodzi z G r a c j a n e m. OTELLO Jużem ja niemężny I byle fagas może miecz mi zabrać. Na cóż by sława miała cnotę przeżyć? Niech wszystko w nicoœć przepada! EMILIA Co znaczył Ów œpiew twój, pani? Słyszyszże mię jeszcze? Pożegnam œwiat ten jak łabędŸ i umrę Z pieœniš na ustach: Wierzbo! wierzbo! wierzbo! Murzynie, ona była czysta, ona Kochała ciebie, okrutny Murzynie. Ostatni to już raz usta otwieram, Więc mi wierz: mówišc, co myœlę, umieram.Umiera. OTELLO Mam jeszcze inny oręż w tym pokoju. Miecz to hiszpański, w lodzie hartowany. Oto jest. Stryju, muszę wyjœć. GRACJANO zewnštrz Jeżeli Krok zrobisz za próg, przypłacisz to drogo.Jesteœ bezbronny, musisz przeto ulec. OTELLO To przyjdŸ tu do mnie na chwilę rozmowy Lub z gołš pięœciš rzucę się na ciebie. GRACJANO wchodzšc Czego chcesz? OTELLO Mam miecz, widzisz, nigdy jeszcze Lepszy nie zdobił boku wojownika. Był czas, gdym mieczem tym i tym ramieniem Torował sobie drogę przez zawady Dwadzieœcia razy większe niż zapora, Którš mi stawiasz. O czcze to przechwałki! Któż zdoła los swój przejrzeć? Dziœ tak niejest. Nie bój się, choć mię uzbrojonym widzisz: Tu kres żeglugi mojej, moja przystań, Ostatni morski znak dla mego statku. Czego się cofasz? Płonne twe obawy: Tršć tylko trzcinš o piersi Otella, A wnet ustšpi. Gdzieżbym ja się udał? Jakże wyglšdasz teraz? O wybrane Dziecię niedoli! bladaœ jak to giezło! Gdy się zejdziemy tam do porachunku, Widok twój wygna mš duszę sprzed niebios I czartom na łup odda. Jakżeœ zimna, Moja pieszczoto! zimna jak, o! wstyd twój. Przeklęty zdrajco! - Odtršćcie mię, furie, Sprzed tego niebian godnego oblicza! Rozwiejcie mię wichrami! Stopcie w siarce! Wtršćcie w głębokš czeluœć płynnych żarów! O Desdemono! Martwa Desdemono! Martwa! och! och! och! Wchodzš L o d o w i k o, M o n t a n o. K a s j o w lektyce i straż prowadzšca ujętego J a g o n a. LODOWIKO Gdzie ten szalony, nieszczęœliwy człowiek? OTELLO Oto jest: oto ten, co był Otellem. LODOWIKO Gdzie ów gad? stawcie tu przed nas tę żmiję. OTELLO Na nogi patrzę mu; ale to bajka. Jeżeli diabeł, nie będęć mógł zabić. Rzuca się na J a g o n a i rani go. LODOWIKO Odbierzcie mu miecz. JAGO Rannym, lecz nie na œmierć. OTELLO Tym lepiej, wolę, że jeszcze pożyjesz; Bo umrzeć, czuję to, jest szczęœliwoœciš. LODOWIKO O ty, niedawno jeszcze tak cnotliwy, Nimeœ wpadł w sidła zdrajcy, o Otello! Cóż œwiat o tobie powie? OTELLO Wszystko jedno, Może mię nazwać uczciwym mordercš, Jeżeli zechce; bom nic nie uczynił Przez podłoœć; wszystko przez miłoœć honoru. LODOWIKO Ten nędznik wyznał już przez pół swe sprawki; Byłżeœ z nim w zmowie przeciw życiu Kasja? OTELLO Tak jest. KASJO Kochany wodzu, czy być może? Nigdym do tego nie dał ci przyczyny. OTELLO Wierzęć i proszę cię o przebaczenie. Spytaj się tego szatana, dlaczego Tak mi opętał i duszę, i ciało! JAGO Próżno by pytał, co wiecie, to wiecie; Od tej już chwili nieme moje usta. LODOWIKO Nawet do modłów? GRACJANO Męki je otworzš. OTELLO Niech pozostanš nieme, to i lepiej. LODOWIKO Dowiesz się, panie, szczegółów, o których Nic jeszcze nie wiesz, jak się zdaje. Oto List znaleziony w kieszeni Rodryga, Tu drugi. W pierwszym wzmianka, że Rodrygo Był poduszczony do zabicia Kasja. Oddaje list O t e l l o w i. OTELLO po przeczytaniu O nędznik! KASJO Co za pogańskie oszustwo! LODOWIKO A oto drugi list pełen wyrzutów, Również w kieszeni jego znaleziony, Rodrygo miał go, jak się zdaje, przesłać Temu łotrowi, ale on tymczasem Nadszedł i niechęć jego ułagodził. OTELLO po przeczytaniu O, łajdak szkodny! Jakimże sposobem Chustka mej żony przeszła w twoje ręce, Kasjo? KASJO Znalazłem jš w moim pokoju I on sam wyznał, gdy go tu wiedziono. Że jš upuœcił tam umyœlnie w celu, Którego dopišł. OTELLO O moja œlepoto! KASJO Jest też w tym liœcie Rodryga œlad, jak go Namówił Jago do szukania ze mnš Owej na warcie kłótni, skutkiem której ty cudnie yœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  Q ĂY˙˙Straciłem miejsce; i tenże Rodrygo, Z pozornej œmierci ocknšwszy się, zeznał Przed chwilš właœnie, że go Jago podżegł Do napadnięcia mnie i przebił potem. LODOWIKO Otello, musisz wyjœć stšd i pójœć z nami, Pełnomocnictwo twe ustało. Kasjo Zarzšdza teraz Cyprem. Pozostaniesz Pod œcisłš strażš, póki rzšd wenecki Uwiadomiony nie będzie o winie, Jaka na tobie cięży. Co się tyczy Tego wyrodka, czekajš go męki Najwyszukańsze, jakim kiedykolwiek Zbrodniarz ulegał. ProwadŸcie ich! OTELLO Zaraz, Parę słów tylko. Oddałem Wenecji Pewne przysługi, sš one wiadome; Nie mówmy o tym. W doniesieniu, które O tych nieszczęsnych sprawach przeœlesz, panie, Wystaw mię, proszę, takim, jakim jestem; Nie ujmij ani nie dodaj niczego. Przyjdzie ci przeto mówić o człowieku, Co nieroztropnie, ale bardzo kochał; Co nie był skory do podejrzeń, ale Raz je powzišwszy, nie był siebie panem; Którego ręka na wzór indyjskiego Prostego parii odrzuciła perłę Więcej niż całe jego plemię wartš; Którego oczy dotšd zawsze suche, Roniš łzy teraz, jak arabskie drzewa Swój balsamiczny sok. Napisz to wszystko, A w końcu dodaj, że gdy raz w Aleppo Zuchwały Turczyn bił Wenecjanina I bluŸnił państwu waszemu, jam tego Psa rzezanego uchwycił za gardło I pierœ mu przeszył - tak. Przebija się. LODOWIKO O krwawy końcu! GRACJANO Za nic już teraz wszystko, co się rzekło. OTELLO padajšc na D e s d e m o n ę Jak przed zabiciem całowałem ciebie, Tak niech umieram, sam zabiwszy siebie. Umiera. KASJO Bałem się tego, ale rozumiałem, Że jest bezbronny, dusza jego była Wzniosła i wielka. LODOWIKO do J a g o n a Spartański psie! sroższy Od moru, głodu i dzikich fal morza, Patrz na tragiczne żniwo tego łoża: Twoje to dzieło. Takiego widoku Wzrok nie wytrzyma; zakryjcie go oku. do G r a c j a n a Gracjano, zostań tu jeszcze i zajmij Mienie Murzyna, ono bowiem z prawa Spada na ciebie. do K a s j a Od was, panie rzšdco, Zależy kara tego piekielnika, Czas, miejsce, rodzaj mšk: obostrz je, obostrz! Co do mnie, siadam natychmiast na okręt I wracam nazad, abym senatowi Z zbolałym sercem skreœlił, jako œwiadek, Ten zbyt bolesny dla wszystkich wypadek. Wychodzi. ------Konwersja: rpg6@go2.pl ięc z całš szczeroœciš za grzechy, Choćbyœ się bowiem jednego po drugim Najuroczystszš zaparła przysięgš, Nie osłabiłabyœ i nie zachwiała Niewzruszonego przekonania tego, Pod którym jęczę. Œmierć twa nieuchronna. DESDEMONA O Boże, zmiłuj się nade mnš! OTELLO Amen. DESDEMONA I ty się zmiłuj! Jam cię nigdy w życiu Nie obraziła; nigdym nie kochała Innš miłoœciš Kasja, tylko takš, Na jakš niebo ogólnie pozwala; Nigdym mu nic nie dała. OTELLO Niebo œwiadkiem, Żem owš chustkę widział w jego ręku. Kobieto bez czci i wiary, ty zmieniasz Serce me w kamień i nazwać mi każesz To, co uczynić zamierzam, morderstwem, Nie zaœ ofiarš, za którš to miałem. Widziałem owš chustkę. DESDEMONA Więc jš znalazł; Jam mu jej nigdy nie dała. O panie, Poœlij po niego, każ mu prawdę wyznać. OTELLO Już on jš wyznał, DESDEMONA Co? OTELLO Że cię posiadał. DESDEMONA Jak to? W nieprawy sposób? OTELLO Nie inaczej. DESDEMONA Nie może tego powiedzieć. OTELLO W istocie, Nie może teraz, bo ma zwarte usta, Poczciwy Jago o to się postarał. DESDEMONA Ach! objaœniajš się moje obawy. Więc on nie żyje? OTELLO Choćby był miał tyle Organów życia co włosów na głowie, Zemsta ma byłaby schłonęła wszystkie. DESDEMONA O wielki Boże! on jest oszukany, A ja zgubiona. OTELLO Ha! niecna fryjerko! Œmiesz za nim płakać wobec mnie? DESDEMONA O panie, Odtršć mnie, wygnaj, ale nie zabijaj! OTELLO Giń, nierzšdnico! nic cię nie ocali. DESDEMONA Zabij mnie jutro, oszczędŸ mnie dziœ tylko. OTELLO Chcesz się opierać? DESDEMONA Tylko pół godziny. OTELLO do siebie Po dokonaniu skończy się wahanie. DESDEMONA Niech się pomodlę tylko. OTELLO Już za póŸno. Dławi jš. EMILIA za drzwiami Panie, łaskawy panie! otwórz, otwórz! OTELLO Cóż to za hałas! Jeszcze żyje, dyszy. Okrutnym wprawdzie, lecz i miłosierny; Nie chcę przecišgać dłużej twoich cierpieńTak, tak! Dusi jš EMILIA za drzwiami Otwórz, pan! otwórz, proszę. OTELLO Kto tam? EMILIA Otwórz, pan, to ja, mam pilny interes. OTELLO Tak! To Emilia; zaraz. Już nie żyje. Pewnie przynosi wieœć o œmierci Kasja, Zgiełk tam był wielki. Ha! już się nie rusza:Jak grób milczšca. Mamże jej otworzyć? Zda mi się, że się poruszyła znowu: Nie. Cóż mam czynić? Wpuœcić jš? Jak wpuszczę, Zechce zagadać pewnie do mej żony. Do mojej żony! Żony! Jakiej żony? Ja nie mam żony. O fatalna chwilo! Nie do zniesienia! Zda mi się, że teraz Będzie zaćmienie słońca i księżyca I że kršg cały ziemi przerażony Rozpadnie się ze zgrozy. EMILIA za drzwiami Wpuœć mnie, panie. Muszę się widzieć z panem. Otwórz, otwórz, Łaskawy panie! OTELLO Zapomniałem o niej. Zaraz, Emilio. Spuœćmy wprzód firankę. otwiera drzwi Gdzie jesteœ? Po co przychodzisz w tej porze? E m i l i a wchodzi ze œwiecš. EMILIA Ach, panie, niecne morderstwo spełniono! OTELLO Jak to? W tej chwili? EMILIA Tak, właœnie w tej chwili. OTELLO To księżyc temu winien: on w tych czasach Bardziej niż zwykle zbliżył się do ziemi, Stšd szał napada ludzi. EMILIA Kasjo, panie, Zabił Rodryga, owego młodego Wenecjanina.OTELLO Co? Rodrygo zginšł? I Kasjo zginšł? EMILIA Nie, Kasjo nie zginšł. OTELLO Nie zginšł Kasjo? Morderstwo więc traci Swój dŸwięk i chrypnie słodko brzmišca zemsta. DESDEMONA Bez winy życie straciłam! EMILIA O Boże! Czyj to głos? OTELLO Czyj? Co? EMILIA To głos mojej pani. Nieba! Na pomoc! Na pomoc! O pani! O Desdemono! przemów jeszcze! przemów, Kochana pani! DESDEMONA Umieram niewinna. EMILIA Ha! któż jest sprawcš tego? DESDEMONA Nikt, ja sama. BšdŸ zdrowa. Pozdrów ode mnie mojego Ukochanego małżonka. BšdŸ zdrowa! Umiera. OTELLO Jak ona mogła być zamordowana? EMILIA Niestety! któż to wie? OTELLO Słyszałaœ przecie Z jej ust, że sprawcš tego ja nie jestem. EMILIA Tak powiedziała, muszę to zaœwiadczyć. OTELLO Z kłamstwem na ustach poszła wprost do piekła - Jam to jš zabił. EMILIA Tym czystszy z niej anioł, A tym czarniejszy szatan z ciebie, zbójco. OTELLO Ona puœciła wodze sproœnym chuciom. EMILIA To istna potwarz, a ty istny szatan. OTELLO Niestała była jak wiatr. EMILIA A tyœ wœciekły Jak ogień, kiedy jš mienisz niestałš, Jej wiernoœć była godnš niebian. OTELLO Kasjo Miał z niš stosunki; spytaj swego męża. Obym się zapadł w najgłębsze dno piekieł, Jeœlim się chwycił tej ostatecznoœci Bez pewnych danych. Twój mšż wie o wszystkim. EMILIA Mój mšż? OTELLO Tak, mšż twój. EMILIA Że miała nieprawe Z kim bšdŸ stosunki? OTELLO Nie inaczej, z Kasjem. O, gdybym był miał pewnoœć jej wiernoœci I niebo było mi za niš dawało Drugi œwiat taki, utworzony z jednej, Całej, rodzimej sztuki chryzolitu, Nie byłbym jej był oddał. EMILIA Mój mšż? OTELLO Tak jest, On pierwszy ostrzegł mnie o jej miłostkach; Prawy to człowiek, brzydzšcy się szlamem Powlekajšcym sromotne postępki. EMILIA Mój mšż? OTELLO Dopókiż tych pytań, kobieto? Twój mšż, powiadam. EMILIA O kochana pani! Miłoœć wywiodła nikczemna złoœć w pole. Mój mšż obwinia jš o wiarołomstwo? OTELLO On, twój mšż; cóż to? Czy mnie nie rozumiesz? Przyjaciel mój, twój mšż, poczciwy Jago. EMILIA Niechże mu zgnije jadowita dusza Co dzień o jeden grań! Łże najbezczelniej, Zbyt drogo ona, owszem, swój potworny Ceniła zwišzek. OTELLO Ha! EMILIA Wywrzyj twš, wœciekłoœć! Ten twój postępek równie jest wart nieba, Jak ty jej byłeœ wart. OTELLO Radzę ci milczeć. EMILIA Nie lękam się twych gróŸb, nie masz ty w sobie Do zaszkodzenia mi przez pół tej siły, Co ja mam do zniesienia tych zamachów. O dudku! głšbie ty z zakutym mózgiem! Ten twój czyn - co mnie tam twój miecz obchodzi! ! Wydam cię, choćbym dwadzieœciakroć razy Œmierć miała ponieœć. Na pomoc! na pomoc!Morderstwo! Murzyn zabił mojš paniš! Wchodzš M o n t a n o, G r a c j a n o i J ag o. MONTANO Co to jest? Co się stało, generale? EMILIA do J a g o n a PójdŸ tu, pójdŸ, dobrzeœ dbał o swojš sławę, Gdy ludzie mordy na twój karb składajš. GRACJANO Co się tu stało? EMILIA jak wprzódy Jeżeliœ nie podlec, Zadaj fałsz temu niecnocie; on twierdzi, Żeœ ty oskarżył przed nim jego żonę O wiarołomstwo. Wiem, że tak nie było; Nie jesteœ zdolny do takiej szkarady. Mów, mów, bo serce moje przepełnione. JAGO Nie powiedziałem mu nic więcej nad to, Com w duchu myœlał i co on sam uznał Za wiarogodne i prawdopodobne. EMILIA Ale czyœ kiedykolwiek mu powiedział, Że ona wiarołomna? JAGO Powiedziałem. EMILIA Skłamałeœ, podle skłamałeœ; to kłamstwo,Piekielne kłamstwo, kłamstwo, jak Bóg w niebie! Ona występne mieć stosunki z Kasjem! Z Kasjem, mówiłeœ? JAGO Z Kasjem, moœcia pani. Powœcišgnij język. EMILIA, Ja, powœcišgnšć język? Ja muszę, muszę mówić, oto w łóżku Zamordowana leży moja pani. WSZYSCY Boże uchowaj! EMILIA Twoje to poszepty Spowodowały tę okropnš zbrodnię. OTELLO WyjdŸcie z zdumienia, panowie, to prawda. GRACJANO Nieszczęsna prawda! MONTANO O potworny czynie! EMILIA Co za nikczemnoœć! Ha! Co za nikczemnoœć! Wiem, wiem, domyœlam się, zgaduję wszystko. Jużem się pierwej tego domyœlała. Co za nikczemnoœć! Zabiję się z żalu. JAGO Czyœ zwariowała? IdŸ do domu zaraz. EMILIA Na Boga! niech mi wolno będzie mówić! Winnam mu w każdym razie posłuszeństwo,Tylko nie teraz; o, tylko nie teraz. do J a g o n a Może już nigdy nie wrócę do domu. OTELLO Och! och! och! Rzuca się na łóżko. EMILIA Tak, tak, rycz, wij się z boleœci, Boœ zamordował najczystszš niewinnoœć, Jakš œwiat widział. OTELLO zrywajšc się Nie! Występna była. do G r a c j a n a I ty tu, stryju? Dopierom cię spostrzegł. Patrz, oto leży twoja synowica. Zgładzona tymi rękami. Zaprawdę, Czyn ten wydaje się dziki i straszny. GRACJANO Biedna istoto! W porę zmarł twój ojciec, Zwišzek twój był dlań zabójczy, cierpienie Przecięło starš nić, gdyby żył teraz, Widok ten w rozpacz by go wtršcił takš, Iżby anioła stróża swego zraził I duszy swojej zbawienie naraził. OTELLO Serce się na to œciska, ale Jago Wie, że się ona jakie tysišc razy Z Kasjem sproœnego dopuszczała czynu - Kasjo to wyznał - i zapały jego Wynagrodziła tym samym podarkiem, Który ode mnie dawniej otrzymała. Widziałem przedmiot ten u niego w ręku: Była to chustka, pamištka rodzinna, Którš mój ojciec dał był mojej matce. EMILIA O nieba! nieba! JAGO Będzieszże ty milczeć? EMILIA To musi na wierzch wyjœć, musi wyjœć na wierzch. Ja milczeć, panie? Nie, ja mówić będę, Tak głoœno jak wiatr północny. Niech niebo, Ludzie, szatany, wszystkie moce œwiata Wołajš na mnie: „Milcz ”, ja mówić będę. JAGO Miejże rozwagę i ruszaj do domu. EMILIA Nie pójdę. J a g o usiłuje przebić żonę. GRACJANO WstydŸ się! dobywać oręża Przeciw kobiecie? EMILIA O głupi Murzynie! Tę chustkę, chustkę tę, o której mówisz, Ja przypadkowo znalazłam i dałam Memu mężowi; bo niejednokrotnie W nalegajšcy, uroczysty sposób (Jakby mu wiele na tym zależało) Żšdał ode mnie, abym jš wykradła. JAGO Klępo przeklęta! EMILIA Ona dać tę chustkę Kasjowi? Nigdy! Ja to jš znalazłam I Jagonowi dałam. JAGO Kłamiesz, draniu. EMILIA Nie, jak Bóg w niebie! Nie kłamię, panowie.do O t e l l a O krwawy capie! Jak mógł taki bałwan Żyć z tak cnotliwš kobietš? OTELLO Czy gromy Na to sš tylko w niebie, aby grzmiały? Superfinowy łotrze! Rzuca się na J a g o n a. J a g o przebija E m i l i ę i ucieka. GRACJANO Patrzcie, pada, Niechybnie zadał jej œmiertelne pchnięcie. EMILIA Tak, tak. O złóżcie mię przy mojej pani! GRACJANO I uciekł, ale żonę zamordował. MONTANO To łotr, ten Jago - sinior Gracyjano, WeŸ ten miecz, com go zabrał Murzynowi; ObsadŸ drzwi zewnštrz, niech go nie puszczajš, Zabijš raczej. Ja muszę podšżyć Za tym hultajem, bo to pies skazany Na potępienie. Wychodzi z G r a c j a n e m. OTELLO Jużem ja niemężny I byle fagas może miecz mi zabrać. Na cóż by sława miała cnotę przeżyć? Niech wszystko w nicoœć przepada! EMILIA Co znaczył Ów œpiew twój, pani? Słyszyszże mię jeszcze? Pożegnam œwiat ten jak łabędŸ i umrę Z pieœniš na ustach: Wierzbo! wierzbo! wierzbo! Murzynie, ona była czysta, ona Kochała ciebie, okrutny Murzynie. Ostatni to już raz usta otwieram, Więc mi wierz: mówišc, co myœlę, umieram.Umiera. OTELLO Mam jeszcze inny oręż w tym pokoju. Miecz to hiszpański, w lodzie hartowany. Oto jest. Stryju, muszę wyjœć. GRACJANO zewnštrz Jeżeli Krok zrobisz za próg, przypłacisz to drogo.Jesteœ bezbronny, musisz przeto ulec. OTELLO To przyjdŸ tu do mnie na chwilę rozmowy Lub z gołš pięœciš rzucę się na ciebie. GRACJANO wchodzšc Czego chcesz? OTELLO Mam miecz, widzisz, nigdy jeszcze Lepszy nie zdobił boku wojownika. Był czas, gdym mieczem tym i tym ramieniem Torował sobie drogę przez zawady Dwadzieœcia razy większe niż zapora, Którš mi stawiasz. O czcze to przechwałki! Któż zdoła los swój przejrzeć? Dziœ tak niejest. Nie bój się, choć mię uzbrojonym widzisz: Tu kres żeglugi mojej, moja przystań, Ostatni morski znak dla mego statku. Czego się cofasz? Płonne twe obawy: Tršć tylko trzcinš o piersi Otella, A wnet ustšpi. Gdzieżbym ja się udał? Jakże wyglšdasz teraz? O wybrane Dziecię niedoli! bladaœ jak to giezło! Gdy się zejdziemy tam do porachunku, Widok twój wygna mš duszę sprzed niebios I czartom na łup odda. Jakżeœ zimna, Moja pieszczoto! zimna jak, o! wstyd twój. Przeklęty zdrajco! - Odtršćcie mię, furie, Sprzed tego niebian godnego oblicza! Rozwiejcie mię wichrami! Stopcie w siarce! Wtršćcie w głębokš czeluœć płynnych żarów! O Desdemono! Martwa Desdemono! Martwa! och! och! och! Wchodzš L o d o w i k o, M o n t a n o. K a s j o w lektyce i straż prowadzšca ujętego J a g o n a. LODOWIKO Gdzie ten szalony, nieszczęœliwy człowiek? OTELLO Oto jest: oto ten, co był Otellem. LODOWIKO Gdzie ów gad? stawcie tu przed nas tę żmiję. OTELLO Na nogi patrzę mu; ale to bajka. Jeżeli diabeł, nie będęć mógł zabić. Rzuca się na J a g o n a i rani go. LODOWIKO Odbierzcie mu miecz. JAGO Rannym, lecz nie na œmierć. OTELLO Tym lepiej, wolę, że jeszcze pożyjesz; Bo umrzeć, czuję to, jest szczęœliwoœciš. LODOWIKO O ty, niedawno jeszcze tak cnotliwy, Nimeœ wpadł w sidła zdrajcy, o Otello! Cóż œwiat o tobie powie? OTELLO Wszystko jedno, Może mię nazwać uczciwym mordercš, Jeżeli zechce; bom nic nie uczynił Przez podłoœć; wszystko przez miłoœć honoru. LODOWIKO Ten nędznik wyznał już przez pół swe sprawki; Byłżeœ z nim w zmowie przeciw życiu Kasja? OTELLO Tak jest. KASJO Kochany wodzu, czy być może? Nigdym do tego nie dał ci przyczyny. OTELLO Wierzęć i proszę cię o przebaczenie. Spytaj się tego szatana, dlaczego Tak mi opętał i duszę, i ciało! JAGO Próżno by pytał, co wiecie, to wiecie; Od tej już chwili nieme moje usta. LODOWIKO Nawet do modłów? GRACJANO Męki je otworzš. OTELLO Niech pozostanš nieme, to i lepiej. LODOWIKO Dowiesz się, panie, szczegółów, o których Nic jeszcze nie wiesz, jak się zdaje. Oto List znaleziony w kieszeni Rodryga, Tu drugi. W pierwszym wzmianka, że Rodrygo Był poduszczony do zabicia Kasja. Oddaje list O t e l l o w i. OTELLO po przeczytaniu O nędznik! KASJO Co za pogańskie oszustwo! LODOWIKO A oto drugi list pełen wyrzutów, Również w kieszeni jego znaleziony, Rodrygo miał go, jak się zdaje, przesłać Temu łotrowi, ale on tymczasem Nadszedł i niechęć jego ułagodził. OTELLO po przeczytaniu O, łajdak szkodny! Jakimże sposobem Chustka mej żony przeszła w twoje ręce, Kasjo? KASJO Znalazłem jš w moim pokoju I on sam wyznał, gdy go tu wiedziono. Że jš upuœcił tam umyœlnie w celu, Którego dopišł. OTELLO O moja œlepoto! KASJO Jest też w tym liœcie Rodryga œlad, jak go Namówił Jago do szukania ze mnš Owej na warcie kłótni, skutkiem której ty cudnie yœć ŐśˆŠj ľAœ 48Şjx}¤ŠjÓşA48Şj4ŞjŚŠA4ř }x} đj  @”ŞjüŠj{ˇ÷ż÷A÷ż”üż–ˇ÷ż÷A÷ż”üżN¸÷ż@,ŞjI_÷ż@”ŞjjŘc