хbkбЩџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџѕ№Gю’рG№@юр@>рB№EюoрEёйѕ>рB>RрG>џъЫСёйџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџУUЮэffЬ sƒ ˆ‰мЬnцннй™ЛЛgcnьЬнм™ŸЛЙ3>CLAS MIM €003ЄˆЁ ;љmCopyright (C)2000-2001 Pat Crowe. This Book Reader was distributed solely for the reading of classic books which are out of copyright. Program extends to address 3fffh. No responsibilty can be accepted for any breach of copyright nor for any other matter involved with material above this address. This material will have been added by a user of this program and not the author of this program. Please address any enquiries concerning breach of copyright or any other concerns, to that third party. 1ўџѓЭ‘ЭЭ>џъ$РњPъРЭpЭў>ъa>р&>ъР>џъ#РЭЭЊЭ1Э>ЭVЭuЭ”Э!ЭЭƒЭ> њ‚џЇ(њРOЭm Э' Ээ Эь Э/ Ээ Эь ЭЖ Эь Э Э Э€>ъЫС>xрE>@рAЏр>рџ>зр@ћУBхХ!€ 6# xБ јСсЩњGў8ў8ў8ў8ў8>> >>>ъƒџЩЭў ЭЯ Э#vњЫСЗ(љЏъЫСЭLЫ VЫw cЫoТЫgТ Ы_ 9ЫW -ЫO ЫG УMњР<ў >OЭm УBњР<ў >OЭN УBЭў УBЭ> Ь УBњ#Рў(ў(ў(%њ#Рў(&ў(0ў($0ЭУBЭ УB€Э7УB@Э7УBЭЊУB€ЭjУBЭ@УB@ЭjУBњ#Р=ўџ >OЭ УBњ#Р<ў >OЭ УB!>w# ћЩ!6# њ6џ#6# іЩ! e" њЩџџџџ!0„" њЩУџ!@Ѓ " њЩџџџџџ~B~B~B<$<$~BfZB~џџџџџЭЦ!ў>P"">є">wЩЭЦ!ў>""ЩЭƒЭ ЩхеХ!€х>ъLФT]њR‡O >Р‘G№@ц€( №Aц(є№Aц њ**** мсРхњLФ=ъLФ ПсСбсЩхеХ!П€х>ъLФT]њR‡O}‘o|˜g>Р‘G№@ц€( №Aц(є№Aц њ:::: мсРхњLФ=ъLФ КсСбсЩњРўШЭР ЭL Ээ ЭцЭњ=OЭь ЩњРў њРGЭ| 8 јЭњ`‘8њxСЩњРўШеХЭњGњРў Э ЭР ЭL Ээ Эь  у{ъРСбЩХњРў њРGЭњ=€GЭ|  њ Эњ‡GЭ|  њЭњGЭР ЭL Ээ Эь  №ЭњъРСЩЭУ!ъР>ъР>ъРЭт}ъР|ъРЭы!@}ъР|ъРЭe !а%Р*GxЇ(*іvР*GxЇ(*іњРOњРG>Й >И >>!РЭ'wЭдЩЭУЭт}ъР|ъРЭы!@}ъР|ъРЭЄ ћЭe њ Р=ъРЭњGЭ|  њЭ ЭдЩЭУЭЄ(Эe >ъРњРЁ(эЭ ЭдЩЭe >ъРњРЁЪњЭ ЭдЩЭУЭњGЭ|  њЭіЭe њРўТњРўЪп>ъР>ъРњРЁ(кЭ ЭдЩхеХњРoњРgЭыњРoњРg#F+NxЁ<(+xБ њРoњРg#}ц #}ъР|ъРЭы!@}ъР|ъРЏ<СбсЩхеХњРoњРgЭыњРoњРgў@ B}ў =ЭтT]њРoњРg}Л |К(6+}ц +}ъР|ъРЭы!@#F+NxЁ<(xБ(№ђџ}ъР|ъРЏ<СбсЩЩхеХњРoњРgЭыњРoњРg~ъР#~ъР############~ъР+~ъР+~ъР+~ъР+~ъР+~ъР++~ъ Р+F+N+~+ng@а* xБ јСбсЩхеХњ$Рўџ(Э (Э (њ$Рў(%ЭЦ!@˜6ё>ъ$Рњ$Рў(ЭЦ!@˜6ѓ>ъ$РСбсЩхеХњ#Рўџ(!“€Ї(=љЭ yъ#Р!“€yЇ( јЭ СбсЩхеХyъРЭЖ Эь њ#РO>џъ#РЭ СбсЩхеХyъРў(*ў(/ў(4ў(8ў(<ў(@ў(Dў(Hў(Lў Ъь ў Ъє !PЭяУќ !`ЭяУќ !pЭя@!€Эя8!Эя0! Эя(!АЭя !РЭя!аЭя!рЭя!№ЭяСбсЩхХ€№@ц€( №Aц(є№Aц њ~/" шСсЩхеХ!J хеХ!%РхеХ!vРЧР*GxЇ(*іСбсЩ хеХњ РGњР<И8ЭЄ(Эe >>ъР7 ъР>ъРЇСбсЇЩхеХњТҘ њРўҘ њРў(њРў ЭіЭe њ Р>ъР7 =ъР>ъРЇСбсЩхеХњРG!аxЇ(^#єЧР*OyЇ(* іСбсЇЩхеХy!ў(!ў( !€’ўЪМ њRў df!њRў \!W!€њR‡_yЇ(=љЬСХхењR‡G№@ц€( №Aц(є№Aц њ"""" мс T]сР С ФСбсЩЬСХхењR‡G№@ц€( №Aц(є№Aц њ"""" мс T]с С ФСбсЩЬСХхе №@ц€( №Aц(є№Aц њ"""" мс T]с С ЧСбсЩ> ъ>ъA!  yЇ( х>""Р" њсњN"њO">ъњРoњРgЭыЩ> ъ>ъA!  yЇ( *GњNИ 0*GњOИ (Р* њ>ъњРoњРgЭыЭe ЭњGЭ|  њЩ> ъ>ъA!    О # їѕњРoњРgЭыёЩхеХњWoњXgЭыњРo&T]))))))))@ЬС@* xБ іСбсЩхеХ!ЬС€6# xБ ј!ЧРV#zЇ(9~ў #~#_яў #ЭFл~ў€8#GN#~#OЭУСбсЩеХV#zў 8)еF#Э4беzжW{Ц_F#Э4 њQЙб сzƒ_Сб_сЩF##Э4 њQЙ ѓzƒ_Сб_сЩхеХЭмV#zў 8)еF#Э4беzжW{Ц_F#Э4 њQЙб сzƒ_Сб_сЩF##Э4 њQЙ ѓzƒ_Сб_сЩxў(7е`i`€њUOњVGў0 yц їє№T])))))@хi`ЭысбЩњUoњVgЭыyж Oi`))))) @ ЩхеХk&))}црoЬС СХЫ!Ы СХ{цЇ(Ы8Ы=іxЖw#wyЖw#wСбсЩ№џЫ‡рџЭЦ№@цр@Щ>‘р@Щ>фрGрHрIЩхеЭЦ!`˜Р>№" ќЭЦР" ќбсЩхе!@˜6ё# њ!р™ 6ђ# њ!˜>Э<Э>(!šЭ<Э Эю<(їбсЩХѕw#Ц  љ ёСЩХѕw#Ц љ ёСЩхХњ‚џЇ(,>џрO!˜`>" xБ ј€>" xБ ј`>" xБ ј>ўрOСсЩЭLХ> р№№№№/цЫ7G>р№№№№№№№№№№/цАGњ€џЈ ъџxъ€џ>0рњџСЩў(Џ>џъ‚џЩХ>џр$ˆ xБ ћ>р$СЩѕ№@ц€( №Aц(њ№Aц њёЩѕ№@ц€(№Dў‘ єёЩ‡‡‡Ц€ъhџiѓњAџц љ*тћ ђЩ>€ъhџiѓњAџц љ*тћ ђЩ>€ъhџ@iѓњAџц љ*тћ ђЩ‡‡‡Ц€ъjџkѓњAџц љ*тћ ђЩ>€ъjџk@ѓњAџц љ*тћ ђЩџя=я=|џя=џџя=я=џя=џџя=я=џя=џџя=я=рџя=џя=я=џя=я=я=я=<я=яя=я=џя=я=я=я=р<я=яя=я=џ<я=яя=я=р<я=я<я=я=я<я=џ|џџя=<џхХ!ў(>""## љСсЩЭŠѕЭK!р™ ЭБ6ђ# їёц_!р™ЭБ6іЩхеХѕ!`zЭБ" їёѕцG> ќЭБъhъjёСбсЩџџџџЭТ!РРЭЭЏЭЏЭтЭЏЭЏЭЏЭЏЭЏ\Эљ8јxў и>ŸЩ!РЭ'њРw!РРЭРЭтРЭљЩњSoњTgЩњƒџў(ў(}ъ!цъAЩ|ъ1}ъ!Щњ‚џЇШЭMњ[GњYoњZgХ}ъQФ|ъRФх!OФ6АсЭqњQФoњRФg#С оЭM>ъOџЩѓ!џџ~ѕЏwъџ>0ъџ>ъMџёwћЩњDџў љЩЭыЭƒњ@џѕХ>ъOџˆњ@oњ@gЭd>ъOџˆ€Эd>ъOџ!˜њ@Oњ@GЭoЏъOџ!˜њ@Oњ@GЭo>€ъhџ@Џъiџ њ>ƒъ@џњDџў8љСЭLO ЗТ_№€ў( !OФ~=Ъ_wѓMФ>ъOџ!@*foљ>€!hџw!DџЏО §б.AЫN ќ.isrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrбsrњDџўŽ С!MФ*foљћУрёъ@џЩѕ* xБ јёЩ>ѕ " њ ё= яЩњ@џ‡ањDџў’0љњDџў‘8љњ@џцъ@џЩѕХџЭLЗ ј їСёЩхЫ&#Ы#Ы#ЫсЩхеХхbkб–G#žАG#žАG#žѕАGёx<=СбсЩхе†w#Žw#Žw#ŽwбсЩхехbkб–#ž#ž#žбсЩехw#w#w#wсбЩх6#6#6#6сЩ~Цwа#~Юw#~Юw#~Юw++Щ~жw8РХG#~оwАG#~оwАG#~оwАС++Щх~#Ж#Ж#ЖсЩџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџйбвRRRЩ@@D@EEEEuмT\P\р ЎтŽŠŽюЊЎш.ршˆˆŽŠŠъю*ъЊюР  ЮЊЊЮ ъЌЊъСе]QнwwUw :(**2**ЈЈЈЈHt@EutTTTTœ ю*ъЊююЂЎЊю€€€ИЈИ ИЈ ЋЪЊЊЊ .Ђ.*.@2**2**2  э)щЉфЛ*:"К0Ј*(*р NJNˆю  ЎЊЎЈЎр€Žъ.(ю€ ЗЅЇЄ—wuUw@[RSRK      Р  ЪЊЊЮюŠŠъMˆнIЩ Щ@@]U]Q]€@бgUWTWр ЎтŽŠŽюЊЎш.ршˆˆŽŠŠъю*ъЊювgUGDGьŠˆˆш ъЊЊЊър ш ш8(+83*+ИЈЈЈИt@Euu@@мD\Tм((+0+*+ИЈЈЈИ 0((3**3 (ЈАЈЈз@nBNJ.€€еwQwEwwuWq@YTUUUР@Р@Р8 # #";КЊЊКЂ н•••]pPPPpР••••œ З%%%— €€ЛŠКЊЛ€€ЛЊКЂК€ " """":@XTTTT€wuWq@YTUUUР@Р@РHPSкRRS€‚ЛЂКŠЙъЊЊъЊЊЊюЈю‚юйбвRRRЩ@@D@EEEEuмT\P\р ЎтŽŠŽюЊЎш.ршˆˆŽŠŠъю*ъЊюР  ЮЊЊЮ ъЌЊъ2**2**2р ш ше .*.(.@t@Euu@@мT\Pм((+0+*+ИЈЈЈИ :**:***€€ИЈИ ИwTwAwtTTTu@@@в;ЈЛЂЛ€€€€€ wuWq@YTUUUР@Р@Р8 # #";ИЊЊКЂ@jJJJ.€€ИЈЈЈИр@NJJJN юЊЊЊю@РUUUU]@@нE]Uн€@е@@wQWUWwuWq@YTUUUР@Р@РнUе]б@jJJJ.€€ИЈЈЈИр@JJJJN юЊЊЊюwTwAwtTTTu@@@„ˆ‰‰‰щ—QWUWаPWбgQWUWю*ъЎш@’’’‹       иPPPШ/р р р—ШHHHJH bњS"@@?;?€€bњS"@@}%@ €€eїe!??~@|A@@>€€€€€€€ PpPP№?h  A№ћ€`™ƒ‘№тђB‚$є`Р@@FF@FF€ 4 (јќ`? 8ќ№Р0ˆќ ўјј€ў€€ џ  №@р@@@€€Р і€€ј€„ўўD((џ|DD|€№  Р  аА€€pPVuDDDw'DwUUUU) `PTPTˆ€‹ŠŠŠъ .ЊЎЈЌ@lJHH(ьЊЊЊър р€Р`wQRTwwQRTw@ц,фЄтюЈЎЂю @р€€€р3RSRћˆ%Ѕ-Е%РюJNHHъЊЌЊър р р€ЋЊГЊ*КŠЛ*:€€€€€€(+*+ГЈГЊГ€€€€€€:*;":ЛЁ!ЁЙ€  ˆDDDЊЊЊUЅЂЂR pPTPT EЊЊЊХ€UUUUwD pPPPPd„jŠjL•••H @@@ €€š"šЂ›хЊЊЊх€@ PPT…Ѕ&ЅЅB$ $TTRр   рtDEuEEEлRвЩptPtBDAEEEuœD\T\rD@tt @Їw•g  ЎТЎЊЎjHъJJJJPдXTд€Р Р€јр рџџРџA]џР@@@@@@@@@@€? ?јш((((((((0р8 (D€я))O€}FF@Vf 4 (јќ`$C€@ @Р ёH„`€ˆќ ўјј€ў€€ /Bј€€@ иџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџ@ˆV№WXYџџџяџћџчџyџщџГџ‡џQџDџџџџ§џџпРрџUџPџџ"џ‚џ џQџџџpP PˆpќџUџ)џџˆџџ*Šоџ€ŠTsџRЅzџŠUkџ@ЊUaџ…JIџАџ ЊU џ‚ŠU 0јtўјќџўџ€€U€€@€Р р€џ) AџџEЁJџџ*Uћџ„ЈRџџ UЭџ‚USџЊUrџ€ЊUbџџџџџџџ`_ПЊUџџџџџџџџ0Ршф №ј§§ўџ€€џџџџџџџџџоЙF Hˆ0/Po`џ?џџџ@€ р@р0р№ќ ќќџџћэH”Y AŽ E€Њ}!Б:UяVџ%€Њџ@šџџџ (70@?џџџџџџџџџџџќ§ўџ**€W€@€` `€0Рш€Ђ|џЈяџ‰џџEџџUџџUџџџџџџцш  €џПUџџџџџџџUџџџџџџџџџџј №њј§ўўўџ€€Р@@€џџџ>Шџџџџџџ8'џ€X п‰B'BПEџ%Bџ)џ… џ*Uџ€џЂTџ(Qџ"UџЂUџЂU@?џірРРРР@€€ќјј„|<$8Rџ@?~*џ3-@?џцР€џƒ‡Žrўџ‡ ЯPЧЧуЧ РрРьЧŽ Žўўўўў8<9x?џјєрр` №јјќ|М>џЁџ`џ@џ€Р@€@РРрРјїџџ?0xМјќј‡pџ€ ќќќј<"  <pџќуууууссУ сA€€žŽžŸŸњћ—ћёёусёHqH9qqqррqррр РџџџџрР№рџ|@? ?ќќќ ,ў|ќў№ш ЅJJ•ЂUЊU ЊU@ЊU`  ј@ЂPЬД*€Њ`" рŠ € `ЈUЊT€ ? ? %B…т‘wч€€€€ H0ЊРср№љ8@№ їџ<ƒC УуЃр€€*€€П@?П?œ 8ЊUрј№№ рррpra t€РР"У€c,џўџBСЊ@? ПH‡Њ ајќќžЊЊЊ  @і(ž(Ж‚œ  p``Hp?$<8xёјса<000џџџџˆ‡№јЄ’€Ÿ€ŸŸŠ€pј№ј<љјёљ!Рp``pp``pљџљџџуgчcуgуcљѓјё№€ƒСџ€~dX ЧЦ ЧH‡‡ ? ќžјd`РРЊЊЊŠЂŠЂ(Њ@ЊPЊЊЊ? ЊРрРЊ)@Ј Y?L;B3P!P1@1D;%:Ё?˜М˜љ˜љ˜А 8D8’lЦЦўЦўСФТšd|>nїv–ќ‚1хЂfџ<M6cу`aI>7&=)111))Ёc§U‰TŒTŒTˆSн|јюмРрќb\ЮюдY?p&p P0 8D8>|>1ЮŸ|Иџџџџџў     €‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчшщъыьэюя№ёђѓєѕіїјљњћќ§ўџ  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~€‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчG,ЗbG,G,ЗbG,G,ЗbG,G,ЗbџЗbџЗbџЗbџЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbџЗbџЗbџЗbџЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbџЗbџЗbџЗbџЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbџЗbџЗbџЗbџЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbŸœŸœŸœŸœG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbŸœŸœŸœŸœG,ЗbG,ЗbG,ЗbG,Зbў _›ў _›ў _›ў _›G,ЗbG,ЗbG,ЗbG,ЗbŸœŸœŸœŸœG,ЗbG,ЗbG,Зbћ::>Ÿџ Ÿџ           о ;ПМ>џŸК Ÿ  Ÿ  Ÿ ;П  ;П ;П ў п^>џ Ÿ ] ~ ] ~ ] ~ ў п^ ў п^ ў п^9 Ÿџ›џ] ~ ~;џ  ;џ  ;џ  џ›  џ›  џ› >џќ >џл >џл >џл >џл >џќ >џќ 8 џќйПџ ~џй  џй  џй  џй  Пџ  Пџ \ŸпџŸ нџz нџz нџz нџz пџŸ пџŸ Н п> џН п>  žџŸ ^˜7  ^˜7  ^˜7  Н п>  Н п>  пz˜џпz˜џ5 $5$ ~ ~  ~ пz˜ пz˜ >џкџ>џкџ ~ Мп>  Мп>  Мп>  >џк >џк ^ џиџ^ џиџМп>  п™З 5  З 5  З 5  и 5  и МџџМџџ5  З5 ;п  5 $5$ 5 $5$ 5 $5$ 5 $5$ нV џџнV џџмџW8~џž$u 4$5$$4$5 5$ 4$5$$4$5$5$$5$žxџџžxџџ4$5 5$ џ5 5$4$й=5$4$й=5$4$žxџ4$žxџ4$= џйџ= џйџй=5$џй=5$4$~пж3$4$пж4$= џй3$4$џй4$^ џЕџ^ џЕџ4$пжџ4$пж3$мпW3$мпW3$^ џЕ3$^ џЕ3$:џџ:џџ< џ—S$ џ~3$ џ~3$ џ~3$:џ3$›T  ž= џџž= џџ џ~Д ~ џљ2$3$џљ2$3$џљ2$3$= џ2$žW“ пџW“ џџW“ џ3$џљ ž]џ2$›S$џ2$›S$џ2$џW“ 2$ џЗџ џЗџ џЗџ›S$џџ›S$џ2$< џ—2$< џ—2$ џЗ2$9јџ1$џ2$џ1$џ2$џ1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$2$џ1$2$2$џ1$2$2$џ1$2$2$џ1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$0(1(1$2$2$џ1$2$2$џ1$2$2$џ1$2$2$џ0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$1$0(1(0$0(0(1(0$0(0(1(0$0(0(1(0$0(0(1(0(лпUQ$ћ4п0$0(4п0(0(4п0(/(”п0(/(”п0(/(”п/(0(”п0(п•в 0(šџ/(0(џ/(0(џ/(кОT/(џT/(Кпt/(Кпt/(™їпP(Кџ/(ћ п•/(8џ< џпt/(џ!O(Кџ/(Кџ/(џђ •O(< tџ$yџї/(™џжo$™жџo$Xіп$ySп.(/(Sп.(џO(.(џO(.(КџO(пё ”.(N(кo(Кп.(кџЕ.(џN(.(џЕё$.(N(Её$.(}џ.(џo(N(W$ž.(кSџM(ћ !џN(џs$N(< ”џN(7ё њ-(6M(оM(7ДпM(ко!M(ЙпДn(ћ еџM(њRџM(кRџM(ћ еџn(™џsM(џ!Rs< џџM(к“џM(ЙџГM(˜R!пM(˜< џM(xОRM(6%џM(wЎ$пL(Г6№$L(д!M(L(д!M(L(д!M(L(wЎ$пL(wЎ$пL(wЎ$пL(wЎ$пL(L,!M(L(L,!M(L(L,!M(L(L,!M(L(L,Ў$пL(L,Ў$пL(L,Ў$пL(L,Ў$пK,L(L,M(K(L(K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K(L(K,L,K,L(K,L,K,L(K,L,K,L(K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K,L,K,L(K,L,K,L(K,L,K,њž\ K,5ž\ J,K,в%K,5оњJ,K,оњJ,K,оњK,50!џJ,K,0!џK,5џJ,5K,џJ,K,оњJ,5џJ,5џJ,5џJ,ИоВJ,/!э$ВJ,5P!џJ,5ю$џJ,5Вџk,VГоk,5ВџJ,5‘џJ,ИоВk,5ВоJ,5пѓ’5џI,џ%j,љџp!I,4оqI,ов%J,—о‘I,пБ‹(I,џѓ%j,5оиI,UВџI,З‘|I,4џЭ$I,4‘џI,Зо‘i,4БџI,4џџI,vо%I,UБџi,;БџI,4оэ$I,оN!БI,Зпi,З‘!џI,ЗоpI,4оБI,ЗO!оU[ џœI,4: џI,ОБџI,4Бпi,:p!џi,4вџI,4N!џH,4ь(H,!ь$H,4о!H,4БœH,4N!џH,4N!џH,4N!џH,4N!џH,H,Ы(џH,H,Ы(џH,4o!џH,4Ы(џH,4N!џH,4N!џH,4N!џH,4N!џH,4Ы(џH,4Ы(џH,4Ы(џH,4Ы(џH,4N!џH,4N!џH,4N!џH,4N!џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,Ы(џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,H,N!џG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,ЗbАMџG,H,N!џG,Љ4N!џG,Ы8h0џG,Ъ8Ы8џh0зfVџG,u^џЫ8h0u^oIпG,u^oIпG,Ъ8Ы8џG,3Vо{иfh,–^о{nEG,3VАMо{h0u^ољjG,u^о{NEЉ43VАMџG,3VАMџG,3VАMо{G,TZо{ы8‰4ЗbNEџ‰4о{бQ =h0зboIџG,3VџЗbh0Зbо{ђQG,Зbо{ђQG,о{бQ =h03Vо{зfˆ0ЗbNEоˆ0u^о{oEh0Зbо{бMh0TZоIG,–bбMџG,–bбMџG,u^о{oEG,3Vо{иfh,Жbо{-Ah0UZђQо{h,зfАMџG,3Vы8пh0oNEџG,oNEџG,UZђQо{G,u^Љ4џG,Ы8‰0h0G,Њ4Ы8h0G,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,Њ4Ы8h0G,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,3VџЗbG,oNEџG,oNEџG,oNEџG,oNEџ-џџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџ@ˆV№WXYџz~р№џ№№!=џ  чяфџ€€Рџџ*еџџњџѕР€Р€џёјјрђ АјџTўўџќџЊџ€€€*еЊ*џџрЈџЊUЊЊџXј  @@€€ @p€€@ˆ P  @ЈPU !€ њЊUџЊќT€(@јЈPџЈ€€Ё­@YUЊЊUUU§UЊ ŠTtDveUЊ  ЏPPUЊ€rAB€ƒЮ  №РСƒРƒƒ€Р€€€€РР@УCУ@Њ‡ііРРРрр рррћєТŽ~Рррў№јчРее…uъъ _№№ _џџеџUUUUЊЊ ЊUUўССUџPP  ЈЈPPЈЈPP€ЊџџUЊЊUџџџЊџTПРќ\ МDќќјјџРРРџџЯќ???ќќ№№№№џџџќ№џ№РР Рџџ§џџџџўџџџџџўџџџ?Р???@?U?hџџџџџџџўпŸ№№јјџџјљ §џU€€@BЋЉ_Z*TўР+д]ЂЏ _G80црќџ№№Xё§§?Р€€€ъЪш?пўж` РсŒ€˜иllАА6і€Р€€џџџЊџ@џџџ џ@јјјЄјќјјјЯРРџџЯЯР??ќќ?№џџ№№џЬРЬРЬРЬРЬРЬРЬРЬРџџџџџџџџџџџџџџ№№№№№№№@@gX_`kT@?@?@ќ|ррџџўўџџџџјљџџјјр PWџРР ўџрњ…ЌXР €@@Р?= @*џ џ€Aў;Фџjџ ?Щўщўёј єњ…рњкМœјќўўўzіџfџџџџ џ@Wџџј јј|ќќќќєќРџџЯЯРРџ?ќќ??ќџ№№џџЬРЬРЬРЬРЬРЬРЬРЬРџџџџџџџџџџџџџџџџ№№№№№№№№?d?@?@?@?@?@?E?JџџџџџџџџџџјџџTTџџррР`рр€Р€ефРР?џаїъъ/ај? /.ыŠŒяџ€С>тѓŒџрў§т№ј†ўс§тўс€~ѕњ€рђ€€_ш ќ/§UџџЊџT*џWџќќќ€ќРќ€јќјќјџЯЯРРџџЯќ??ќќ№№џџ№ЬРЬР РРРРРРџџџџџџџџџџџџ№џџџџџ@@?@?@?@?@?@?@џџџўўџџџ№0Р?ФФџџџџррP№РШ№ј<Р€ !$цу?<~€џ€Ш?і џх;ўџ0ќ§ђўс§ъўСљ†§‚јўСц€vюьмшј0ШЈџ@џ ѕјџџџџјјќ|„ќјјјЯРРџџЯЯРџ?џ?џќџќџџџ?џ№џџџџџџџ№џ№џџџЯРЯРЯРЬРЬРЯРЯРЯРџ????џџџџ№№№№џџУУУУџџџ?@?@?@?@?@?@?@?@ўќўџ€№ЏјWЋќƒџ€Рџрр№€РррРррўўўЊў ` ‚0ѓ?Р‚ў?§§р №№€ў€Дјј‡/ап"џў1ўёШ7ў@Д~О~ў@Ољќђ‚€€џ€џџџџUЊЊUџЊџUјјјФјDќќј„ќРџџ??Р?џџџџџќџќџџџџџџџџџџџџџЯРЯРЯРЯРЯРџќќџџџџџ00џџџџџ№№Р?Р?Р??Р?@?@?@?@?@?@@?Рь“ў§џРџpўџ€џрУž~ N`•€}@М ^ќќ€‚џџџџџ…€€€Р@рр? @ш—ј№ЊU№ќќЊ@ѓ џРџџ€џяо-џ@ИЪ?ъы?`Шѕ_рДїGРРРРррррџЊџUЈP  U*€UјЌџPЈ@ЈTЊџ PЊT€@џPЈPPџЈќUЊџџџўўџџџЊUџџџЊTџ @  $џџџџИџќџ€џјџиџ№џиџј№ш@На/ ^Р> _а.@ @€€€№€€ўР?џџўњџ€TЈ  Uwˆ№€*UЋні-џџџџџџџџџџџџиАэ€џўџњџўџжџўIЖPPZ€€џ%ј000€уœ$8ьР№ (зPP№0OpOpџћ!оџџџџ}UЊDDр€JЊѕѕџџццїƒ€џџџџ ъџџџЊЊџџџЊЊџџџџаџ№џиџјџаћќџџа-а. _а/`Ÿ…ƒћФ€€@РррРРш€џ€џЈ@€џџ@№р№џ№џџ€џџјўь AAј8џ#џџџџџџџџџџџўџџџжџўўџўўјўїш€N40А0№€шDФ€РЁpiщ6Я1Шѓт0 Yљ2GxpЛxџp€O‚Р!ріџџџ ђLР?”h?”h€? УТџџ“lџџПџћџџџџџv‰џџџџпЯ0џџїџНџџџ€рџ@џŒє  ^PЎП@€ћў~ŸlРР€џСAьlјИŸ™џџўўНќџ„ј8дŒt мC pp8xppxxАxК<<0Ш0q11щт№ђєЛіј‚|?Р8иxx8x0(TўЕЫЧЧ,>>:~Ћю fџ3;;;;)§`™00@a0 0н9€Р~<Пе?%`˜јxћVї,ѕ у€?‘‘№_џЏR­€џџ€џџЈр€xРьи №0№ќƒAƒƒ€/о/_ЌќўPЧР/AСџpр№РїРпР‚ЧлчлуФ№ш“уa!Pјёљѓѓk‚|џџЧџџџџƒЧxАŸ–ŽŽ†Ž`ўЯџџ{їsБsБs1s1щj%<џџc ”œ€€<8јј№№РZА№щџ??>0Шиэp№эрдРМˆƒ>|<<<8p8ИАMˆра№јxИ8р№`Q ?џ№срРAрСрёq№РрРРРРп?п пџЮмјм€_ЇЋ€РРРˆˆ???П€  \џ ќјќћ< 8јќ№ш„ ˆ €Їя?Ÿ8|{tАќиј€Рра№№x0ј8№аПџA1?AУУЧЧУ??S#Sџћџџ‡€{€_€€ƒ‡Ž;Х їјјў‰†ј€x€ррŸtƒ„ƒррќўџђ`€   1/???мg,тќ№ј†pьp~p?< ?,з9%8€ˆ№рР @ Ррр рy@?.q0qpqрурУЧ‡†…јјќЮЮчЧяЯЧЯЧџРpР РррШРрРаHо  ?????№x8p8˜žŽшШќДp8?|/ ЛФџјјјy№јР ЩЖв­€џхСсягџ=X"ЦЦЧУУѓёѓ№№K 7w„ƒpџџѓ{_‰ш/УчРс€lьџџџџСџ‡ўџ№|ђ2@ƒ3??вн№ј№ј№ЊU•ъo_!8O9Fшˆ €Иџ_єЏйаЏШДа ?РїћФ{шVjФФ `0G8  , џч™Џ‘ВЎ(8ŠKAџњчфсBХТџCд›ћ<џx~Бп€џ ^р@ЈрP№ јўџœNl >Y8v@&>ЈV<<€ž€€wˆ'и3LFv‰lгd}У=Я0Т=Т=ыVХ;ХћА€0€œ€€ˆ€œˆ & MLŠ‹ШСШ aia…`я€`€РРЄРДРДРДРєР@С`B`а@€С"€`и@ŽР`рˆ      €‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчшщъыьэюя№ёђѓєѕіїјљњћќ§ўџ  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~€‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчщш(†! &І dы!ІШ$CЊЧ .‡ˆЇЧ‡Јˆˆ‡ЇˆЈ‡щЇˆш) щ * *ъ!Ы *ы!ь!‰ЫЊЉˆЈЉˆˆЉЇЈ‡ЇЈЈ‡ШЇ‡ш)щщ * *щ!Ы *ь! &ЊьЪЫЉЊЇ‡ЈЉЈ‡ЇЈЈ‡‡ЇЇ‡ѓЏ› &X nНь! * &ь%ЪьЫЪЉЩЊЪЈЉЈЪЇЧЈЇЈЇЈ  ŽН &z гоь!+. . *ЪьыЫЉЩЪdJЈџЇ2DBЇЇ2DB)6 бН &Y гМь!+2 . *ЪьыЫЩЪш!EB џЈ&.ц)€ЇD:Т)X бМ &нєь!+2 & .ЪьыЫ)Ъщ!џя=щ!ї^џщ!€ЇТщ!)Нв &7 єоь!+6L6 *ЪьыЫ)Ъ*Ъя=џ*Ъї^џЪ€ІтЇ)I*) &,.,&+"ь!-. &L6ЫЬыь)Ъ*'.я=џ*'.ї^яџ€ЇЈт*j+J*,*+"-*э!,.& &Ыэ!ьы)Щ'2Ъя=џ'2Ъї^яџ€ЇЧт*iKJ+"-*L",&&&-*/&Ыю!&ь)ЩE>F6я=џE>F6ї^яџ€ІЇсIKiJ,&-*L"M& &0&.&&Ыэьы)ЩE>Ъя=џE>Ъї^яџ€Ц сџJ‰KjL".*M&N*.&O&0&Q&ыэь ")ЪeFщя=џeFщї^яџ€Ц тЧ j‰KkL"N&M"P&/*0*P*O&ъ"/*ы)Ш'.щя=џ'.щї^яџ€Ц сџkЋŒŠm"P&N"Q&N&P.q6O*щ"ь/*)ЧшШя=џшШї^яџ€Ц сџlЋŒN"P"m"p&O&Q2r6P*щ P.ь)Чшчя=џшчї^яџ€Ц сЦ lЌŒЬn"O"o"p*r2ДF“>ъP. r:)чщшя=џщшї^яџ€Ц ц сŒЬ­Ќp&‘&n"q*ДB“6ДJыQ2"“B)шъщя=џъщї^џщ€ц сщ‹ЪŒЋŒo"Ž‘"p&ДJдN’. “>P*ДJ) '" я=џ'" ї^џ €ц с ЋЪŒЌŒn*ДBеNВ: q2."“B)'" я=џ ї^џ€ц сЋъЌЪŽ­"ДBеJ’2 P.-“>)&" я=џ ї^я=џ€ц с ЋъЌЫ­"Ў‘"&’2Г>ДB O*-q6)F*я=џF*ї^я=џ€ сџЌыЫЬ­Ў‘"’2‘*В6 o*-‘6)E*e.я=џE*e.ї^я=џ€сџЫ Ьы­ЬЎ"p**‘.*o"M‘.)F")я=џF")ї^я=џ€сџЫ ъыЌЫ­o""&)n"Lo&)F")я=џF")ї^я=џ€сџЫ ыo&ЌЫ­Ž­"Џ)m"n"K)F"(џF"(ї^я=џ€сџЫ ы+Ќ­ЫЬm­Ž)m"Kn")'('я=џ('ї^я=џ€сџЫ +ыЋЫЌыmЌŒ)l"Ko")'G(џя=(я=ї^(€„2сы, LЋЌЪЫlЌŒl)l"JI)'G(''( 'aaТЪL ыЋЫ ыlЋŒЌ(k"JI'((''( & '  ' ыL mЋЪЫmkЋ‹Ћ)kJI'(( '(' &  '  'ъm,ЊЪЋŠЊ‹Ћ(jJI'((''((' & '' ''ъm ŽЊЪЋЪŠЊ‹Ћ(jJI(H!/2'H(/2(''& ЪM m#iЊЪ‰IŠiЊf(I‡b $ „EХІч&AЅ ц ЄХхц Х Љ,ыM#i‰iM#IiiM#ƒЇц)ƒI-ХЬ-Ѕ†ч$ІЄЦ 2'Ѕц ХЦ ‰-#ыN#I‰iN#HIIN#Ѕ‡(„()ц Ћ-ХFч$‡ЄЦP6H!ЅХЦ Ѕ ‰-#ЫN#H‰iI(HIHХˆ(%(„Eц (%ХІ.2I-Ѕ ЧЦІ ЅХЅ Ц Љ-#ыN#H‰hi(HI)Хg'%(ƒ!ЦФХG&Ц fЦ ц hЅХЅ Ц Š-#ыN#HhIi(HI)Є(Цƒ Ч Ѕ„b !ЅI%„fХ e ЅХ†‰ .#ЪHhiЪ)hHIЄЉ!(ƒ'%ХŠ)ЄЫ)ч э-ХI%ч j)ЅgЅ‰ьЪ-#FH‰!iH% k"Љ%!Ъ%i%(%Ь-i)/.c‹)Ц2„j%'% *CЅыф Š-#ыM#хчGi&M.Њ)ђ:хЪ-h!N2)%ь)‹)P6c Ы)Х/6„Š)ц.ЄfЅыЩЫ-#jЪ!ˆi .Љ)А2Цы)H%N6ЦЋ))) 2cI-ХЊ%CЦ ч,…dЅ І Ш,‰!n2-ь-Њ%h!ы)& .‰)6ХЊ1H%N6ЅЧ ЦЦb Ц Ѕ)C Ч…d!E … Іh-.2Ы)Ъ%‰!M6H!'&„'I)ЦbІ„ ш AЄb Ц!Ѕˆ d Ѕ… ‰!6 .2;h!'Ы-У 'фh%Ѓ цЦ'!c 'ЦŠ!„Š%!6dэ)P6† e … цш$ :J-А6„)%ЅхЪ)& .ХЋ)'.2ЄЋ)!*b Ы-Х„„Ћ%!..d… Ћ)!Іk- )Ъ%Ч  Э-Нц’:i-YЅэ-(%P6цЕ ю!оЄj-%э5B I%ЅЬ1CЅЅ Ѕk- )Э1„Еj1Оч е.э5Нчэ1I)P6ЦЕŒ!НB t Ц о"  „о!…dЦ„‹-!я9Ц“*­1о!ДНЭ)ЦДюНЦsЮНc ” JоdН * !…cЧ…k-ч$Э5Ч Ќ-НЦsŒ Нч жНЅR kНBs­Н „œ!…Ш(CІ‹-)06ч$“"Э5Нчжю оч ЕяоЄRŒ о‹Н" Ь)ХO2"Ї …ш(†Œ-)%0>Цs%Н%ЕяН„s kНЦrŒоc“j!НCЬ-ЅO2!Ч ш(…dJ-Ч ю5ІГ*‹1ош s о2чЕоŒ“оc1'!НŠ-Ѕd…Ч І Ш(dЭ1%q:c Ч( ЅЮ%J%“Ѕ0j!еc()Ц Š-…Е Я о"…dC…Ш( -Ї$C)%І Œ-BІш$„B (%ЅŠ-ƒЫ-ц O6Ѕш(ЦХ…ж Ѕо…ІCcЇ …ш(C*-І­1c J)Ц­1c()ЦŠ-ЅЫ-()ЦAЦЄ%…ЦІЅdІ†…І …щ(…k-ш$я5B H%Ќ-ц„(%ЦJ-c!Х()Aƒb adЦІ…dІ„……Ш(І -C )І­5cЬ-p:…%J)Іƒц!ЅЄЬ)'2cЦ …Ѕ"…dCC Ш(† -C%k-ЅcЫ)Ц’>Ѕ))ч J)„H%ч э)Ы%/2э1BЅd!t…ZdШ(І 1dkш$1d .ч r:…Е ЧНЅЬ)H)P"ь%НДP2AHb „!”…Н!щ(†L1C Нш$K!d)-Ч$Ћ-Ѕ• я Н„НЬ1Ц (%ь%оcjцяd1 Ўоd&­™7dSŒоЧ Е ЎоЅо­2ЅsЋ)оч( яоC sЦ о†• lо„ Г&о‹dS ЎоЧs оЅ• я оcsЦ оІ[Œо…RЮ …” ЎНЇ“М­ІЖ *%оІtЎоЧ ЕKН…2Ч Н…ї kоBs ОЮ" ЧоШ$S+%оЧ$з­-НЧНŒ!№ш$sЎНІЕ %о…• lНdt­ НЅ• НKщ(”Ю!НШ$tН№Іsожш жЎо…RЯН…Zя о…Ж­ НШ” ЯНЧ$зяоЧ t2НЇ з lœЧ  оd1ІоBЅЦd!dC І„Ћ-%.>cш(Ї …І Ш$dІ!ч k-…ш$%І C Ч …!!ЅCЦ B O>ІгRІ ь-Š-5Sd)%ІЌ5ІШ$Ї †Ч$І )dІ Ш$†cЧ Ѕ)!!ЅcЦ cPJш$„Ѕ0>)Wek5Ї /B"Ї † 1!ІШ(e" Ч ш$…!Цdш$" Ц„()C )Ц Ќ5…qFj1єZЇ$DШ(!Ї f+1!Ш$ -†B ІЧ db Ћ%ч 2!Ч …)"ч$dI)…/J -‘N!ІЋ)-џџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџџ@ˆV№WXYџџРРNNЮ˜Jџ@МU§UUUџO…Ы,Ы,фџˆЋЂЂжџ˜@Hар0`Pџ џ(T)GEЉџ EŽп88.О‹џ€€р№‘“’•gхvˆЮ‘_й $8<|IMMЩЭЩЩ.ф6ф&€€€`` с с‚#c"cРР€@@РџUPŸџPР†BЋuџ{;яЯџ"$™œ<џ…€` `рys–8U  &Ыра8 рфМAР4СqcвPŸ†ЮKШK7gЯУЧ%Ф€€”6ѓ`№`@€џ) џDЊџˆџоV AЮ‡s^#ed x<`3‚ёz7ЎЄbФт‡O@€Рkˆ8 >ai’’ ’ЊірP`I–ZHPHSЉGА   $ЈlР8ра  <’J’JвqcџIRIRKШŽЦџx<џi ‰ЭЅФуЧџ6€6€”6ћ0@`Pр№рџЭlЦ(ь0 0pИpˆSrb€@ФjN"Юо `p(pH` H80 €А†ž8<Мf6iŸ”YТ“сfш•ћ§"—LС8((8 џА0Œ0 00$œˆџ€€€‹Ž‹ЮпРР€@‰FЯDDЭDЭя§0084И”АА…мšgѓ—`’xŠ•тŠпR3b+xВ]!y+?A?DХ|p№PР   p`АРрФO™` |0 А ȐYcBmšŒ@РšШЪJQ==U-@DР€€@ЯЯD‰ОІ єШ€Р‘^Ÿ`Р`])aУfл<4,0`<6Š ˜`рА@ЮЧРР xx  <Мœ†–хџJбЈGџ@lmTџD‰эџџР@@€ЄЖœў>4(џ(Р@€0h …§Н$У„И&Оx№`џџџџџРгм оЮ;V=DE*;U@рPрP€PP№Z.*~*****CeѕGb0ЂŠyџ„†•Ÿ_EIЧџ`mMq qџЦЮ Ь‹I…ч§џ€ˆˆОœџvoˆђ;лФŸ 9hh\hT}Ц"€че  цУ€€€€€qѓв–и’олљ€Р@`@`Р€€€žˆ‰‰п0M1L00§ЦЂцв‚ƒ‚ƒчЯ <666ЖПyћ’‡–‚ёŸе•Рп oА09i5\ЙаюWыфKІ$˜4™Зђ€EcjЛ‘™sуРРРРРРР,})AOA-8UЂmл4<(0(ЯUbUутv˜‘™CљcAР@уѓ€€ŠˆЯЦ`Сa›yЏell}€`Р € рР€€‰ Р€@ЯBЫ~Hъ\рPрp!@i™€›•!R+џ€рР а0џџџџ ƒ8\8@їц Ё`@€џ €RŽ ‰Юпџ*UџЊUЭ‰D€эџ(џ@ЈUџџ˜ˆаџ…*џџу€џ@ЊU€ŠŽˆФ ћЊU7I?T 0JtŠU0"qѓВ ъB‘*6ЂUЊ„џ* џ@H•€џP U џЂUџЅJ‚џЅJџџ UЊџџЉRџџRЅџHџЈUџР›SS@оž;;V;EEE(890‡7нВЭ[ДЇb€€€˜˜ik’žllў“™ˆЯ\l$ hоŸ`Рp 9PAqy}Ь яЫЫ,m‰Эщ"ЭЏ1€"”6bОP №иˆии€а№Р Р   TlX`dl@8   Њ€"Ђ6œм€рpР@€PpрЊEЊDЮuЛ Њ9VoY`}tЊЅf[ММЄМ Њ( Ж6„6ЄЊrтБ@qЊ€˜–™˜‰ Њ0pЊРР а0р Њ&&:ЊUgE(л˜[РЊРР` ЊQaiX)`iЊ€чЇJ­›Д›ДЊ€€€Њ@aѓђdВ„ЊЬиN@QЊH1i h)IЊ ХcтСbЊЊIЧЊ@ŽA8Њ „c€Р€@bтЂdˆО<ѓcŠxxопЁ|9T01 рЁ€у!"@6”у@ ` AЂ@Р †7Dѓ€@Р@‰F€€ЊЊYЊ‚т“AЊЊŒ@8Њ8XПЉ€JЊЮЛŽЧЊ9KCy3x=hЊbц"3"sїŠ<266їIЂhˆјр0рp   /0pI9јIје)ъo€ЋІ$УІ˜€€€М(c€#C"ѓљЊ@FТF‚ЦАЊPЊЫЭ‰Э‰§Њ€€€РЊp“РB‚RwтЊŠFBDBя_Њ8l8pt|@x)@Ј†–Yx)x!I‡9U8D)lBy€€€``РР€@ p uF"*"7Сђёл‘аIлћ€€ƒ‰˜ЮЧ`Р`x,l$Hl|   и˜Шˆˆ€Ђœ C!`!@A`A`ѓћ€€€€€РР Р`y,mnmўЭm… хg"Pт€М.*2.‚Ъ_ 7lI‡3y+5\=TNu@ р   @АŽ‹Lзб’$8<4MI…ЧХЦ)б)€€€€€@‚єжzŠQ@ `@Р08H8x   6Йebf•kи€@` )U)D`№р€p@Р10 0Lp0€Р€ё)кнJ€@€€@г2§IУ?б8)Ю€AС™CPЁ€€€€€€HXThЌЈœsЃ”у€РD(9T€@р№$нN"йР@€џWЬ“\l$H$оž€џ(0T9FE-8uўћй.62џр @€Н$Й$!==* аX PјЙQј€€     €‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчшщъыьэюя№ёђѓєѕіїјљњћќ§ўџ  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~€‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ ЁЂЃЄЅІЇЈЉЊЋЌ­ЎЏАБВГДЕЖЗИЙКЛМНОПРСТУФХЦЧШЩЪЫЬЭЮЯабвгдежзийклмнопрстуфхцчG,џG,G,џG,G,џG,G,џоbНIпоbНIпоbНIпоbНIпG,џG,џG,џG,џN§4пNŸw§4N]=ўfN]=ўf^V}AП{>R}Ak>R]=sN]=k|$^V}As\ >R?kп< ~Vs}AНEОbўf< ^V]=П{< ^VŸw9< ~VŸw5ОbŸw=9; ž^П{]=|$>RНEw]V9kоbНIп; ^Vп{A; ž^<9Пw; ?k]=п{;ž^п{ќ4ž^П{\=О^Ÿwџп{}Aœ(Nпœ(ž^п{ќ4\=п{ќ4NП{оbNП{оbNпœ(Nпœ(Nпœ(пœ(П{оbП{оb?o<9œEўf\=Пwпœ(пœ(пœ(пœ(œE[$: Nћ4џ}Z|Aп: ]VœEŸw: =V\=wZ$ž^|AŸw}Z<9s§M\=>k: }ZŸwœEZ$]V|AП{: ]VПw|A: =R\=ŸwОb5ŸwR>kћ4оbПwћ4^5s: }Z|EŸw оb;9П{: >o5п{: >k;=П{9 =V[=Ÿw9 }^[AŸw ПwмIК0 }ZŸwМI9 ]VœEŸs Нbsџ9$Н^П{œE9 }^^oџ }ZŸwМI }ZŸwМI }ZŸwМI RК,^s [=Rš( RRš( ќM;=>o ўf[=Пw  К,^s  К,^s  К,^s  К,^s  [=Пw  [=Пw  [=Пw  [=Пw мI§f9 §f8$~s §f8$~s ћMŸwњ4 RZ=s8$R{A>o {AЙ0R R>oњ4 \V›E^oX$|ZЛI~s8$R:=s8 ^џћM8$\ZћMП{8$^лIп{ |Z>o:= Rkљ4 ;R5k7$|Zп{љ4 |ZŸwšE >oљ4П{7$нb›EП{7$НbšEп{7$œ^ŸwZ=7$нbšEп{ \ZZ=п §fп{лI œ^~s99 ^oџ~s нbšEп{ нbšEп{ нbšEп{  šEп{  $5$  $5$  $5$  $5$  šEп{  šEп{  šEп{  šEп{  $5$  $5$  $5$  $5$ œ^ј4џ œ^ј4џ Мb~sп кM§f9 ™E—,кM [V™Ežw ™Eз4њQ ;VyAžw6 ;V™EП{5$[ZКIП{V$[Z~wyE6${^ЙI~s [Zп{yAU$;Vžw§f œ^]oyA5 {Zžw95$мb9џ5$=kї4п{U$мfX=П{5$М^9^s5${ZžwxAv(›^п{з4v({ZњMџ5$мb8=Оw5$мfЙIпU$›^њMП{T$kп{xAT${ZйMп{4$мb8=Оw4$мb8=Оw4$мb8=Оw4$мb8=Оw4${ZйMп{4$Ru(п{4$Ru(п{4$™ERж04$мb8=Оw4$мb8=Оw4$мb8=Оw3$4$8=Оw4$™ERж04$™ERж03$4$Rж03$94$˜E3$ќf”,~s3$ќf”,~s3$ќf”,~s3$ќf”,~s3$zZИIџ3$WAљM=S(џWAR3$=oИIџS(ќfИIџt(:VwA~sЕ0ZV˜Ežw3$ZVИIПwS$Л^О{љMS(ќfИIпS$Л^п{ИI3$Лbп{і83$›^k9t,zZиIžw3$Rk›^2$:V6=ќj3$]oV=џs(ЛbRџS(Л^П{јM2$мbvAп{2$z^џR2$žw—E92$мb]sџ2$ZZјMџ2$мbvAп{2$мbvAп{2$мbvAп{2$мbvAп{2$ZZјMџ2$ZZјMџ2$ZZјMџ2$ZZјMџ2$мbvAп{2$мbvAп{1$2$vAп{1$2$vAп{1$2$ЖIп{1$2$ЖIп{1$2$ЖIп{1$5=–Eп{1$ќf—Eп1$џR91$џR91$–EГ09Q$yZјMџ1$vAR–E1$vEїMє41$9V–E]sQ$лfЗIџ’,8VзM~w’,zZЗIwQ(8VžwЗI1$К^žwзMQ(8Vє8]s1(Кb}wUA1$YZuE}w1$R=ћf1$Rє8kГ0КbwзM1$k=В0P(š^ЖIпQ(=oUAпq,š^žwvEQ(КbїQп{0(џ–EVP,š^зMџQ,КbП{ЖI0(€?€@€A€B€C€D€E€F€G€H€I€J€K€L€M€N€O€P"...Wi€Qc kim€Re w ko€Scu jeste€T? #- Jam cz€Q€Tci€U tej si€Vy, kt€Wra wiecznie z€Va pragn€Uc, wiecznie czyni dobro. J. W. Goethe €XFaust€Y €Z€[€\€]€^€_€`€a€b€c€d€e€f€g€h€i€j€k€l€m€n€o€p€q€r€s€t€u€v€w€x€y€z€{€|€}€~€€€€€‚€ƒ€„€…€†€‡€ˆ€‰€Š€‹€Œ€€Ž€€€‘€’€“€”€•€–€—€˜€™€š€›€œ€€ž€Ÿ€ €Ё€Ђ€Ѓ€Є€Ѕ€І€Ї€Ј€Љ1. Nigdy nie rozmawiaj z nieznajomymi Kiedy zachodzi€Vo w€Va€Tnie gor€Uce wiosenne s€Vo€Sce, na Patriarszych Prudach zjawi€Vo si€Q dwu obywateli. Pierwszy z nich, mniej wi€Qcej czterdziestoletni, ubrany w szary letni garnitur, by€V niziutki, ciemnow€Vosy, za€Rywny, €Vysawy, sw€Wj zupe€Vnie przyzwoity kapelusz $zgni€Wt€V wp€W€V i ni€Ws€V w r€Qku; jego starannie wygolon€U twarzzdobi€Vy nadnaturalnie du€Re okulary w czarnej rogowej oprawie. Drugi, rudawy, barczysty, kud€Vaty m€Vody cz€Vowiek w !zsuni€Qtej na ciemi€Q kraciastej cyklist€Wwce i kraciastej koszuli, szed€V w wymi€Qtych bia€Vych spodniach i czarnych p€V€Wciennych pantoflach. Ten pierwszy by€V to Micha€V Aleksandrowicz Berlioz we w€Vasnej osobie, redaktor miesi€Qcznika literackiego i prezes zarz€Udu jednego z najwi€Qkszych stowarzysze€S literackich Moskwy, w skr€Wcie Massolitu, towarzyszy€V mu za€Tpoeta Iwan Niko€Vajewicz Ponyriow, drukuj€Ucy si€Q pod pseudonimem Bezdomny. Kiedy pisarze znale€Њli si€Q w #cieniu lip, kt€Wre zaczyna€Vy si€Q ju€R zazielenia€Ћ, natychmiast ostro ruszyli ku jaskrawo pomalowanej budce z napisem €XPiwo i napoje ch€Vodz€Uce€Y. Tu musimy odnotowa€Ћ pierwsz€U osobliwo€T€Ћ tego straszliwego majowego wieczoru. Nie tylko nikogo nie by€Vo ko€Vo budki, ale i w r€Wwnoleg€Vej do Ma€Vej Bronnej alei nie wida€Ћ by€Vo €Rywego !ducha. Cho€Ћ wydawa€Vo si€Q, €Re nie ma ju€R czym oddycha€Ћ, cho€Ћ s€Vo€Sce rozpra€Rywszy Moskw€Q zapada€Vo w gor€Ucym suchym pyle gdzie€T za Sadowoje Kolco - nikt nie przyszed€V pod lipy, nikogo nie by€Vo na €Vawkach, aleja by€Va pusta. !- Butelk€Q mineralnej - poprosi€V Berlioz. - Mineralnej nie ma - odpowiedzia€Va kobieta z budkii z niejasnych powod€Ww obrazi€Va si€Q. - A piwo jest? - ochryp€Vym g€Vosem zasi€Qgn€U€V informacji Bezdomny. - Piwo przywioz€U wieczorem -odpowiedzia€Va kobieta. !- A co jest? - zapyta€V Berlioz. - Nap€Wj morelowy, ale ciep€Vy -powiedzia€Va. - Mo€Re by€Ћ. Niech b€Qdzie! Morelowy nap€Wj wyprodukowa€V obfit€U €R€W€Vt€U pian€Q i w powietrzu zapachnia€Vo wod€U fryzjersk€U. Literaci wypili, natychmiast dostali czkawki, zap€Vacili i zasiedli na €Vawce zwr€Wceni twarzami do stawu, a plecami do Bronnej. Wtedy wydarzy€Va si€Q nast€Qpnaosobliwo€T€Ћ, tym razem dotycz€Uca tylko Berlioza. Prezes nagle przesta€V czka€Ћ, serce mu zadygota€Vo i na moment gdzie€T si€Q zapad€Vo, potem wr€Wci€Vo na miejsce, ale tkwi€Va w nim t€Qpa ig€Va. Zarazem ogarn€U€V Berlioza strach nieuzasadniony, ale tak okropny, €Re zapragn€U€V uciec zPatriarszych Prud€Ww, gdzie go oczy ponios€U. %€Ќa€Vo€Tnie rozejrza€V si€Q dooko€Va, nie m€Wg€V zrozumie€Ћ, co go tak$przerazi€Vo. Poblad€V, otar€V czo€Vo#chusteczk€U i pomy€Tla€V: €XCo si€Qze mn€U dzieje? Nigdy jeszcze to mi si€Q nie zdarzy€Vo. Serce nawala. Jestem przem€Qczony... chyba czas najwy€Rszy, €Reby rzuci€Ћ wszystko w diab€Vy i pojecha€Ћ do Kis€Vowodska...€Y I wtedy skwarne powietrze zg€Qstnia€Vo przed Berliozem i wysnu€V si€Q z owego powietrza przezroczysty, nad wyraz przedziwny obywatel. Malutka g€V€Wwka, d€Rokejka, kusa kraciasta marynareczka utkana z powietrza... Mia€V ze dwa metry wzrostu, ale w ramionach w€Uski by€V i chudy niepomiernie, a fizys, prosz€Q zauwa€Ry€Ћ, mia€V szydercza. €Ќycie Berlioza tak si€Q uk€Vada€Vo, €Re nie by€V przyzwyczajony do nadprzyrodzonych zjawisk. Poblad€V wi€Qc jeszcze bardziej, wytrzeszczy€V oczy i pomy€Tla€V w pop€Vochu: €XNic takiego istnie€Ћ nie mo€Re...€Y Ale co€T takiego, niestety, !istnia€Vo. Wyd€Vu€Rony obywatel, przez kt€Wrego wszystko by€Vo wida€Ћ, wisia€V w powietrzu przed Berliozem chwiej€Uc si€Q w lewo i w prawo. Berlioza opanowa€Vo takie przera€Renie, €Re a€R zamkn€U€V oczy. A kiedy je otworzy€V, zobaczy€V, €Re ju€R po wszystkim, widziad€Vo rozp€Vyn€Q€Vo si€Q, kraciasty !znikn€U€V, a jednocze€Tnie t€Qpa ig€Va wyskoczy€Va z serca. !- Uff, do diab€Va! - zakrzykn€U€Vredaktor. - Wiesz, Iwan, od tego gor€Uca przed chwil€U o ma€Vo co nie dosta€Vem udaru! Mia€Vem nawet co€T w rodzaju halucynacji. - Spr€Wbowa€V si€Q roze€Tmia€Ћ, ale w jego oczach jeszcze ci€Ugle migota€Vo przera€Renie, a race mu si€Q #trz€Qs€Vy. Jednak uspokoi€V si€Q z wolna, otar€V twarz chusteczk€U, do€T€Ћ dziarsko $o€Twiadczy€V: €XNo wi€Qc tak...€Y i poprowadzi€V dalej wyk€Vad przerwany piciem napoju morelowego. Wyk€Vad €Ww, jak si€Q potem dowiedziano, dotyczy€V Jezusa Chrystusa. Chodzi€Vo o to, €Re do kolejnego numeru pisma redaktor zam€Wwi€V antyreligijnypoemat. Iwan Bezdomny poemat €Ww stworzy€V, i to nadzwyczaj szybko, ale, niestety, utw€Wr jego ani troch€Q nie usatysfakcjonowa€V redaktora. G€V€Wwn€U osob€Q poematu, to znaczy Jezusa, Bezdomny odmalowa€V wprawdzie w nad wyraz czarnej tonacji, niemniej jednak ca€Vy poemat nale€Ra€Vo zdaniem redaktora napisa€Ћ od !nowa. I w€Va€Tnie teraz redaktor wyg€Vasza€V wobec poety co€T w rodzaju odczytu o Jezusie w tym jedynie celu, aby unaoczni€Ћ tw€Wrcy jego podstawowy b€V€Ud. Trudno powiedzie€Ћ, co !w€Va€Tciwie zgubi€Vo Iwana - jegoniezwykle plastyczny talent czy te€R ca€Vkowita nieznajomo€T€Ћ zagadnienia, ale c€W€R tu ukrywa€Ћ, Jezus wyszed€V mu €Rywy, Jezus ongi€T!istniej€Ucy rzeczywi€Tcie, cho€Ћ,co prawda, obdarzony wszelakimi najgorszymi cechami charakteru. Berlioz za€T chcia€V dowie€T€Ћ poecie, €Re istota rzeczy zasadza si€Q nie na tym, jaki by€V Jezus, dobry czy z€Vy, ale na tym, €Re Jezus jako taki w og€Wle nigdy nie istnia€V i wszystkie opowie€Tci o nim to po prostu zwyczajne mitologiczne wymys€Vy, czyli bujda na resorach. Dodajmy, €Re redaktor by€V cz€Vowiekiem oczytanym i z wielk€U znajomo€Tci€U rzeczy powo€Vywa€V si€Q w swym przem€Wwieniu na staro€Rytnychhistoryk€Ww, na przyk€Vad na !s€Vawnego Filona z Aleksandrii i na niezmiernie uczonego J€Wzefa Flawiusza, kt€Wrzy nigdzie ani s€Vowem nie wspomnieli o istnieniu Jezusa. Wykazuj€Uc solidn€U erudycj€Q, Micha€V Aleksandrowicz oznajmi€V poecie mi€Qdzy innymi r€Wwnie€R i to, €Re owo miejsce w ksi€Qdze pi€Qtnastej, w rozdziale czterdziestym czwartym s€Vynnych €XRocznik€Ww€Y Tacyta, gdzie wspomina si€Q o straceniu Chrystusa, jest po prostu p€W€Њniejsz€U wstawk€U apokryfist€Ww. Poeta, dla kt€Wrego wszystko, o czym go informowa€V redaktor, by€Vo nowo€Tci€U, wlepi€V w Micha€Va Aleksandrowicza swe roztropnezielone oczy i s€Vucha€V uwa€Rnie, z rzadka tylko czkaj€Uc i szeptem przeklinaj€Uc morelowy nap€Wj. - Nie ma takiej wschodniej religii - m€Wwi€V Berlioz - w kt€Wrej dziewica nie zrodzi€Vabyboga. Chrze€Tcijanie nie wymy€Tlili niczego nowego, stwarzaj€Uc swojego Jezusa, kt€Wry w rzeczywisto€Tci nigdy nie istnia€V. I w€Va€Tnie na to nale€Ry po€Vo€Ry€Ћ nacisk. Wysoki tenor Berlioza rozlega€V si€Q w pustej alei i im dalej Micha€V Aleksandrowicz zapuszcza€V si€Q w g€Uszcz, w kt€Wry bez ryzyka skr€Qcenia "karku zapu€Tci€Ћ si€Q mo€Re tylko cz€Vowiek niezmiernie wykszta€Vcony - tym wi€Qcej ciekawych i po€Rytecznych wiadomo€Tci zdobywa€V poeta. Dowiedzia€V si€Q na przyk€Vad o €Vaskawym bogu egipskim Ozyrysie, synu Nieba i Ziemi, osumeryjskim bogu Tammuzie, oMarduku i nawet o mniej znanym gro€Њnym bogu Huitzilopochtii, kt€Wrego niegdy€T wielce powa€Rali meksyka€Sscy Aztekowie. I akurat wtedy, kiedy Berlioz opowiada€V poecie o tym, jak Aztekowie lepili z ciasta figurki Huitzilopochtii, w alei !ukaza€V si€Q pierwszy cz€Vowiek. Potem, kiedy prawd€Q m€Wwi€Uc by€Vo ju€R za p€W€Њno, najr€W€Rniejsze instytucje opracowa€Vy rysopisy owego cz€Vowieka. Por€Wwnanie tych rysopis€Ww musi zadziwi€Ћ ka€Rdego. I tak, na przyk€Vad, pierwszy z nich stwierdza, €Re cz€Vowiek €Ww by€V niskiego wzrostu, mia€V z€Vote z€Qby i utyka€V na praw€U nog€Q. Drugi "za€T m€Wwi, €Re cz€Vowiek ten by€Vwr€Qcz olbrzymem, koronki na jego z€Qbach by€Vy z platyny, a utyka€V na lew€U nog€Q. Trzeci oznajmia lakonicznie, €Re wymieniony osobnik nie mia€V €Radnych znak€Ww szczeg€Wlnych.Musimy, niestety, przyzna€Ћ, €Re wszystkie te rysopisy s€U do niczego. Przede wszystkim opisywany "nie utyka€V na €Radn€U nog€Q, nie by€V ani ma€Vy, ani olbrzymi, tylko po prostu wysoki. Co za€Tdotyczy z€Qb€Ww, to z lewej strony by€Vy koronki platynowe,!a z prawej z€Vote. Mia€V na sobiedrogi szary garnitur i dobrane pod kolor zagraniczne pantofle. Szary beret dziarsko za€Vama€V nad uchem, pod pach€U ni€Ws€V lask€Q z czarn€U r€Uczka w kszta€Vcie g€Vowy pudla. Lat na oko mia€V ponad czterdzie€Tci. Usta jak gdyby krzywe. G€Vadko wygolony. Brunet. Prawe oko czarne, lewe nie wiedzie€Ћ czemu zielone. Brwi czarne, ale jedna umieszczona wy€Rej ni€R druga. S€Vowem - cudzoziemiec. Przechodz€Uc obok €Vawki, na !kt€Wrej znajdowali si€Q redaktor i poeta, cudzoziemiec spojrza€Vna nich, przystan€U€V i nagle !usiad€V na s€Usiedniej €Vawce, o dwa kroki od naszych przyjaci€W€V. %€XNiemiec...€Y - pomy€Tla€V Berlioz. €XAnglik...€Y - pomy€Tla€V Bezdomny. - €XTaki upa€V, a ten siedzi w r€Qkawiczkach!€Y A cudzoziemiec obj€U€V spojrzeniem wysokie domy, z czterech stron okalaj€Uce staw, przy czym sta€Vo si€Q oczywiste, €Re miejsce to widzi po raz pierwszy i €Re wzbudzi€Voono jego zainteresowanie. Zatrzyma€V wzrok na g€Wrnych pi€Qtrach, w kt€Wrych o€Tlepiaj€Uco po€Vyskiwa€Vo w szybach okien potrzaskane i dla Berlioza na zawsze zachodz€Uce s€Vo€Sce, potem !przeni€Ws€V spojrzenie na d€W€V, gdzie ciemnia€V w szybach nadci€Ugaj€Ucy wiecz€Wr, do !czego€T tam u€Tmiechn€U€V si€Q z politowaniem, zmru€Ry€V oczy, wspar€V brod€Q na d€Voniach, a d€Vonie na r€Uczce laski. - A ty - m€Wwi€V Berlioz do poety - bardzo dobrze i odpowiednio satyrycznie pokaza€Ve€T, na przyk€Vad, narodziny Jezusa, syna bo€Rego, ale dowcip polega na tym, €Re jeszcze przed Jezusem narodzi€Vo si€Q ca€Ve mn€Wstwo syn€Ww bo€Rych, jak powiedzmy fenicki Adonis, !frygijski Attis, perski Mitra. A tymczasem, kr€Wtko m€Wwi€Uc, €Raden z nich si€Q w og€Wle nie narodzi€V, €Raden z nich nie istnia€V, nie istnia€V tak€Re i Jezus. Musisz koniecznie zamiast narodzin Jezusa czy te€R, powiedzmy, ho€Vdu trzech kr€Wli, opisa€Ћ nonsensowne wie€Tci rozpowszechniane o tym ho€Vdzie. Bo z twego poematu wynika, €Re Jezus narodzi€V si€Q naprawd€Q! W tym momencie Bezdomny !spr€Wbowa€V opanowa€Ћ n€Qkaj€Uc€Ugo czkawk€Q i wstrzyma€V oddech, na skutek czego czkn€U€V jeszcze bole€Tciwiej i g€Vo€Tniej i w tej€Re chwili !Berlioz przerwa€V sw€Wj wyk€Vad, poniewa€R cudzoziemiec wsta€V #nagle i zbli€Ry€V si€Q do pisarzy. Ci spojrzeli na€S ze zdumieniem.- Prosz€Q mi wybaczy€Ћ - zacz€U€V nieznajomy. M€Wwi€V z cudzoziemskim akcentem, ale s€V€Ww nie kaleczy€V - €Re nie b€Qd€Uc znajomym pan€Ww o€Tmielam si€Q... ale przedmiot naukowej dyskusji pan€Ww jest tak interesuj€Ucy, i€R... Tu nieznajomy uprzejmie zdj€U€Vberet i pisarzom nie pozostawa€Vo nic innego, jak wsta€Ћ i uk€Voni€Ћ si€Q. €XNie, to raczej Francuz...€Y - pomy€Tla€V Berlioz. #€XPolak...€Y - pomy€Tla€V Bezdomny.!Nale€Ry od razu stwierdzi€Ћ, €Re na poecie cudzoziemiec od pierwszego s€Vowa zrobi€V odpychaj€Uce wra€Renie, natomiast Berliozowi raczej si€Q!spodoba€V, a mo€Re nie tyle si€Q spodoba€V, ile, jak by tu si€Q !wyrazi€Ћ... zainteresowa€V go czyco... - Panowie pozwol€U, €Re si€Q przysiada? - uprzejmie zapyta€V cudzoziemiec i !przyjaciele jako€T mimo woli si€Qrozsun€Qli, cudzoziemiec !zwinnie wcisn€U€V si€Q pomi€Qdzy "nich i natychmiast w€V€Uczy€V si€Qdo rozmowy. - Je€Tli dobrze !us€Vysza€Vem, to by€V pan €Vaskaw stwierdzi€Ћ, €Re Jezus w og€Wle "nie istnia€V? - zapyta€V kieruj€Ucna Berlioza swoje lewe zielone oko. "- Tak jest, nie przes€Vysza€V si€Qpan - grzecznie odpowiedzia€V Berlioz. - To w€Va€Tnie powiedzia€Vem. - Ach, jakie to ciekawe! - wykrzykn€U€V cudzoziemiec. €XCzego on tu szuka?€Y - pomy€Tla€V Bezdomny i zas€Qpi€V si€Q. !- A pan zgodzi€V si€Q z koleg€U? - zainteresowa€V si€Q nieznajomy i odwr€Wci€V si€Q w prawo, do Bezdomnego. - Na sto procent! - "potwierdzi€V poeta, kt€Wry lubi€V wyra€Ra€Ћ si€Q zawile i metaforycznie. - Zdumiewaj€Uce! - zawo€Va€V nieproszony dyskutant, nie wiedzie€Ћ czemu rozejrza€V si€Q "dooko€Va jak z€Vodziej, €Tciszy€V #sw€Wj niski g€Vos i powiedzia€V: - Prosz€Q mi wybaczy€Ћ moje natr€Qctwo, ale, je€Tli dobrze zrozumia€Vem, panowie na dobitk€Q nie wierzycie w Boga? - w jego oczach pojawi€Vo si€Q przera€Renie; doda€V: - Przysi€Qgam, €Re nikomu nie powiem! - Zgadza si€Q, nie wierzymy - zlekkim u€Tmiechem, wywo€Vanymprzera€Reniem zagranicznego turysty, odpowiedzia€V Berlioz -ale o tym mo€Rna m€Wwi€Ћ bez obawy. Cudzoziemiec opad€V na oparcie$€Vawki i a€R pisn€U€V z ciekawo€Tci, pytaj€Uc: - Panowie jeste€Tcie ateistami?! - Tak, jeste€Tmy ateistami - !u€Tmiechaj€Uc si€Q odpowiedzia€V Berlioz, a Bezdomny roze€Њli€V si€Q i pomy€Tla€V: €XAle si€Q "przyczepi€V, zagraniczny osio€V!€Y- Och! Jakie to cudowne! - wykrzykn€U€V zdumiewaj€Ucy !cudzoziemiec i pokr€Qci€V g€Vow€Uwpatruj€Uc si€Q to w jednego, to w drugiego literata. - W naszym kraju ateizm nikogo nie dziwi - z uprzejmo€Tci€U dyplomaty powiedzia€V Berlioz. - !Znakomita wi€Qkszo€T€Ћ ludno€Tci naszego kraju dawno ju€R €Twiadomie przesta€Va wierzy€Ћ wbajeczki o Bogu. Wtedy cudzoziemiec wykona€V taki numer: wsta€V, u€Tcisn€U€V zdumionemu redaktorowi d€Vo€S ipowiedzia€V, co nast€Qpuje: - Niech pan pozwoli, €Re mu z ca€Vego serca podzi€Qkuj€Q. - Za co mu pan dzi€Qkuje? - mrugaj€Uc oczyma zapyta€V Bezdomny. - Za niezmiernie wa€Rn€U informacj€Q, dla mnie, podr€W€Rnika, nadzwyczaj interesuj€Uc€U - wieloznacznie wznosz€Uc palec wyja€Tni€V zagraniczny dziwak. Niezmiernie wa€Rna informacja najwidoczniej istotnie wywar€Va silne wra€Renie na podr€W€Rniku, bo z przera€Reniemrozejrza€V si€Q po domach, jak gdyby si€Q obawia€V, €Re w ka€Rdym oknie zobaczy jednego ateist€Q. #"Nie, to nie Anglik€Y - pomy€Tla€V Berlioz, Bezdomnemu za€T przysz€Vo do g€Vowy: €XCiekawe, gdzie on si€Q nauczy€V tak gada€Ћ po rosyjsku!€Y - i poeta znowu si€Q zas€Qpi€V. - Ale pozw€Wlcie, €Re was, panowie, zapytam - po chwili niespokojnej zadumy !przem€Wwi€V zagraniczny go€T€Ћ - co w takim razie pocz€U€Ћ z dowodami na istnienie Boga, kt€Wrych, jak wiadomo, istniejedok€Vadnie pi€Q€Ћ? - Niestety! - ze wsp€W€Vczuciem odpowiedzia€V Berlioz. - €Ќaden z tych dowod€Ww nie ma najmniejszej warto€Tci i "ludzko€T€Ћ dawno od€Vo€Ry€Va je adacta. Przyzna pan chyba, €Re wkategoriach rozumu nie mo€Rnaprzeprowadzi€Ћ €Radnego dowodu na istnienie Boga. - Brawo! - zawo€Va€V cudzoziemiec. - Brawo! Pan dok€Vadnie powt€Wrzy€V pogl€Ud nieokie€Vznanego staruszka Immanuela w tej materii. Ale zabawne, €Re stary najpierw doszcz€Qtnie rozprawi€V si€Q z wszystkimi pi€Qcioma dowodami, a nast€Qpnie, jak gdyby szydz€Uc z samego siebie, przeprowadzi€V w€Vasny, sz€Wsty, dow€Wd. - Dow€Wd Kanta - z subtelnym u€Tmiechem sprzeciwi€V si€Q wykszta€Vcony redaktor - jest "r€Wwnie€R nieprzekonuj€Ucy. I nie na darmo Schiller powiada, €Re rozwa€Rania Kanta na ten temat mog€U zadowoli€Ћ tylko ludzi o duszach niewolnik€Ww, aStrauss je po prostu wy€Tmiewa.Berlioz m€Wwi€V, a zarazem !my€Tla€V przez ca€Vy czas: €XAle kto to mo€Re by€Ћ? I sk€Ud on tak dobrze zna rosyjski?€Y !- Najlepiej by€Voby pos€Va€Ћ tegoKanta na trzy lata na So€Vowki za te jego dowody! - nagle paln€U€V nieoczekiwanie Iwan. - Ale€R, Iwanie! - wyszepta€V skonfundowany Berlioz. Propozycja zes€Vania Kanta na So€Vowki nie tylko jednak nie oszo€Vomi€Va cudzoziemca, ale nawet wprawi€Va go w prawdziwy zachwyt. - Ot€W€R to! - zawo€Va€V i jego є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїП€l cA ь Х cЄ Б€ c 1!` cj ‘+5Э Ѓ0" c€Х:С-elewe, zielone, zwr€Wcone na Berlioza oko zab€Vys€Vo. - Tam jest jego miejsce! Przecie€R m€Wwi€Vem mu wtedy, przy €Tniadaniu: €XJak pan tam, profesorze, sobie chce, ale "wymy€Tli€V pan co€T, co si€Q kupy nie trzyma. Mo€Re to i m€Udre, ale zbyt skomplikowane. Wy€Tmiej€U pana€Y. !Berlioz wyba€Vuszy€V oczy. €XPrzy€Tniadaniu... do Kanta! Co on plecie?€Y - pomy€Tla€V. - Ale - m€Wwi€V dalej cudzoziemiec do poety, nie speszony zdumieniem Berlioza - zes€Vanie go na So€Vowki jest niemo€Rliwe z tej przyczyny, "€Re Kant ju€R od stu z g€Wr€U lat przebywa w miejscowo€Tciach znacznie bardziej odleg€Vych ni€R So€Vowki i wydobycie go stamt€Ud jest zupe€Vnie niemo€Rliwe, zapewniam pana. - A szkoda! - wypowiedzia€V si€Qagresywny poeta. - Ja r€Wwnie€R €Ra€Vuj€Q - b€Vyskaj€Uc okiem przytakn€U€V mu niewyja€Tniony podr€W€Rnik i !ci€Ugn€U€V dalej. - Ale niepokoi mnie nast€Qpuj€Uce zagadnienie:skoro nie ma Boga, to kto kieruje €Ryciem cz€Vowieka i w og€Wle wszystkim, co si€Q dzieje na €Twiecie? - O tym wszystkim decyduje !cz€Vowiek - Berlioz po€Tpieszy€V z gniewn€U odpowiedzi€U na to, trzeba przyzna€Ћ, niezupe€Vnie jasne pytanie. - Przepraszam - €Vagodnie powiedzia€V nieznajomy - po to, €Reby czym€T kierowa€Ћ, trzeba b€Ud€Њ co b€Ud€Њ mie€Ћ dok€Vadny plan, obejmuj€Ucy jaki€T mo€Rliwie przyzwoity okres czasu. Pozwoli wi€Qc pan,€Re go zapytam, jak cz€Vowiek mo€Re czymkolwiek kierowa€Ћ, skoro pozbawiony jest nie tylko mo€Rliwo€Tci planowania na!cho€Ћby €Tmiesznie kr€Wtki czas, no, powiedzmy, na tysi€Uc lat, ale nie mo€Re ponadto r€Qczy€Ћ za to, co si€Q z nim samym stanie nast€Qpnego dnia? Bo istotnie - tu nieznajomy zwr€Wci€V si€Q do Berlioza - prosz€Q sobie wyobrazi€Ћ, €Re zaczyna pan rz€Udzi€Ћ, sob€U i innymi, €Re tak powiem - dopiero zaczyna si€Q pan rozsmakowywa€Ћ i nagle #okazuje si€Q, €Re ma pan... kche...kche... sarkom€Q p€Vuc... - I cudzoziemiec u€Tmiechn€U€V si€Q s€Vodko, jak gdyby my€Tl o sarkomie p€Vuc sprawi€Va mu przyjemno€T€Ћ. - Tak, sarkoma -po kociemu mru€R€Uc oczy "powt€Wrzy€V d€Њwi€Qczne s€Vowo - i"pa€Sskie rz€Udy si€Q sko€Sczy€Vy! Interesuje pana ju€R tylko los w€Vasny, niczyj wi€Qcej! Krewni zaczynaj€U pana ok€Vamywa€Ћ. Pan czuje, €Re co€T jest nie w porz€Udku, p€Qdzi pan do uczonych lekarzy, potem do szarlatan€Ww, a w ko€Scu, by€Ћ mo€Re, idzie pan nawet do wr€W€Rki. Zar€Wwno to pierwsze, jak to drugie i to trzecie nie ma €Radnego sensu, sam pan to!rozumie. I ca€Va historia ko€Sczysi€Q tragicznie - ten, kt€Wry jeszcze niedawno s€Udzi€V, €Re oczym€T tam decyduje, spoczywa sobie w drewnianej skrzynce, a otoczenie, zdaj€Uc sobie spraw€Q, €Re z le€R€Ucego !€Radnego po€Rytku mie€Ћ ju€R nie b€Qdzie, spala go w specjalnym piecu. A bywa i gorzej - cz€Vowiek dopiero co wybiera€V si€Q do Kis€Vowodska - tu cudzoziemieczmru€Ronymi oczyma popatrzy€V na Berlioza - zdawa€Voby si€Q g€Vupstwo, ale nawet tego nie mo€Re dokona€Ћ, bo nagle, nie !wiedzie€Ћ czemu, po€Tlizgnie si€Qi wpadnie pod tramwaj! Czy naprawd€Q uwa€Ra pan, €Re ten cz€Vowiek sam tak sob€U pokierowa€V? Czy nie s€Vuszniej by€Voby uzna€Ћ, €Re pokierowa€V nim kto€T zupe€Vnie inny? - tu nieznajomy za€Tmia€V si€Q dziwnie. "Berlioz z wielk€U uwag€U s€Vucha€Vnieprzyjemnego opowiadania o sarkomie i tramwaju i zacz€Q€Vy go dr€Qczy€Ћ jakie€T trwo€Rne my€Tli. €XNie, to nie cudzoziemiec... to nie cudzoziemiec... - my€Tla€V - to jaki€T przedziwny facet... ale kim on w takim razie jest?€Y - Ma pan, jak widz€Q, ochot€Q !zapali€Ћ? - nieznajomy zwr€Wci€V si€Q niespodziewanie do Bezdomnego. - Jakie pan pali? - A co, ma pan do wyboru? - ponuro zapyta€V poeta, kt€Wremu sko€Sczy€Vy si€Q papierosy. - Jakie pan pali? - powt€Wrzy€V nieznajomy. - €XNasz€U mark€Q€Y - z nienawi€Tci€U odpowiedzia€V Bezdomny. Nieznajomy niezw€Vocznie wyci€Ugn€U€V z kieszeni papiero€Tnic€Q i poda€V j€U Bezdomnemu: - €XNasza marka€Y... I redaktorem, i poet€U "wstrz€Usn€U€V nie tyle fakt, €Re wpapiero€Tnicy znalaz€Va si€Q w€Va€Tnie €XNasza marka€Y, ile sama papiero€Tnica. By€Va olbrzymia, z dukatowego !z€Vota, a kiedy si€Q otworzy€Va, na jej wieczku zaiskrzy€V b€V€Qkitnymi i bia€Vymi ogniami tr€Wjk€Ut z brylant€Ww. "Ka€Rdy z literat€Ww pomy€Tla€V co innego: Berlioz - €Xnie, to jednak cudzoziemiec!€Y, a Bezdomny: €XO, cholera!€Y... "Poeta i w€Va€Tciciel papiero€Tnicyzapalili, a niepal€Ucy Berlioz podzi€Qkowa€V. €XTrzeba mu b€Qdzie odpowiedzie€Ћ tak - zdecydowa€V Berlioz. - Tak, !cz€Vowiek jest €Tmiertelny, nikt temu nie przeczy. Ale rzecz w tym...€Y Jednak nie zd€U€Ry€V nawet zacz€U€Ћ, kiedy cudzoziemiec powiedzia€V: - Tak, cz€Vowiek jest "€Tmiertelny, ale to jeszcze p€W€V biedy. Najgorsze, €Re to, i€R jest €Tmiertelny, okazuje si€Q niespodziewanie, w tym w€Va€Tnie s€Qk! Nikt nie mo€Re przewidzie€Ћ, co b€Qdzie robi€V dzisiejszego wieczora. €XJakie€T g€Vupie podej€Tcie do zagadnienia...€Y - pomy€Tla€V Berlioz i zaprotestowa€V: - No, to to ju€R przesada. Wiem mniej wi€Qcej dok€Vadnie, !co b€Qd€Q robi€V dzi€T wiecz€Wr. Oczywista, je€Tli na Bronnej nie spadnie mi ceg€Va na g€Vow€Q... - Ceg€Va - z przekonaniem przerwa€V mu nieznajomy - nigdy nikomu nie spada na g€Vow€Q ni z tego, ni z owego. W ka€Rdym razie panu, niech mi pan wierzy, ceg€Va nie zagra€Ra. Pan umrze inn€U €Tmierci€U. - A mo€Re wie pan, jak€U? - ze zrozumia€V€U ironi€U w g€Vosie !zasi€Qgn€U€V informacji Berlioz, daj€Uc si€Q wci€Ugn€U€Ћ w t€Q !rzeczywi€Tcie do€T€Ћ idiotyczn€U rozmow€Q. - I mo€Re mi pan to powie? - Ch€Qtnie - przysta€V na to nieznajomy. Zmierzy€V Berlioza spojrzeniem, jakby zamierza€V uszy€Ћ mu garnitur, wymrucza€V przez z€Qby co€T w rodzaju: €Xraz, dwa, ...Merkury w drugim domu... ksi€Q€Ryc wzeszed€V... $sze€T€Ћ - nieszcz€Q€Tcie... wiecz€Wr- siedem...€Y - i g€Vo€Tno, !rado€Tnie oznajmi€V: - Utn€U panu g€Vow€Q! Bezdomny dziko wytrzeszczy€V oczy na bezczelnego cudzoziemca, a Berlioz zapyta€V z kwa€Tnym u€Tmiechem:- A kt€W€R to zrobi? Wrogowie? Interwenci? - Nie - odpowiedzia€V cudzoziemiec. - Rosjanka, komsomo€Vka. - Hm... - zamrucza€V zdegustowany €Rartem nieznajomego Berlioz. - No, pan daruje, ale to ma€Vo prawdopodobne. - I ja prosz€Q o wybaczenie - odpowiedzia€V cudzoziemiec - ale tak w€Va€Tnie b€Qdzie. Czy m€Wg€Vby mi pan powiedzie€Ћ, je€Tli to oczywi€Tcie nie tajemnica, co pan b€Qdzie robi€Vdzi€T wieczorem? - To €Radna tajemnica. Teraz wpadn€Q do siebie, na Sadow€U, a potem o dziesi€Utej wieczorem w Massolicie odb€Qdzie si€Q zebranie, kt€Wremu b€Qd€Q przewodniczy€V. - To si€Q nie da zrobi€Ћ - stanowczo zaprzeczy€V obcokrajowiec. - A to dlaczego? - Dlatego - odpowiedzia€V cudzoziemiec i zmru€Ronymi oczyma zapatrzy€V si€Q w niebo,po kt€Wrym w przeczuciu wieczornego ch€Vodu bezg€Vo€Tnie €Tmiga€Vy czarne !ptaki - €Re Annuszka ju€R kupi€Va"olej s€Vonecznikowy, i nie do€T€Ћ,€Re kupi€Va, ale ju€R go nawet "rozla€Va. Tak wi€Qc zebranie si€Q nie odb€Qdzie. Pod lipami zapanowa€Vo zrozumia€Ve milczenie. - Przepraszam - odezwa€V si€Q !Berlioz po chwili, spogl€Udaj€Uc na cudzoziemca, kt€Wry najwyra€Њniej gada€V od rzeczy - co ma do tego olej s€Vonecznikowy... i jaka€T Annuszka? - Olej s€Vonecznikowy tyle ma !do tego... - nagle odezwa€V si€Q Bezdomny, kt€Wry najwyra€Њniej postanowi€V wypowiedzie€Ћ nieproszonemu cudzoziemcowi wojn€Q. - Czy nie byli€Tcie kiedy€T, obywatelu, na leczeniuw szpitalu dla umys€Vowo chorych? - Iwan! - cichutko zawo€Va€V Berlioz. Ale cudzoziemiec, ani "troch€Q nie ura€Rony, roze€Tmia€V si€Q wesolutko. !- By€Vem, by€Vem i to nie raz! - wykrzykn€U€V ze €Tmiechem, ale wpatrzone w poet€Q oko nie #€Tmia€Vo si€Q. - Gdzie€R to ja nie bywa€Vem! Szkoda tylko, €Re nie zd€U€Ry€Vem zapyta€Ћ profesora, co to takiego schizofrenia. Wi€Qc niech ju€R go pan sam o to zapyta, Iwanie Niko€Vajewiczu. - Sk€Ud pan wie, jak ja si€Q nazywam? - No, wie pan, kt€W€R by pana nie zna€V - nieznajomy wyci€Ugn€U€V z kieszeni wczorajszy numer €XLitieraturnej Gaziety€Y i Bezdomny zobaczy€V na pierwszej od razu kolumnie swoj€U podobizn€Q, a pod ni€U w€Vasne wiersze. Ale ten dow€Wd s€Vawy i popularno€Tci, kt€Wry jeszcze wczoraj tak go cieszy€V, tym razem jako€T ani troch€Q nie uradowa€V poety. - Przepraszam - powiedzia€V, atwarz mu spochmurnia€Va. - Czy m€Wg€Vby pan chwil€Q poczeka€Ћ? Chcia€Vem powiedzie€Ћ koledze kilka s€V€Ww. - O, z przyjemno€Tci€U! - zawo€Va€V nieznajomy. - Tu jest tak mi€Vo pod tymi lipami, a mnie si€Q nigdzie nie €Tpieszy. - S€Vuchaj, Misza - szepta€V poeta, odci€Ugaj€Uc Berlioza na bok - to nie €Raden turysta, tylko szpieg. To rosyjski emigrant, kt€Wremu uda€Vo si€Q do nas przedosta€Ћ. Wylegitymuj go natychmiast, bo zwieje. - Tak my€Tlisz? - szepn€U€V z !niepokojem Berlioz i pomy€Tla€V: €XPrzecie€R on ma racj€Q...€Y - Mo€Resz mi wierzy€Ћ - zachrypia€V mu do ucha poeta. - Udaje g€Vupiego, €Reby "wypyta€Ћ o to i owo. S€Vysza€Ve€T,jak on gada po rosyjsku - poeta m€Wwi€V i zarazem zezowa€V pilnuj€Uc, €Reby nieznajomy nie uciek€V. - Chod€Њ, zatrzymamy go, bo da nog€Q... !I poeta poci€Ugn€U€V Berlioza za r€Qk€Q w stron€Q €Vawki. Nieznajomy ju€R nie siedzia€V, ale sta€V obok niej trzymaj€Uc wr€Qku jak€U€T ksi€U€Reczk€Q w ciemnoszarej oprawie, sztywn€U kopertk€Q w dobrym gatunku i bilet wizytowy. - Zechc€U mi chyba panowie wybaczy€Ћ, €Re w ferworze dyskusji zapomnia€Vem si€Q przedstawi€Ћ. Oto moja wizyt€Wwka, oto paszport i zaproszenie do Moskwy na konsultacj€Q - z naciskiem powiedzia€V nieznajomy patrz€Uc przenikliwie na obu literat€Ww. #Ci si€Q zmieszali. €XDo diab€Va, on$wszystko s€Vysza€V...€Y - pomy€Tla€VBerlioz i uprzejmym gestem da€Vdo zrozumienia, €Re nie ma potrzeby okazywania dokument€Ww. Kiedy cudzoziemiec podsun€U€V je redaktorowi, poeta zd€U€Ry€V spostrzec wydrukowane na wizyt€Wwce zagranicznymi literami s€Vowo €Xprofesor€Y i pierwsz€U liter€Q nazwiska - W. - Bardzo mi przyjemnie - niewyra€Њnie mrucza€V tymczasem skonfundowany redaktor i cudzoziemiec schowa€V dokumenty do kieszeni. W ten spos€Wb stosunki dyplomatyczne zosta€Vy zn€Ww nawi€Uzane i ca€Va tr€Wjka usiad€Va na €Vawce. - Wi€Qc zaproszono pana do Moskwy w charakterze konsultanta, profesorze? - zapyta€V Berlioz. - Tak, mam by€Ћ konsultantem. - Pan jest Niemcem? - zainteresowa€V si€Q Bezdomny. - Ja? - profesor odpowiedzia€V pytaniem na pytanie i nagle popad€V w zadum€Q. - Tak, chyba jestem Niemcem. - Pan €Twietnie m€Wwi po rosyjsku - stwierdzi€V Bezdomny. !- O, jestem w og€Wle poliglot€U. Znam bardzo wiele j€Qzyk€Ww - odpar€V profesor. - A jaka jest pa€Sska "specjalno€T€Ћ? - zapyta€V Berlioz.- Jestem specjalist€U od !czarnej magii. €XMasz tobie!€Y - co€T za€Vomota€Vo w g€Vowie Berlioza. - I... zaproszono pana do nas jako specjalist€Q? - lekko zaj€Ukn€Uwszy si€Q zapyta€V redaktor. - Tak, jako specjalist€Q - #potwierdzi€V profesor i wyja€Tni€V:- W waszej bibliotece narodowej znaleziono oryginalne r€Qkopisy Herberta z Aurillac, z dziesi€Utego wieku. Poproszono mnie, €Rebym je odcyfrowa€V. Jestem w tej dziedzinie jedynym specjalist€U na €Twiecie. - A! Wi€Qc jest pan historykiem? - z szacunkiem i z ogromn€U ulg€U zapyta€V Berlioz. - Jestem historykiem - potwierdzi€V uczony i doda€V ni #w pi€Q€Ћ, ni w dziewi€Q€Ћ: - Dzi€T wieczorem na Patriarszych Prudach wydarzy si€Q nadzwyczaj interesuj€Uca historia. I zn€Ww poeta i redaktor !ogromnie si€Q zdziwili, profesor za€T pokiwa€V palcem, "przywo€Vuj€Uc ich bli€Rej, a kiedyobaj nachylili si€Q do niego, wyszepta€V: - Nie zapominajcie, €Re Jezus istnia€V naprawd€Q. - Widzi pan, profesorze - powiedzia€V Berlioz z wymuszonym u€Tmiechem - szanujemy, oczywi€Tcie, pa€Ssk€U ogromn€U wiedz€Q, ale na t€Q spraw€Q mamy zupe€Vnie odmienny pogl€Ud. - A tu nie trzeba mie€Ћ €Radnych pogl€Ud€Ww - odpar€V dziwny profesor. - Jezus po prostu istnia€V i tyle. - Ale potrzebne s€U jakie€T na to €Twiadectwa... - zacz€U€V Berlioz. - Nie trzeba €Radnych €Twiadectw - odpowiedzia€V "konsultant i j€U€V m€Wwi€Ћ niezbytg€Vo€Tno, przy czym jego cudzoziemski akcent nie wiadomo dlaczego znik€V: - Wszystko jest bardzo proste -w bia€Vym p€Vaszczu z podbiciemkoloru krwawnika, posuwistym krokiem kawalerzysty, wczesnym rankiem czternastego dnia wiosennego miesi€Uca nisan... 2. Poncjusz Pi€Vat W bia€Vym p€Vaszczu z podbiciem koloru krwawnika, posuwistym krokiem kawalerzysty, wczesnym rankiem czternastego dnia wiosennego miesi€Uca nisan pod"kryt€U kolumnad€Q €V€Ucz€Uc€U oba skrzyd€Va pa€Vacu Heroda Wielkiego wyszed€V procurator Judei Poncjusz Pi€Vat. Procurator ponad wszystko nienawidzi€V zapachu olejku r€W€Ranego, a dzi€T wszystko zapowiada€Vo niedobry dzie€S, poniewa€R wo€S r€W€R prze€Tladowa€Va procuratora od samego rana. Mia€V wra€Renie, €Re r€W€Rany aromat s€Uczy si€Q z rosn€Ucych w ogrodzie palm i cyprys€Ww, €Re z wydzielanym przez eskort€Q odorem potu i sk€Wrzanego rynsztunku mieszasi€Q zapach znienawidzonych kwiat€Ww. Z zabudowa€S na ty€Vach pa€Vacu, gdzie kwaterowa€Va przyby€Va do Jeruszalaim wraz z procuratorem pierwsza kohorta dwunastego legionu B€Vyskawic, a€R tu, pod kolumnad€Q, nap€Vywa€V poprzez g€Wrn€U kondygnacj€Q ogrodu gorzkawy dymek €Twiadcz€Ucy, €Re kucharze w centuriach !zacz€Qli ju€R gotowa€Ћ obiad, i wtym dymku tak€Re by€Va domieszka oleistych r€W€Ranych aromat€Ww. €XZa c€W€R mnie tak karzecie, o bogowie?... Tak, to bez w€Utpienia znowu ta niezwyci€Q€Rona, straszliwa choroba... hemicrania, przy kt€Wrej boli p€W€V g€Vowy... choroba, na kt€Wr€U nie ma lekarstwa, przed kt€Wr€U nie ma ratunku... Spr€Wbuj€Q nie porusza€Ћ g€Vow€U...€Y Na mozaikowej posadzce przy fontannie by€V ju€R przygotowany tron i procurator nie spojrzawszy na nikogo zasiad€V na nim i wyci€Ugn€U€V r€Qk€Q w bok. Sekretarz z uszanowaniem !z€Vo€Ry€V w jego d€Voni kawa€Vek pergaminu. Procurator, nie zdo€Vawszy opanowa€Ћ bolesnego grymasu, k€Utem okapobie€Rnie przejrza€V tekst, zwr€Wci€V sekretarzowi pergamin, powiedzia€V z trudem:- Pods€Udny z Galilei? "Przes€Vali€Tcie spraw€Q tetrarsze?- Tak, procuratorze - odpar€V sekretarz. - A on? !- Odm€Wwi€V rozstrzygni€Qcia tej sprawy i wydany przez Sanhedryn wyrok €Tmierci przes€Va€V do twojej dyspozycji - wyja€Tni€V sekretarz. Procuratorowi skurcz wykrzywi€V policzek. Powiedzia€Vcicho: - Wprowad€Њcie oskar€Ronego. Natychmiast dw€Wch legionist€Ww wprowadzi€Vo mi€Qdzy kolumny z ogrodowego placyku dwudziestosiedmioletniego cz€Vowieka i przywiod€Vo go przed tron procuratora. Cz€Vowiek €Ww odziany by€V w stary, rozdarty, b€V€Qkitny chiton. Na g€Vowie mia€V bia€Vy zaw€Wj przewi€Uzany wok€W€V rzemykiem, r€Qce zwi€Uzano mu z ty€Vu. Pod jego lewym okiem !widnia€V wielki siniak, w k€Ucikuust mia€V zdart€U sk€Wr€Q i zasch€V€U krew. Patrzy€V na procuratora z l€Qkliw€U ciekawo€Tci€U. Tamten milcza€V przez chwil€Q, potem cicho zapyta€V po aramejsku: - Wi€Qc to ty namawia€Ve€T lud do zburzenia jeruszalaimskiej €Twi€Utyni? Procurator siedzia€V niczym wykuty z kamienia i tylko jegowargi porusza€Vy si€Q ledwie zauwa€Ralnie, kiedy wymawia€V te s€Vowa. By€V jak z kamienia, ba€V si€Q bowiem poruszy€Ћ !g€Vow€U p€Von€Uc€U z piekielnego b€Wlu. Cz€Vowiek ze zwi€Uzanymi r€Qkami post€Upi€V nieco ku przodowi i pocz€U€V m€Wwi€Ћ: - Cz€Vowieku dobry. Uwierz mi...Ale procurator, nadal znieruchomia€Vy, natychmiast przerwa€V mu, ani o w€Vos nie podnosz€Uc g€Vosu: - Czy to mnie nazwa€Ve€T dobrym cz€Vowiekiem? Jeste€T w b€V€Qdzie. Ka€Rdy w Jeruszalaim powie ci, €Re jestem okrutnym potworem, i to jest €Twi€Qta prawda. - Po czym r€Wwnie beznami€Qtnie doda€V: - Centurion Szczurza €­mier€Ћ, do mnie! Wszystkim si€Q wyda€Vo, €Re zapada mrok, kiedy centurion pierwszej centurii Marek, zwany tak€Re Szczurz€U €­mierci€U, wszed€V na taras i !stan€U€V przed procuratorem. By€Vo g€Vow€Q wy€Rszy od najwy€Rszego €Ro€Vnierza legionui tak szeroki w barach, €Re przes€Voni€V sob€U niewysokie jeszcze s€Vo€Sce. Procurator zwr€Wci€V si€Q do centuriona po €Vacinie: - Przest€Qpca nazwa€V mnie cz€Vowiekiem dobrym. R to! - zawo€Va€V i jego є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПp| c’ь Ё cѕќ cX‰  cЛЈ+Ъ cr6 QWyprowad€Њ go st€Ud na chwile !i wyja€Tnij mu, jak nale€Ry si€Q do mnie zwraca€Ћ. Ale nie kalecz go. Wszyscy pr€Wcz nieruchomego procuratora odprowadzali spojrzeniami Marka Szczurz€U €­mier€Ћ, kt€Wry skin€U€V na aresztanta, ka€R€Uc mu i€T€Ћ za #sob€U. Szczurz€U €­mier€Ћ w og€Wle zawsze wszyscy odprowadzali spojrzeniami, gdziekolwiek si€Q pojawia€V, tak niecodziennego by€V wzrostu, a ci, kt€Wrzy widzieli go po raz pierwszy, patrzyli na€S z tego tak€Re powodu, €Re twarz centuriona by€Va potwornie zeszpecona - nos jego strzaska€Vo niegdy€T uderzenie germa€Sskiej maczugi. Ci€Q€Rkie buciory Marka za€Vomota€Vy po mozaice, zwi€Uzany poszed€V za nim bezg€Vo€Tnie, pod kolumnad€U zapanowa€Vo milczenie, s€Vycha€Ћby€Vo gruchanie go€V€Qbi na ogrodowym placyku nie opodal balkonu, a tak€Re wod€Q €Tpiewaj€Uc€U w fontannie dziwaczn€U i mi€V€U piosenk€Q. Procurator nagle zapragn€U€V wsta€Ћ, podstawi€Ћ skro€S pod strug€Q wody i pozosta€Ћ ju€R w tej pozycji. Wiedzia€V jednak, !€Re i to nie przyniesie mu ulgi. Szczurza €­mier€Ћ spod kolumnady wyprowadzi€V aresztowanego do ogrodu, wzi€U€V bicz z r€Uk legionisty, kt€Wry sta€V u st€Wp br€Uzowego pos€Ugu, zamachn€U€V si€Q od niechcenia i uderzy€V aresztowanego po ramionach. Ruch centuriona by€V lekki i niedba€Vy, ale zwi€Uzany cz€Vowiek natychmiast zwali€V si€Q na ziemi€Q, jakby mu kto€T #podci€U€V nogi, zach€Vysn€U€V si€Q powietrzem, krew uciek€Va mu z twarzy, a jego oczy sta€Vy si€Q puste. Marek lew€U r€Qk€U lekko poderwa€V le€R€Ucego w powietrze, jakby to by€V pusty worek, postawi€V go na nogi, powiedzia€V przez nos, kalecz€Uc aramejskie s€Vowa: - Do procuratora rzymskiego zwraca€Ћ si€Q: hegemon. Innych s€V€Ww nie m€Wwi€Ћ. Sta€Ћ spokojnie. Zrozumia€Ve€T czy uderzy€Ћ? Aresztowany zachwia€V si€Q, ale "przem€Wg€V s€Vabo€T€Ћ, krew zn€Ww $kr€U€Ry€Va, odetchn€U€V g€V€Qboko i ochryple powiedzia€V: - Zrozumia€Vem ci€Q. Nie bij mnie. Po chwili znowu sta€V przed procuratorem. Rozleg€V si€Q matowy, zbola€Vy g€Vos: - Imi€Q? - Moje? - po€Tpiesznie zapyta€V aresztowany, ca€Vym swoim jestestwem wyra€Raj€Uc gotowo€T€Ћ do szybkich i rzeczowych odpowiedzi, postanowienie, €Re nie da wi€Qcej powodu do gniewu. Procurator powiedzia€V cicho: - Moje znam. Nie udawaj !g€Vupszego, ni€R jeste€T. Twoje. - Jeszua - spiesznie odpowiedzia€V aresztowany. - Masz przezwisko? - Ha-Nocri. - Sk€Ud jeste€T? - Z miasta Gamala - odpowiedzia€V aresztant, zarazem wskazuj€Uc g€Vow€U, €Regdzie€T tam daleko, na prawo od niego, na p€W€Vnocy, jest miasto Gamala. - Z jakiej krwi? - Dok€Vadnie tego nie wiem - z o€Rywieniem odpowiedzia€V aresztowany. - Nie pami€Qtam moich rodzic€Ww. Powiadaj€U, €Reojciec by€V Syryjczykiem... - Gdzie stale mieszkasz? - Nigdzie nie mam domu - nie€Tmia€Vo odpowiedzia€V aresztant. - W€Qdruj€Q od miasta do miasta. - Mo€Rna to nazwa€Ћ kr€Wcej, jednym s€Vowem. W€V€Wcz€Qgostwo- powiedzia€V procurator i zapyta€V: - Masz rodzin€Q? - Nie mam nikogo. Sam jestem na €Twiecie. - Umiesz czyta€Ћ, pisa€Ћ? - Umiem. - Znasz jaki€T j€Qzyk pr€Wcz aramejskiego? - Znam. Grecki. Unios€Va si€Q opuchni€Qta powieka, zasnute mgie€Vk€U cierpienia oko wpatrzy€Vo si€Q waresztowanego. Drugie nadal by€Vo zamkni€Qte. Pi€Vat odezwa€V si€Q po grecku: - Wi€Qc to ty zamierza€Ve€T zburzy€Ћ €Twi€Utyni€Q i nawo€Vywa€Ve€T do tego lud? Aresztowany znowu si€Q o€Rywi€V, jego oczy nie "wyra€Ra€Vy ju€R strachu, zacz€U€V m€Wwi€Ћ po grecku: - Cz€Vo... - przera€Renie b€Vysn€Q€Vo w jego oczach, zrozumia€V, €Re omal si€Q nie przej€Qzyczy€V. - Ja, hegemonie,nigdy w €Ryciu nie mia€Vem zamiaru burzy€Ћ €Twi€Utyni i nikogo nie namawia€Vem do tak nonsensownego uczynku. Zdziwienie odmalowa€Vo si€Q na twarzy sekretarza, kt€Wry pochylony nad niziutkim sto€Vem spisywa€V zeznania. "Uni€Ws€V g€Vow€Q, ale natychmiast zn€Ww j€U pochyli€V nad pergaminem. !- Wielka ilo€T€Ћ rozmaitych ludzischodzi si€Q do tego miasta na €Twi€Qto. S€U w€Tr€Wd nich magowie, astrologowie, wr€W€Rbici i mordercy - monotonnie m€Wwi€V procurator -niekiedy zdarzaj€U si€Q tak€Re k€Vamcy. Ty, na przyk€Vad, jeste€T k€Vamc€U. Zapisano tu wyra€Њnie - podburza€Ve€T do zniszczenia €Twi€Utyni. Tak za€Twiadczyli ludzie. - Ci dobrzy ludzie - zacz€U€V m€Wwi€Ћ wi€Qzie€S i spiesznie dodawszy: - hegemonie - ci€Ugn€U€V: - niczego nie studiowali i wszystko, co m€Wwi€Vem, poprzekr€Qcali. W og€Wle zaczynam si€Q obawia€Ћ, €Re te nieporozumienia b€Qd€U trwa€Vy jeszcze bardzo, bardzo d€Vugo. A wszystko dlatego, €Re on niedok€Vadnie zapisuje to, co m€Wwi€Q. Zapad€Vo milczenie. Teraz ju€R oboje zbola€Vych oczu patrzy€Vooci€Q€Rale na aresztowanego. - Powtarzam ci, ale ju€R po raz ostatni, aby€T przesta€V udawa€Ћwariata, zbrodniarzu - €Vagodnie, monotonnie powiedzia€V Pi€Vat. - Niewiele zapisano z tego, co€T m€Wwi€V, ale tego, co zapisano, jest w ka€Rdym razie do€T€Ћ, aby ci€Q powiesi€Ћ. - O, nie, o, nie, hegemonie! - w €Rarliwym pragnieniu przekonania rozm€Wwcy m€Wwi€V aresztant - chodzi za mn€U taki jeden z kozim pergaminem i bez przerwy pisze. Ale kiedy€Tzajrza€Vem mu do tego !pergaminu i strach mnie zdj€U€V. Nie m€Wwi€Vem dos€Vownie nic z tego, co tam zosta€Vo zapisane.#B€Vaga€Vem go: spal, prosz€Q ci€Q, ten pergamin! Ale on mi go wyrwa€V i uciek€V. - Kt€W€R to taki? - opryskliwie %zapyta€V Pi€Vat i dotkn€U€V d€Voni€U skroni. - Mateusz Lewita - skwapliwiepowiedzia€V wi€Qzie€S. - By€V poborc€U podatkowym i spotka€Vem go po raz pierwszy na drodze do Bettagium, w tym miejscu, gdzie do drogi przytyka ogr€Wd figowy, i rozmawia€Vem z nim. Na pocz€Utku potraktowa€V mnie nieprzyja€Њnie, a nawet mnie obra€Ra€V, to znaczy wydawa€Vo mu si€Q, €Re mnie obra€Ra, poniewa€R nazywa€V mnie psem. !- Aresztowany u€Tmiechn€U€V si€Q.- Co do mnie, nie widz€Q w tymzwierz€Qciu nic z€Vego, nic !takiego, €Reby si€Q obra€Ra€Ћ za to s€Vowo... Sekretarz przesta€V notowa€Ћ i ukradkiem spojrza€V zdziwiony, nie na aresztowanego jednak, tylko na procuratora. - ...lecz wys€Vuchawszy mnie, #z€Vagodnia€V - ci€Ugn€U€V Jeszua - !a w ko€Scu cisn€U€V pieni€Udze na#drog€Q i o€Twiadczy€V, €Re p€Wjdzieze mn€U na w€Qdr€Wwk€Q... #Pi€Vat u€Tmiechn€U€V si€Q po€Vow€U twarzy, wyszczerzaj€Uc "po€R€W€Vk€Ve z€Qby i przem€Wwi€V, !ca€Vym cia€Vem zwracaj€Uc si€Q kusekretarzowi: - O, miasto Jeruszalaim! Czeg€W€R tu nie mo€Rna us€Vysze€Ћ?! Poborca podatk€Ww, "s€Vyszycie, cisn€U€V pieni€Udze nadrog€Q! Sekretarz, nie wiedz€Uc, co na to odpowiedzie€Ћ, uzna€V za wskazane u€Tmiechn€U€Ћ si€Q tak jak Pi€Vat. !- Powiedzia€V, €Re od tej chwili nienawidzi pieni€Qdzy - obja€Tni€V Jeszua dziwne zachowanie Mateusza Lewity i doda€V: - Odt€Ud w€Qdrowa€V wraz ze mn€U. Procurator, ci€Ugle jeszcze "szczerz€Uc z€Qby, przyjrza€V si€Q wi€Q€Њniowi, potem spojrza€V na s€Vo€Sce, kt€Wre nieub€Vaganie wznosi€Vo si€Q coraz wy€Rej i wy€Rej nad pos€Ugami je€Њd€Њc€Wwna le€R€Ucym z prawej strony, wdali, w dolinie, hipodromie, i znienacka, w jakiej€T m€Qcz€Ucejudr€Qce, pomy€Tla€V, €Re "najpro€Tciej by€Voby pozby€Ћ si€Q z balkonu tego dziwacznego rozb€Wjnika, wyrzek€Vszy dwa tylko s€Vowa: €Xpowiesi€Ћ go!€Y Pozby€Ћ si€Q tak€Re eskorty, przej€T€Ћ spod kolumnady do wn€Qtrza pa€Vacu, poleci€Ћ, by zaciemniono okna komnaty, #zwali€Ћ si€Q na €Vo€Re, za€R€Uda€Ћ zimnej wody, um€Qczonym g€Vosem przywo€Va€Ћ psa Bang€Q, u€Rali€Ћ si€Q przed nim na t€Q "hemicrani€Q... W obola€Vej g€Vowieprocuratora b€Vysn€Q€Va nagle kusz€Uca my€Tl o truci€Њnie. Patrzy€V na wi€Q€Њnia zm€Qtnia€Vymi oczyma i przez czas jaki€T milcza€V, z trudem usi€Vuj€Uc sobie przypomnie€Ћ, czemu to na tym niemi€Vosiernym porannym skwarze stoi przed nim wi€Qzie€S o twarzy zniekszta€Vconej razami, u€Twiadomi€Ћ sobie, jakie jeszcze niepotrzebne nikomu pytania b€Qdzie tu musia€V zadawa€Ћ. - Mateusz Lewita? - zapyta€V ochryple chory i zamkn€U€V oczy.- Tak, Mateusz Lewita - dotar€V do€S wysoki, zadr€Qczaj€Ucy go g€Vos. - W takim razie, co m€Wwi€Ve€T o€Twi€Utyni t€Vumowi na targowisku? Wydawa€Vo si€Q Pi€Vatowi, €Re g€Vos odpowiadaj€Ucego k€Vuje go w skro€S, ten g€Vos m€Qczy€V go niewypowiedzianie, ten g€Vos m€Wwi€V: - M€Wwi€Vem, hegemonie, o tym,€Re runie €Twi€Utynia starej wiary i powstanie nowa €Twi€Utynia prawdy. Powiedzia€Vem tak, €Reby mnie €Vatwiej zrozumieli. !- Czemu€T, w€V€Wcz€Qgo, wzburza€Vumys€Vy ludu na targowisku opowie€Tciami o prawdzie, o kt€Wrej ty sam nie masz poj€Qcia? C€W€R wi€Qc jest prawd€U? I pomy€Tla€V sobie procurator: €XBogowie! Pytam go na s€Udzie o takie rzeczy, o kt€Wre pyta€Ћ nie powinienem... M€Wj umys€V mnie zawodzi...€Y I zn€Ww zamajaczy€V mu przed oczyma puchar ciemnego p€Vynu. €XTrucizny mi dajcie, trucizny...€Y I zn€Ww us€Vysza€V g€Vos: - Prawd€U jest to przede "wszystkim, €Re boli ci€Q g€Vowa i to tak bardzo ci€Q boli, €Re ma€Vodusznie rozmy€Tlasz o €Tmierci. Nie do€T€Ћ, €Re nie starcza ci si€V, by ze mn€U m€Wwi€Ћ, ale trudno ci nawet na mnie patrze€Ћ. Mimo woli staj€Q si€Q teraz twoim katem, co zasmuca mnie ogromnie. Nie mo€Resz nawet o niczym my€Tle€Ћi tylko marzysz o tym, by nadszed€V tw€Wj pies, jedyne zapewne stworzenie, do kt€Wrego jeste€T przywi€Uzany. Ale twoje m€Qczarnie zaraz si€Q sko€Scz€U, b€Wl g€Vowy ust€Upi. Sekretarz wytrzeszczy€V oczy "na wi€Q€Њnia, nie dopisa€V s€Vowa do ko€Sca. Pi€Vat podni€Ws€V na aresztanta um€Qczone spojrzenie i "zobaczy€V, €Re s€Vo€Sce stoi ju€R do€T€Ћ wysoko nad hipodromem, €Re promie€S s€Voneczny przenikn€U€V pod kolumnad€Q, podpe€Vza ku znoszonym sanda€Vom Jeszui, i €Re ten !stara si€Q usun€U€Ћ od s€Vo€Sca. W€Wwczas procurator wsta€V z $tronu, €Tcisn€U€V d€Vo€Smi g€Vow€Q, na jego wygolonej €R€W€Vtawej twarzy pojawi€V si€Q wyraz przera€Renia. Ale Pi€Vat natychmiast opanowa€V go wysi€Vkiem woli i znowu opad€V na tron. Wi€Qzie€S natomiast kontynuowa€V tymczasem swoj€U przemow€Q, sekretarz niczego ju€R jednak nie notowa€V, tylko wyci€Ugn€U€V "szyj€Q jak g€Usior i stara€V si€Q nie uroni€Ћ ani s€Vowa. - I oto wszystko si€Q ju€R sko€Sczy€Vo - €Ryczliwie !spogl€Udaj€Uc na Pi€Vata m€Wwi€V aresztowany - i niezmiernie si€Q z tego ciesz€Q. Radzi€Vbym ci, hegemonie, aby€T na czas !jaki€T opu€Tci€V pa€Vac i odby€V ma€V€U przechadzk€Q po okolicy, chocia€Rby po ogrodach na stoku eleo€Sskiej g€Wry. Burza nadci€Ugnie... - wi€Qzie€S odwr€Wci€V si€Q i popatrzy€V zmru€Ronymi oczyma w s€Vo€Sce - ...p€W€Њniej, pod wiecz€Wr. Przechadzka dobrze ci zrobi, aja ci ch€Qtnie b€Qd€Q towarzyszy€V. Przysz€Vo mi do g€Vowy kilka nowych my€Tli, !kt€Wre, jak s€Udz€Q, mog€Vyby ci !si€Q wyda€Ћ interesuj€Ucymi, i z przyjemno€Tci€U bym si€Q nimi z "tob€U podzieli€V, tym bardziej €Resprawiasz na mnie wra€Renie bardzo m€Udrego cz€Vowieka. - Sekretarz zblad€V €Tmiertelnie, pergamin spad€V mu na posadzk€Q. - Szkoda tylko - ci€Ugn€U€V zwi€Uzany Ha-Nocri i nikt mu nie przerywa€V - €Re zbytnio jeste€T zamkni€Qty w "sobie i zupe€Vnie opu€Tci€Va ci€Q wiara w ludzi. Przyznasz przecie€R, €Re nie mo€Rna wszystkich swoich uczu€Ћ przelewa€Ћ na psa. Smutne jest twoje €Rycie, hegemonie - w tym miejscu m€Wwi€Ucy pozwoli€V sobie na u€Tmiech. Sekretarz my€Tla€V teraz ju€R tylko o jednym - wierzy€Ћ czy nie wierzy€Ћ w€Vasnym uszom. #Musia€V im wierzy€Ћ. Postara€V si€Qzatem wyobrazi€Ћ sobie, jak€U te€R wymy€Tln€U form€Q przybierze gniew zapalczywego procuratora wobec tej nies€Vychanej €Tmia€Vo€Tci aresztowanego. Ale nie m€Wg€V sobie tego wyobrazi€Ћ, cho€Ћ nie€Њle zna€V procuratora. W€Wwczas da€V si€Q s€Vysze€Ћ zdarty, nieco zachrypni€Qty g€Vos procuratora m€Wwi€Ucego po €Vacinie: - Rozwi€U€Rcie mu r€Qce. Jeden z konwojuj€Ucych legionist€Ww stukn€U€V kopi€U o !posadzk€Q, poda€V j€U s€Usiadowi,%zbli€Ry€V si€Q i zdj€U€V wi€Q€Њniowi p€Qta. Sekretarz podni€Ws€V z ziemi pergamin, postanowi€V, €Reniczego na razie nie b€Qdzie notowa€V i €Re niczemu nie b€Qdzie si€Q dziwi€V. - Przyznaj si€Q - spokojnie zapyta€V po grecku Pi€Vat - jeste€T wielkim lekarzem? - Nie, procuratorze, nie jestem lekarzem - odpowiedzia€V aresztowany, rozcieraj€Uc z ulg€U zniekszta€Vcone i opuchni€Qte, purpurowe przeguby d€Voni. Pi€Vat surowo przygl€Uda€V si€Q aresztowanemu spode €Vba, w jego oczach nie by€Vo ju€R mgie€Vki, pojawi€Vy si€Q w nich dobrze wszystkim znane iskry. - Nie pyta€Vem ci€Q o to - powiedzia€V - ale czy znasz mo€Re r€Wwnie€R €Vacin€Q? - Znam - odpowiedzia€V aresztowany. Rumieniec #wyst€Upi€V na z€R€W€Vk€Ve policzki !Pi€Vata i procurator zapyta€V po €Vacinie: - Sk€Ud wiedzia€Ve€T, €Re chcia€Vem przywo€Va€Ћ psa? - To zupe€Vnie proste - odpowiedzia€V po €Vacinie aresztowany. - Wodzi€Ve€T w "powietrzu d€Voni€U - tu wi€Qzie€S powt€Wrzy€V gest Pi€Vata - tak, "jakby€T chcia€V go pog€Vaska€Ћ, a twoje wargi... - Tak... - powiedzia€V Pi€Vat. Milczeli przez chwil€Q. A potem Pi€Vat zapyta€V po grecku: - A zatem jeste€T lekarzem? - Nie, nie - €Rywo !odpowiedzia€V wi€Qzie€S. - Wierz mi, nie jestem lekarzem. - No c€W€R, je€Tli chcesz to zachowa€Ћ w tajemnicy, zachowaj. Bezpo€Trednio ze spraw€U to si€Q nie wi€U€Re. Utrzymujesz zatem, €Re nie nawo€Vywa€Ve€T do zburzenia €Twi€Utyni... czy te€R jej podpalenia, czy zniszczenia jej w jaki€T inny spos€Wb? - Nikogo, hegemonie, nie nawo€Vywa€Vem do niczego takiego, powtarzam. Czy wygl€Udam na cz€Vowieka niespe€Vna rozumu? - O, nie, nie wygl€Udasz na cz€Vowieka niespe€Vna rozumu - cicho odpowiedzia€V procurator z jakim€T strasznym u€Tmiechem.- Przysi€Qgnij zatem, €Re nic takiego nie mia€Vo miejsca. - Na co chcesz, abym przysi€Ug€V? - zapyta€V z o€Rywieniem uwolniony z wi€Uz€Ww. - Cho€Ћby na w€Vasne €Rycie - odpowiedzia€V procurator. - Najwy€Rszy czas, aby€T na nie !przysi€Ug€V, bo wiedz o tym, €Re wisi ono na w€Vosku. - Czy s€Udzisz, hegemonie, €Re !to ty€T je zawiesi€V na w€Vosku? - zapyta€V wi€Qzie€S. - Je€Tli !s€Udzisz tak, bardzo si€Q mylisz. Pi€Vat drgn€U€V i odpar€V przez z€Qby: - Mog€Q przeci€U€Ћ ten w€Vosek. - Co do tego tak€Re si€Q mylisz - powiedzia€V z pow€Utpiewaniem aresztowany,!u€Tmiechaj€Uc si€Q dobrodusznie izas€Vaniaj€Uc d€Voni€U przed s€Vo€Scem. - Przyznasz, €Re przeci€U€Ћ ten w€Vosek mo€Re chyba tylko ten, kto zawiesi€V na nim moje €Rycie. !- Tak, tak - powiedzia€V Pi€Vat i#u€Tmiechn€U€V si€Q. - Nie w€Utpi€Q ju€R teraz, €Re jeruszalaimscy %pr€W€Rniacy w€V€Wczyli si€Q za tob€U."Nie wiem, gdzie€T si€Q €Ћwiczy€V wwymowie, ale j€Qzyka w g€Qbie nie zapominasz. Nawiasem m€Wwi€Uc, powiedz mi, czy to prawda, €Re przyby€Ve€T do Jeruszalaim przez Suzsk€U !Bram€Q, jad€Uc oklep na o€Tle, i €Re towarzyszy€Vy ci t€Vumy mot€Vochu wiwatuj€Ucego na "twoj€U cze€T€Ћ, jakby€T by€V jakimprorokiem? - i procurator wskaza€V zw€Wj pergaminu. Wi€Qzie€S popatrzy€V na procuratora z niedowierzaniem.- Nie mam €Radnego os€Va, hegemonie - powiedzia€V. - Rzeczywi€Tcie wszed€Vem do Jeruszalaim przez Suzsk€U Bram€Q, ale przyszed€Vem pieszo, a towarzyszy€V mi tylkoMateusz Lewita i nikt tnie wiwatowa€V ani niczego nie krzycza€V, bo nikt mnie wtedy w Jeruszalaim nie zna€V. !- Czy znany ci jest - ci€Ugn€U€V Pi€Vat nie spuszczaj€Uc wzroku !z wi€Q€Њnia - niejaki Dismos alboGestas, albo mo€Re Bar Rawan? - Nie znam tych dobrych ludzi - odpowiedzia€V aresztowany. - Czy to prawda? - To prawda. - Powiedz mi zatem, czemu nieustannie m€Wwisz o dobrych ludziach? Czy nazywasz tak wszystkich ludzi? - Wszystkich - odpowiedzia€V wi€Qzie€S. - Na €Twiecie nie ma z€Vych ludzi. - Pierwszy raz spotykam si€Q z takim pogl€Udem - powiedzia€V $Pi€Vat i u€Tmiechn€U€V si€Q. - Ale, by€Ћ mo€Re, za ma€Vo znam "€Rycie!... Teraz mo€Resz ju€R nie notowa€Ћ - zwr€Wci€V si€Q do sekretarza, chocia€R sekretarz i tak niczego nie notowa€V, a potem znowu zwr€Wci€V si€Q do !wi€Q€Њnia: - Czy wyczyta€Ve€T to w kt€Wrej€T z greckich ksi€Ug? - Nie, sam do tego doszed€Vem.- I tego nauczasz? - Tak. - A na przyk€Vad centurion Marek, kt€Wrego nazywaj€U Szczurz€U €­mierci€U, czy on tak€Re jest dobrym cz€Vowiekiem? - Tak - odpar€V wi€Qzie€S. - Co prawda, jest to cz€Vowiek nieszcz€Q€Tliwy. Od czasu, kiedydobrzy ludzie go okaleczyli, V i jego є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBp' cв— L c5у" c˜"ј cћ§, c^8†EС sta€V si€Q okrutny i nieczu€Vy. Ciekawe, kto te€R tak go zeszpeci€V? - Ch€Qtnie ci€Q o tym !poinformuj€Q - powiedzia€V Pi€Vat- poniewa€R by€Vem przy tym obecny. Dobrzy ludzie rzucili si€Q na niego jak go€Scze na nied€Њwiedzia. Germanie wpili mu si€Q w kark, w r€Qce, w nogi.Manipu€V piechoty wpad€V w zasadzk€Q i gdyby nie to, €Re turma jazdy, kt€Wra dowodzi€Vem, przedar€Va si€Q ze skrzyd€Va, nie mia€Vby€T, filozofie, okazji do rozmowy "ze Szczurz€U €­mierci€U. To by€Vo w czasie bitwy pod Idistaviso, w Dolinie Dziewic. - Jestem pewien - zamy€Tliwszy si€Q powiedzia€V !wi€Qzie€S - €Re gdyby kto€T z nim porozmawia€V, zmieni€Vby si€Q z pewno€Tci€U. !- S€Udz€Q - powiedzia€V Pi€Vat - !€Re legat legionu nie by€Vby rad,gdyby ci wpad€Vo do g€Vowy porozmawia€Ћ z kt€Wrym€T z jegooficer€Ww czy €Ro€Vnierzy. Zreszt€U nie dojdzie do tego, !na szcz€Q€Tcie, i ju€R ja b€Qd€Q pierwszym, kt€Wry si€Q o to zatroszczy. Wpad€Va pod kolumnad€Q !jask€W€Vka, zatoczy€Va kr€Ug pod !z€Votym jej pu€Vapem, obni€Ry€Va lot, nieomal musn€Q€Va ostrym skrzyd€Vem twarz stoj€Ucego wewn€Qce miedzianego pos€Ugu i znikn€Q€Va za kapitelem kolumny. By€Ћ mo€Re zamierza€Va uwi€Ћ tam gniazdo. $Procurator €Tledzi€V jej lot, my€Tl mia€V teraz jasn€U i lotn€U, sentencja wyroku dojrza€Va. By€Va taka: hegemon rozpatrzy€Vspraw€Q w€Qdrownego filozofa Jeszui, kt€Wrego zw€U tak€Re !Ha-Nocri, i w jego dzia€Valno€Tcinie dopatrzy€V si€Q cech przest€Qpstwa. Nie dopatrzy€V si€Q zw€Vaszcza €Radnego "zwi€Uzku mi€Qdzy dzia€Valno€Tci€U Jeszui a niepokojami, kt€Wre niedawno mia€Vy miejsce w Jeruszalaim. W€Qdrowny filozof okaza€V si€Q by€Ћ ob€V€Ukany, w zwi€Uzku z czym procurator niezatwierdza wyroku €Tmierci wydanego na Ha-Nocri przez Ma€Vy Sanhedryn. Bior€Uc jednakpod uwag€Q to, €Re utopijne mowy szale€Sca Ha-Nocri mog€U!sta€Ћ si€Q przyczyn€U rozruch€Ww,procurator poleca wydali€Ћ "Jeszu€Q z Jeruszalaim i uwi€Qzi€Ћ go w Caesarea Stratonica nad Morzem €­r€Wdziemnym, tam gdzie znajduje si€Q rezydencja procuratora. Pozostawa€Vo podyktowa€Ћ t€Q sentencj€Q sekretarzowi. "Skrzyd€Va jask€W€Vki zafurkota€Vy tu€R nad g€Vow€U hegemona, ptak przemkn€U€V nad basenem fontanny, wylecia€V spod kolumnady na otwart€U przestrze€S. Procurator podni€Ws€V wzrok na wi€Q€Њnia i spostrzeg€V obok niego gorej€Ucy s€Vup py€Vu. - To ju€R wszystko? - zapyta€V sekretarza. - Niestety, nie - nieoczekiwanie odpowiedzia€V tamten i poda€V Pi€Vatowi nast€Qpny kawa€Vek pergaminu. !- C€W€R wi€Qc jeszcze? - zapyta€VPi€Vat i zas€Qpi€V si€Q. Kiedy przeczyta€V podany mu pergamin, jego twarz zmieni€Va si€Q jeszcze bardziej. Czy to ciemna krew nap€Vyn€Q€Va do szyi#i twarzy, czy te€R sta€Vo si€Q co€T"jeszcze innego, do€T€Ћ €Re sk€Wra na twarzy procuratora z "€R€W€Vtej sta€Va si€Q ziemista, a oczy jak gdyby si€Q zapad€Vy w g€V€Ub czaszki. Powodem tego by€Va z pewno€Tci€U jak zwykle krew, kt€Wra nap€Vyn€Q€Va do skroni i !€Vomota€Va w nich teraz, ale co€Tjednocze€Tnie sta€Vo si€Q ze wzrokiem procuratora. "Przywidzia€Vo mu si€Q, €Re g€Vowa !wi€Q€Њnia odp€Vyn€Q€Va k€Qdy€T w bok, a na jej miejscu pojawi€Vasi€Q inna. Ta druga g€Vowa, €Vysiej€Uca, okolona by€Va wie€Scem z niewielu z€Votych listk€Ww. Na czole widnia€V $okr€Ug€Vy wrz€Wd, wy€Rart€U sk€Wr€Q posmarowano ma€Tci€U. Bezz€Qbne usta by€Vy zapadni€Qte, dolna warga obwis€Va i kapry€Tna. Wydawa€Vo $si€Q Pi€Vatowi, €Re znik€Vy gdzie€T r€W€Rowawe kolumny tarasu i dalekie dachy Jeruszalaim., widniej€Uce zwykle w dole za ogrodami, €Re wszystko doko€Va zaton€Q€Vo w g€Qstej zieleni ogrod€Ww Caprej€Ww. Ze s€Vuchem!tak€Re sta€Vo si€Q co€T dziwnego - jakby gdzie€T w dali cicho, ale gro€Њnie zagra€Vy tr€Uby i dobieg€V wyra€Њny nosowy g€Vos !znacz€Uco podkre€Tlaj€Ucy s€Vowa:€XUstawa o obrazie majestatu...€Y. Pobieg€Vy urywane, chaotyczne, niezwyk€Ve my€Tli: €XZgin€U€V!...€Y, a potem - *€XZgin€Qli€Tmy!...€Y I b€Vysn€Q€Va w€Tr€Wdtych my€Tli jaka€T zupe€Vnie g€Vupia, o jakiej€T tam nie€Tmiertelno€Tci, przy czym ta"nie€Tmiertelno€T€Ћ, nie wiedzie€Ћ czemu, by€Va przyczyn€U niezwyk€Vego smutku. !Pi€Vat skupi€V wol€Q, odp€Qdzi€V widziad€Va, spojrzeniem powr€Wci€V na taras i znowu zobaczy€V przed sob€U oczy wi€Q€Њnia. - S€Vuchaj, Ha-Nocri - powiedzia€V dziwnie jako€T spogl€Udaj€Uc na Jeszu€Q; twarz procuratora by€Va surowa, ale woczach czai€Va si€Q trwoga. - !Czy kiedykolwiek m€Wwi€Ve€T co€T o wielkim Cezarze? Odpowiadaj! M€Wwi€Ve€T?... Czy $te€R... nie... m€Wwi€Ve€T. - S€Vowo "€Xnie€Y Pi€Vat podkre€Tli€V nieco bardziej, ni€Rby to wypada€Vo na s€Udzie, a jego spojrzenie !przekazywa€Vo wi€Q€Њniowi jak€U€Tmy€Tl, jakby chcia€V co€T aresztowanemu zasugerowa€Ћ. - €atwo i mi€Vo jest m€Wwi€Ћ prawd€Q - zauwa€Ry€V Jeszua. - Nie musz€Q wiedzie€Ћ - powiedzia€V Pi€Vat g€Vosem gniewnym i przyt€Vumionym - czy mi€Vo ci, czy nie mi€Vo "m€Wwi€Ћ prawd€Q. B€Qdziesz musia€Vj€U powiedzie€Ћ. M€Ww, rozwa€R ka€Rde s€Vowo, je€Tli nie pragniesz €Tmierci nie tylko niechybnej, ale i okrutnej. Nikt nie wie, co si€Q sta€Vo procuratorowi Judei, do€T€Ћ €Re pozwoli€V sobie na to, by podnie€T€Ћ r€Qk€Q, jak gdyby os€Vaniajac si€Q przed pal€Ucym "s€Vo€Scem, i spod os€Vony d€Voni, jak zza tarczy, przes€Va€V wi€Q€Њniowi porozumiewawcze spojrzenie. - A wi€Qc - m€Wwi€V - czy znasz niejakiego Jud€Q z Kiriatu i co mianowicie m€Wwi€Ve€T temu !cz€Vowiekowi o Cezarze, je€Tli€T m€Wwi€V? - To by€Vo tak - skwapliwie zacz€U€V opowiada€Ћ aresztowany. - Przedwczoraj wieczorem w pobli€Ru €Twi€Utyni pozna€Vem pewnego m€Vodego cz€Vowieka, kt€Wry przedstawi€V mi si€Q jako Juda z Kiriatu. Zaprosi€V mnie do swojego domuw Dolnym Mie€Tcie i podejmowa€V mnie tam... - Czy to dobry cz€Vowiek? - zapyta€V Pi€Vat i w jego oczach "zab€Vysn€U€V diabelski p€Vomie€S. - Bardzo dobry i bardzo €R€Udny!wiedzy - przytakn€U€V wi€Qzie€S. - Zainteresowa€Vy go bardzo moje przemy€Tlenia, podj€U€V mnie nader go€Tcinnie... %- Zapali€V €Twieczniki... - wtr€Uci€Vprzez z€Qby Pi€Vat takim samym tonem, a jego oczy po€Vyskiwa€Vy. !- Tak - ci€Ugn€U€V Jeszua, nieco zdziwiony, €Re procurator wiedzia€V o tym. - Poprosi€V mnie, abym zapozna€V go z mymi pogl€Udami na w€Vadz€Q pa€Sstwowa. Te sprawy ogromnie go ciekawi€Vy. !- C€W€R wiec mu powiedzia€Ve€T? - zapyta€V Pi€Vat. - Odpowiesz mi mo€Re, €Re nie pami€Qtasz, co $m€Wwi€Ve€T? - ale w g€Vosie Pi€Vata nie by€Vo ju€R nadziei. - M€Wwi€Vem o wielu sprawach - "opowiada€V wi€Qzie€S - tak€Re i o tym, €Re wszelka w€Vadza jest gwa€Vtem, zadawanym ludziom, i €Re nadejdzie czas, kiedy nie b€Qdzie w€Vadzy ani cesarskiej, ani €Radnej innej. Cz€Vowiek wejdzie do kr€Wlestwa prawdy i sprawiedliwo€Tci, w kt€Wrym niepotrzebna ju€R b€Qdzie €Radna w€Vadza. - M€Ww dalej! Co by€Vo potem? - Nic ju€R potem nie by€Vo - powiedzia€V aresztowany. - Nagle wbiegli ludzie, zwi€Uzali mnie i poprowadzili do wiezienia. Sekretarz szybko kre€Tli€V, staraj€Uc si€Q nie uroni€Ћ ani s€Vowa. !- Nie by€Vo na €Twiecie, nie ma inie b€Qdzie €Radnej w€Vadzy !wspanialszej i lepszej dla ludzi ni€R w€Vadanie Cezara Tyberiusza! - zdarty i zbola€Vy g€Vos Pi€Vata spot€Q€Rnia€V. Procurator, nie wiedzie€Ћ czemu, patrzy€V z nienawi€Tci€U na sekretarza i na eskort€Q. - I nie tobie o tym s€Udzi€Ћ, szalony przest€Qpco! - I Pi€Vat nagle krzykn€U€V: - Wyprowadzi€Ћ!€Ro€Vnierzy z tarasu! - I doda€V zwracaj€Uc si€Q do sekretarza: -Zostawcie mnie samego z oskar€Ronym, to sprawy wagi pa€Sstwowej! Eskorta wznios€Va w€V€Wcznie i miarowo €Vomoc€Uc podkutymi sk€Wrzniami zesz€Va z tarasu do !ogrodu, a za eskort€U pod€U€Ry€V sekretarz. Przez chwil€Q cisz€Q panuj€Uc€U na tarasie zak€V€Wca€V tylko €Tpiew wody w fontannie. Pi€Vat patrzy€V, jak nad rzygaczem fontanny wydyma si€Q miseczkauczyniona z wody, jak !od€Vamuj€U si€Q jej kraw€Qdzie i strumykami spadaj€U w d€W€V. Pierwszy zacz€U€V m€Wwi€Ћ wi€Qzie€S: - Widz€Q, €Re to, o czym m€Wwi€Vem z tym m€Vodzie€Scem z Kiriatu, sta€Vo si€Q przyczyn€U jakiego€T nieszcz€Q€Tcia. Mam takie przeczucie, hegemonie, €Re temu m€Vodzie€Scowi stanie !si€Q co€T z€Vego, i bardzo mi go €Ral. - My€Tl€Q - odpowiedzia€V procurator z dziwnym u€Tmiechem - €Re istnieje kto€T !jeszcze, nad kim m€Wg€Vby€T si€Q "bardziej u€Rali€Ћ ni€R nad Juda z !Kiriatu, kto€T, czyj los b€Qdzie znacznie gorszy ni€R los Judy! ...A wi€Qc Marek Szczurza €­mier€Ћ, zimny i pozbawiony skrupu€V€Ww kat, i ci ludzie, kt€Wrzy, jak widz€Q - tu procurator wskaza€V zmasakrowan€U twarz Jeszui - bili ci€Q za twoje proroctwa, i rozb€Wjnicy Dismos i Gestas, kt€Wrzy wraz ze swoimi kamratami zabili czterech moich €Ro€Vnierzy, i ten brudny zdrajca Juda wreszcie - wszystko to s€U wi€Qc ludzie dobrzy? !- Tak - odpowiedzia€V wi€Qzie€S. - I nastanie kr€Wlestwo prawdy?- Nastanie, hegemonie - z przekonaniem odpar€V Jeszua. - Ono nigdy nie nastanie - nieoczekiwanie zacz€U€V krzycze€Ћ Pi€Vat, a krzycza€V g€Vosem tak strasznym, €Re Jeszua a€R si€Q cofn€U€V. Takim g€Vosem przed wieloma laty w "Dolinie Dziewic wo€Va€V Pi€Vat do swoich jezdnych: €XR€Ub ich! R€Ub ich! Olbrzym Szczurza €­mier€Ћ jest otoczony!€Y Jeszcze podni€Ws€V zdarty od wywrzaskiwania komend g€Vos, wykrzykiwa€V s€Vowa tak, aby us€Vyszano je w ogrodzie: - €otrze! €otrze! €otrze! - A #potem €Tciszy€V g€Vos i zapyta€V: -Jeszua Ha-Nocri, czy wierzyszw jakichkolwiek bog€Ww? - Jest jeden B€Wg - odpowiedzia€V Jeszua - i w niego wierz€Q. - Wi€Qc si€Q. do niego pom€Wdl! M€Wdl si€Q najgor€Qcej, jak umiesz! A zreszt€U... - g€Vos !Pi€Vata p€Qk€V nagle - nic ci to nie pomo€Re. Masz €Ron€Q? - zapyta€V ze smutkiem, sam nie !rozumia€V, co si€Q z nim dzieje. - Nie, jestem samotny. - Przekl€Qte miasto... - nie wiadomo dlaczego mrukn€U€V !nagle procurator i wstrz€Usn€U€V !si€Q, jakby go przeszed€V zi€Ub, potar€V d€Vonie, jakby je umywa€V. - Zaprawd€Q, by€Voby to znacznie dla ciebie lepiej, gdyby ci kto€T poder€Rn€U€V !gard€Vo, zanim spotka€Ve€T Jud€Q z Kiriatu. - A mo€Re by€T mnie wypu€Tci€V, hegemonie - poprosi€V nagle wi€Qzie€S i w jego g€Vosie !zabrzmia€V strach. - Widz€Q, €Re chc€U mnie zabi€Ћ. Przez twarz Pi€Vata przebieg€V skurcz, zwr€Wci€V na Jeszu€Q przekrwione bia€Vka oczu i powiedzia€V: - Czy doprawdy sadzisz, nieszcz€Qsny, €Re procurator rzymski pu€Tci wolno cz€Vowieka, kt€Wry powiedzia€V !to, co ty m€Wwi€Ve€T? O, bogowie!Przypuszczasz mo€Re, €Re mam ochot€Q zaj€U€Ћ twoje miejsce? Ja twoich pogl€Ud€Ww nie podzielam! I zapami€Qtaj sobie, !€Re je€Tli powiesz od tej chwili cho€Ћby jedno s€Vowo, je€Tli b€Qdziesz z kimkolwiek rozmawia€V - to strze€R si€Q mnie! Powtarzam - strze€R si€Q! - Hegemonie... !- Zamilcz! - krzykn€U€V Pi€Vat i powi€Wd€V w€Tciek€Vym spojrzeniem za jask€W€Vk€U, kt€Wra znowu wpad€Va pod kolumnad€Q. - Do mnie! - zawo€Va€V. Kiedy sekretarz i €Ro€Vnierze eskorty powr€Wcili na swoje miejsca, Pi€Vat oznajmi€V, €Re zatwierdza wyrok €Tmierci wydany na przest€Qpc€Q Jeszu€Q Ha-Nocri przez zgromadzenie Ma€Vego Sanhedrynu, a !sekretarz zapisa€V to, co Pi€Vat powiedzia€V. "W chwil€Q p€W€Њniej stan€U€V przedprocuratorem Marek Szczurza !€­mier€Ћ. Procurator poleci€V mu przekaza€Ћ wi€Q€Њnia komendantowi tajnej s€Vu€Rby, azarazem powt€Wrzy€Ћ komendantowi polecenie procuratora, by Jeszua Ha-Nocri nie kontaktowa€V si€Q z innymi skazanymi, a tak€Re, by ludziom z tajnej s€Vu€Rby wyda€Ћ obwarowany surowymi karami zakaz rozmawiania o czymkolwiek z Jeszua i udzielania odpowiedzi na jakiekolwiek jego pytania. Marek da€V znak, eskorta otoczy€Va Jeszu€Q i wyprowadzi€Va go z tarasu. Po czym stan€U€V przed procuratorem urodziwy jasnobrody m€Vodzieniec. W grzebieniu he€Vmu mia€V orle pi€Wra, na jego piersiach "po€Vyskiwa€Vy z€Vote pyski lw€Ww, pochwa jego miecza okuta by€Va z€Votymi blaszkami, mia€V sznurowane a€R po kolana buty na potr€Wjnej podeszwie, na lewe rami€Q narzuci€V purpurowy !p€Vaszcz. By€V to legat, dow€Wdca legionu. Procurator zapyta€V go, gdzie si€Q obecnie znajduje kohorta zSebaste. Legat oznajmi€V, €Re sebastyjczycy tworz€U kordon na placu przed hipodromem, tam gdzie zostanie zakomunikowany ludowi wyrok na oskar€Ronych. W€Wwczas procurator poleci€V legatowi wydzieli€Ћ dwie centurie z rzymskiej kohorty. Jedna z nich pod dow€WdztwemSzczurzej €­mierci b€Qdzie eskortowa€Va skazanych, wozy ze sprz€Qtem potrzebnym do ka€Њni i oprawc€Ww w drodze na Nag€U G€Wr€Q, a kiedy ju€R tam "przyb€Qdzie, ma si€Q przy€V€Uczy€Ћdo kordonu ochraniaj€Ucego jejszczyt. Drug€U nie zwlekaj€Uc "nale€Ry pos€Va€Ћ na Nag€U G€Wr€Q, niech utworzy kordon ju€R teraz. Procurator poprosi€V r€Wwnie€R legata, aby z tym samym zadaniem, to znaczy z zadaniem os€Vaniania szczytu, wys€Va€Ћ tam pomocniczy korpusjazdy, ale syryjsk€U. Kiedy legat opu€Tci€V taras, procurator poleci€V sekretarzowi zaprosi€Ћ do pa€Vacu przewodnicz€Ucego i dwu cz€Vonk€Ww Sanhedrynu, a !tak€Re prze€Vo€Ronego kap€Van€Ww !jeruszalaimskiej €Twi€Utyni, ale doda€V jeszcze, €Re pragnie, by wszystko tak zosta€Vo urz€Udzone, €Reby zanim spotkasi€Q z nimi wszystkimi, m€Wg€V pom€Wwi€Ћ na osobno€Tci z przewodnicz€Ucym. Polecenia procuratora wykonane zosta€Vy szybko i dok€Vadnie i s€Vo€Sce, kt€Wre w owe dni pali€Vo Jeruszalaim z tak niezwyk€Vym okrucie€Sstwem, nie zd€U€Ry€Vo "si€Q jeszcze zbli€Ry€Ћ do zenitu, kiedy ju€R ko€Vo dwu bia€Vych lw€Ww z marmuru, strzeg€Ucych schod€Ww na g€Wrnym tarasie ogrodu, procurator spotka€V si€Qz pe€Vni€Ucym obowi€Uzki przewodnicz€Ucym Sanhedrynu,arcykap€Vanem judejskim, J€Wzefem Kajfaszem. W ogrodzie panowa€Va cisza. Ale kiedy procurator wyszed€V spod kolumnady na zalany s€Vo€Scem g€Wrny placyk ogrodu, pomi€Qdzy cudaczne s€Voniowe nogi palm, na placyk, z !kt€Wrego otwiera€V si€Q widok na znienawidzone przez procuratora Jeruszalaim, na wisz€Uce mosty miasta, na jegomury obronne, na, co "najwa€Rniejsze, nie daj€Uc€U si€Q opisa€Ћ bry€V€Q marmuru zwie€Sczona zamiast dachu z€Vot€U smocz€U €Vusk€U, na jeruszalaimsk€U €Twi€Utyni€Q - wtedy wyostrzony s€Vuch Pi€Vatauchwyci€V dobiegaj€Ucy z dala, z do€Vu, stamt€Ud gdzie mur odgradza€V najni€Rsze tarasy pa€Vacowego ogrodu od placu miejskiego, g€Vuchy pomruk, ponad kt€Wry od czasu do czasu wybija€Vy si€Q ledwie dos€Vyszalne, cienkie ni to krzyki, ni to j€Qki. Procurator zrozumia€V, €Re tam, !na placu, zgromadzi€Vy si€Q ju€R nieprzeliczone t€Vumy mieszka€Sc€Ww Jeruszalaim wzburzonych niedawnymi zamieszkami w mie€Tcie, i wiedzia€V, €Re te t€Vumy !oczekuj€U z niecierpliwo€Tci€U naog€Voszenie wyroku, wiedzia€V, €Re krzycz€U w ci€Rbie ruchliwi sprzedawcy wody. Procurator rozpocz€U€V od tego,€Re zaproponowa€V !arcykap€Vanowi, by schroni€Ћ si€Qprzed bezlitosnym skwarem pod dach tarasu, ale Kajfasz, podzi€Qkowawszy uprzejmie, wyja€Tni€V, €Re w przededniu "€Twi€Qta nie mo€Re tego uczyni€Ћ. Pi€Vat os€Voni€V wi€Qc kapturem swoj€U nieco ju€R €Vysiej€Uc€U g€Vow€Q i rozpocz€U€V rozmow€Q. Rozmawiali po grecku. Pi€Vat powiedzia€V, €Re rozpatrzy€V spraw€Q Jeszui Ha-Nocri i €Re zatwierdzi€V wyrok €Tmierci. !A zatem na kar€Q €Tmierci, kt€Wrapowinna zosta€Ћ wymierzona !dzi€T jeszcze, skazani s€U trzej rozb€Wjnicy. Dismos, Gestas i Bar Rawan, a opr€Wcz nich jeszcze i ten Jeszua Ha-Nocri.Dwaj pierwsi, jako ci, kt€Wrzy podburzali lud do buntu przeciwko Cezarowi i uj€Qci zostali z broni€U w r€Qku przez w€Vadze rzymskie, nale€R€U do procuratora i o nich nie m€Wwimy. Natomiast dwaj pozostali, Bar Rawan i Ha-Nocri, zostali zatrzymani przez w€Vadze miejscowe i s€Udzi€V ich Sanhedryn. Zgodnie z prawem i obyczajem jeden znich powinien zosta€Ћ u€Vaskawiony i zwolniony w zwi€Uzku z rozpoczynaj€Ucym si€Q dzi€T wielkim €Twi€Qtem Paschy. Procurator chcia€Vby zatem wiedzie€Ћ, kt€Wrego z nich Sanhedryn zamierza obdarzy€Ћ wolno€Tci€U - Bar Rawana czy Ha-Nocri? Kajfasz pochyli€V g€Vow€Q na znak, €Re rozumie prokuratora, i odpar€V: - Sanhedryn prosi, by u€Vaskawi€Ћ Bar Rawana. Procurator by€V pewien, €Re arcykap€Van tak w€Va€Tnie mu odpowie, ale teraz chodzi€Vo o to, by uda€Ћ, €Re taka odpowied€Њ ogromnie go zadziwia. Pi€Vat zrobi€V to znakomicie. Uni€Ws€V brwi i ze zdumieniem jego є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBpА c  S ci sG cЬ К!( c/ т, c’ ё7œFѕ spojrza€V arcykap€Vanowi prosto w oczy. - Przyznaj€Q, €Re ta odpowied€Њ mnie zaskoczy€Va - powiedzia€V €Vagodnie. - To chyba jakie€T nieporozumienie. Wyja€Tni€V to dok€Vadniej. W€Vadze rzymskie nie zamierzaj€U w niczym uszczupla€Ћ praw miejscowych w€Vadz duchownych, arcykap€Van wie o tym najlepiej, ale w tym wypadku najwyra€Њniej zasz€Va jaka€T !pomy€Vka. I w€Vadze rzymskie s€U,oczywista, zainteresowane w naprawieniu tej pomy€Vki. Doprawdy, ci€Q€Rar przewin Bar Rawana i Ha-Nocri. nie daje si€Q ze sob€U por€Wwna€Ћ. O ile ten drugi, cz€Vowiek najwyra€Њniej niespe€Vna rozumu, winien jest wyg€Vaszania g€Vupich m€Ww w samym Jeruszalaim i w niekt€Wrych innych miejscowo€Tciach, o tyle ten pierwszy ma na sumieniu znacznie ci€Q€Rsze sprawy. Nie do€T€Ћ, €Re pozwala€V sobie na otwarte nawo€Vywania do powstania, to jeszcze zabi€V €Ro€Vnierza, kiedy pr€Wbowano goaresztowa€Ћ. Bar Rawan jest bez por€Wwnania bardziej niebezpieczny ni€R Ha-Nocri. Z zwi€Uzku z tym wszystkim procurator prosi arcykap€Vana oponowne rozwa€Renie sprawy i uwolnienie mniej niebezpiecznego z dwu skazanych, a mniej niebezpieczny jest bez !w€Utpienia Ha-Nocri. A wi€Qc?... Kajfasz cichym, ale stanowczym g€Vosem powiedzia€V, €Re Sanhedryn !dok€Vadnie zbada€V t€Q spraw€U i raz jeszcze o€Twiadcza, €Re jest jego zamiarem uwolnienie Bar Rawana. - Co s€Vysz€Q? Nawet po moim wstawiennictwie? Po wstawiennictwie tego, przez kt€Wrego usta przemawia w€Vadza rzymska? Arcykap€Vanie, powt€Wrz to po raz trzeci. - Tak€Re i po oraz trzeci o€Twiadczam, €Re uwalniamy BarRawana - cicho powiedzia€V Kajfasz. Sprawa zosta€Va zako€Sczana, nie by€Vo ju€R o czym rozmawia€Ћ. Ha-Nocri odchodzi€Vna zawsze i nikt nie wyleczy procuratora z tych straszliwych, niezno€Tnych !b€Wl€Ww g€Vowy, opr€Wcz €Tmierci nie ma na nie lekarstwa. Ale nie ta my€Tl niepokoi€Va teraz Pi€Vata. Przenika€V go ten sam niepoj€Qty smutek, kt€Wry !ogarn€U€V go ju€R wcze€Tniej, na tarasie. Procurator usi€Vowa€V zrozumie€Ћ pow€Wd tego smutku.Pow€Wd by€V dziwny - procurator!mia€V niejasne wra€Renie, €Re niedoko€Sczy€V rozmowy ze skazanym, a mo€Re nie dos€Vucha€V czego€T do ko€Sca. Pi€Vat odp€Qdzi€V t€Q my€Tl, odlecia€Va natychmiast, tak jak!przysz€Va. Odlecia€Va, pozosta€V niepoj€Qty smutek, niepoj€Qty, bo przecie€R niczego nie mog€Va!tu wyja€Tni€Ћ inna my€Tl, kt€Wra przebieg€Va jak b€Vyskawica i natychmiast zagas€Va, kr€Wtka my€Tl: €XNie€Tmiertelno€T€Ћ... "nadesz€Va nie€Tmiertelno€T€Ћ...€Y Kto ma zosta€Ћ nie€Tmiertelnym?Tego procurator nie zrozumia€V,ale my€Tl o owej zagadkowej "nie€Tmiertelno€Tci sprawi€Va, €Re mimo upa€Vu zrobi€Vo mu si€Q zimno. !- Dobrze - powiedzia€V Pi€Vat. - Niech wi€Qc tak b€Qdzie. Obejrza€V si€Q, rozejrza€V si€Q doko€Va i zadziwi€Va go nag€Va przemiana otoczenia. Znikn€U€V oci€Q€Ra€Vy od kwiat€Ww krzak $r€W€Ry, znikn€Q€Vy okalaj€Uce g€Wrnytaras cyprysy i drzewo granatu, i bia€Va statua !stoj€Uca po€Tr€Wd zieleni, nawet sama ziele€S. Nap€Vyn€U€V na to miejsce jaki€T purpurowy !g€Uszcz, w kt€Wrym chwia€Vy si€Q i rozpe€Vza€Vy wodorosty, a wraz z wodorostami ko€Vysa€V %si€Q i on sam, Pi€Vat. Uni€Ws€V si€Q gniewem, pal€Ucym, dusz€Ucym, najstraszliwszym, gniewem bezsilno€Tci. - Duszno mi! - wyszepta€V. - Dusz€Q si€Q! Wilgotn€U zimn€U d€Voni€U targn€U€V zapink€Q na !ko€Vnierzu p€Vaszcza, upad€Va na piasek. - Dzi€T jest duszno, na pewno nadci€Uga burza - powiedzia€V Kajfasz, nie spuszczaj€Uc oczuz poczerwienia€Vej twarzy procuratora i domy€Tlaj€Uc si€Q wszystkich cierpie€S, kt€Wre tamtego jeszcze czekaj€U: - O,jaki€R straszny jest w tym rokumiesi€Uc nisan! - Nie - powiedzia€V Pi€Vat - to nie dlatego, €Re jest duszno, ale dlatego, Kaifo, €Re €Twiat "sta€V si€Q dla nas atoli za ciasny - zmru€Ry€V oczy, u€Tmiechn€U€V "si€Q i dorzuci€V: - Strze€R si€Q, arcykap€Vanie! Ciemne oczy arcykap€Vana zab€Vys€Vy, uda€V zdumienie nie gorzej, ni€R to przedtem uczyni€V procurator. - Co s€Vysz€Q, procuratorze? - odpowiedzia€V wynio€Tle i spokojnie. - Grozisz mi, kiedy zosta€V wydany wyrok, kt€Wry tysam zatwierdzi€Ve€T? Czy by€Ћ mo€Re? Przyzwyczaili€Tmy si€Q dotego, €Re procurator rzymski wa€Ry s€Vowa, zanim cokolwiek powie. Czy nikt nas nie s€Vyszy, hegemonie? Pi€Vat popatrzy€V na arcykap€Vana martwymi oczymai wyszczerzy€V z€Qby udaj€Uc u€Tmiech. - Co m€Wwisz, arcykap€Vanie? Kt€W€R by nas tu teraz m€Wg€V us€Vysze€Ћ? Nie jestem dzieckiem, Kajfaszu. Wiem, co m€Wwi€Q, i wiem, gdzie m€Wwi€Q. Stra€Re wok€W€V ogrodu, stra€Re !wok€W€V pa€Vacu, nawet mysz si€Q tu nie prze€Tlizgnie. Nie tylko mysz, nie prze€Tlizgnie si€Q nawet ten, jak€Re mu tam... ten, z miasta Kiriat. Nawiasem m€Wwi€Uc, czy znasz go, arcykap€Vanie? Tak... gdyby $zdo€Va€V si€Q tu dosta€Ћ kto€T taki, gorzko by po€Ra€Vowa€V, wierzyszmi, oczywi€Tcie, €Re mia€Vby czego €Ra€Vowa€Ћ? A wi€Qc wiedz,arcykap€Vanie, €Re nie zaznasz odt€Ud spokoju! Ani ty, ani !tw€Wj lud! - i Pi€Vat wskaza€V w dal, w prawo, tam gdzie #ja€Tnia€Va na wzg€Wrzu €Twi€Utynia.- To ci powiadam ja, Pi€Vat z Fontu, Je€Њdziec Z€Votej W€V€Wczni! - Wiem, wiem! - nieul€Qkle odpowiedzia€V czarnobrody Kajfasz, oczy mu zab€Vys€Vy, wzni€Ws€V r€Qk€Q ku niebu, ci€Ugn€U€V: - Lud judejski wie dobrze, €Re nienawidzisz go !okrutna nienawi€Tci€U, b€Qdziesz przyczyna wielu udr€Qcze€S tegoludu, ale zgubi€Ћ go nie zdo€Vasz! B€Wg go obroni! Us€Vyszy nas i wys€Vucha wszechpot€Q€Rny Cezar i os€Voni nas, obroni przed prze€Tladowc€U Pi€Vatem! !- O, nie! - krzykn€U€V Pi€Vat. Z ka€Rdym s€Vowem czu€V si€Q coraz!lepiej, nie musia€V ju€R niczego udawa€Ћ, nie musia€V dobiera€Ћ $s€V€Ww. - Zbyt cz€Qsto skar€Ry€Ve€T si€Q na mnie Caesarowi, Kajfo, teraz nadesz€Va moja godzina! Poleci teraz ode mnie, ale nie do namiestnika w Antiochii i nie do Rzymu, tylko wprost na Capreje, do samego imperatora, wiadomo€T€Ћ o tym, jak tu, w Jeruszalaim, bronicie przed €Tmierci€U zatwardzia€Vychbuntownik€Ww. I wtedy ja napoj€Q Jeruszalaim nie wod€U ze €Њr€Wde€V Salomona, jak to chcia€Vem uczyni€Ћ dla waszego dobra, o, nie, nie wod€U! Przypomnij sobie, €Re to z waszego powodu musia€Vem zdj€U€Ћ ze €Tciany tarcze z imperatorskimi bu€Sczukami, wysy€Va€Ћ wojska, musia€Vem, jakwidzisz, sam przyjecha€Ћ, by zobaczy€Ћ, co si€Q tu u was wyprawia! Zapami€Qtaj sobie moje s€Vowa, arcykap€Vanie - nie jedna kohort€Q zobaczysz w Jeruszalaim, o, nie jedn€U! Przyjdzie pod mury miasta ca€Va legia Fulminata, przyjdziearabska konnica, a wtedy us€Vyszysz gorzki p€Vacz i narzekania! Przypomnisz sobie wtedy, jak to uratowali€Tcie Bar Rawana! Arcykap€Vanowi plamy wyst€Upi€Vy na twarz, jego oczyp€Von€Q€Vy. U€Tmiecha€V si€Q szczerz€Uc z€Qby, podobnie jak to przedtem uczyni€V procurator, i odpowiedzia€V: - Czy ty sam, procuratorze, wierzysz w to, co teraz m€Wwisz? Nie, ty w to nie wierzysz. Ty€T go chcia€V wypu€Tci€Ћ po to, by podburza€V %lud, by natrz€Usa€V si€Q z religii i przywi€Wd€V lud pod rzymskie miecze! Ale ja, arcykap€Van judejski, p€Wki €Rycia mego, religii naszej ha€Sbi€Ћ nie pozwol€Q i lud m€Wj os€Voni€Q! S€Vyszysz mnie, Pi€Vacie? - Kajfasz nagle podni€Ws€V gniewnie rami€Q. - Pos€Vuchaj, procuratorze! !Zamilk€V i procurator us€Vysza€V znowu co€T jak gdyby szum morza, nap€Vywaj€Ucy a€R pod mury ogrod€Ww Heroda Wielkiego. Szum €Ww dobiega€V z !do€Vu, wznosi€V si€Q ku stropom, ku twarzy procuratora. A za plecami Pi€Vata, za skrzyd€Vem pa€Vacu gra€Vy larum tr€Ubki, $s€Vycha€Ћ by€Vo stamt€Ud oci€Q€Ra€Vychrz€Qst setek n€Wg i pobrz€Qkiwanie €Relastwa. Procurator zrozumia€V, €Re to ju€R wymarsz piechoty rzymskiej, kt€Wra spe€Vniaj€Uc jego rozkaz, udaje si€Q na straszn€U dla buntownik€Ww i zb€Wjc€Ww przed€Tmierteln€U defilad€Q. - S€Vyszysz, procuratorze? - cicho powt€Wrzy€V arcykap€Van. Procurator otar€V wierzchem d€Voni mokre, zimne czo€Vo, popatrzy€V w ziemi€Q, potem zmru€Rywszy oczy spojrza€V w niebo, zobaczy€V rozpalona kul€Qju€R niemal dok€Vadnie nad g€Vow€U, zobaczy€V cie€S !Kajfasza, kr€Wtki, le€R€Ucy tu€R przy ogonie lwa, powiedzia€V spokojnie i oboj€Qtnie: !- Zbli€Ra si€Q po€Vudnie. Rozmowa"nasza przeci€Ugn€Q€Va si€Q, a tam na nas czekaj€U. W najwyszuka€Sszych s€Vowach przeprosiwszy arcykap€Vana, zaproponowa€V mu, aby !zechcia€V usi€U€T€Ћ na €Vaweczce w cieniu magnolii i zaczeka€Ћ, p€Wki procurator nie przywo€Va pozosta€Vych os€Wb, kt€Wrych obecno€T€Ћ na ostatnim kr€Wtkim posiedzeniu jest nieodzowna, ip€Wki nie wyda jeszcze jednegopolecenia pozostaj€Ucego w zwi€Uzku z rych€V€U ka€Њni€U. "Kajfasz sk€Voni€V si€Q uprzejmie, "przyk€Vadaj€Uc d€Vo€S do serca, i pozosta€V w ogrodzie, a Pi€Vat !wr€Wci€V na taras. Sekretarzowi, kt€Wry tam na€S oczekiwa€V, poleci€V sprowadzi€Ћ do ogrodu legata legionu, trybuna kohorty oraz dwu cz€Vonk€Ww Sanhedrynu i prze€Vo€Ronego "€Twi€Utynnej s€Vu€Rby. Oczekiwali ju€R na dolnym tarasie w #kr€Ug€Vej altance, w kt€Wrej bi€Va fontanna. Pi€Vat doda€V jeszcze,€Re sam przyjdzie do ogrodu zachwil€Q i wszed€V do pa€Vacu. Podczas kiedy sekretarz sprowadza€V zainteresowanych,procurator spotka€V si€Q w mrocznej, os€Voni€Qtej ciemnymizas€Vonami komnacie z jakim€T cz€Vowiekiem, kt€Wry po€Vow€Q twarzy przes€Voni€V sobie kapturem, cho€Ћ do komnaty nie wpada€V ani jeden promie€S s€Vo€Sca. Spotkanie ich trwa€Vo niezmiernie kr€Wtko. Procurator !wyrzek€V po cichu kilka s€V€Ww i !cz€Vowiek €Ww odszed€V, a Pi€Vat przez kolumnad€Q uda€V si€Q do ogrodu. Tam, w obecno€Tci wszystkich, kt€Wrych kaza€V zaprosi€Ћ, powt€Wrzy€V oschle, lecz uroczy€Tcie, €Re zatwierdza wydany na Jeszu€Q Ha-Nocri wyrok €Tmierci i oficjalnie zapyta€V cz€Vonk€Ww Sanhedrynu,kt€Wrego ze skazanych chcieliby oszcz€Qdzi€Ћ. Us€Vyszawszy, €Re Bar Rawana, powiedzia€V: - Bardzo dobrze - poleci€V sekretarzowi wprowadzi€Ћ to natychmiast do protoko€Vu, zacisn€U€V w d€Voni zapink€Q, kt€Wr€U sekretarz podj€U€V z piasku, i powiedzia€V uroczy€Tcie: - Ju€R czas! I wszyscy obecni poszli w d€W€V szerokimi marmurowymi schodami, mi€Qdzy dwiema #€Tcianami r€W€R, kt€Wre wydziela€Vy odurzaj€Ucy zapach, i zeszli a€Rpod mur pa€Vacowy, ku bramie prowadz€Ucej na wielki, starannie wybrukowany plac, po drugiej stronie kt€Wrego wida€Ћ by€Vo kolumny i pos€Ugi jeruszalaimskiego gimnazjonu. Skoro tylko ca€Va grupa, wyszed€Vszy z ogrod€Ww na plac,!wesz€Va na rozleg€Vy, g€Wruj€Ucy nad placem kamienny pomost, #Pi€Vat zmru€Ry€V oczy i rozejrza€V si€Q badaj€Uc sytuacj€Q. "Przestrze€S, kt€Wr€U przed chwil€Uprzemierzy€V, przestrze€S dziel€Uca pomost od pa€Vacowego muru, by€Va pusta, !ale za to przed sob€U Pi€Vat nie zobaczy€V ju€R placu - plac !pokrywa€Vy t€Vumy. T€Vum zala€Vbytak€Re pomost i ow€U pust€U przestrze€S, gdyby nie powstrzymywa€V go potr€Wjny kordon sebastyjskich €Ro€Vnierzyna lewo od Pi€Vata i potr€Wjny kordon €Ro€Vnierzy iturejskiej kohorty sojuszniczej na prawoode€S. A zatem Pi€Vat wst€Upi€V na pomost, zaciskaj€Uc odruchowow d€Voni niepotrzebn€U mu terazzapink€Q i mru€R€Uc oczy. Procurator mru€Ry€V je bynajmniej nie dlatego, €Re razi€Vo go s€Vo€Sce, nie, nie dlatego. Po prostu, nie wiadomo dlaczego, nie chcia€V widzie€Ћ skazanych, a wiedzia€V, €Re w €Tlad za nim wprowadzaj€U ich ju€R na pomost. Skoro tylko wysoko nad blokami kamienia, nad brzegiem ludzkiego morza pojawi€V si€Q bia€Vy, podszyty purpur€U p€Vaszcz, o uszy nie patrz€Ucego Pi€Vata uderzy€Va fala krzyku: €XHa-a-a...€Y Zrodzona gdzie€T daleko, a€R ko€Vo hipodromu, s€Vaba z pocz€Utku, nabra€Va si€Vy grzmotu, trwa€Va tak przez kilka sekund, a potem zacz€Q€Va!zacicha€Ћ. €XDostrzegli mnie€Y - !pomy€Tla€V procurator. Krzyk nie ucich€V ca€Vkiem, ale nieoczekiwanie zacz€U€V znowu #narasta€Ћ, rozhu€Tta€V si€Q, sta€V si€Q jeszcze g€Vo€Tniejszy ni€R przedtem i na tej drugiej jego !fali, jak piana na fali morskiej,zawrza€Vy gwizdy i pojedyncze,"daj€Uce si€Q rozr€W€Rni€Ћ w€Tr€Wd tego grzmotu j€Qki kobiet. €XTo ju€R ich wprowadzono - #pomy€Tla€V Pi€Vat - a te j€Qki, to !j€Qki kilku kobiet, kt€Wre t€Vum stratowa€V, kiedy run€U€V naprz€Wd€Y. Odczeka€V chwil€Q wiedz€Uc, €Re nie ma takiej si€Vy, kt€Wra kaza€Vaby t€Vumowi zamilkn€U€Ћ, zanim nie wyrzuci z siebie wszystkiego, co ma na sercu, inie zamilknie sam. A kiedy nadszed€V €Ww moment, "procurator wzni€Ws€V praw€U d€Vo€S"i w t€Vumie urwa€Vy si€Q ostatnie pomruki. Wtedy Pi€Vat nabra€V w piersi, ile tylko m€Wg€V, rozpalonego powietrza i jego schryp€Vy od komend g€Vos podni€Ws€V si€Q ponad tysi€Ucami g€V€Ww: - W imieniu Caesara Imperatora!... Procurator us€Vysza€V powt€Wrzony po kilkakro€Ћ, skandowany €Relazny krzyk - to €Ro€Vnierze obu kohort wznosz€Uc w g€Wr€Q w€V€Wcznie i or€Vy zawrzasn€Qli straszliwie: - Niech €Ryje Caesar!!! %Pi€Vat uni€Ws€V g€Vow€Q ku s€Vo€Scu. Zap€Von€U€V pod jego powiekami #zielony ogie€S, m€Wzg zaj€U€V si€Q od tego p€Vomienn€U i poszybowa€Vy ponad t€Vumem ochryple aramejskie s€Vowa: - Czterech przest€Qpc€Ww zatrzymanych w Jeruszalaim za morderstwa, podburzanie !do buntu, obraz€Q praw i religii skazanych zosta€Vo na ha€Sbi€Uc€U €Tmier€Ћ przez rozpi€Qcie na s€Vupach. Wyrok zostanie niebawem wykonany ma Nagiej G€Wrze. Imiona tych przest€Qpc€Ww - Dismos, Gestas,Bar Rawan i Ha-Nocri. Oto stoj€U przed wami. "Pi€Vat wskaza€V d€Voni€U na prawo.Nie widzia€V skazanych, ale "wiedzia€V, €Re s€U tam, gdzie by€Ћ powinni. T€Vum odpowiedzia€V przeci€Ug€Vym pomrukiem, jakbyzdumienia, a mo€Re ulgi. Kiedy #pomruk ten umilk€V, Pi€Vat wo€Va€V dalej: - Ale straceni zostan€U tylko trzej spo€Tr€Wd nich, albowiem zgodnie z prawem i obyczajemna cze€T€Ћ €Twi€Qta Paschy wspania€Vomy€Tlny Caesar Imperator jednemu z nich, wybranemu za zgod€U w€Vadz rzymskich przez Ma€Vy Sanhedryn, darowuje jego godne pogardy €Rycie. !Pi€Vat wykrzykiwa€V te s€Vowa, a zarazem s€Vucha€V, jak zamieraj€U ostatnie pomruki t€Vumu, jak zapada wielka cisza. €Ќaden szept ani westchnienie nie dobiega€Vy teraz do jego uszu, by€Va nawet taka chwila, w kt€Wrej "Pi€Vatowi zacz€Q€Vo si€Q wydawa€Ћ,€Re wszystko doko€Va niego znikn€Q€Vo. Znienawidzone miasto umar€Vo i tylko on jedenstoi w pal€Ucych promieniach wysokiego s€Vo€Sca z twarz€U zanurzon€U w niebie. Pi€Vat jeszcze przez chwil€Q "przed€Vu€Ra€V t€Q cisz€Q, a potem znowu zacz€U€V krzycze€Ћ: "- Imi€Q tego, kt€Wry za chwil€Q w waszej przytomno€Tci odzyska wolno€T€Ћ... Zrobi€V jeszcze jedn€U pauz€Q, zanim wypowie to imi€Q, !zastanowi€V si€Q, czy powiedzia€Vwszystko, co nale€Ra€Vo, wiedzia€V bowiem, €Re martwe miasto zmartwychwstanie, skoro tylko padnie imi€Q wybra€Sca, a wtedy nic z tego,co powie, nie b€Qdzie ju€R us€Vyszane. €XCzy to wszystko? - !bezg€Vo€Tnie szepn€U€V do siebie Pi€Vat. - Tak, to wszystko. - Zatem - imi€Q!€Y I rozpo€Tcieraj€Uc nad "milcz€Ucym miastem g€Vosk€Q €Xr€Y zawo€Va€V: - Bar Rawan! I wyda€Vo mu si€Q nagle, €Re "s€Vo€Sce d€Њwi€Qcznie p€Qk€Vo nad jego g€Vow€U i zala€Vo mu uszy ogniem. Hasa€Vo w tym ogniu wycie, piski, j€Qki, €Tmiechy i gwizdy. $Pi€Vat odwr€Wci€V si€Q i przeszed€V przez pomost w stron€Q schod€Ww, nie patrzy€V na nic, €Tledzi€V tylko, by si€Q nie potkn€U€Ћ, r€W€Rnobarwn€U szachownic€Q kamyk€Ww pod nogami. Wiedzia€V, €Re jak grad lec€U teraz na pomost za jego plecami br€Uzowe monety i orzeszki palmowe, €Re w !wyj€Ucej ci€Rbie ludzie tratuj€U si€Q i w€Va€R€U sobie wzajem na ramiona, byle tylko zobaczy€Ћ na w€Vasne oczy €Ww cud - cz€Vowieka, kt€Wry by€V ju€R we w€Vadaniu €Tmierci i kt€Wry "wyrwa€V si€Q z jej rak. Byle tylkozobaczy€Ћ, jak legioni€Tci zdejmuj€U ze€S wi€Qzy, sprawiaj€Uc mu tym mimo woli dokuczliwy b€Wl w wywichni€Qtych w czasie €Tledztwa r€Qkach, jak cz€Vowiek"ten, krzywi€Uc si€Q i poj€Qkuj€Uc,u€Tmiecha si€Q zarazem nieprzytomnym, bezmy€Tlnym u€Tmiechem. Wiedzia€V, €Re jednocze€Tnie eskorta prowadzi ku bocznym schodkom trzech zwi€Uzanych wi€Q€Њni€Ww, €Re wyprowadzi ich !za chwil€Q na drog€Q wiod€Uc€U kuzachodowi, za miasto, na Nag€U G€Wr€Q. Podni€Ws€V oczy dopiero wtedy, kiedy znalaz€V si€Q poza pomostem i wiedzia€V, "€Re nic mu ju€R nie grozi, €Re niemo€Re ju€R zobaczy€Ћ skaza€Sc€Ww. !Do pomruk€Ww t€Vumu, kt€Wry ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB!€КK; ":ц c€† # И cщ $и cL %ь(š YЏ &†2 c€ '†=k %si€Q zacz€U€V ucisza€Ћ, do€V€Uczy€Vy si€Q przenikliwe krzyki herold€Ww, powtarzaj€Ucych po aramejsku i po grecku to wszystko, co wykrzycza€V z pomostu procurator. Pi€Vat $us€Vysza€V r€Wwnie€R przybli€Raj€Ucysi€Q rozdygotany tupot ko€Sskich kopyt i weso€Vy, urywany g€Vos tr€Ubki. A potem us€Vysza€V jeszcze przenikliwe gwizdy ch€Vopc€Ww, kt€Wrzy obsiedli dachy dom€Ww przy ulicy, prowadz€Ucej od targowiska do placu przy hipodromie, i okrzyki €XUwaga...€Y !Samotny €Ro€Vnierz, kt€Wry sta€V !po€Trodku pustej cz€Q€Tci placu, ostrzegawczo pomacha€V trzymanym w r€Qku znakiem. Procurator, legat legionu, sekretarz i €Ro€Vnierze eskorty przystan€Qli. Ala jezdnych wypad€Va cwa€Vem !na plac, przeci€Q€Va go na ukos, omijaj€Uc bokiem zgromadzone t€Vumy, by przez zau€Vek obok obro€Tni€Qtych winem mur€Ww obronnych najkr€Wtsz€U drog€U pop€Qdzi€Ћ na Nag€U G€Wr€Q. Cwa€Vuj€Ucy na czele ma€Vy jak wyrostek i ciemny jak Mulat Syryjczyk, dow€Wdca ali, zr€Wwnawszy si€Q z Pi€Vatem krzykn€U€V co€T przenikliwie i wyszarpn€U€V miecz z pochwy. Jego dziki, spieniony kary ko€S uskoczy€V i stan€U€V d€Qba. Dow€Wdca wcisn€U€V miecz do pochwy, kr€Wtkim biczem smagn€U€V konia po karku, wyr€Wwna€V do szeregu, dopad€V zau€Vka, przeszed€V w galop. Za nim tr€Wjkami przemkn€Qli w chmurach kurzu je€Њd€Њcy, podskakiwa€Vy groty lekkich bambusowych dzid, przelatywa€Vy obok procuratoratwarze o bia€Vych, po€Vyskliwych, weso€Vo wyszczerzonych z€Qbach, twarze, kt€Wre pod bia€Vymi zawojami wydawa€Vy si€Q by€Ћ jeszcze smaglejsze. Wzbijaj€Uc kurz a€R pod niebo, ala wpad€Va w zau€Vek, ko€Vo Pi€Vata przemkn€U€V ostatni %€Ro€Vnierz, jarzy€Va si€Q w s€Vo€Scu tr€Ubka, kt€Wr€U mia€V przewieszon€U przez rami€Q. #Pi€Vat d€Voni€U os€Voni€V twarz od kurzu i krzywi€Uc si€Q z niezadowoleniem ruszy€V dalej, kieruj€Uc si€Q ku bramie ogrod€Ww pa€Vacowych, a legat, sekretarz i €Ro€Vnierze eskorty szli za nim. By€Va mniej wi€Qcej dziesi€Uta rano. 3. Dow€Wd si€Wdmy Tak, by€Va mniej wi€Qcej dziesi€Uta rano, wielce szanowny Iwanie Niko€Vajewiczu - powiedzia€V profesor. Poeta, jak cz€Vowiek, kt€Wry dopiero co si€Q obudzi€V, !przesun€U€V d€Voni€U po twarzy i spostrzeg€V, €Re na PatriarszychPrudach zapad€V ju€R wiecz€Wr. Po czarnej wodzie stawu €Tlizga€Va si€Q lekka €V€Wdka, s€Vycha€Ћ by€Vo plusk wiose€V i €Tmieszek znajduj€Ucej si€Q w €V€Wdce obywatelki. Na €Vawkach w alejkach pojawi€Va si€Q publiczno€T€Ћ, ale tylko na trzech bokach kwadratu, na czwartym, gdzie siedzieli nasi znajomi, by€Vo nadal pusto. Niebo nad Moskw€U jakby wyp€Vowia€Vo i zupe€Vnie "wyra€Њnie wida€Ћ by€Vo ksi€Q€Ryc w!pe€Vni, jeszcze nie z€Voty, tylkobia€Vy. Powietrze sta€Vo si€Q !ch€Vodniejsze i g€Vosy pod lipamibrzmia€Vy teraz €Vagodniej, po wieczornemu. €XJak mog€Vem nawet nie zauwa€Ry€Ћ, kiedy on nam tu !opowiedzia€V ca€V€U t€Q bzdurn€U bajd€Q? - ze zdumieniem pomy€Tla€V Bezdomny. - Przecie€R!ju€R wiecz€Wr. A mo€Re on nic niem€Wwi€V, mo€Re po prostu !zasn€U€Vem i to wszystko mi si€Q przy€Tni€Vo?€Y Nale€Ry jednak s€Udzi€Ћ, i€R to profesor opowiada€V, inaczej bowiem musieliby€Tmy przyj€U€Ћ, €Re dok€Vadnie to samo przy€Tni€Vo si€Q Berliozowi, poniewa€R powiedzia€V wpatruj€Uc si€Q uwa€Rnie w twarz cudzoziemca: - Pa€Sskie opowiadanie, profesorze, jest nadzwyczaj interesuj€Uce, aczkolwiek ca€Vkowicie sprzeczne z Ewangelia. %- Na lito€T€Ћ - u€Tmiechn€U€V si€Q z pob€Va€Rliwa ironi€U profesor - kto jak kto, ale pan powinien wiedzie€Ћ, €Re nic z tego, co zosta€Vo opisane w Ewangelii, nie mia€Vo miejsca naprawd€Q i je€Reli zaczniemy powo€Vywa€Ћ si€Q na Ewangeli€Q jako na #€Њr€Wd€Vo historyczne... - Profesor#zn€Ww si€Q u€Tmiechn€U€V, a Berlioz#zaj€Ukn€U€V si€Q; bo dos€Vownie to samo m€Wwi€V Bezdomnemu, id€Ucz nim Bronn€U w stron€Q Patriarszych Prud€Ww. - Ma pan racj€Q - powiedzia€V Berlioz - ale obawiam si€Q, €Re !nikt nie mo€Re potwierdzi€Ћ, i€R to, co pan nam opowiedzia€V, zdarzy€Vo si€Q istotnie. - E, nie. Jest kto€T, kto to mo€Re potwierdzi€Ћ - €Vamanym rosyjskim j€Qzykiem, z ogromn€U pewno€Tci€U siebie o€Twiadczy€V profesor i niespodziewanie tajemniczym gestem zach€Qci€V #przyjaci€W€V, aby przysun€Qli si€Q bli€Rej. !A kiedy pochylili si€Q ku niemu z obu stron, powiedzia€V ju€R bez cienia obcego akcentu, kt€Wry diabli wiedz€U czemu to si€Q u niego pojawia€V, to znika€V: - Rzecz w tym - tu profesor %rozejrza€V si€Q l€Qkliwie i zacz€U€V szepta€Ћ - €Re sam przy tym by€Vem. By€Vem i na tarasie u Poncjusza Pi€Vata i w ogrodzie,kiedy rozmawia€V z Kajfaszem, i na pomo€Tcie, oczywi€Tcie potajemnie, incognito, je€Tli tak mo€Rna powiedzie€Ћ, wi€Qc bardzo prosz€Q - nikomu ani s€Vowa, ca€Vkowita dyskrecja, t€T€T€T... Zapad€Vo milczenie, Berlioz zblad€V. - A pan... od jak dawna jest pan w Moskwie? - zapyta€V dr€R€Ucym g€Vosem. - W€Va€Tnie przyjecha€Vem - niepewnie odpowiedzia€V profesor. Dopiero teraz literatom przysz€Vo do g€Vowy, aby uwa€Rnie popatrze€Ћ mu w oczy, i przekonali si€Q, €Re w !lewym, zielonym, p€Vonie ob€V€Qd,prawe za€T - jest czarne, martwe i puste. €XNo, wszystko jest jasne - panicznie pomy€Tla€V Berlioz - Ten Niemiec albo ju€R przyjecha€V ob€V€Ukany, albo dopiero co zwariowa€V akurat na Patriarszych Prudach. €adna historia!€Y Tak, rzeczywi€Tcie, wszystko !stawa€Vo si€Q zrozumia€Ve - i to co najmniej dziwne €Tniadanie u nieboszczyka filozofa Kanta,i idiotyczna gadanina o Annuszce i oleju s€Vonecznikowym, i przepowiednie o odci€Qtej g€Vowie, i wszystko inne - profesor by€V ob€V€Ukany. Berlioz natychmiast zorientowa€V si€Q, co nale€Ry !robi€Ћ. Osun€U€V si€Q na oparcie €Vawki i za plecami profesora mrugn€U€V do Bezdomnego: nie spieraj si€Q z nim. Ale wytr€Ucony z r€Wwnowagi poeta nie zrozumia€V. - Tak, tak, tak - z podnieceniem m€Wwi€V Berlioz. - C€W€R, to wszystko jest do€T€Ћ prawdopodobne... i Poncjusz Pi€Vat, i taras, i tak dalej... nawet bardzo prawdopodobne...A pan przyjecha€V sam czy mo€Re z ma€V€Ronk€U? - Sam, sam, ja zawsze jestem sam - gorzko odpar€V profesor. - A gdzie s€U pa€Sskie rzeczy, profesorze? - przymilnie wypytywa€V Berlioz. - W €XMetropolu€Y? Gdzie si€Q pan zatrzyma€V? - Ja? Nigdzie - odpowiedzia€V ob€V€Ukany Niemiec, a jego zielone oko dziko i sm€Qtnie b€V€Udzi€Vo po stawie. !- Co?... A... gdzie pan ma zamiar mieszka€Ћ? - W pana mieszkaniu - bezczelnie odpowiedzia€V wariat i przymru€Ry€V oko. "- Ja... by€Vbym szalenie rad... - wybe€Vkota€V Berlioz - ale prosz€Q mi wierzy€Ћ, €Re u mnie b€Qdzie panu niewygodnie... a w€XMetropolu€Y s€U znakomite apartamenty, to naprawd€Q €Twietny hotel. !- A diab€Va te€R nie ma? - nagle weso€Vo zapyta€V Iwana Niko€Vajewicza chory. - Diab€Va te€R... - Nie sprzeciwiaj mu si€Q - samymi wargami szepn€U€V Berlioz przechylaj€Uc si€Q za plecami profesora i robi€Uc miny do poety. - Nie ma €Radnego diab€Va! - Iwan Niko€Vajewicz doprowadzony do ostateczno€Tci ca€Vym tym cyrkiem wykrzykn€U€V zupe€Vnie nie to, co trzeba. - Co to za ob€V€Qd! Czy€Tcie poszaleli? Ob€V€Ukany wybuchn€U€V takim !€Tmiechem, €Re z lipy, pod kt€Wra#sta€Va €Vawka, wyfrun€U€V wr€Wbel. - To naprawd€Q zaczyna by€Ћ ciekawe - powiedzia€V trz€Qs€Uc si€Q ze €Tmiechu - co to si€Q u was dzieje? Czego by€T nie tkn€U€V, tego nie ma - nagle "przesta€V si€Q €Tmia€Ћ i, co przy chorobie umys€Vowej zupe€Vnie zrozumia€Ve, po nadmiernej weso€Vo€Tci wpad€V w drug€U skrajno€T€Ћ i zirytowany zakrzykn€U€V surowo: - Wi€Qc to znaczy, €Re go nie ma, tak? "- Prosz€Q si€Q uspokoi€Ћ, prosz€Q !si€Q uspokoi€Ћ, profesorze - nie chc€Uc denerwowa€Ћ chorego mamrota€V Berlioz. - Niech pan tu chwileczk€Q posiedzi z towarzyszem Bezdomnym, a jatylko skocz€Q na r€Wg do telefonu, a potem zaraz pana odprowadzimy, dok€Ud pan "tylko b€Qdzie sobie €Ryczy€V. Pan przecie€R nie zna miasta... Plan Berlioza nale€Ry uzna€Ћ za jedynie s€Vuszny - nale€Ra€Vo pobiec do najbli€Rszego automatu i zawiadomi€Ћ biuro turystyki zagranicznej, €Re przyby€Vy w€Va€Tnie z zagranicy konsultant znajduje si€Q na Patriarszych Prudach w stanie najwyra€Њniej odbiegaj€Ucym odnormy. Trzeba z nim koniecznie co€T zrobi€Ћ, bo sprawa przybiera zdecydowanie nieprzyjemny obr€Wt. - Zadzwoni€Ћ? No c€W€R, niech pan dzwoni - ze smutkiem wyrazi€V zgod€Q chory i nagle poprosi€V €Rarliwie - ale na po€Regnanie b€Vagam pana, niech pan uwierzy chocia€R w to, €Re istnieje diabe€V. O nic wi€Qcej nie prosz€Q. Niech mi pan wierzy, €Re na to istnieje si€Wdmy dow€Wd, nie do obalenia,i dow€Wd ten niebawem zostanie panu przedstawiony, - Dobrze, dobrze - powiedzia€V !z udan€U serdeczno€Tci€U Berlioz mrugaj€Uc do zdenerwowanego poety, kt€Wremu wcale nie "u€Tmiecha€Va si€Q rola stra€Rnika przy ob€V€Ukanym Niemcu, i !ruszy€V w stron€Q tego wyj€Tcia, kt€Wre znajdowa€Vo si€Q na rogu Bronnej i Jermo€Vajewskiej. Profesor natychmiast rozpogodzi€V si€Q i jakby ozdrowia€V. - Michale Aleksandrowiczu! - zawo€Va€V za Berliozem. Redaktor drgn€U€V, odwr€Wci€V "g€Vow€Q, ale sam siebie uspokoi€V,€Re najpewniej jego imi€Q r€Wwnie€R jest profesorowi znane z gazet. A profesor wo€Va€V przez zwini€Qte w tr€Ubk€U d€Vonie: - Je€Tli pan sobie €Ryczy, to natychmiast ka€R€Q wys€Va€Ћ depesz€Q do pa€Sskiego wujka do Kijowa! Berlioza zn€Ww przeszed€V dreszcz. Sk€Ud wariat wie o wujku z Kijowa? Przecie€R o tym na pewno nie pisa€Va €Radnagazeta. Ee... Czy Bezdomny niema jednak racji? A je€Tli te dokumenty s€U lipne? Co za przedziwny facet... Trzeba zadzwoni€Ћ, natychmiast trzeba zadzwoni€Ћ! Faceta szybko wyja€Tni€U. $I nie s€Vuchaj€Uc d€Vu€Rej, Berlioz pobieg€V dalej. Tu€R przy wyj€Tciu na Bronn€U podni€Ws€V si€Q z €Vawki na spotkanie redaktora obywatel identycznie taki sam, jak ten,kt€Wry przedtem w €Twietle !s€Vo€Sca utka€V si€Q z t€Vustego !upa€Vu. Tylko €Re teraz nie by€V ju€R ulepiony z powietrza, by€V normalny, z krwi i ko€Tci. W zapadaj€Ucym zmierzchu !Berlioz wyra€Њnie zobaczy€V, €Re facet ma w€Usiki jak kurze !pi€Wrka, male€Skie ironiczne i na wp€W€V pijane oczka, a kraciaste!porci€Qta podci€Ugni€Qte s€U tak wysoko, €Re wida€Ћ brudne bia€Ve skarpetki. Berlioz a€R si€Q cofn€U€V, ale !uspokoi€Va go my€Tl, €Re jest to po prostu g€Vupi zbieg !okoliczno€Tci i €Re w og€Wle nie pora si€Q nad tym zastanawia€Ћ. - Szukacie wyj€Tcia, obywatelu? - zardzewia€Vym tenorem zasi€Qgn€U€V informacji !kraciasty typ. - T€Qdy, prosz€Q. Prosto, a traficie, gdzie nale€Ry. Daliby€Tcie za dobr€U rad€Q na €Ћwiartk€Q na wzmocnienie zdrowia by€Vego regenta ch€Wru cerkiewnego - "i, zgrywaj€Uc si€Q, facet zdj€U€V zamaszy€Tcie swoj€U d€Rokejsk€U czapeczk€Q. "Berlioz nie mia€V zamiaru d€Vu€Rejs€Vucha€Ћ €Rebrz€Ucego zgrywusa-dyrygenta, podbieg€V#do wyj€Tcia i po€Vo€Ry€V r€Qk€Q na $turnikiecie. Przekr€Qci€V go i ju€R zamierza€V postawi€Ћ stop€Q na szynach, kiedy w twarz bryzn€Q€Vo mu bia€Ve i czerwone €Twiat€Vo - na szklanej skrzynce"zap€Von€U€V napis: ,,Strze€R si€Q tramwaju€Y. I tramwaj ten natychmiast nadlecia€V skr€Qcaj€Uc w now€U tras€Q, z Jermo€Vajewskiej na Bronn€U. Kiedy zakr€Qci€V i wyszed€V na prost€U, niespodziewanie rozb€Vysn€U€V wewn€Utrz elektrycznym "€Twiat€Vem, zawy€V i doda€V gazu. !Ostro€Rny Berlioz, cho€Ћ sta€V w bezpiecznym miejscu, postanowi€V zawr€Wci€Ћ, #przesun€U€V r€Qk€Q na turnikiecie izrobi€V krok do ty€Vu. I wtedy !jego r€Qka ze€Tlizgn€Q€Va si€Q i spad€Va, noga niepowstrzymanie, jak po lodzie, pojecha€Va po kocich €Vbach schodz€Ucych uko€Tnie w d€W€V ku szynom tramwajowym, drug€U jego nog€Q poderwa€Vo i Berlioza wyrzuci€Vo na torowisko. Staraj€Uc si€Q z€Vapa€Ћ za cokolwiek upad€V na wznak, ty€Vem g€Vowy niezbyt mocno uderzy€V o bruk i zd€U€Ry€V jeszcze zobaczy€Ћ wysoko nad !sob€U poz€Vocisty ksi€Q€Ryc, ale czy by€V on po prawej, czy po !lewej - tego ju€R nie wiedzia€V. !Micha€V Aleksandrowicz zd€U€Ry€V przekr€Qci€Ћ si€Q na bok, w€Tciek€Vym ruchem, w tej€Re sekundzie podci€Ugn€U€V nogi podbrzuch, odwr€Wci€V si€Q i zobaczy€V niepowstrzymanie "p€Qdz€Uc€U na niego zbiela€V€U ze zgrozy twarz prowadz€Ucej tramwaj kobiety i jej czerwon€U opask€Q. Nie $krzykn€U€V, ale ca€Va ulica wok€W€V niego zaskowycza€Va rozpaczliwymi kobiecymi g€Vosami. Kobieta-motorniczy szarpn€Q€Va elektryczny hamulec, wagon osiad€V z nosem przy ziemi, potem b€Vyskawicznie podskoczy€V, z brz€Qkiem i !€Voskotem posypa€Vy si€Q z okien szyby. I wtedy w m€Wzgu Berlioza kto€T rozpaczliwie krzykn€U€V: €XA jednak!€Y Raz jeszcze, ostatni raz, mign€U€V ksi€Q€Ryc, ale rozlatuj€Ucy si€Q na kawa€Vki, potem zapanowa€Va ciemno€T€Ћ. Tramwaj najecha€V na Berlioza ina bruk pod sztachety Patriarszej alei wypad€V okr€Ug€Vy ciemny przedmiot. Przedmiot ten stoczy€V si€Q na d€W€V i podskoczy€V na kocich €Vbach jezdni. "By€Va to odci€Qta g€Vowa Berlioza. 4. Pogo€S Ucich€Vy histeryczne krzyki kobiet, milicyjne gwizdki odgwizda€Vy swoje, jedna karetka pogotowia zabra€Va do kostnicy bezg€Vowe cia€Vo i osobno g€Vow€Q, druga za€T - poranion€U od€Vamkami szk€Va !€Tlicznotk€Q, kt€Wra prowadzi€Va tramwaj, dozorcy w bia€Vych fartuchach zmietli rozbite szk€Vo, posypali piaskiem ka€Vu€R€Q krwi, poeta za€T jak upad€V na €Vawk€Q, nie zd€U€Rywszy dobiec do wyj€Tcia,tak na niej pozosta€V. Kilkakrotnie pr€Wbowa€V wsta€Ћ, ale nogi odmawia€Vy mu pos€Vusze€Sstwa - Bezdomnemu !przydarzy€Vo si€Q co€T, co mo€Rna!por€Wwna€Ћ jedynie do parali€Ru. Pobieg€V do wyj€Tcia, skoro tylko us€Vysza€V pierwszy krzyk,widzia€V podskakuj€Uc€U po kamieniach jezdni g€Vow€Q. Widok ten niemal przyprawi€V go o szale€Sstwo. Upad€V na #€Vawk€U i a€R do krwi ugryz€V si€Q !w r€Qk€U. Zapomnia€V oczywi€Tcie o zwariowanym Niemcu i tylko jedno stara€V si€Q teraz zrozumie€Ћ; jak to mo€Re by€Ћ - dopiero co rozmawia€V z Berliozem, a teraz, dos€Vownie #w minut€Q p€W€Њniej - ta g€Vowa... Przej€Qci ludzie biegli alejk€U !obok poety, wo€Vali co€T, ale do !Iwana ich s€Vowa nie dociera€Vy. Nagle niespodziewanie tu€R przed nim wpad€Vy na siebie dwie kobiety. jedna z nich ostronosa i rozczochrana, tu€R nad uchem poety krzykn€Q€Va dodrugiej, co nast€Qpuje: - Annuszka, to nasza Annuszka! Ta z Sadowej! To !wszystko przez ni€U... Kupi€Va w spo€Rywczym olej s€Vonecznikowy i trzask litr€Wwk€U o turnikiet. Oj, wyklina€Va, na czym €Twiat stoi,#ca€Va sp€Wdnice sobie u€Twini€Va! Aon, biedak, pewnikiem #po€Tlizgn€U€V si€Q, no i pojecha€V na szyny... Ze wszystkiego, co krzycza€Va kobieta, dotar€Vo do nieprzytomnego m€Wzgu poety jedno tylko s€Vowo - €XAnnuszka€Y... - Annuszka... Annuszka? - zamamrota€V rozgl€Udaj€Uc si€Q trwo€Rnie. - Zaraz, zaraz... Do s€Vowa €XAnnuszka€Y do€V€Uczy€Vy s€Vowa €Xolej s€Vonecznikowy€Y, a nast€Qpnie, nie wiadomo dlaczego, #€XPoncjusz Pi€Vat€Y. Pi€Vata poeta odrzuci€V i zacz€U€V €V€Uczy€Ћ ogniwa €Va€Scucha poczynaj€Uc od s€Vowa €XAnnuszka€Y. Ogniwa !te po€V€Uczy€Vy si€Q nader szybkoi zaprowadzi€Vy natychmiast dozwariowanego profesora. "€XNo, tak! Przecie€R to w€Va€Tnie ten wariat powiedzia€V, €Re zebranie si€Q nie odb€Qdzie, poniewa€R Annuszka rozla€Va olej. I prosz€Q - rzeczywi€Tcie si€Q nie odb€Qdzie. Nie do€T€Ћ tego, przecie€R tamten powiedzia€V wprost, €Re Berliozowi utnie g€Vow€Q kobieta? Tak, tak, tak! A tramwaj prowadzi€Va kobieta! Co to wszystko ma znaczy€Ћ?€Y Nie pozostawa€V nawet cie€S w€Utpliwo€Tci, €Re tajemniczy konsultant z g€Wry dok€Vadnie wszystko wiedzia€V o "straszliwej €Tmierci Berlioza. Tu dwie my€Tli przeszy€Vy m€Wzg poety. Pierwsza: €XZawracanie "g€Vowy, to nie €Raden wariat€Y. I druga: €XCzy przypadkiem ten profesor tego wszystkiego samnie zorganizowa€V?€Y €XNo dobrze, ale w jaki spos€Wb?! Ee, tego to my si€Q raz-dwa dowiemy!€Y Iwan Bezdomny ogromnym wysi€Vkiem woli zmusi€V si€Q do powstania z €Vawki i pobieg€V tam, gdzie przed chwil€U rozmawia€V z profesorem. Okaza€Vo si€Q, €Re cudzoziemiec na szcz€Q€Tcie jeszcze nie odszed€V. Na Bronnej zapalono ju€R latarnie, a nad Patriarszymi $Prudami p€Von€U€V z€Voty ksi€Q€Ryc iw jego nieodmiennie oszuka€Sczym €Twietle wyda€Vo si€Q poecie, €Re profesor stoi obok €Vawki, ale trzyma pod !pach€U nie lask€Q, lecz szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїП(pщ c~ )Y # cс *|W cD+г! cЇ,д,BM -5b `€WNatr€Qtny zdymisjonowany regent cerkiewnego ch€Wru siedzia€V na miejscu, kt€Wre jeszcze niedawno zajmowa€V Bezdomny. Obecnie dawny dyrygent cerkiewny wcisn€U€V sobie na nos najoczywi€Tciej zb€Qdne binokle, w kt€Wrych jedno szk€Vo by€Vo p€Qkni€Qte, drugiego za€T brakowa€Vo w !og€Wle... Dzi€Qki temu kraciasty obywatel sta€V si€Q jeszcze paskudniejszy, ni€R by€V w€Wwczas, gdy wskazywa€V Berliozowi drog€Q prowadz€Uc€U na szyny. Iwan ze zmartwia€Vym sercem zbli€Ry€V si€Q do profesora, spojrza€V mu w twarz i upewni€V "si€Q, €Re €Radnych oznak ob€V€Qdu na tej twarzy nie ma i nie by€Vo. - Niech si€Q pan przyzna, kim pan jest? - g€Vucho zapyta€V Iwan. Cudzoziemiec nachmurzy€V si€Q, spojrza€V na poet€Q, jakby go !widzia€V pierwszy raz w €Ryciu, iodpowiedzia€V nieprzyja€Њnie: $- Nie rozumie€Ћ... m€Wwi€Ћ ruski... - Ten pan nie rozumie - wmiesza€V si€Q siedz€Ucy na €Vawce regent, cho€Ћ nikt go nieprosi€V o t€Vumaczenie s€V€Ww cudzoziemca. - Niech pan nie udaje! - gro€Њnie powiedzia€V Iwan i uczu€V, €Re mr€Wz mu przeszed€V po sk€Wrze. - Jeszcze przed !chwil€U €Twietnie pan m€Wwi€V po rosyjsku. Pan nie jest €Radnym Niemcem ani €Radnym profesorem! Jest pan szpiegiemi morderc€U! Pa€Sskie dokumenty! - wrzasn€U€V z w€Tciek€Vo€Tci€U. Zagadkowy profesor skrzywi€V swoje i tak ju€R krzywe usta, wzruszy€V ramionami. - Obywatelu - znowu w€V€Uczy€V si€Q do rozmowy ohydny regent.- Jakim prawem denerwujecie zagranicznego turyst€Q? Drogo za to zap€Vacicie! Za€T podejrzany konsultant przybra€V wynios€Vy wyraz #twarzy, odwr€Wci€V si€Q i poszed€V sobie. Iwan poczu€V, €Re jest bezradny. Z trudem €Vapi€Uc !oddech zwr€Wci€V si€Q do regenta:- Ej, obywatelu, pom€W€Rcie zatrzyma€Ћ przest€Qpc€U! To wasz obowi€Uzek! !Regent niezmiernie si€Q o€Rywi€V,zerwa€V si€Q, wrzasn€U€V: - Kt€Wry to? Gdzie on jest? Zagraniczny przest€Qpca? - oczka mu rado€Tnie zaigra€Vy. - Ten? Przest€Qpca? Pierwsza rzecz - trzeba krzycze€Ћ: ,,Na pomoc!€Y Inaczej zwieje. Wo€Vajmy razem, no! - i regent rozwar€V paszcz€Q. Stropiony Iwan us€Vucha€V dowcipnisia i zawo€Va€V ,,Na pomoc!€Y, regent za€T zrobi€V z "niego balona i nic nie zawo€Va€V. Samotny, ochryp€Vy krzyk Iwananie przyni€Ws€V dobrych rezultat€Ww. Jakie€T dwie pannice odskoczy€Vy od niego i Iwan us€Vysza€V: €Xpijany€Y. - A, to ty jeste€T z tej samej bandy? - wpadaj€Uc w gniew krzykn€U€V Iwan. - Chcesz mnie nabra€Ћ? Puszczaj! Iwan rzuci€V si€Q na prawo i regent te€R na prawo. Iwan - nalewo i tamten dra€S te€R na lewo. - Specjalnie pl€Uczesz mi si€Q pod nogami? - w furii wrzasn€U€V Iwan. - Ja i ciebie oddam w r€Qce milicji! !Spr€Wbowa€V z€Vapa€Ћ €Vajdaka za #r€Qkaw, ale chybi€V i nie z€Vapa€V nic, regent jakby si€Q pod ziemi€Q zapad€V. "Iwan j€Qkn€U€V, spojrza€V w dal i przy samym wyj€Tciu zobaczy€V znienawidzonego nieznajomego, kt€Wry ju€R nie by€V sam. Ten co najmniej !podejrzany regent zd€U€Ry€V si€Q przy€V€Uczy€Ћ do profesora. Trzecim w tej kompanii by€V kocur, kt€Wry nie wiadomo sk€Udsi€Q wzi€U€V, wyposa€Rony w zawadiackie w€Usy kawalerzysty, olbrzymi jak wieprz, czarny jak sadza lub !gawron. Ca€Va tr€Wjka ruszy€Va w ulic€Q Patriarsz€U, przy czym kocur szed€V na tylnych €Vapach. Iwan pobieg€V za €Vajdakami i od"razu przekona€V si€Q, €Re dogoni€Ћich b€Qdzie bardzo trudno. Tr€Wjka b€Vyskawicznie przemkn€Q€Va przez ulic€Q i znalaz€Va si€Q na Spirydonowce. Cho€Ћ Iwan nieustannie "przyspiesza€V kroku, odleg€Vo€T€Ћ miedzy nim a €Tciganymi nie "zmniejsza€Va si€Q. Poeta ani si€Q obejrza€V, jak przemierzy€V Spirydonowk€Q i znalaz€V si€Q przy Bramie Nikickiej, a tam jego sytuacja znacznie si€Q pogorszy€Va. Tu ju€R by€Vo t€Voczno. W dodatku szajka z€Voczy€Sc€Ww w€Va€Tnie postanowi€Va zastosowa€Ћ wypr€Wbowany bandycki fortel iucieka€Ћ w rozsypce. Regent nader zr€Qcznie wprasowa€V si€Q do autobusu, !kt€Wry na pe€Vnym gazie p€Qdzi€V w kierunku placu Arbackiego, iumkn€U€V. Iwan, zgubiwszy jednego ze €Tciganych, ca€V€U uwag€Q skoncentrowa€V na kocurze i zobaczy€V, €Re dziwny€Ww kot podszed€V do drzwi wagonu motorowego linii €XA€Y, kt€Wry sta€V na przystanku, bezczelnie odepchn€U€V wrzeszcz€Uc€U kobiet€Q, chwyci€Vza por€Qcz i nawet wykona€V pr€Wb€Q wr€Qczenia konduktorce dziesi€Utaka przez otwarte z powodu upa€Vu okno. Zachowanie si€Q kota wstrz€Usn€Q€Vo Iwanem do tego stopnia, €Re zastyg€V nieruchomo obok sklepu kolonialnego na rogu i wtedy !zdumia€V si€Q po raz drugi, i to znacznie silniej, tym razem zaprzyczyn€U konduktorki. Ta, skoro tylko zobaczy€Va w€Va€R€Ucego do tramwaju kota, wrzasn€Q€Va dygoc€Uc z w€Tciek€Vo€Tci: - Kotom nie wolno! Z kotami nie wolno! Psik! Wy€Va€Њ, bo zawo€Vam milicjanta! Ani konduktorki, ani !pasa€Rer€Ww nie zdziwi€Vo to, co by€Vo najdziwniejsze - nie to wi€Qc, €Re kot pakuje si€Q do tramwaju, to by€Voby jeszcze "p€W€V biedy, ale to, €Re zamierza zap€Vaci€Ћ za bilet! Kot okaza€V si€Q zwierzakiem nietylko wyp€Vacalnym, ale tak€Re zdyscyplinowanym. Na pierwszy okrzyk konduktorki przerwa€V natarcie, opu€Tci€V stopie€S i pocieraj€Uc monet€U w€Usy usiad€V na przystanku. Alegdy tylko konduktorka szarpn€Q€Va dzwonek i tramwaj "ruszy€V, kocur post€Upi€V tak, jakpost€Upi€Vby ka€Rdy, kogo wyrzucaj€U z tramwaju, a kto mimo to jecha€Ћ musi. Przeczeka€V, a€R min€U go wszystkie trzy wagony, po czym wskoczy€V na tylny zderzak ostatniego, €Vap€U obj€U€V stercz€Uc€U nad zderzakiem gumow€U rur€Q i pojecha€V, Zaoszcz€Qdziwszy w !ten spos€Wb dziesi€Q€Ћ kopiejek. Iwan zaj€Qty paskudnym kotem o ma€Vo nie straci€V z oczu !najwa€Rniejszego z ca€Vej tr€Wjki!- profesora. Ale, na szcz€Q€Tcie,przynajmniej ten nie zd€U€Ry€V mu umkn€U€Ћ. Iwan zobaczy€V szary beret w t€Vumie, przy samym rogu Wielkiej Nikickiej,czyli ulicy Hercena. Po sekundzie ju€R tam by€V. Nic mu to jednak nie da€Vo. Poeta przy€Tpieszy€V kroku, zacz€U€V nawet, roztr€Ucaj€Uc przechodni€Ww, biec truchtem, !ale ani o centymetr nie zbli€Ry€Vsi€Q do profesora. Cho€Ћ by€V ogromnie wzburzony,to przecie€R zdumiewa€Va go ta niesamowita szybko€T€Ћ po€Tcigu.Nie up€Vyn€Q€Vo nawet dwadzie€Tcia sekund, od kiedy min€U€V Bram€Q Nikick€U, a ju€R o€Tlepi€Vy go €Twiat€Va placu Arbackiego. Jeszcze kilka sekund i oto jaki€T ciemny zau€Vek z zapadni€Qtym trotuarem - tu w€Va€Tnie Iwan #przewr€Wci€V si€Q i st€Vuk€V sobie kolano. Znowu o€Twietlona arteria - ulica Kropotkina, potem zn€Ww zau€Vek, potem Osto€Renka, jeszcze jaki€T zau€Vek, ponury, wstr€Qtny, marnie o€Twietlony. I w€Va€Tnie tutaj poeta ostatecznie straci€V z oczu tego, kt€Wrego tak bardzo chcia€V dogoni€Ћ. Profesor znik€V. Poeta stropi€V si€Q, ale nie na d€Vugo, nagle doszed€V bowiem do przekonania, €Re profesor niezawodnie musi znajdowa€Ћ si€Q w domu numer trzyna€Tcie, ito niew€Utpliwie w mieszkaniu pod czterdziestym si€Wdmym. Wpad€V do bramy, lotem b€Vyskawicy wbieg€V na pierwszepi€Qtro, odnalaz€V w€Va€Tciwe !drzwi i niecierpliwie zadzwoni€V. Oczekiwanie nie trwa€Vo d€Vugo. Otworzy€Va mu jaka€T pi€Qcioletnia dziewczynka i o nic nie pytaj€Uc natychmiast dok€Ud€T sobie posz€Va. Wielki, zapuszczony do ostatnich granic przedpok€Wj s€Vabo o€Twietla€Va male€Ska €Rar€Wwka zawieszona w k€Ucie, tu€R pod wysokim, czarnym z brudu sufitem. Na €Tcianie wisia€V rower bez opon, pod nimsta€V wielki, obity €Relazem kufer, a na p€W€Vce wieszaka le€Ra€Va zimowa czapka-uszanka. Jej uszy zwisa€Vy z p€W€Vki. Za jakimi€T drzwiami dono€Tny m€Qski g€Vos wradio gniewnie krzycza€V do wiersza. Iwan Niko€Vajewicz ani troch€Q nie straci€V pewno€Tci siebie, cho€Ћ znalaz€V si€Q w nieznanym miejscu. Ruszy€V prosto korytarzem, rozumuj€Uc nast€Qpuj€Uco: €XOczywi€Tcie #profesor ukry€V si€Q w €Vazience€Y.W korytarzu by€Vo ciemno. Wpadaj€Uc na €Tciany Iwan zauwa€Ry€V cieniutk€U smu€Rk€Q €Twiat€Va pod drzwiami. Zmaca€V klamk€Q i niezbyt mocno szarpn€U€V. Haczyk wyskoczy€V, !Iwan rzeczywi€Tcie znalaz€V si€Q w €Vazience i pomy€Tla€V, €Re jednak ma szcz€Q€Tcie. "Mia€V szcz€Q€Tcie, ale nie takie, jakiego by sobie €Ryczy€V. "Tchn€Q€Vo na€S wilgotne ciep€Vo i !przy €Twietle €Rarz€Ucego si€Q w !piecyku w€Qgla dojrza€V wielkie, wisz€Uce na €Tcianie koryta i wann€Q pokryt€U strasznymi czarnymi liszajami poodbijanejemalii. A w tej wannie sta€Va go€Va obywatelka, dok€Vadnie namydlona, z g€Ubk€U w d€Voni. Zmru€Ry€Va kr€Wtkowzroczne oczy, spojrza€Va na Iwana i, najwidoczniej na skutek !piekielnego o€Twietlenia bior€Uc go za kogo€T innego, powiedzia€Va cicho i weso€Vo: - Kiriuszka! Prosz€Q si€Q nie wyg€Vupia€Ћ! Czy pan !zwariowa€V... Zaraz wr€Wci FiodorIwanowicz. Niech pan si€Q stad "wynosi i to ju€R! - i zamierzy€Va si€Q na Iwana g€Ubk€U. Nieporozumienie by€Vo niew€Utpliwe i winien wszystkiemu by€V oczywi€Tcie poeta. Ale przyzna€Ћ si€Q do !tego nie zamierza€V, zawo€Va€V z wyrzutem: ,,Ach, rozpustnico!...€Y - i niezw€Vocznie, nie wiadomo po co, znalaz€V si€Q w kuchni. Nie by€Vo tam nikogo, tylko w p€W€Vmroku na blasze sta€Vo oko€Vo tuzina milcz€Ucych, zimnych prymus€Ww. Samotny #promie€S ksi€Q€Ryca przedar€V si€Q przez zakurzone, od lat nie myte okno i sk€Upo o€Twietla€V k€Ut, w kt€Wrym wisia€Va pokrytakurzem i osnuta paj€Qczyn€U zapomniana ikona. Zza jej obramowania Stercza€Vy dwie €Tlubne €Twiece. Pod wielk€U ikon€U wisia€V przyszpilony male€Ski papierowy €Twi€Qty obrazek. Nikt nie wie, co !op€Qta€Vo Iwana, ale nim wybieg€Vprzez kuchenne drzwi, przyw€Vaszczy€V sobie jedn€U €Twiec€Q i €Twi€Qty obrazek. Z tymi to przedmiotami mamrocz€Uc co€T, za€Renowany tym, co przed chwil€U prze€Ry€V w €Vazience, opu€Tci€V nieznane mieszkanie. Mimo woli stara€V !si€Q odgadn€U€Ћ, kim te€R m€Wg€V by€Ћ €Ww bezczelny Kiriuszka i czy to nie do niego przypadkiem nale€Ry wstr€Qtna uszanka. W pustej, beznadziejnej uliczce poeta rozejrza€V si€Q szukaj€Uc zbiega - nigdzie go nie by€Vo wida€Ћ. Wtedy powiedzia€V stanowczo sam do siebie: - To jasne, €Re jest nad rzek€U,nad Moskw€U! Naprz€Wd! Nale€Ra€Voby chyba zapyta€Ћ Iwana, czemu to przypuszcza, €Re znajdzie profesora akurat nad rzek€U, a nie w jakimkolwiek innym miejscu. Ale z tym w€Va€Tnie bieda, €Re nie mia€V go kto o to zapyta€Ћ. Obrzydliwa uliczka by€Va zupe€Vnie pusta. Niebawem mo€Rna by€Vo zobaczy€Ћ Iwana na granitowych stopniach nabrze€Ra rzeki Moskwy. !Iwan zrzuci€V z siebie odzienie, opiek€Q nad nim poruczy€V jakiemu€T sympatycznemu "brodaczowi, kt€Wry pali€V skr€Qta siedz€Uc obok podartej bia€Vej to€Vstojowskiej koszuli i rozsznurowanych zdeptanych but€Ww. Iwan pomacha€V r€Qkami, by och€Von€U€Ћ, i skoczy€V strza€Vk€U do wody. A€R dech mu zapar€Vo, taka zimna by€Va ta woda, pomy€Tla€V nawet, €Re chyba mu si€Q nie uda wyp€Vyn€U€Ћ na powierzchni€Q. "Jednak wyp€Vyn€U€V i z okr€Ug€Vymize zgrozy oczyma, parskaj€Uc i€Vapi€Uc powietrze, zacz€U€V p€Vywa€Ћ w czarnej cuchn€Ucej rop€U naftow€U wodzie, pomi€Qdzy zygzakowatymi "€Twiat€Vami nadbrze€Rnych latar€S.Kiedy mokry poeta przyskaka€V po stopniach do tego miejsca, gdzie zostawi€V pod opiek€U brodacza swoje ubranie, !okaza€Vo si€Q, €Re zgin€Q€Vo nie tylko ono, ale i sam brodacz. Dok€Vadnie tam, gdzie le€Ra€Vo rzucone na kup€Q ubranie poety, spoczywa€Vy teraz pasiaste kalesony, podarta koszula, €Twieca, €Twi€Qty obrazek i pude€Vko zapa€Vek. W bezsilnej w€Tciek€Vo€Tci Iwan pogrozi€V nie wiadomo komu %pi€Q€Tci€U i przyobl€Wk€V si€Q w to, co zosta€Vo. Teraz zacz€Q€Vy go niepokoi€Ћ dwie sprawy. Po pierwsze to, €Re zgin€Q€Va legitymacja Massolitu, z kt€Wr€U si€Q nigdy nie rozstawa€V, po drugie - pytanie, czy uda mu si€Q w tymstanie przej€T€Ћ przez miasto bez przeszk€Wd? W samych kalesonach?... Niby co komu do !tego, ale lepiej przecie€R, €Reby nikt si€Q nie przyczepi€V i nie zatrzyma€V go. Iwan oberwa€V guziki od kaleson€Ww w tych miejscach, gdzie zapina€Vy si€Q przy !kostce, licz€Uc na to, €Re w tej wersji kalesony b€Qd€U mog€Vy uchodzi€Ћ za letnie spodnie, wzi€U€V obrazek, €Twiec€Q i zapa€Vki i ruszy€V powiedziawszysobie: - Do Gribojedowa! On niew€Utpliwie jest tam! Miasto €Ry€Vo ju€R wieczornym €Ryciem. Wzbijaj€Uc kurz przelatywa€Vy szcz€Qkaj€Uce €Va€Scuchami ci€Q€Rar€Wwki. Na platformach ci€Q€Rar€Wwek, na workach le€Reli do g€Wry brzuchami jacy€T m€Q€Rczy€Њni. Wszystkie okna by€Vy szeroko pootwierane. W ka€Rdym p€Von€Q€Vo pod pomara€Sczowym aba€Rurem €Twiat€Vo, ze wszystkich okien, ze wszystkich drzwi, ze wszystkich bram, z dach€Ww i ze strych€Ww, z piwnic i z podw€Wrek bucha€V ochryp€Vy ryk poloneza z €XEugeniusza Oniegina€Y. Obawy Iwana w ca€Vej pe€Vni si€Qpotwierdzi€Vy - przechodnie zwracali na€S uwag€Q, ogl€Udali si€Q za nim. Z tej przyczyny poeta postanowi€V nie $korzysta€Ћ z g€V€Wwnych ulic i i€T€Ћdalej zau€Vkami, gdzie ludzie "nie s€U tak natr€Qtni i gdzie s€U mniejsze szans€Q na to, €Re b€Qd€U si€Q czepia€Ћ bosego cz€Vowieka zam€Qczaj€Uc go pytaniami o kalesony, kt€Wre uparcie nie chcia€Vy si€Q upodobni€Ћ do spodni. Iwan tak w€Va€Tnie zrobi€V, $zag€V€Qbi€V si€Q w tajemnicz€U sie€Ћ arbackich zau€Vk€Ww, przekrada€V si€Q pod €Tcianami, straszliwie zezowa€V na boki, co chwila ogl€Uda€V si€Q, Czasami chowa€V si€Q do bram, unika€V skrzy€Rowa€S ze €Twiat€Vami i eleganckich podjazd€Ww przed willami dyplomat€Ww. #I przez ca€V€U t€Q trudn€U drog€Q, nie wiedzie€Ћ czemu, niewypowiedzianie dr€Qczy€Va Iwana wszechobecna orkiestra,przy akompaniamencie kt€Wrej !oci€Q€Ra€Vy bas €Tpiewa€V o swej mi€Vo€Tci do Tatiany. 5. Co si€Q zdarzy€Vo w Gribojedowie Kremowy, staro€Twiecki pi€Qtrowy dom sta€V przy okr€Q€Rnych bulwarach w g€V€Qbi w€Ut€Vego ogrodu, kt€Wry oddziela€Vo od trotuaru ozdobne €Relazne ogrodzenie. Niewielki placyk przed domem by€V wyasfaltowany, zim€U wznosi€Va si€Q tam uwie€Sczona €Vopat€U zaspa, latem placyk przekszta€Vca€V si€Q w uroczy ogr€Wdek letniej restauracji ocieniony wielk€U markiz€U z €Raglowego p€V€Wtna. Dom €Ww nazywano €XDomem Gribojedowa€Y, poniewa€R jego w€Va€Tcicielk€U by€Va niegdy€T jakoby ciotka pisarza Aleksandra Gribojedowa. By€Va "jego w€Va€Tcicielk€U czy te€R nie by€Va - tego dok€Vadnie nie wiemy, zdaje si€Q nawet, €Re Gribojedow nie mia€V chyba €Radnej takiej ciotki-posesjonatki... Dom €Ww wszak€Re takie nosi€V miano. Co wi€Qcej, pewien blagier moskiewski opowiada€V, €Re jakoby na pierwszym pi€Qtrze tego domu, w okr€Ug€Vej sali kolumnowej, znakomity pisarz mia€V czyta€Ћ tej w€Va€Tnie rozpartej na kanapie ciotce fragmenty €XM€Udremu biada€Y. A!zreszt€U diabli to wiedz€U, mo€Rei czyta€V, nie jest to takie wa€Rne! Wa€Rne, €Re obecnie dom ten nale€Ra€V do Massolitu, na kt€Wrego czele sta€V do momentu, w kt€Wrym znalaz€V si€Qna Patriarszych Prudach, nieszcz€Qsny Micha€V Berlioz. Za przyk€Vadem cz€Vonk€Ww !Massolitu nikt nie m€Wwi€V €XDom Gribojedowa€Y, wszyscy natomiast m€Wwili po prostu !€XGribojedow€Y: €XPrzesiedzia€Vemwczoraj dwie godziny u Gribojedowa€Y. - €XNo i co?€Y - €XZa€Vatwi€Vem sobie Ja€Vt€Q na &miesi€Uc€Y. - €XBrawo!€Y Albo: €XId€Њ z tym do Berlioza, on dzi€T od czwartej do pi€Utej przyjmuje !u Gribojedowa€Y... I tak dalej w tym rodzaju. Massolit rozlokowa€V si€Q w Gribojedowie tak, €Re trudno sobie wyobrazi€Ћ, jak by to mo€Rna by€Vo zrobi€Ћ lepiej i wygodniej. Ka€Rdy wchodz€Ucy do Gribojedowa po niewoli zapoznawa€V si€Q przede wszystkim z komunikatami najprzer€W€Rniejszych klub€Ww sportowych, a tak€Re z grupowymi oraz indywidualnymi!zdj€Qciami cz€Vonk€Ww Massolitu, kt€Wrymi (zdj€Qciami, nie cz€Vonkami) obwieszone by€Vy €Tciany klatki schodowej prowadz€Ucej na pierwsze pi€Qtro. Na drzwiach najbli€Rszego pokoju na pi€Qtrze widnia€V wielki napis: €XSekcja w€Qdkarsko-urlopowa€Y, a obok umieszczono podobizn€Q z€Vapanego na w€Qdk€Q karasia. Na drzwiach pokoju numer dwa napisano co€T, co nie by€Vo tak zupe€Vnie zrozumia€Ve: €XJednodniowe delegacje tw€Wrcze. Prosz€Q si€Q zwraca€Ћ do M. Pod€Vo€Rnej€Y. Nast€Qpne drzwi d€Њwiga€Vy tekst lakoniczny, ale za to zupe€Vnie $ju€R niepoj€Qty: €XPierie€Vygino€Y. Nast€Qpnie komu€T, kto przypadkiem odwiedzi€V Gribojedowa, zaczyna€Vo miga€Ћw oczach na widok pstrz€Ucychlecz szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB.p cЗ/Š с c0kЏ c}1!р cр2њ+' cC3!7RGІsi€Q na orzechowych ciotczynych drzwiach napis€Ww:€XDo kolejki po papier mo€Rna si€Q zapisywa€Ћ u Poklewkiny€Y, €XKasa€Y, €XRepartycje i rozliczenia tek€Tciarzy estradowych€Y... Przecisn€Uwszy si€Q przez #d€Vug€U, zaczynaj€Uc€U si€Q ju€R w portierni na dole, kolejk€Q mo€Rna by€Vo dostrzec napis na drzwiach, w kt€Wre nieustannie !wdziera€V si€Q t€Vum: €XProblemy mieszkaniowe€Y. Za problemami mieszkaniowymirozpo€Tciera€V si€Q widok na wspania€Vy plakat, na kt€Wrym wyobra€Rona by€Va skala, a na niej je€Њdziec w burce, z przewieszonym przez plecy karabinem. Poni€Rej by€Vy palmy oraz taras, a na tarasie siedzia€V m€Vody cz€Vowiek z czubem nastroszonych "w€Vos€Ww, siedzia€V i patrzy€V ku g€Wrze niezmiernie bystrymi oczyma, a w d€Voni trzyma€V wieczne pi€Wro. Podpis: €XPe€Vnoterminowe urlopy tw€Wrcze od dwu tygodni (opowiadanie-nowela) do jednego roku (powie€T€Ћ, trylogia) Ja€Vta, Suuksu, Borowoje, Cidudziri, Machin€Rauri, Leningrad (Pa€Vac Zimowy)€Y. Przed tymi drzwiami tak€Re by€Va kolejka, ale nie przesadna, najwy€Rej sto pi€Q€Ћdziesi€Ut os€Wb. Dalej nast€Qpowa€Vy podporz€Udkowane zawi€Vej architekturze gribojedowskiego labiryntu €XZarz€Ud Massolitu€Y, €XKasy numer 2, 3, 4 i 5€Y, €XKolegium redakcyjne€Y, €XPrzewodnicz€Ucy!Massolitu€Y, €XSala bilardowa€Y, rozmaite mniej wa€Rne agendy Massolitu i wreszcie owa sala kolumnowa, w kt€Wrej ciocia zachwyca€Va si€Q komedi€U genialnego siostrze€Sca. Ka€Rdy, kto trafi€V do tego !domu, je€Tli, oczywista, nie by€Vzupe€Vnym t€Qpakiem, od razu widzia€V, jak dobrze si€Q €Ryje wybra€Scom losu - cz€Vonkom Massolitu, i z miejsca opanowywa€Va go czarna zawi€T€Ћ. Natychmiast zaczyna€V czyni€Ћ niebu gorzkie wyrzuty za to, €Re nie obdarzy€Vo go w ko€Vysce talentem literackim, bez kt€Wrego, oczywista, nie mo€Rna by€Vo nawet marzy€Ћ o uzyskaniu legitymacji cz€Vonkowskiej Massolitu, br€Uzowej, pachn€Ucej kosztown€U sk€Wr€U, z szerok€U z€Vot€U obw€Wdk€U, legitymacji, kt€Wr€U zna€Va ca€Va Moskwa. Kt€W€R powie cho€Ћ s€Vowo w obronie zawi€Tci? To uczucie najni€Rszej kategorii, mimo wszystko nale€Ry jednak !postawi€Ћ si€Q na miejscu kogo€T,kto trafi€V do tego domu. Przecie€R to, co zobaczy€V na pi€Qtrze, to jeszcze nie by€Vo wszystko, o, bynajmniej nie wszystko. Ca€Vy parter ciotczynego domu zajmowa€Va restauracja, i to jaka "restauracja! S€Vusznie s€Vyn€Q€Va ona jako najlepszy lokal w Moskwie. Nie tylko dlatego, €Re zajmowa€Va dwie ogromne sale o sklepionych pu€Vapach, na kt€Wrych wymalowane by€Vy fioletowe konie o assyryjskich grzywach, nie tylko dlatego, €Re na ka€Rdym stoliku sta€Va lampa z aba€Rurem, nie tylko dlatego, €Re nie m€Wg€V tam wtargn€U€Ћ pierwszy lepszy z "ulicy, ale r€Wwnie€R dlatego, €Re w dziedzinie jako€Tci wy€Rywienia Gribojedow bi€V na g€Vow€Q wszystkie pozosta€Ve moskiewskie restauracje a tak€Re dlatego, €Re wszystko, co mog€Va zaoferowa€Ћ tutejszakuchnia, sprzedawano po nader przyst€Qpnych, bynajmniej nie wyg€Wrowanych cenach. Nie ma zatem nic dziwnego chocia€Rby w takiej rozmowie, kt€Wr€U pewnego razu autor tej najprawdziwszej w €Twiecie opowie€Tci us€Vysza€V ko€Vo €Relaznego ogrodzenia Gribojedowa. - Gdzie dzi€T jesz kolacj€Q, Ambrosij? - C€W€R za pytanie, oczywista !€Re tutaj, drogi Foko! Archibald !Archibaldowicz zdradzi€V mi, €Re dzi€T b€Qdzie w karcie sandacz au naturel. Palce liza€Ћ! - Ty to umiesz si€Q urz€Udzi€Ћ, Ambrosij! - odpowiedzia€V z westchnieniem wychud€Vy, zaniedbany, z karbunku€Vem nakarku Foka rumianog€Qbemu, z€Vocistow€Vosemu, czerwonoustemu poecie Ambrosijowi. - To €Radna umiej€Qtno€T€Ћ - protestowa€V Ambrosij. - Chc€Q po prostu €Ry€Ћ jak cz€Vowiek. Chcia€Ve€T powiedzie€Ћ, drogi Foko, €Re sandacz bywa tak€Re w €XColosseum€Y? Ale w €XColosseum€Y za porcj€Q sandacza bior€U trzyna€Tcie !rubli pi€Qtna€Tcie kopiejek, a u !nas pi€Q€Ћ pi€Q€Ћdziesi€Ut! Poza tym sandacz w €XColosseum€Y ma zawsze przynajmniej ze trzy dni, a poza tym nikt ci nie zagwarantuje, €Re nie dostaniesz w €XColosseum€Y ki€Tci€U winogron po mordzie od jakiego€T m€Vodego cz€Vowieka, przecie€R mo€Re tam wej€T€Ћ ka€Rdy, kto przechodzi akurat pasa€Rem Teatralnym. O nie, jestem zdecydowanym przeciwnikiem €XColosseum€Y - grzmia€V na ca€Vy bulwar smakosz Ambrosij. - Nawet niepr€Wbuj mnie namawia€Ћ, Foko! - Ja ci€Q nie namawiam - !piszcza€V Foka. - Mo€Rna zje€T€Ћ kolacj€Q w domu. - No wiecie pa€Sstwo - basowa€V Ambrosij - wyobra€Ramsobie twoj€U €Ron€Q przyrz€Udzaj€Uc€U w rondelku wewsp€Wlnej kuchni sandacza au #naturel! Chi-chi-chi!... Au revoir!- i Ambrosij pod€Tpiewuj€Uc ruszy€V ku werandzie pod markiz€U. Ech, ho-ho! Stare dzieje! Pami€Qtaj€U znakomitego Gribojedowa co starsi mieszka€Scy Moskwy! Co tam sandacz au naturel z wody?! Sandacz to jeszcze nic, m€Wj "mi€Vy Ambrosij! A sterlet, sterletw srebrzystym naczy€Sku, filet sterleta z szyjkami rakowymi ize €Twie€Rym kawiorem? A jajka de cocotte w pieczarkowym sosie w kokilce? A mo€Re mieliby€Tcie co€T przeciwko filecikom z drozd€Ww? Z truflami? Albo przeciwko przepi€Wrce po genue€Ssku? Dziewi€Q€Ћ pi€Q€Ћdziesi€Ut, jak barszcz! A jazz, a uprzejmo€T€Ћ personelu? A w lipcu, kiedy ca€Va rodzina jest na letnisku, "ciebie za€T nie cierpi€Uce zw€Voki zaj€Qcia literackie zatrzymuj€U w mie€Tcie - na ocienionej przez pn€Uce si€Q wino werandzie ch€Vodnik printanier w z€Vocie kontrastuj€Ucym ze €Twie€Rutkim obrusem? Pami€Qtasz, Ambrosij? Zreszt€U nie warto nawet pyta€Ћ! Po twoich wargach widz€Q, €Re #pami€Qtasz. Ale c€W€R te €Vososie, te sandacze?! A bekasy, a dubelty, a kszyki, a baranki w !sezonie, a przepi€Wrki, a kuliki?A narzan szczypi€Ucy w gardle?!Ale do€T€Ћ tego, wracajmy do tematu, zaczynasz si€Q nudzi€Ћ,czytelniku! Za mn€U!... O wp€W€V do jedenastej wieczorem, tego dnia, kiedy !Berlioz zgin€U€V na Patriarszych Prudach, na g€Wrze u #Gribojedowa €Twiat€Vo pali€Vo si€Q tylko w jednym pokoju, w kt€Wrym dwunastu przyby€Vych na posiedzenie literat€Ww !oczekiwa€Vo z niecierpliwo€Tci€U na Micha€Va Aleksandrowicza. Siedz€Ucy na krzes€Vach i sto€Vach, a nawet na dwu parapetach okiennych w pokoju Zarz€Udu Massolitu okropnie cierpieli z powodu upa€Vu. Przez otwarte okna nie nap€Vywa€Va ani odrobina €Twie€Rego powietrza. Moskwa oddawa€Va nagromadzone przez ca€Vy dzie€S w asfaltach gor€Ucoi by€Vo oczywiste, €Re noc !r€Wwnie€R nie przyniesie ulgi. Z sutereny ciotczynego domu, w kt€Wrej mie€Tci€Va si€Q kuchnia restauracji, dobiega€Va wo€S cebuli, wszystkim chcia€Vo si€Q pi€Ћ, wszyscy byli zniecierpliwieni i zirytowani. Beletrysta Bieskudnikow, cichy, starannie ubrany cz€Vowiek, o uwa€Rnym i zarazem nieuchwytnym spojrzeniu, wyj€U€V zegarek. Wskaz€Wwka zbli€Ra€Va si€Q do jedenastki. Bieskudnikow prztykn€U€V palcem w cyferblat ipokaza€V go s€Usiadowi, poecie Dwubratskiemu, kt€Wry siedzia€V na stole i z nud€Ww majta€V nogami obutymi w €R€W€Vte p€W€Vbuty na gumie. - To przesada - mrukn€U€V Dwubratski. - Ch€Vopiec zapewne zasiedzia€V!si€Q nad Kla€Њm€U - powiedzia€Va g€V€Qbokim g€Vosem Anastazja €ukiniszna Niepriemienowa, sierota po kupcu moskiewskim,kt€Wra zosta€Va pisarka i pisywa€Va batalistyczne opowiadania marynistyczne pod pseudonimem €XBosman €Ќor€R€Y. - Za pozwoleniem! - powiedzia€V odwa€Rnie autor popularnych skecz€Ww Zagriwow. - Sam wola€Vbym pi€Ћ teraz herbatk€Q na tarasie, zamiast zdycha€Ћ tu z gor€Uca. #Je€Tli si€Q nie myl€Q, posiedzenie wyznaczone zosta€Vo na dziesi€Ut€U? - A nad Kla€Њm€U teraz jest przyjemnie - podbechtywa€Va obecnych Bosman €Ќor€R dobrze wiedz€Uc, €Re Pierie€Vygino, letniskowe osiedle literat€Ww nad Kla€Њm€U, to czu€Vy punkt wszystkich. - Teraz ju€R na pewno €Tpiewaj€U s€Vowiki. Zawsze jako€T lepiej mi si€Q pracuje za miastem, zw€Vaszcza na wiosn€Q. - Trzeci rok wp€Vacam pieni€U€Rki, €Reby chor€U na Basedowa €Ron€Q wys€Va€Ћ do !tego raju, ale jako€T si€Q na to nie zanosi - jadowicie, z gorycz€U powiedzia€V nowelista Hieronim Poprichin. - To zale€Ry od szcz€Q€Tcia - zahucza€V z parapetu krytyk Ababkow. #Rado€T€Ћ zap€Von€Q€Va w male€Skich oczkach - Bosman €Ќor€R powiedzia€Va €Vagodz€Uc sw€Wj kontralt: - Nie trzeba zazdro€Tci€Ћ, towarzysze. S€U tylko dwadzie€Tcia dwie wille i raptem siedem w budowie, a wMassolicie jest nas trzy tysi€Uce. - Trzy tysi€Uce stu jedenastu -wtr€Uci€V kto€T z k€Uta. - No, widzicie - ci€Ugn€Q€Va Bosman. - Wi€Qc c€W€R pocz€U€Ћ? To zrozumia€Ve, €Re przyznano wille najbardziej utalentowanym... - Generalicja! - z otwart€U przy€Vbic€U ruszy€V do boju G€Vuchariow, scenarzysta. Bieskudnikow uda€V, €Re ziewa, iwyszed€V z pokoju. - Sam w pi€Qciu pokojach w Pierie€Vyginie - powiedzia€V po jego wyj€Tciu G€Vuchariow. - Laurowicz w pojedynk€U zajmuje sze€T€Ћ - zawrzasn€U€V Deniskin - i w jadalni ma d€Qbow€U boazeri€Q! - E, teraz nie o to chodzi - zahucza€V Ababkow - tylko o !to, €Re jest wp€W€V do dwunastej.Wszcz€U€V si€Q tumult, dojrzewa€Vo co€T w rodzaju buntu. Zacz€Qli telefonowa€Ћ do znienawidzonego Pierie€Vygina, ale dodzwonili si€Q do innej wilii, do Laurowicza, dowiedzieli si€Q, €Re Laurowicz poszed€V nad rzek€Q i to ich zupe€Vnie wyprowadzi€Vo z r€Wwnowagi. Zadzwonili na chybi€V trafi€V do komisji literatury pi€Qknej, na wewn€Qtrzny dziewi€Q€Ћset trzydzie€Tci, i, oczywi€Tcie, nikogo tam nie zastali. !- M€Wg€Vby chocia€R zadzwoni€Ћ! - krzyczeli Deniskin, G€Vuchariow i Kwant. Ach, daremne by€Vy to krzyki - Micha€V Aleksandrowicz donik€Udnie m€Wg€V zadzwoni€Ћ. Daleko, daleko od Gribojedowa, w wielkiej, o€Twietlonej tysi€Uc€Twiecowymi €Rar€Wwkami sali, na trzech obitych blach€U !cynkow€U sto€Vach le€Ra€Vo to, cojeszcze niedawno by€Vo Micha€Vem Aleksandrowiczem Berliozem. !Na pierwszym stole le€Ra€V nagi, pokryty zaschni€Qt€U krwi€U !tu€V€Ww ze zmia€Rd€Ron€U klatk€U piersiow€U i zmasakrowan€U r€Qk€U, na drugim - g€Vowa z wybitymi przednimi z€Qbami, z otwartymi, zm€Qtnia€Vymi !oczyma, kt€Wrych nie razi€Vo ju€Rnawet tak jaskrawe €Twiat€Vo, ana trzecim - kupa zesztywnia€Vych szmat. Przy zdekapitowanym sta€V profesor medycyny s€Udowej, anatomopatolog i jego prosektor, przedstawiciele organ€Ww €Tledczych oraz wezwany telefonicznie, oderwany od chorej €Rony zast€Qpca Berlioza w Massolicie, literat €Ќe€Vdybin. Po €Ќe€Vdybina pos€Vano w€Wz, kt€Wry przede wszystkim zawi€Wz€V go wraz z przedstawicielami organ€Ww €Tledczych (by€Vo to oko€Vo p€W€Vnocy) do mieszkania denata, gdzie dokonano opiecz€Qtowania papier€Ww zmar€Vego, a potem ju€R wszyscy pojechali do kostnicy.I oto teraz stoj€Ucy przy zw€Vokach nieboszczyka dyskutowali, jak b€Qdzie dalej - czy przyszy€Ћ do karku odci€Qt€Ug€Vow€Q, czy te€R wystawi€Ћ zw€Voki w sali u Gribojedowa poprostu zakrywszy zmar€Vego a€Rpo podbr€Wdek czarn€U materi€U?Tak, Berlioz nie m€Wg€V zadzwoni€Ћ donik€Ud i doprawdy niepotrzebnie z€Vo€Tcili si€Q i krzyczeli Deniskin, G€Vuchariow,Kwant i Bieskudnikow. Dok€Vadnie o p€W€Vnocy ca€Va dwunastka literat€Ww opu€Tci€Va pierwsze pi€Qtro i zesz€Va do restauracji. Tu raz jeszcze brzydko pomy€Tleli o Berliozie, poniewa€R na werandzie wszystkie stoliki by€Vy ju€R oczywi€Tcie pozajmowane i musieli zasi€U€T€Ћ do kolacji w jednej z owych pi€Qknych, leczdusznych sal. !R€Wwnie€R dok€Vadnie o p€W€Vnocy w pierwszej z owych sal co€T gruchn€Q€Vo, zadzwoni€Vo, potoczy€Vo si€Q, zadygota€Vo. I zaraz cienki m€Qski g€Vos przekrzykuj€Uc muzyk€Q #desperacko zawo€Va€V: €XAlleluja!€YTak zagrzmia€V s€Vynny jazzbandGribojedowa. Pokryte kropelkami potu twarze "zaja€Tnia€Vy, wydawa€Vo si€Q, jak gdyby o€Ry€Vy wymalowane na suficie konie, lampy jak gdyby#za€Twieci€Vy ja€Tniej i nagle obie sale posz€Vy w tany, jakby si€Q !zerwa€Vy z €Va€Scucha, a za nimi posz€Va w tany i weranda. Ruszy€V w tany z poetk€U Tamar€U Po€Vumiesiac G€Vuchariow, ruszy€V do ta€Sca Kwant z jak€U€T aktork€U filmow€U w €R€W€Vtej sukni, poszed€V w tany powie€Tciopisarz €Ќukopow. Ta€Sczy€V Dragu€Sski i Czerdaczkin, male€Ski Deniskin z olbrzymi€U Bosman €Ќor€R, ta€Sczy€Va pi€Qkna Siemiejkina-Gall, architekt, w mocnym u€Tcisku anonima w spodniach z bia€Vego €Raglowego#p€V€Wtna. Ta€Sczyli stali bywalcy iwprowadzeni go€Tcie, moskwiczanie i przyjezdni, pisarz Johann z Kronsztadtu, jaki€T Witia Kuftik z Rostowa, bodaj €Re re€Ryser, z fioletowymliszajem przez ca€Vy policzek, ta€Sczyli najwybitniejsi przedstawiciele sekcji poetyckiej Massolitu, a wi€Qc: Pawian€Ww, Bogochulski, S€Vadkij, Szpiczkin i Adelfina !Buzdiak, ta€Sczyli m€Vodzi ludzieo niewyja€Tnionym zawodzie, ostrzy€Reni na bokser€Ww, wywatowani w ramionach, ta€Sczy€V jaki€T wiekowy staruszek z brod€U, w kt€Wr€U wpl€Uta€Vo si€Q €Њd€Њb€Vo szczypiorku, ta€Sczy€Va z nim chuderlawa, z€Rerana przez anemi€Q dziewczynina w wygniecionej sukieneczce z pomara€Sczowego jedwabiu. Zlani potem kelnerzy nie€Tli ponad g€Vowami spotnia€Ve kuflepiwa, krzyczeli ochryple, z nienawi€Tci€U: €XNajmocniej przepraszam, obywatelu!€Y G€Vossk€Ud€T z g€Vo€Tnika komenderowa€V: €XSzasz€Vyk !karski raz! Dwie igicze! Flaki popolsku!!€Y Cienki g€Vos nie €Tpiewa€V ju€R, ale porykiwa€V: €XAlleluja!€Y €oskot z€Votych talerzy jazabandu zag€Vusza€Vo od czasu do czasu szcz€Qkanie naczy€S, kt€Wre pomywaczki zsuwa€Vy po r€Wwni pochy€Vej do kuchni. Jednym s€Vowem - piek€Vo. A o p€W€Vnocy ukaza€Va si€Q w piekle zjawa. Wszed€V na werand€Q pi€Qkny czarnooki m€Q€Rczyzna ze spiczast€U br€Wdk€U, we fraku i ogarn€U€V w€Vadczym spojrzeniem swoje w€Vo€Tci. A m€Wwili, a m€Wwili mistycy, €Re by€V czas, kiedy m€Q€Rczyzna ten nie chodzi€V wefraku, tylko przepasywa€V si€Q szerokim pasem sk€Wrzanym, zza kt€Wrego stercza€Vy r€Qkoje€Tci pistolet€Ww, a jego w€Vosy jak krucze skrzyd€Vo przewi€Uzywa€V szkar€Vatny jedwab i po Morzu Karaibskim p€Vyn€U€V pod jego dow€Wdztwem bryg pod czarn€U trumienn€U bander€U z trupi€U czaszk€U. Ale nie, o, nie! €€R€U kusiciele-mistycy, nie ma na €Twiecie €Radnych karaibskich m€Wrz i nie p€Vywaj€U po nich odwa€Rni do szale€Sstwa flibustierowie ani korweta nie rusza za nimi w po€Tcig, nie €Tciele si€Q ponad falami dym z dzia€V. Niczego takiego nie ma inigdy nie by€Vo! Owszem jest przywi€Qd€Va lipa, s€U €Relazne sztachety i bulwar za nimi... L€Wd p€Vywa w kompotierce, przy s€Usiednim stoliku wida€Ћ czyje€T przekrwione bycze oczy i jest strasznie, jest strasznie... O, bogowie, o, moi bogowie, trucizny, trucizny!.. I nagle przy stoliku #eksplodowa€Vo s€Vowo €XBerlioz!!!€YJazz nagle rozpad€V si€Q i uciszy€V, jak gdyby kto€T go $zdzieli€V pi€Q€Tci€U. €XCo, co, co, &co?!!€Y - €XBerlioz!!!€Y - I dalej€Re $zrywa€Ћ si€Q, dalej€Re krzycze€Ћ... Tak, na straszn€U wiadomo€T€Ћ o Michale Aleksandrowiczu $d€Њwign€Q€Va si€Q fala zgrozy. Kto€T!zakrz€Utn€U€V si€Q, wo€Va€V, €Re nale€Ry niezw€Vocznie, natychmiast, nie rozchodz€Uc "si€Q wystosowa€Ћ jak€U€T wsp€Wln€Udepesz€Q i wys€Va€Ћ j€U zaraz. Ale jak€U depesz€Q, zapytajmy, i do kogo? I po co j€U wysy€Va€Ћ? W rzeczy samej - do kogo? I jaki€R po€Rytek mo€Re mie€Ћ z jakiejkolwiek depeszy ten, "kt€Wrego ciemi€Q €Tciskaj€U teraz gumowe r€Qce prosektora, kt€Wrego kark profesor przek€Vuwa w€Va€Tnie zakrzywionymi ig€Vami? Ten cz€Vowiek nie €Ryje i nic mu po depeszach. Wszystko si€Q sko€Sczy€Vo, nie zawracajmy g€Vowy telefonistkom. #Tak, nie €Ryje, nie €Ryje... Ale myprzecie€R €Ryjemy! Tak, wyd€Њwign€Q€Va si€Q fala grozy, ale chwil€Q potrwa€Va i #ju€R zacz€Q€Va opada€Ћ, ju€R ten i "€Ww wr€Wci€V do swego stolika, i, najpierw ukradkiem, a potem zgo€Va bez €Renady, wypi€V !swoj€U w€Wdeczk€Q, zak€Usi€V. No bo rzeczywi€Tcie, po co ma si€Q marnowa€Ћ de volatile? Czy€R mo€Remy pom€Wc Micha€Vowi Aleksandrowiczowi? Czy€R mu b€Qdzie l€Rej od tego, €Re b€Qdziemy g€Vodni? My przecie€R €Ryjemy! Oczywi€Tcie, fortepian zamkni€Qto na klucz, jazzband si€Q rozszed€V, dziennikarze rozjechali si€Q do swoich !redakcji, aby pisa€Ћ nekrologi. Zkostnicy s€Ud€Wwki przyjecha€V €Ќe€Vdybin. Ulokowa€V si€Q na g€Wrze, w gabinecie nieboszczyka, i zaraz zacz€Qtom€Wwi€Ћ, €Re to w€Va€Tnie on b€Qdzie nast€Qpc€U Berlioza. Ucychlecz szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB4€< cэ5М б cP6ў cГ7‹!ђ18}&A c€G9О0] cЊ:;l* €Ќe€Vdybin wezwa€V do siebie z restauracji wszystkich dwana€Tcioro cz€Vonk€Ww zarz€Udu i na niezw€Vocznie rozpocz€Qtym w gabinecie Berlioza posiedzeniu om€Wwionopilne sprawy dekoracji sali kolumnowej Gribojedowa, przewiezienia cia€Va z kostnicydo tej sali, wystawienia zw€Vokna widok publiczny i inne zwi€Uzane z tym smutnym wydarzeniem problemy. Restauracja za€T zacz€Q€Va swojezwykle nocne €Rycie i kontynuowa€Vaby je a€R do zanikni€Qcia, to znaczy do czwartej rano, gdyby nie zasz€Vo co€T zupe€Vnie ju€R niezwyk€Vego, co€T, co na go€Tciach restauracji zrobi€Vo znacznie wi€Qksze wra€Renie ni€Rwie€T€Ћ o €Tmierci Berlioza. Poruszenie ogarn€Q€Vo najpierw dy€Ruruj€Ucych przed podjazdem domu Gribojedowa doro€Rkarzy. Jeden z nich wsta€Vna ko€Њle i zawo€Va€V: - Fiu! Popatrzcie no tylko! Nast€Qpnie przy €Relaznych sztachetkach zap€Von€U€V ognik, "kt€Wry wzi€U€V si€Q nie wiedzie€Ћ !sk€Ud, i ognik ten zacz€U€V si€Q zbli€Ra€Ћ do werandy. Zacz€Qto wstawa€Ћ od stolik€Ww i przygl€Uda€Ћ mu si€Q i zobaczono, €Re wraz z owym ognikiem pod€U€Ra w stron€Q restauracji bia€Va zjawa. Kiedy podesz€Va a€R do ustawionych wok€W€V werandy kratek, wszyscy zastygli przy swoich stolikach z kawa€Vkami sterletana widelcach, z powytrzeszczanymi oczyma. "Portier, kt€Wry w€Va€Tnie wyszed€Vna papierosa przed drzwi restauracyjnej szatni, !zadepta€V niedopa€Vek i ruszy€V wkierunku zjawy, najwyra€Њniej chc€Uc jej zagrodzi€Ћ drog€Q do restauracji, ale z jakich€T nieznanych powod€Ww odst€Upi€V od tego zamiaru i stan€U€V u€Tmiechaj€Uc si€Q g€Vupkowato. !Zjawa za€T min€Q€Va sztachetki i bez przeszk€Wd wkroczy€Va na werand€Q. Wtedy wszyscy zobaczyli, €Re nie jest to €Radna zjawa, tylko s€Vynny poeta Iwan Bezdomny. Poeta by€V bosy, mia€V na sobie bia€Ve pasiaste kalesony i rozdart€U bia€Vaw€U to€Vstojowsk€U koszul€Q, do "kt€Wrej przypi€Qty by€V na piersi agrafk€U papierowy €Twi€Qty obrazek przedstawiaj€Ucy niezidentyfikowanego "€Twi€Qtego. Iwan trzyma€V w d€Voni zapalon€U €Twieczk€Q, a na jego prawym policzku widnia€Vo €Twie€Re zadrapanie. Wprost "trudno zmierzy€Ћ g€V€Qbi€Q ciszy, kt€Wra zaleg€Va na werandzie. Jednemu z kelner€Ww przechyli€V si€Q kufel i wida€Ћ by€Vo, jak piwo leje si€Q na pod€Vog€Q. Poeta wzni€Ws€V €Twiec€Q nad "g€Vow€Q i powiedzia€V g€Vo€Tno: - Czo€Vem, przyjaciele! - po czym"zajrza€V pod najbli€Rszy stolik i zawo€Va€V smutno: - Nie, tu go nie ma! !Da€Vy si€Q s€Vysze€Ћ dwa g€Vosy. Bas powiedzia€V bezlito€Tnie: - No i macie. Delirium. Za€T g€Vos drugi, kobiecy, wyl€Qkniony, wypowiedzia€V nast€Qpuj€Uce s€Vowa: !- €Ќe te€R milicja pozwoli€Va mu i€T€Ћ przez miasto w takim #stanie! Iwan us€Vysza€V i odpar€V: - Dwa razy chcieli mnie zatrzyma€Ћ, raz na Skatiertnymi drugi raz tutaj, na Bronnej, ale da€Vem nog€Q przez p€Vot, i widzicie, policzek sobie rozwali€Vem! - Po czym poeta #wzni€Ws€V €Twiec€Q i wrzasn€U€V: - Bracia w literaturze! (Jego naderwany g€Vos okrzep€V i !nabra€V ognia.) S€Vuchajcie mnie wszyscy! On si€Q pojawi€V! €apcie go zaraz, bo inaczej narozrabia tak, €Re si€Q nie pozbieramy! - Co, co? Co on m€Wwi? Kto si€Q ukaza€V? - rozleg€Vy si€Q ze wszystkich stron g€Vosy. - Konsultant! - odpar€V Iwan: - Konsultant dopiero co zabi€V, na Patriarszych Prudach Misze Berlioza. Teraz z dalszej sali run€U€V na werand€Q t€Vum, ci€Rba zgromadzi€Va si€Q wok€W€V Iwanowego ogie€Ska. - Przepraszam, przepraszam, "prosz€Q wyra€Ra€Ћ si€Q ja€Tniej - rozleg€V si€Q nad uchem Iwana spokojny i uprzejmy g€Vos. - Coto znaczy - zabi€V? Prosz€Q powiedzie€Ћ, kto zabi€V. - Zagraniczny konsultant, profesor i szpieg - !rozgl€Udaj€Uc si€Q odpowiedzia€V Iwan. - A jak on si€Q nazywa? - zapytano go cicho, na ucho. - W€Va€Tnie, jak si€Q nazywa! - krzykn€U€V zrozpaczony Iwan. - €Ќebym to ja wiedzia€V, jak on si€Q nazywa! Nazwisko by€Vo na wizyt€Wwce, ale si€Q nie przyjrza€Vem... Pami€Qtam tylko "pierwsz€U liter€Q €XW€Y, na €XW€Y si€Q nazywa! Co to by€Vo za nazwisko na €XW€Y? - schwyciwszy si€Q za g€Vow€Q Iwan zapyta€V sarn siebie i nagle zacz€U€V mamrota€Ћ: - We, we, we, wa... Wo... Waszner? Wagner? Weiner? Wegner? Winter? - Rozmy€Tla€V w takim "napi€Qciu, €Re porusza€Vy mu si€Q w€Vosy na g€Vowie. "- Wulf! - podrzuci€Va lito€Tciwie jaka€T kobieta. Iwan si€Q w€Tciek€V. - Idiotka! - wrzasn€U€V, szukaj€Uc oczyma tej, kt€Wra si€Q odezwa€Va. - Co tu ma do rzeczy Wulf? Wulf nic tu nie zawini€V! Wo, wa... Nie, nie pami€Qtam! Wiecie co, obywatele - zadzwo€Scie co #pr€Qdzej na milicj€Q, niech wy€Tl€U w po€Tcig za konsultantem pi€Q€Ћmotocykli z karabinami maszynowymi. Ale nie zapomnijcie powiedzie€Ћ, €Re jest z nim jeszcze dw€Wch, jaki€T taki kraciasty dryblas, !p€Qkni€Qte szk€Vo w binoklach, i !czarny kot, taki t€Vusty... A ja p€Wki co przeszukam Gribojedowa, co€T mi m€Wwi, €Re jest tutaj! Iwan w podnieceniu rozepchn€U€V otaczaj€Ucy go t€Vum, zacz€U€V wymachiwa€Ћ €Twieczka polewaj€Uc si€Q !woskiem i zagl€Uda€Ћ pod stoliki.Wtedy kto€T zawo€Va€V: €XGdzie !lekarz?€Y i pojawi€Va si€Q przed Iwanem czyja€T jowialna, mi€Qsista, wygolona i dobrze od€Rywiona twarz w rogowych okularach. - Towarzyszu Bezdomny - powiedzia€Va ta twarz jubileuszowym g€Vosem - uspok€Wjcie si€Q! Wyprowadzi€Va was z r€Wwnowagi €Tmier€Ћ tego, kt€Wrego wszyscy tak kochali€Tmy, €Tmier€Ћ Micha€Va Aleksandrowicza... nie, po prostu Miszy Berlioza. Wszyscy€Twietnie to rozumiemy. Potrzebny jest wam spok€Wj. Towarzysze zaraz was odprowadz€U do €V€W€Rka, prze€Tpicie si€Q... - Czy ty - szczerz€Uc z€Qby przerwa€V mu Iwan - rozumiesz,€Re trzeba z€Vapa€Ћ profesora? Co mi tu g€Vow€Q zawracasz jakimi€T bzdurami? Kretyn! - Towarzyszu Bezdomny, jak tak mo€Rna?! - odpowiedzia€Va twarz czerwieni€Uc si€Q, "wycofuj€Uc i €Ra€Vuj€Uc ju€R, €Re si€Q w to wszystko wda€Va. - O, nie, dla kogo jak dla kogo, ale dla ciebie nie b€Qd€Q mia€V lito€Tci - z cich€U nienawi€Tci€U powiedzia€V Iwan. Skurcz zeszpeci€V jego twarz, po€Tpiesznie prze€Vo€Ry€V €Twieczk€Q z prawej r€Qki do !lewej, zamachn€U€V si€Q szeroko ida€V w ucho wsp€W€Vczuj€Ucej twarzy. Wtedy wreszcie zrozumiano, #€Re nale€Ry si€Q rzuci€Ћ na Iwana, i rzucono si€Q na niego. €­wieczka zgas€Va, okulary, kt€Wre zeskoczy€Vy z twarzy, w mgnieniu oka zosta€Vy rozdeptane. Iwan wyda€V z siebie straszliwy okrzyk bojowy, kt€Wry ku powszechnemu podziwowi da€V si€Q s€Vysze€Ћ nawet na #bulwarze, i zacz€U€V si€Q broni€Ћ. "Rozleg€V si€Q brz€Qk spadaj€Ucych ze stolik€Ww naczy€S i krzyki kobiet. Podczas kiedy kelnerzy wi€Uzalipoet€Q serwetami, w szatni kapitan brygu rozmawia€V z portierem. - Nie widzia€Ve€T, €Re jest w samych kalesonach? - zimno zapytywa€V pirat. - Ale przecie€R, Archibaldzie Archibaldowiczu - odpowiedzia€V przera€Rony portier - jak€Re mog€Vem ich niewpu€Tci€Ћ, skoro oni s€U cz€Vonkiem Massolitu? - Nie widzia€Ve€T, €Re jest w samych kalesonach? - powt€Wrzy€V pirat. - Ulitujcie si€Q, Archibaldzie Archibaldowiczu - m€Wwi€V purpurowiej€Uc portier - co ja mia€Vem zrobi€Ћ? Sam rozumiem, na werandzie siedz€U damy... - Damy nic tu nie maj€U do rzeczy, damom jest to oboj€Qtne - odpowiada€V pirat dos€Vownie spopielaj€Uc portieraoczyma. - Ale milicji to nie jest oboj€Qtne! Cz€Vowiek w "bieli€Њnie mo€Re kroczy€Ћ ulicami Moskwy tylko w jednym wypadku, w tym mianowicie, kiedy towarzysz€U mu milicjanci, i tylko w jednym kierunku - na komisariat! A ty€Tpowinien wiedzie€Ћ, skoro jeste€T portierem, €Re masz obowi€Uzek gwizda€Ћ nie zwlekaj€Uc ani przez sekund€Q. S€Vyszysz? S€Vyszysz, co si€Q dzieje na werandzie? Wtedy na wp€W€V oszala€Vy "portier us€Vysza€V jakowe€T j€Qki dobiegaj€Uce z werandy, szcz€Qk t€Vuczonych naczy€S, krzyki kobiet. - No i co mam teraz z tob€U zrobi€Ћ? - zapyta€V flibustier. Sk€Wra na twarzy portiera przybra€Va tyfusowy odcie€S, jego oczy zmartwia€Vy. Wyda€Vo mu si€Q, €Re czarna fryzur€Q z przedzia€Vkiem okry€V ognisty jedwab. Znik€V €Tnie€Rny gors, znik€V frak, a za sk€Wrzanym pasem zjawi€Va si€Q g€Vownia !pistoletu. Portier widzia€V ju€R oczyma wyobra€Њni, jak wisi namarsarei fokmasztu. Na w€Vasneoczy ogl€Uda€V sw€Wj w€Vasny wywalony j€Qzyk i znieruchomia€V€U, opad€V€U na !rami€Q g€Vow€Q, us€Vysza€V nawet "plusk fali za burt€U. Kolana si€Q pod nim ugi€Q€Vy. Ale wtedy #flibustier u€Rali€V si€Q nad nim i !zagasi€V swe pal€Uce spojrzenie. - Uwa€Raj, Miko€Vaju, €Reby mi to by€Vo ostatni raz! Takich portier€Ww to nam tu nie "potrzeba. Id€Њ lepiej za str€W€Ra do cerkwi. - Powiedziawszy tokapitan brygu szybko, wyra€Њnie i precyzyjnie zakomenderowa€V: - Bufetowy Pantielej. Milicja. Protok€W€V. "W€Wz. Do czubk€Ww. - I dorzuci€V: - Gwi€Rd€R! W kwadrans potem niezmierniepodniecona publiczno€T€Ћ nie tylko w restauracji, ale tak€Re na bulwarze i w oknach s€Usiaduj€Ucych z ogrodem restauracji dom€Ww, patrzy€Va, jak Pantielej, portier, milicjant, kelner oraz poeta Riuchin wynosz€U z bramy Gribojedowa spowitego jak niemowl€Q m€Vodego cz€Vowieka, $kt€Wry zalewa€V si€Q €Vzami, plu€V, #szczeg€Wlnie staraj€Uc si€Q trafi€Ћ w Riuchina, i krzycza€V na ca€Vybulwar: - Dranie!... Dranie!... Kierowca ci€Q€Rar€Wwki z gniewnym obliczem zapuszcza€V!silnik. Obok doro€Rkarz zacina€V szkap€Q, ch€Vosta€V j€U po k€V€Qbach lejcami barwy bzu, krzycza€V: - Tutaj, tutaj, to wy€Tcigowa klacz! Ja ju€R wozi€Vem do wariat€Ww! Doko€Va hucza€V t€Vum, omawia€V niezwyk€Ve wydarzenie. By€V to, jednym s€Vowem, obrzydliwy, niegodny, gorsz€Ucy, €Twi€Sski skandal w z€Vym gu€Tcie, skandal, kt€Wry sko€Sczy€V si€Q wtedy dopiero, kiedy ci€Q€Rar€Wwka odjecha€Va wreszcie sprzed bramy Gribojedowa uwo€R€Uc nieszcz€Qsnego Iwana Niko€Vajewicza, milicjanta, Pantieleja i Riuchina. 6. Schizofrenia, zgodnie z zapowiedzi€U !Kiedy do izby przyj€Q€Ћ s€Vynnej kliniki psychiatrycznej, niedawno wybudowanej na brzegu podmoskiewskiej rzeki,wszed€V przyobleczony w bia€Vy fartuch cz€Vowiek ze spiczasta!br€Wdka, by€Vo wp€W€V do drugiej w nocy. Trzej piel€Qgniarze nie spuszczali z oczu siedz€Ucego na kanapie Iwana. Na posterunku znajdowa€V si€Q r€Wwnie€R okropnie przej€Qty poeta Riuchin. Obrusy, kt€Wrymizwi€Uzano Iwana, le€Ra€Vy zwalone na kup€Q na tej€Re kanapie. R€Qce i nogi Iwana by€Vy ju€R wolne. Kiedy Riuchin spostrzeg€V wchodz€Ucego, zblad€V, odkaszln€U€V i nie€Tmia€Vo powiedzia€V: - Dzie€S dobry, doktorze. "Doktor uk€Voni€V si€Q poecie, ale nie patrzy€V na niego, tylko na Iwana. Ten za€T zmarszczywszybrwi siedzia€V nieruchomo, ze z€Va twarz€U, i na widok lekarzanawet nie drgn€U€V. - Panie doktorze - nie wiedzie€Ћ czemu tajemniczo zaszepta€V Riuchin, l€Qkliwie zerkaj€Uc na Iwana - to jest znany poeta, Iwan Bezdomny... i, widzi pan... obawiamy si€Q, czy to przypadkiem nie delirium... - Du€Ro pi€V? - Nie bardzo, troch€Q, nie tak znowu, €Reby... - Nie pr€Wbowa€V €Vapa€Ћ karaluch€Ww, myszy, krasnoludk€Ww albo uciekaj€Ucych ps€Ww? - Nie - odpowiedzia€V z westchnieniem Riuchin - widzia€Vem go wczoraj i dzisiaj rano... By€V zupe€Vnie zdr€Ww. - A dlaczego w kalesonach? Zabrano go z €V€W€Rka? - Panie doktorze, on w takim stanie przyszed€V do restauracji... - Tak, tak - powiedzia€V ogromnie zadowolony lekarz - a siniaki? Bi€V si€Q z kim€T? - Spad€V z ogrodzenia, a potemw restauracji uderzy€V jednego $koleg€Q... i jeszcze par€Q os€Wb... - Tak, tak - powiedzia€V "doktor, odwr€Wci€V si€Q do Iwana idoda€V: - Dzie€S dobry! - Serwus, draniu! - g€Vo€Tno, z !nienawi€Tci€U odpowiedzia€V Iwan.Riuchin zmiesza€V si€Q do tego !stopnia, €Re nie o€Tmieli€V si€Q nawet podnie€T€Ћ oczu na uprzejmego lekarza. Ale tamtenani troch€Q si€Q nie obrazi€V, tylko wprawnym ruchem zdj€U€V okulary, rozchyli€V fartuch, w€Vo€Ry€V je do tylnej kieszeni spodni, a nast€Qpnie zapyta€V Iwana: - Ile pan ma lat? - Id€Њcie€R wy wreszcie do wszystkich diab€V€Ww! - ordynarnie wrzasn€U€V Iwan i odwr€Wci€V si€Q. - Czemu pan si€Q z€Vo€Tci? Czy powiedzia€Vem co€T niegrzecznego? - Mam dwadzie€Tcia trzy lata -powiedzia€V ze wzburzeniem Iwan - i z€Vo€R€Q na was wszystkich za€Ralenie. A ju€R zw€Vaszcza na ciebie, ty gnido!- Riuchinem zaj€U€V si€Q oddzielnie. - A z jakiego powodu chce pan sk€Vada€Ћ za€Ralenie? - A z takiego, €Re mnie, zdrowego i normalnego cz€Vowieka, zwi€Uzano i przemoc€U przywieziono do domu wariat€Ww! - gniewnie odpowiedzia€V Iwan. W tym momencie Riuchin spojrza€V na Iwana i zmartwia€V - w oczach poety nie by€Vo ani cienia ob€V€Qdu. Nie by€Vy ju€R zam€Ucone, jak w Gribojedowie, ale znowu normalne, jasne i czyste. !€XO rany! - pomy€Tla€V Riuchin z przera€Reniem. - Przecie€R on jest rzeczywi€Tcie zdrowy! A toci historia! I po co€Tmy go tu przywlekli? Normalny, zupe€Vnie normalny, tylko morda podrapana...€Y - Znajduje si€Q pan - spokojnie powiedzia€V lekarz przysiadaj€Ucna jednonogim bia€Vym taborecie - bynajmniej nie w !domu wariat€Ww, ale w klinice. I nikt pana nie zamierza tu !zatrzymywa€Ћ, je€Reli nie b€Qdzieto konieczne. Iwan spojrza€V z niedowierzaniem, ale jednak wymrucza€V: - Dzi€Qki ci, Bo€Re! Nareszcie #znalaz€V si€Q w€Tr€Wd tych idiot€Wwjeden normalny! A najwi€Qkszymidiot€U jest oczywi€Tcie to skretynia€Ve beztalencie - Saszka! - A kto to taki, ten Saszka-beztalencie? - zainteresowa€V si€Q lekarz. - A ten tam, Riuchin - odpowiedzia€V Iwan i wystawi€V brudny palec w kierunku Riuchina. Riuchina z oburzenia omal krew nie zala€Va. €XTak mi si€Q odwdzi€Qcza - pomy€Tla€V z gorycz€U - za to, €Re si€Q nim zaj€U€Vem! Niespotykany €Vajdak!€Y - Typowo ku€Vacka psychologia - powiedzia€V nast€Qpnie Iwan, kt€Wry najwidoczniej odczuwa€V nieprzepart€U potrzeb€Q natychmiastowego zdemaskowania Riuchina - ale stara si€Q ucharakteryzowa€Ћ naproletariusza. Sp€Wjrzcie na jego ob€Vudn€U fizys i por€Wwnajcie j€U z jego nad€Qtymi wierszyd€Vami. He-he-he... Zajrzyjcie mu do €Trodka, a zobaczycie, co on sobie my€Tli, i wtedy oko wam #zbieleje! - tu Iwan za€Tmia€V si€Q z€Vowieszczo. Riuchin sapa€V ci€Q€Rko, czerwony by€V jak burak i !my€Tla€V tylko o jednym - €Re otowyhodowa€V €Rmij€Q na w€Vasnym €Vonie, zaj€U€V si€Q serdecznie cz€Vowiekiem, kt€Wry zdemaskowa€V si€Q jako podst€Qpny wr€Wg. A co najgorsze, Riuchin by€V teraz ca€Vkowicie bezradny - nie $b€Qdzie si€Q przecie€R wyk€V€Wca€V z wariatem! Lekarz uwa€Rnie wys€Vucha€V oskar€Re€S Bezdomnego, a potem zapyta€V: - A dlaczego w€Va€Tciwie przywieziono pana do nas? - Cholera ich tam wie, idiot€Ww!Z€Vapali, zwi€Uzali jakimi€T szmatami i przywie€Њli ci€Q€Rar€Wwk€U! - A czy m€Wg€Vby mi pan wyja€Tni€Ћ, dlaczego przyszed€V pan do restauracji w samej bieli€Њnie? - Nie ma w tym nic dziwnego - odpowiedzia€V Iwan - poszed€Vem si€Q wyk€Upa€Ћ nad Moskw€Q, no i gwizdn€Qli mi ubranie, a zostawili te szmaty!"Nie mog€Vem przecie€R i€T€Ћ go€Vy przez miasto! Ubra€Vem si€Q w to, co by€Vo akurat pod r€Qk€U, bo bardzo si€Q €Tpieszy€Vem do Gribojedowa. Lekarz pytaj€Uco spojrza€V na Riuchina, kt€Wry ponuro powiedzia€V: - Tak si€Q nazywa nasza restauracja. - Aha - powiedzia€V lekarz - a !dlaczego pan si€Q tak €Tpieszy€V?By€V pan z kim€T um€Wwiony? - €api€Q konsultanta - odpowiedzia€V Iwan i niespokojnie rozejrza€V si€Q dooko€Va. - Jakiego konsultanta? - Berlioza pan zna? - zapyta€V Iwan znacz€Uco. - Tego... kompozytora? - Iwan zaniepokoi€V si€Q. - Jakiego znowu kompozytora?Ach, tego... Ale€R sk€Ud! Ten kompozytor nosi to samo nazwisko, co Misza Berlioz. Riuchin nie mia€V najmniejszej ochoty zabiera€Ћ g€Vosu, ale musia€V wyja€Tni€Ћ. - Sekretarza Massolitu, Berlioza, dzisiaj wieczorem na Patriarszych Prudach przejecha€V tramwaj. - Nie gadaj, jak nie wiesz! - rozgniewa€V si€Q na Riuchina Iwan. - Ja by€Vem przy tym, niety! On na niego specjalnie ten tramwaj napu€Tci€V. - Pchn€U€V go na szyny? - Kto tu m€Wwi o pchaniu? - krzykn€U€V rozw€Tcieczony na powszechna t€Qpot€Q Iwan. - Taki to nie musi nikogo nigdziewpycha€Ћ! On takie numery potrafi odstawia€Ћ, €Re bywaj zdr€Ww! Z g€Wry wiedzia€V, €Re Berlioz wpadnie pod tramwaj! - A kto jeszcze widzia€V tego konsultanta? - W tym ca€Va bieda, €Re tylko hlecz szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїП;€ƒ c7< я cš=ђ{ c§>m!c c`?а,Я У@Ÿ-г c€ЭAr8@0ja i Berlioz. - Tak. A co pan zrobi€V, aby schwyta€Ћ tego morderc€Q? - w tym momencie lekarz odwr€Wci€V #si€Q i spojrza€V na siedz€Uc€U przystoliku pod €Tciana kobiet€Q w bia€Vym fartuchu. Kobieta wyj€Q€Va arkusz papieru i zacz€Q€Va wype€Vnia€Ћ kolejne rubryki. - Co zrobi€Vem? Zabra€Vem z kuchni €Twieczk€Q... - T€Q? - zapyta€V lekarz wskazuj€Uc po€Vaman€U €Twieczk€Q, kt€Wra razem ze €Twi€Qtym obrazkiem le€Ra€Va na stole przed bia€Vo ubran€U kobiet€U. - Tak, t€Q, i... - A €Twi€Qty obrazek po co? - Ach tak, obrazek... - Iwan zaczerwieni€V si€Q. - Ten obrazek najbardziej ich wystraszy€V - znowu pokaza€V palcem na Riuchina - ale chodzi o to, €Re ten konsultant, €Re on... c€W€R, sp€Wjrzmy prawdzie w oczy... %zada€V si€Q z nieczyst€U si€V€U... i tak zwyczajnie to si€Q go nie da z€Vapa€Ћ. Piel€Qgniarze nie wiadomo dlaczego przybrali postaw€Q zasadnicz€U i nie spuszczali oczu z Iwana. "- Ot€W€R to! - m€Wwi€V dalej Iwan - nieczysta si€Va! To niezaprzeczalny fakt. Osobi€Tcie rozmawia€V z Poncjuszem Pi€Vatem. Nie ma co!tak si€Q na mnie gapi€Ћ, prawd€Q m€Wwi€Q! Widzia€V wszystko - i taras, i palmy. Jednym s€Vowem, by€V wtedy u Poncjusza Pi€Vata, mog€Q za to zar€Qczy€Ћ. - No, no, no. - No, to przyczepi€Vem obrazekdo koszuli i pobieg€Vem... !I wtedy w€Va€Tnie zegar uderzy€V dwa razy. - Oho-ho! - zawo€Va€V Iwan i wsta€V z kanapy. - Ju€R druga, aja tu z wami tylko niepotrzebnie czas trac€Q! Gdzie tu jest telefon? - Przepu€T€Ћcie go do telefonu -poleci€V lekarz sanitariuszom. Iwan z€Vapa€V za s€Vuchawk€Q, a tymczasem kobieta cicho zapyta€Va Riuchina: - Czy on jest €Ronaty? - Kawaler - ze strachem odpowiedzia€V Riuchin. - Nale€Ry do Zwi€Uzku Zawodowego? - Tak. - Milicja? - wrzasn€U€V Iwan do s€Vuchawki. - Milicja? Towarzyszu dy€Rurny, natychmiast ka€Rcie wys€Va€Ћ pi€Q€Ћ motocykli uzbrojonych w karabiny maszynowe w celu uj€Qcia zagranicznego konsultanta. Co? Przyjed€Њcie po mnie, pojad€Q razem z wami... M€Wwi poeta Bezdomny zdomu wariat€Ww... Jaki jest wasz adres? - zapyta€V szeptem Bezdomny doktora, i znowu krzykn€U€V do s€Vuchawki: - S€Vyszycie mnie? Halo!... To skandal! - zawy€V nagle Iwan i rzuci€V s€Vuchawk€U o €Tcian€Q. Nast€Qpnie odwr€Wci€V si€Q do !lekarza, poda€V mu r€Qk€Q, sucho o€Twiadczy€V ,,do widzenia€Y i skierowa€V si€Q do wyj€Tcia. - Na lito€T€Ћ, dok€Ud pan chce i€T€Ћ? - powiedzia€V lekarz wpatruj€Uc si€Q w oczy Iwana. - P€W€Њn€U noc€U, w samej &bieli€Њnie... Pan si€Q przecie€R €Њle czuje, niech pan zostanie u nas. !- Przepu€Tci€Ћ - powiedzia€V Iwando piel€Qgniarzy, kt€Wrzy zagrodzili mu dost€Qp do drzwi. - Puszczacie czy nie! - zawo€Va€V strasznym g€Vosem. Riuchin zadr€Ra€V, a kobieta przycisn€Q€Va zainstalowany w stoliku guziczek. Na szklanym blacie pojawi€Vo si€Q l€Tni€Uce pude€Vko i ampu€Vka. - Ach, tak?! - tocz€Uc dooko€Va dzikim, zaszczutym wzrokiem powiedzia€V Iwan. - No to "poczekajcie... €Ќegnam!! - g€Vow€Unaprz€Wd rzuci€V si€Q w zas€Voni€Qte okno. #€upn€Q€Vo do€T€Ћ mocno, ale szk€Voza zas€Von€U nawet si€Q nie zarysowa€Vo i po sekundzie poeta miota€V si€Q w r€Qkach piel€Qgniarzy. Charcza€V, pr€Wbowa€V gry€Њ€Ћ i krzycza€V: - Ach, wi€Qc takie szyby !za€Vo€Ryli€Tcie tutaj! Puszczaj! Puszczaj! W d€Voni lekarza b€Vysn€Q€Va strzykawka, kobieta jednym ruchem rozdar€Va r€Qkawkoszuli i z niekobiec€U si€V€U unieruchomi€Va r€Qk€Q Iwana. Zapachnia€Vo eterem, Iwan !os€Vab€V w r€Qkach czworga ludzi,a zr€Qczny lekarz wykorzysta€V ten moment i wbi€V mu ig€V€Q w rami€Q. Poet€Q potrzymano jeszcze przez kilka sekund, a potem posadzono na kanapie. - Bandyci! - wrzasn€U€V Iwan i zerwa€V si€Q z kanapy, ale natychmiast zosta€V na niej umieszczony z powrotem. Poderwa€V si€Q znowu, ale zaraz usiad€V, ju€R z w€Vasnej woli. !Przez chwil€Q milcza€V, patrz€Uc dziko, potem nagle ziewn€U€V, potem u€Tmiechn€U€V si€Q nienawistnie. - A jednak mnie przymkn€Qli - powiedzia€V, po czym jeszcze raz ziewn€U€V, niespodziewanie &wyci€Ugn€U€V si€Q, po€Vo€Ry€V g€Vow€Q na poduszce, policzek po dziecinnemu opar€V na d€Voni i zamrucza€V sennym g€Vosem, ju€Rbez z€Vo€Tci: - No i dobrze... jeszcze za to zap€Vacicie... ja was uprzedzi€Vem, a teraz to ju€R jak tam sami sobie chcecie... Teraz interesuje mnie wy€V€Ucznie Poncjusz Pi€Vat... Pi€Vat... - w tym momencie zamkn€U€V oczy. - K€Upiel, separatka sto !siedemna€Tcie, piel€Qgniarz przy drzwiach - wk€Vadaj€Uc okulary zarz€Udzi€V lekarz. Riuchin znowu si€Q wzdrygn€U€V: bia€Ve drzwi otworzy€Vy si€Q !bezszelestnie, za nimi ci€Ugn€U€Vsi€Q o€Twietlony niebieskimi nocnymi lampkami korytarz. Z korytarza wyjecha€V w€Wzek szpitalny na ogumionych k€W€Vkach, €Tpi€Ucego Iwana przeniesiono z kanapy na w€Wzek, poeta odjecha€V w g€V€Ubkorytarza i drzwi si€Q za nim zamkn€Q€Vy. - Doktorze - zapyta€V szeptem !wstrz€U€Tni€Qty Riuchin - czy to znaczy, €Re on jest naprawd€Q chory? - O tak - odpowiedzia€V lekarz.- A co mu w€Va€Tciwie jest? - nie€Tmia€Vo zapyta€V Riuchin. Zm€Qczony lekarz spojrza€V na Riuchina i apatycznie odpowiedzia€V: - Pobudzenie o€Trodk€Ww mowy iruchu... halucynacje... Skomplikowany przypadek, jak przypuszczam. Najprawdopodobniej schizofrenia. A do tego jeszcze alkoholizm... Riuchin nie zrozumia€V nic z tego, co m€Wwi€V lekarz, poza tym, €Re z Iwanem jest niedobrze. Westchn€U€V i zapyta€V: - A dlaczego on bez przerwy opowiada o jakim€T konsultancie? - Pewnie widzia€V kogo€T, kto wstrz€Usn€U€V jego chor€U wyobra€Њni€U. A mo€Re po prostu halucynacja... Po kilku minutach ci€Q€Rar€Wwka uwozi€Va Riuchina w kierunku Moskwy. Dnia€Vo, blask nie zgaszonych jeszcze latar€S przy szosie by€V niepotrzebny ju€R i niemi€Vy. Kierowca, w€Tciek€Vy, €Re zmarnowa€V noc, gna€V samoch€Wd ze wszystkich si€V, a€R zarzuca€Vo na zakr€Qtach. Oto i las ju€R si€Q sko€Sczy€V, pozosta€V za nimi, i rzeka umkn€Q€Va gdzie€T w bok, na !spotkanie ci€Q€Rar€Wwki wybieg€Vyr€W€Rne r€W€Rno€Tci - jakie€T parkany, budki dla stra€Rnik€Ww,przy nich sagi drzewa, wie€Re wysokiego napi€Qcia i jakie€T maszty, a na nich szpule, usypiska gruzu, poprzecinane kana€Vami skrawki ziemi - !jednym s€Vowem, czu€Vo si€Q, €Re za moment uka€Re si€Q Moskwa, €Re jest tu€R tu€R, za najbli€Rszym zakr€Qtem, €Re zaraz runie na ciebie znienacka i od razu poch€Vonie.!Trz€Qs€Vo i rzuca€Vo Riuchina na wszystkie strony. Jaki€T !pieniek, na kt€Wrym stara€V si€Q !usiedzie€Ћ, co chwila usi€Vowa€V wymkn€U€Ћ si€Q spod niego. Po ca€Vej skrzyni ci€Q€Rar€Wwki suwa€Vy si€Q restauracyjne serwety porzucone tu przez milicjanta i Pantielejmona, !kt€Wrzy ju€R wcze€Tniej pojechalido miasta trolejbusem. Riuchin my€Tla€V nawet przez chwil€U, €Reby je pozbiera€Ћ, ale nie wiedzie€Ћ czemu zasycza€V z #w€Tciek€Vo€Tci€U: €XNiech je szlag trafi! Po kiego licha zawracam $sobie nimi g€Vow€Q jak idiota?...€Y - kopn€U€V serwety i w og€Wle przesta€V na nie patrze€Ћ. By€V w okropnym stanie ducha. Stawa€Vo si€Q jasne, €Re po pobycie w domu udr€Qki #pozosta€V mu ci€Q€Rki uraz. Stara€V"si€Q zrozumie€Ћ, co go w€Va€Tciwietak gn€Qbi. Korytarz z niebieskimi €Rar€Wwkami, kt€Wry tak wry€V mu si€Q w pami€Q€Ћ? My€Tl o tym, €Re nie ma na €Twiecie straszliwszego "nieszcz€Q€Tcia ni€R ob€V€Qd? Tak, !tak, oczywi€Tcie to te€R. Ale to przecie€R bana€V. Jest co€T jeszcze. Ale co? Poczucie !krzywdy, tak, w€Va€Tnie to. I te krzywdz€Uce s€Vowa, kt€Wre rzuci€V mu w twarz Bezdomny. Nieszcz€Q€Tcie polega€Vo nie na tym, €Re by€Vy one obra€Њliwe, ale na tym, €Re zawiera€Vy prawd€Q. !Poeta ju€R si€Q nie rozgl€Uda€V, siedzia€V wpatrzony w brudn€U pod€Vog€Q, mrucz€Uc co€T, wyrzekaj€Uc, j€Utrz€Uc swoje rany. !C€W€R, wiersze... On, Riuchin, maju€R trzydzie€Tci dwa lata! Rzeczywi€Tcie, co b€Qdzie dalej? - Dalej b€Qdzie pisa€V po kilka wierszy rocznie? - I tak do p€W€Њnej staro€Tci? - Tak, do staro€Tci. - Co mu przynios€U tewiersze? S€Vaw€Q? €XCo za bzdura! Przynajmniej sam siebie nie pr€Wbuj oszukiwa€Ћ. S€Vawa nigdy nie stanie si€Q udzia€Vem tego, kto pisze niedobre wiersze. Ale dlaczego one s€U niedobre? Iwan powiedzia€V prawd€Q, szczer€U prawd€Q!€Y - bez lito€Tci dla siebie skonstatowa€V Riuchin. Zatruty neurasteni€U poeta zachwia€V si€Q, pod€Voga #przesta€Va si€Q pod nim ko€Vysa€Ћ. $Uni€Ws€V g€Vow€Q i spostrzeg€V, €Re ju€R od dawna jest w Moskwie, co wi€Qcej, €Re nad miastem jest ju€R €Twit, €Re ob€Voki !prze€Twiecaj€U z€Votawo, €Re jegoci€Q€Rar€Wwka stoi, poniewa€R utkn€Q€Va w potoku innych samochod€Ww przy zakr€Qcie na bulwary, i €Re tu€R obok niego, Riuchina, bliziutko, stoi na cokole cz€Vowiek z €Reliwa z lekko pochylon€U g€Vow€U i oboj€Qtnie spogl€Uda na bulwar. Jakie€T dziwaczne my€Tli nap€Vyn€Q€Vy nagle do g€Vowy cierpi€Ucego poety: €XOto przyk€Vad prawdziwej kariery... - w tym momencie Riuchin wsta€V w ca€Vej okaza€Vo€Tci i nawet r€Qk€Q wzni€Ws€V, nie wiadomo dlaczego nacieraj€Uc na cz€Vowieka z €Reliwa, kt€Wry nic mu nie zawini€V - a przecie€R wszystko, co robi€V w €Ryciu, cokolwiek si€Q z nim dzia€Vo, wszystko to obraca€Vo !si€Q na jego korzy€T€Ћ, wszystko to przyczynia€Vo mu s€Vawy. Ale co on w€Va€Tciwie takiego "zrobi€V? Nie pojmuj€Q... Czy co€T naprawd€Q niezwyk€Vego jest w !tych s€Vowach: €XZamie€Ћ mg€Vami #niebo kryje...€Y? Nie rozumiem!... "Mia€V szcz€Q€Tcie, mia€V po prostuszcz€Q€Tcie! - nagle jadowicie "stwierdzi€V Riuchin i poczu€V, €Re$ci€Q€Rar€Wwka drgn€Q€Va - strzela€V do niego ten bia€Vogwardzista, !strzela€V, zgruchota€V mu biodro i w ten spos€Wb zapewni€V nie€Tmiertelno€T€Ћ...€Y Kolumna samochod€Ww ruszy€Va. Kompletnie chory, a nawet nagle postarza€Vy, poeta w dwie minuty p€W€Њniej wchodzi€V na werand€Q Gribojedowa. Na werandzie by€Vo ju€R prawie pusto. W k€Ucie pi€Vo jakie€T towarzystwo, a na €Trodku kr€Qci€V si€Q znajomy konferansjer w tiubietiejce i zkielichem €XAbrau€Y w d€Voni. Archibald Archibaldowicz serdecznie powita€V ob€Vadowanego serwetami !Riuchina i niezw€Vocznie uwolni€Vpoet€Q od przekl€Qtych szmat. Gdyby Riuchin nie by€V tak wym€Qczony pobytem w klinice i jazd€U na ci€Q€Rar€Wwce, z pewno€Tci€U sprawi€Vaby mu wielesatysfakcji upi€Qkszona zmy€Tlonymi szczeg€W€Vami opowie€T€Ћ o wydarzeniach w klinice. Ale teraz nie mia€V do tego g€Vowy, zreszt€U nawet cz€Vowiek tak ma€Vo spostrzegawczy jak Riuchin teraz, po torturach, jakie "prze€Ry€V w ci€Q€Rar€Wwce, po raz pierwszy przenikliwie popatrzy€V na pirata i zrozumia€V, €Re ten, chocia€R zadaje pytania i nawet !wykrzykuje €Xajajaj!€Y, nie jest bynajmniej ciekaw losu Bezdomnego i nawet ani troch€Q mu nie wsp€W€Vczuje. €XBrawo! Ma racj€Q!€Y - z cyniczn€U, samounicestwiaj€Uc€U%z€Vo€Tliwo€Tci€U pomy€Tla€V Riuchin, przerwa€V swoj€U opowie€T€Ћ o schizofrenii i poprosi€V: - Szefie, niech mi pan da ma€V€U w€Wdk€Q... !Korsarz przybra€V wsp€W€Vczuj€Ucywyraz twarzy i szepn€U€V: !- Rozumiem... chwileczk€Q... - i da€V znak kelnerowi. W kwadrans p€W€Њniej zgarbionynad cert€U Riuchin wychyla€V samotnie kieliszek za kieliszkiem ca€Vkowicie przekonany, €Re w jego €Ryciu #nic ju€R si€Q nie da naprawi€Ћ, €Repozostaje mu tylko zapomnienie. Pogodzi€V si€Q z tym nawet. Poeta zmarnowa€V sw€U noc, podczas kiedy inni ucztowali, i#teraz ju€R wiedzia€V, €Re straci€V j€U raz na zawsze. Wystarczy€Vo"unie€T€Ћ g€Vow€Q, spojrze€Ћ ponad lamp€U w niebo, by zrozumie€Ћ, €Re noc min€Q€Va bezpowrotnie. Kelnerzy po€Tpiesznie zrywali obrusy ze stolik€Ww. Przemykaj€Uce si€Q obok werandy koty przybra€Vy ju€R poranny wygl€Ud. Na poet€Q #nieub€Vaganie zwala€V si€Q dzie€S. 7. Fatalne mieszkanie Gdyby nast€Qpnego dnia rano !kto€T powiedzia€V tak: €XStiopa! Je€Reli natychmiast nie wstaniesz, zostaniesz rozstrzelany!€Y - Stiopa odpowiedzia€Vby s€Vabym, ledwiedos€Vyszalnym g€Vosem: !€XRozstrzeliwujcie mnie, r€Wbcie ze mn€U, co chcecie, za nic nie wstan€Q€Y. C€W€R tu m€Wwi€Ћ o wstawaniu - Stiopie wydawa€Vo si€Q, €Re nawet oczu nie zdo€Va otworzy€Ћ, a je€Reli tylko spr€Wbuje zrobi€Ћ co€T podobnego, potworna b€Vyskawica rozwali mu g€Vow€U na kawa€Vki. W g€Vowie tej ko€Vysa€V si€Q olbrzymi dzwon, pod powiekami przep€Vywa€Vy br€Uzowe plamy z ognistozielon€U obw€Wdk€U. Na domiar wszystkiego Stiop€Q mdli€Vo, przy czym wydawa€Vo #mu si€Q, €Re md€Vo€Tci te wi€U€R€U si€Q w jaki€T spos€Wb z natr€Qtnymi d€Њwi€Qkami patefonu. Stara€V si€Q co€T sobie przypomnie€Ћ, ale przypomnia€V sobie tylko jedno, €Re to by€Vo !chyba wczoraj, €Re sta€V gdzie€T,nie wiadomo gdzie, z serwetk€U!w r€Qku i usi€Vowa€V poca€Vowa€Ћ jak€U€T nieznajom€U dam€Q, przy czym zapowiada€V, €Re nast€Qpnego dnia, dok€Vadnie o dwunastej w po€Vudnie, z€Vo€Ry jej wizyt€Q. Dama wymawia€Va "si€Q, m€Wwi€Va: €XNie, nie, jutro nie b€Qdzie mnie w domu!€Y, a $Stiopa upiera€V si€Q: €XAle ja i tak przyjd€Q!€Y Co to jednak by€Va za dama, kt€Wra jest teraz godzina jaki to dzie€S tygodnia, kt€Wrego dzi€T - o tym Stiopa nie mia€V bladego wyobra€Renia i, co najgorsze, nie mia€V r€Wwnie€R najmniejszego poj€Qcia, gdzie si€Q znajduje. Postanowi€V wyja€Tni€Ћ przynajmniej ten ostatni problem i w tym celu rozklei€V zlepione powieki lewego oka. W p€W€Vmroku co€T m€Qtnie po€Vyskiwa€Vo. Stiopa rozpozna€V wreszcie tremo i zrozumia€V, €Re le€Ry na wznak we w€Vasnym €V€W€Rku, to znaczy w by€Vym €V€W€Rku wdowy po jubilerze, w swojej sypialni. W tym momencie co€T w jego g€Vowie eksplodowa€Vo z tak€U "si€V€U, €Re j€Qkn€U€V i zamkn€U€V oczy. Wyja€Tniamy - Stiopa Lichodiejew, dyrektor teatru Varietes, ockn€U€V si€Q rano w !swoim mieszkaniu, kt€Wre dzieli€Vz nieboszczykiem Berliozem, wwielkim, maj€Ucym kszta€Vt podkowy, pi€Qciopi€Qtrowym domu na ulicy Sadowej. Stwierdzi€Ћ tu nale€Ry, €Re mieszkanie to - numer pi€Q€Ћdziesi€Ut - od dawna %cieszy€Vo si€Q, je€Tli nie z€V€U, to w ka€Rdym razie w€Utpliw€U s€Vaw€U. Jeszcze dwa lata temu !w€Va€Tcicielk€U jego by€Va wdowa po jubilerze, Anna de "Fougerais, pi€Q€Ћdziesi€Qcioletniaszanowana przez wszystkich i nader zapobiegliwa matrona, kt€Wra trzy ze swoich pi€Qciu pokoi odnajmowa€Va sublokatorom. Jeden z nich nazywa€V si€Q, bodaj€Re, !Bie€Vomut, drugi - zaprzepa€Tci€Vgdzie€T swoje nazwisko. I nagle, przed dwoma laty, w !mieszkaniu zacz€Q€Vy si€Q dzia€Ћ rzeczy niepoj€Qte - jego mieszka€Scy jeden po drugim znikali bez wie€Tci. O zaginionych i o przekl€Qtym mieszkaniu w ca€Vym domu d€Vugo opowiadano najr€W€Rniejsze legendy, a nast€Qpnie zamieszka€V tu nieboszczyk Berlioz z ma€V€Ronk€U oraz wy€Rej wymieniony Stiopa, r€Wwnie€R z €Ron€U. Jasne, €Re skoro tylko zadomowili si€Q w fatalnym "mieszkaniu, zacz€Q€Vo si€Q diabli wiedz€U co! Przede wszystkim w ci€Ugu miesi€Uca przepad€Vy obie €Rony, co prawda nie bez wie€Tci. O €Ronie Berlioza opowiadano, €Re kto€T widzia€V j€U podobno w Charkowie z jakim€T baletmistrzem, €Rona Stiopy natomiast znajdowa€Va si€Q jakoby na Bo€Redomce, gdzie, jak plotkowano, dyrektor Varietes, wykorzystuj€Uc swoje nadzwyczajne stosunki, za€Vatwi€V dla niej pok€Wj, pod tym wszak€Re warunkiem, €Re jej noga nie postanie wi€Qcej na Sadowej... "A wi€Qc Stiopa j€Qkn€U€V. Chcia€V zawo€Va€Ћ s€Vu€R€Uc€U Gruni€Q i poleci€Ћ jej, €Reby mu przynios€Va piramidon, lecz pomimo wszystko zda€V sobie spraw€Q, €Re €Radnego piramidonu Grunia mie€Ћ nie mo€Re. Pr€Wbowa€V wezwa€Ћ na pomoc Berlioza, dwukrotnie &zaj€Qcza€V: €XMisza... Misza...€Y, alejak si€Q sami domy€Tlacie, odpowiedzi nie otrzyma€V. W mieszkaniu panowa€Va niczym nie zm€Ucona cisza. Poruszy€V palcami n€Wg i zrozumia€V, €Re le€Ry w skarpetkach. Dr€R€Uc€U d€Voni€U przesun€U€V po biodrze, €Reby stwierdzi€Ћ, czy ma na sobie spodnie, czy nie, lecz nie stwierdzi€V tego. Wreszcie widz€Uc jasno, €Re jest samotnyi porzucony przez wszystkich,€Re nikt mu nie chce pom€Wc, postanowi€V wsta€Ћ, cho€Ћby mia€Vo to by€Ћ ponad ludzkie si€Vy. Rozklei€V zlepione powieki i ujrza€V w lustrze cz€Vowieka ze stercz€Ucymi na wszystkie strony w€Vosami, z opuchni€Qt€U,pokryt€U czarna szczecin€U fizjonomi€U, z zap€Vyni€Qtymi oczyma. Cz€Vowiek €Ww mia€V na sobie brudn€U koszul€Q, krawat, kalesony i skarpetki. Takim Stiopa zobaczy€V siebie tylko hlecz szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПBpЩ cpC9 т cгDћ c6E!д c™Fъ+> cќG(7TM_w lustrze, a obok lustra zauwa€Ry€V nie znanego sobie cz€Vowieka, ubranego na czarno i w czarnym berecie. %Usiad€V na €V€W€Rku i, na ile by€V w stanie, wytrzeszczy€V na nieznajomego przekrwione !oczy. Milczenie naruszy€V go€T€Ћ wypowiadaj€Uc niskim, ci€Q€Rkim g€Vosem z cudzoziemskim akcentem nast€Qpuj€Uce s€Vowa: - Dzie€S dobry, najmilszy dyrektorze! Nast€Upi€Va pauza, po kt€Wrej nadludzkim wysi€Vkiem przem€Wwi€V Stiopa: - Czego pan sobie €Ryczy? - i sam zdumia€V si€Q nie poznaj€Uc w€Vasnego g€Vosu. S€Vowo €Xczego€Y zosta€Vo wypowiedziane falsetem, !€Xpan€Y - basem, a €X€Ryczy€Y - wog€Wle nie wydosta€Vo si€Q na €Twiat bo€Ry. Nieznajomy u€Tmiechn€U€V si€Q !€Ryczliwie, wyj€U€V du€Ry z€Voty zegarek z brylantowym tr€Wjk€Utem na kopercie, zegarek zadzwoni€V jedena€Tcie razy, a go€T€Ћ powiedzia€V: - Jedenasta. Dok€Vadnie od godziny oczekuj€Q na pa€Sskie przebudzenie, poniewa€R wyznaczy€V mi pan spotkanie na dziesi€Ut€U. Wi€Qc jestem! Stiopa namaca€V spodnie le€R€Ucena krze€Tle, wyszepta€V: "- Przepraszam... - w€Vo€Ry€V je i ochryp€Vym g€Vosem zapyta€V: - czy mo€Re mi pan poda€Ћ swoje nazwisko? M€Wwienie przychodzi€Vo mu z trudem. Przy ka€Rdym wypowiedzianym s€Vowie kto€T wtyka€V mu ig€V€Q w m€Wzg, co powodowa€Vo piekielny b€Wl. - Jak to? Mojego nazwiska te€Rpan nie pami€Qta? - tu nieznajomy znowu si€Q u€Tmiechn€U€V. - Przykro mi... - zachrypia€V Stiopa czuj€Uc, €Re kac obdarzy€V go w€Va€Tnie nowym upominkiem. Pod€Voga przed €V€W€Rkiem gdzie€T unikn€Q€Va i wyda€Vo si€Q Stiopie, €Re za !sekund€Q poleci g€Vow€U na d€W€V do wszystkich diab€V€Ww, w otch€Va€S bez dna. - Drogi dyrektorze - powiedzia€V z przenikliwym u€Tmiechem go€T€Ћ - nie pomo€Re panu €Raden piramidon. Niech si€Q pan zastosuje do starej, m€Udrej zasady. Klin nale€Ry wybija€Ћ klinem. Jedyne, co mo€Re przywr€Wci€Ћ panu €Rycie, to dwie w€Wdki pod pikantn€U, gor€Uc€U zak€Usk€Q. Stiopa by€V cz€Vowiekiem sprytnym i mimo swego tragicznego stanu zrozumia€V, "€Re skoro ju€R kto€T go zasta€V w takim po€Vo€Reniu, to najlepiej b€Qdzie przyzna€Ћ si€Q do wszystkiego. - Szczerze m€Wwi€Uc - zacz€U€V ledwie obracaj€Uc j€Qzykiem - to wczoraj troszeczk€Q... "- Ani s€Vowa wi€Qcej! - zawo€Va€V go€T€Ћ i odjecha€V z fotelem na bok. Stiopa wyba€Vuszaj€Uc oczy zobaczy€V, €Re na malutkim stoliku stoi taca, na kt€Wrej le€Ry pokrojony bia€Vy chleb, prasowany kawior w salaterce,marynowane borowiki na talerzyku, przykryty pokrywk€Urondelek i wreszcie w€Wdka w pojemnej karafce pozosta€Vej w spadku po jubilerowej. Szczeg€Wlnie wstrz€Usaj€Uce wra€Renie na Stiopie wywar€Vo to, €Re karafka spotnia€Va z zimna. By€Vo to zreszt€U ca€Vkowicie zrozumia€Ve - spoczywa€Va bowiem w wiaderku nape€Vnionym lodem. Jednym s€Vowem st€W€V by€V nakryty fachowo, ze znajomo€Tci€U rzeczy. Nieznajomy nie pozwoli€V na to, by zdumienie Stiopy naros€Vo a€Rdo chorobliwych granic, i zr€Qcznie nala€V mu z p€W€V szklanki w€Wdki. - A pan? - pisn€U€V Stiopa. - Z przyjemno€Tci€U! #Dr€R€Uc€U r€Qk€U Stiopa podni€Ws€V kieliszek do ust, za€T nieznajomy jednym haustem "prze€Vkn€U€V zawarto€T€Ћ swojego. €Ќuj€Uc kawior Stiopa wykrztusi€V: - A pan... niczym pan nie przegryzie? - Prosz€Q mi wybaczy€Ћ, ale ja zwyk€Vem pija€Ћ bez zak€Uski - odpar€V nieznajomy i nala€V nast€Qpn€U kolejk€Q. Zdj€U€V z rondelka pokrywk€Q - okaza€Vo "si€Q, €Re s€U tam par€Wwki w sosie pomidorowym. I oto sprzed oczu Stiopy znik€Vapaskudna zielono€T€Ћ, s€Vowa da€Vy si€Q ju€R wymawia€Ћ, a co najwa€Rniejsze, Stiopa zacz€U€V !sobie co€T nieco€T przypomina€Ћ. To mianowicie, €Re wczoraj by€Vw Schodni, w podmiejskiej williautora skecz€Ww Chustowa, i €Re pojechali tam razem z Chustowem taks€Wwk€U. Przypomnia€V sobie nawet, €Re z€Vapali t€Q taks€Wwk€Q pod !€XMetropolem€Y i €Re by€V jeszcze"z nimi jaki€T aktor, nie aktor... z walizkowym patefonem. Tak,"tak, tak, to by€Vo w tej willi! I jeszcze - teraz to sobie przypomnia€V - psy wy€Vy, kiedypuszczali ten patefon. Tylko dama, kt€Wr€U Stiopa chcia€V poca€Vowa€Ћ, pozostawa€Va w !dalszym ci€Ugu niewyja€Tniona... diabli wiedz€U, co za jedna... !zdaje si€Q, €Re pracuje w radio, a zreszt€U mo€Re i nie... Tym sposobem dzie€S wczorajszy powolutku si€Q "przeja€Tnia€V, ale Stiop€Q obecniebardziej interesowa€V dzie€S dzisiejszy, a w szczeg€Wlno€Tci fakt pojawienia si€Q w sypialni nieznajomego, w dodatku z w€Wdk€U i zak€Usk€U. Oto jest co€T, co dobrze by€Voby wyja€Tni€Ћ! - No c€W€R, teraz mam nadziej€Q,przypomnia€V pan sobie moje nazwisko? Ale Stiopa tylko wstydliwie 'u€Tmiechn€U€V si€Q i roz€Vo€Ry€V r€Qce.- A jednak! Czuj€Q, ze po w€Wdce pi€V pan portwajn. Na !lito€T€Ћ, kt€W€R tak post€Qpuje! - Chcia€Vbym, €Reby to zosta€Vo mi€Qdzy nami - przymilnie poprosi€V Stiopa. - Ale€R naturalnie! Ale za Chustowa, rozumie si€Q, nie mog€Q zar€Qczy€Ћ! - To pan zna Chustowa? - Wczoraj widzia€Vem przelotnie tego typa w pana gabinecie, ale wystarczy jedenrzut oka na t€Q twarz, €Reby stwierdzi€Ћ, €Re to dra€S, plotkarz, karierowicz i wazeliniarz. €XSzczera prawda€Y - pomy€Tla€V Stiopa zdumiony tak trafn€U, dok€Vadn€U i zwi€Qz€V€U charakterystyk€U Chustowa. Tak wi€Qc dzie€S wczorajszy powoli uk€Vada€V si€Q z kawa€Vk€Ww, ale mimo to trwoganie opuszcza€Va dyrektora Varietes. Rzecz w tym, €Re w owym wczorajszym dniu zia€Va przeogromna czarna dziura. Niech m€Wwi€U, co chc€U, ale tego czarnego go€Tcia razem z jego beretem Stiopa w swoim gabinecie wczoraj z pewno€Tci€U nie ogl€Uda€V. - Profesor czarnej magii Woland - dostojnie powiedzia€V go€T€Ћ, a widz€Uc zak€Vopotanie Stiopy opowiedzia€V mu wszystko od pocz€Utku. Wczoraj profesor przyjecha€V zzagranicy do Moskwy, niezw€Vocznie stawi€V si€Q u Stiopy i zaproponowa€V, €Re wyst€Upi w Varietes. Stiopa zadzwoni€V do Sto€Vecznej Komisji Nadzoru Widowisk, uzgodni€V spraw€Q (Stiopa na to zblad€V i zamruga€V powiekami), a nast€Qpnie podpisa€V z profesorem Wolandem kontraktna siedem koncert€Ww (Stiopa otworzy€V usta) oraz um€Wwi€V si€Q, €Re Woland wpadnie do niego dzisiaj o dziesi€Utej "rano, by uzgodni€Ћ szczeg€W€Vy... Wi€Qc przyszed€V. Powita€Va go $s€Vu€R€Uca Grunia, wyja€Tni€Va, €Re sama dopiero co wesz€Va, €Re jest tu na przychodne, €Re Berlioza nie ma w domu, je€Reli natomiast go€T€Ћ pragnie widzie€Ћ dyrektora, to niech idzie sam do sypialni. Stiepan Bogdanowicz sypia tak mocno,€Re ona, Grunia, nie podejmuje si€Q go obudzi€Ћ. Kiedy artysta zobaczy€V, w jakim stanie !znajduje si€Q dyrektor, pos€Va€V Gruni€Q do pobliskiego sklepu pow€Wdk€Q i zak€Usk€Q oraz do apteki po l€Wd i... - Pozwoli pan... - zaskomla€V przybity Stiopa i zacz€U€V szuka€Ћ portfela. - Ale€R co znowu! - zawo€Va€V profesor i o niczym podobnym nie chcia€V nawet s€Vysze€Ћ. Tak wi€Qc w€Wdka i zak€Uska sta€Vy si€Q zrozumia€Ve, a mimo to przykro by€Vo patrze€Ћ na Stiop€Q - absolutnie nie przypomina€V sobie €Radnego kontraktu i g€Vow€Q da€Vby, €Re nie widzia€V wczoraj tego Wolanda. Owszem, Chustow tak, ale €Radnego Wolanda nie by€Vo. - Pan pozwoli, €Re obejrz€Q naszkontrakt - cicho poprosi€V Stiopa. - Ale€R oczywi€Tcie... oczywi€Tcie... Stiopa spojrza€V na dokument i zmartwia€V. Wszystko by€Vo jak nale€Ry. Po pierwsze, jego, Stiopy, w€Vasnor€Qczny zamaszysty podpis... uko€Tna adnotacja na boku sporz€Udzona r€Qk€U dyrektora finansowego Rimskiego zezwalaj€Uca na wyp€Vacenie arty€Tcie Wolandowi dziesi€Qciu tysi€Qcy rubli a conto nale€Rnych mu za siedem koncert€Ww trzydziestu pi€Qciu tysi€Qcy. Co wi€Qcej, do kontraktu za€V€Uczone by€Vo pokwitowanie Wolanda na oweotrzymane ju€R dziesi€Q€Ћ tysi€Qcy! "€XCo si€Q dzieje?!€Y - pomy€Tla€V nieszcz€Qsny Stiopa i w g€Vowie mu si€Q zakr€Qci€Vo. Zaczynaj€U si€Q z€Vowr€W€Rbne zaburzenia pami€Qci? No, oczywi€Tcie, !rozumie si€Q samo przez si€Q, €Repo okazaniu kontraktu dalsze wyra€Ranie zdziwienia by€Voby po prostu nieprzyzwoito€Tci€U. Stiopa przeprosi€V go€Tcia, €Re musi na chwil€Q go opu€Tci€Ћ, i tak jak by€V, w skarpetkach, pobieg€V do przedpokoju do telefonu. Po drodze krzykn€U€V w kierunku kuchni: - Grunia! "Ale nikt si€Q nie odezwa€V. Stiopaspojrza€V na drzwi s€Usiaduj€Ucego z przedpokojemgabinetu Berlioza, jak to si€Q m€Wwi, os€Vupia€V. Zobaczy€V na klamce olbrzymi€U, lakow€U piecz€Q€Ћ na sznurku. €XMoje uszanowanie! - zarycza€Vkto€T w g€Vowie Stiopy. - Tego jeszcze brakowa€Vo!€Y - i od tej#chwili my€Tli Stiopy pobieg€Vy ju€R nie dwutorowo, ale, jak to si€Q zwykle dzieje w chwili katastrofy, w jednym kierunku"i w og€Wle diabli wiedz€U dok€Ud. Trudno sobie nawet wyobrazi€Ћ kasz€Q, jaka powsta€Va w g€VowieStiopy. By€Vo tam i to diabelstwo z czarnym beretem,zimn€U w€Wdk€U i nieprawdopodobnym kontraktem... A do tego wszystkiego, jak na zam€Wwienie, jeszcze ta piecz€Q€Ћ na drzwiach! Powiedzcie, komu chcecie, €Re !Berlioz co€T przeskroba€V - nikt nie uwierzy, no dos€Vownie nikt nie uwierzy! A jednak piecz€Q€Ћ wisi, wisi jak byk! Ta-ak... I tu zakipia€Vy w m€Wzgu Stiopy jakie€T wyj€Utkowo nieprzyjemne my€Tli, o artykule #dla pisma, kt€Wry, jak na z€Vo€T€Ћ,niedawno wepchn€U€V !Berliozowi... Artyku€V, m€Wwi€Uc mi€Qdzy nami, idiotyczny i za marne pieni€Udze... Natychmiast w €Tlad za wspomnieniem o artykule nadbieg€Vo inne, o jakiej€T podejrzanej rozmowie, kt€Wra, o ile pami€Qta, mia€Va miejsce dwudziestego czwartego kwietnia wieczorem, tu, w sto€Vowym, kiedy Stiopa jad€V kolacj€Q z Berliozem. To znaczy, oczywi€Tcie, w pe€Vnymznaczeniu tego s€Vowa rozmowy tej nie mo€Rna nazwa€Ћ podejrzan€U (Stiopa nigdy by sobie na co€T podobnego nie pozwoli€V), ale jednak by€Va to rozmowa na jaki€T zb€Qdny temat. Zupe€Vnie dobrze, obywatele, mog€Voby si€Q obej€T€Ћ bez tej rozmowy. Przed piecz€Qci€U bez w€Utpieniamo€Rna by t€Q rozmow€Q uzna€Ћ za zupe€Vne g€Vupstwo, ale "teraz, kiedy wisi ta piecz€Q€Ћ... €XAch, Berlioz, Berlioz! - bulgota€Vo w m€Wzgu Stiopy - Przecie€R to si€Q po prostu nie mie€Tci w g€Vowie!€Y Ale nie m€Wg€V zbyt d€Vugo zamartwia€Ћ si€Q tym niepokoj€Ucym wydarzeniem - nakr€Qci€V numer gabinetu dyrektora finansowego Varietes, Rimskiego. Sytuacja Stiopy by€Va wyj€Utkowo niezr€Qczna - po pierwsze cudzoziemiec m€Wg€V si€Q obrazi€Ћ, €Re Stiopa sprawdza jego s€Vowa nawet po okazaniukontraktu, a po drugie nie mia€V poj€Qcia, jak zacz€U€Ћ rozmow€Q z dyrektorem. Bo rzeczywi€Tcie, przecie€R nie spos€Wb go zapyta€Ћ: €XNie wie pan przypadkiem, czy zawiera€Vem wczoraj z profesorem czarnej magii kontrakt na trzydzie€Tci pi€Q€Ћ tysi€Qcy rubli?€Y Przecie€R tak rozmawia€Ћ nie mo€Re! - Halo! - rozleg€V si€Q w s€Vuchawce ostry, nieprzyjemnyg€Vos Rimskiego. - Dzie€S dobry panu - cicho powiedzia€V Stiopa - m€Wwi !Lichodiejew. Chodzi o to, €Re... hm... hm... siedzi u mnie teraz "ten... e... Woland... Wi€Qc ja... chcia€Vem si€Q dowiedzie€Ћ, co tam s€Vycha€Ћ z dzisiejszym koncertem? - A, ten mag? - odezwa€V si€Q ws€Vuchawce Rimski. - Zaraz b€Qd€U afisze. - Aha... - s€Vabym g€Vosem powiedzia€V Stiopa - to do widzenia... - A kiedy pan przyjdzie do teatru? - zapyta€V Rimski. - Za p€W€V godziny - odpowiedzia€V Stiopa, odwiesi€V !s€Vuchawk€Q i €Tcisn€U€V r€Qkami p€Von€Uc€U g€Vow€Q. Ach, co za !paskudna historia! C€W€R to si€Q dzieje z t€U pami€Qci€U, obywatele? Jednak niepodobna by€Vo d€Vu€Rejsiedzie€Ћ w przedpokoju, wi€Qc !Stiopa z miejsca u€Vo€Ry€V sobie !plan - za €Radn€U cen€Q nie da€Ћ pozna€Ћ, €Re ma tak niewiarygodn€U luk€Q w pami€Qci,oraz natychmiast sprytnie i ostro€Rnie wywiedzie€Ћ si€Q od cudzoziemca, co on w€Va€Tciwie ma zamiar zademonstrowa€Ћ dzi€T wiecz€Wr w powierzonym Stiopie Varietes. "Stiopa odwr€Wci€V si€Q plecami do aparatu telefonicznego i w wisz€Ucym w przedpokoju lustrze, o kt€Wrym dawno ju€R zapomnia€Va leniwa Grunia, wyra€Њnie zobaczy€V jakiego€T dziwacznego, d€Vugiego jak €Rerd€Њ osobnika w binoklach. (Ach, gdyby€R tu by€V Iwan Niko€Vajewicz! Z miejsca by go pozna€V!) Osobnik ten ukaza€V si€Q w lustrze i przepad€V. Przera€Rony Stiopa uwa€Rniej !spojrza€V w g€V€Ub przedpokoju i zn€Ww si€Q zachwia€V, zobaczy€V bowiem w lustrze ogromnego czarnego kocura, kt€Wry przeszed€V przez przedpok€Wj i tak€Re znik€V. Stiopa zatoczy€V si€Q, serce w nim zamar€Vo. €XCo si€Q ze mn€U dzieje? - pomy€Tla€V. - Czy ja aby nie !oszala€Vem? Sk€Ud te odbicia?!€Y - zajrza€V do przedpokoju i z przera€Reniem zawo€Va€V: !- Grunia! Co to za kot p€Qta si€Q!u nas?! Sk€Ud on si€Q wzi€U€V? I jeszcze jacy€T si€Q tu kr€Qc€U! - Prosz€Q si€Q nie obawia€Ћ, !dyrektorze - odezwa€V si€Q jaki€T#g€Vos, ale nie by€V to g€Vos Gruni,tylko go€Tcia z sypialni. - To m€Wj kot. Niech pan si€Q nie denerwuje. A Gruni nie ma, wys€Va€Vem j€U do Worone€Ra. $Skar€Ry€Va si€Q, €Re€Tcie jej urlop zarwali. S€Vowa go€Tcia by€Vy tak nieoczekiwane i pozbawione wszelkiego sensu, i€R Stiopa uzna€V, €Re si€Q przes€Vysza€V. Kompletnie oszo€Vomiony, truchtem pobieg€V do sypialni i %- os€Vupia€V. W€Vos mu si€Q zje€Ry€V,a czo€Vo pokry€Vy drobne kropelki potu. Go€T€Ћ nadal przebywa€V w "sypialni, ale ju€R nie sam, tylko w towarzystwie - w drugim fotelu siedzia€V typ, kt€Wry przywidzia€V si€Q Stiopie w przedpokoju. Teraz by€Vo wida€Ћwyra€Њnie - pierzaste w€Usiki, !jedno szk€Vo binokli po€Vyskuje, a drugiego brak. Ale w sypialni dzia€Vy si€Q poza tym rzeczy znacznie okropniejsze: na pufie po jubilerowej rozwali€V si€Q w nonszalanckiej pozie trzeci kompan, przera€Raj€Ucych rozmiar€Ww czarny kocur z kieliszkiem w€Wdki w jednej €Vapie i z widelcem - na kt€Wry zd€U€Ry€V ju€R nadzia€Ћ marynowany grzyb - w drugiej. #€­wiat€Vo w sypialni, i tak s€Vabe,zacz€Q€Vo do reszty przygasa€Ћ w oczach Stiopy. €XA wi€Qc tak %w€Va€Tnie zaczyna si€Q ob€V€Qd...€Y -pomy€Tla€V i z€Vapa€V si€Q za futryn€Q. - Jak widz€Q, jest pan nieco zdziwiony, najdro€Rszy dyrektorze? - zapyta€V Woland !szcz€Qkaj€Ucego z€Qbami Stiop€Q. - A tymczasem nie ma si€Q czemu dziwi€Ћ. To po prostu moja €Twita. Kocur akurat wypi€V w€Wdk€Q i d€Vo€S Stiopy zsun€Q€Va si€Q po futrynie. - A dla mojej €Twity potrzebne mi jest miejsce - m€Wwi€V dalej Woland - tak €Re o kogo€T z nasjest w tym mieszkaniu za du€Ro. Wydaje mi si€Q, €Re tym kim€T jest w€Va€Tnie pan. - Oni, oni! - ko€Њlim g€Vosem zabecza€V d€Vugi kraciasty, u€Rywaj€Uc w stosunku do Stiopy liczby mnogiej. - W og€Wle oni w ostatnim czasie paskudnie si€Q €Twini€U. Pij€U, wykorzystuj€Uc swoje stanowisko €Tpi€U z kobietami, ni cholery nie robi€U, zreszt€U nawet nie mog€U nic robi€Ћ, bo nie maj€U zielonego poj€Qcia o tym, czym si€Q zajmuj€U! Mydl€U tylko oczy zwierzchnikom! - S€Vu€Rbowym samochodem rozje€Rd€Ra bez skrupu€V€Ww! - naskar€Ry€V zagryzaj€Uc grzybkiem kot. Stiopa ju€R prawie zupe€Vnie osun€U€V si€Q na pod€Vog€Q i s€Vabn€Uc€U d€Voni€U drapa€V futryn€Q, kiedy sta€V si€Q €Twiadkiem jeszcze jednego, czwartego ju€R nadprzyrodzonego zjawiska wew€Vasnym mieszkaniu - wprost z trema, z tafli lustra wszed€V do pokoju ma€Vy, o nieprawdopodobnie szerokich barach osobnik w meloniku na "g€Vowie. Z ust stercza€V mu kie€V zniekszta€Vcaj€Ucy jego i tak niezwyczajnie szpetn€U fizys. W dodatku by€V p€Vomiennie rudy. !- Ja - w€V€Uczy€V si€Q do rozmowynowo przyby€Vy - w og€Wle nie "rozumiem, jak to si€Q sta€Vo, €Re on zosta€V dyrektorem - rudy m€Wwi€V coraz bardziej nosowymg€Vosem. - Z niego przecie€R taki dyrektor, jak ze mnie arcybiskup. - Ty nie przypominasz arcybiskupa, Asasello - zauwa€Ry€V kot nak€Vadaj€Uc sobie par€Wwki na talerz. - Przecie€R o tym w€Va€Tnie !m€Wwi€Q - o€Twiadczy€V przez nos rudy i zwracaj€Uc si€Q do Wolanda zapyta€V z szacunkiem: - Czy mo€Rna, messer, przep€Qdzi€Ћ go z Moskwy do wszystkich diab€V€Ww? #- Won! - je€R€Uc sier€T€Ћ rykn€U€V nagle kot. W tym momencie sypialnia zawirowa€Va, Stiopa uderzy€V g€Vow€U o framug€Q i trac€Uc przytomno€T€Ћ pomy€Tla€V: €XUmieram...€Y !Ale nie umar€V. Kiedy ostro€Rnie otworzy€V oczy, poczu€V, €Re siedzi na czym€T kamiennym. Dooko€Va co€T szumia€Vo. Kiedy otworzy€V oczy szerzej, zrozumia€V, €Re s€Vyszy szum morza, co wi€Qcej - fale #ko€Vysz€U si€Q tu€R u jego st€Wp, a szpad€Q. y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBH€€%ЌIл c€бJл‘ c4KlK c—LЗ$* cњMс/Я c]NА:ц,Р on sam, kr€Wtko m€Wwi€Uc, siedzina ko€Scu mola, ma nad g€Vow€U b€V€Qkitne po€Vyskuj€Uce niebo, za plecami za€T bia€Ve, rozrzucone na wzg€Wrzach miasto. Nie maj€Uc poj€Qcia, jak si€Q post€Qpuje w takich wypadkach, Stiopa wsta€V i na dygoc€Ucych nogach pomaszerowa€V molem ku brzegowi. Na molo sta€V jaki€T cz€Vowiek, pali€V papierosa i spluwa€V na !fale. Popatrzy€V dziko na Stiop€Qi przesta€V plu€Ћ. Wtedy Stiopa wykona€V nast€Qpuj€Ucy numer: upad€V na kolana przed nieznajomym na€Vogowcem i zapyta€V: - B€Vagam, niech mi pan powie,co to za miasto? - Got€Ww! - powiedzia€V bezduszny palacz. - Nie jestem pijany - ochryple"powiedzia€V Stiopa - co€T si€Q ze mn€U sta€Vo... jestem chory... Gdzie ja jestem? Co to za miasto? - No, Ja€Vta... Stiopa cicho westchn€U€V, upad€Vbokiem na ziemi€Q uderzaj€Uc g€Vow€U o nagrzane kamienie #mola. €­wiadomo€T€Ћ opu€Tci€Va go. 8. Pojedynek profesora z poet€U W€Va€Tnie wtedy, kiedy Stiopa "straci€V przytomno€T€Ћ w Ja€Vcie, to znaczy ko€Vo wp€W€V do dwunastej, odzyska€V j€U i !obudzi€V si€Q z d€Vugotrwa€Vego, g€V€Qbokiego snu Iwan Bezdomny.Przez czas pewien usi€Vowa€V sobie uzmys€Vowi€Ћ, jakim to sposobem znalaz€V si€Q w nieznanym bia€Vym pokoju, w kt€Wrym by€V przedziwny stolik nocny z jakiego€T jasnego metalu i bia€Ve zas€Vony, przez !kt€Wre prze€Twitywa€Vo s€Vo€Sce. "Potrz€Usn€U€V g€Vow€U, przekona€V si€Q, €Re go nie boli, i przypomnia€V sobie, €Re jest w !lecznicy. Ta my€Tl poci€Ugn€Q€Va za sob€U wspomnienie o €Tmierci Berlioza, ale dzi€T wspomnienie to nie wywar€Vo ju€R na Iwanie !takiego wra€Renia. Wyspa€V si€Q iby€V teraz znacznie spokojniejszy, umys€V mia€V ja€Tniejszy. Przez czas pewien le€Ra€V nieruchomo w czy€Tciutkim, wygodnym €V€W€Rku na spr€Q€Rynach, potem spostrzeg€V obok siebie przycisk dzwonka. Poniewa€R zwyk€V dotyka€Ћ r€W€Rnych przedmiot€Ww bez potrzeby, nacisn€U€V go. Oczekiwa€V, €Re naci€Tni€Qcie guziczka wywo€Va jaki€T d€Њwi€Qk, €Re kto€T nadejdzie, ale sta€Vo si€Q co€T zupe€Vnie innego. !W nogach €V€W€Rka Iwana zapali€V si€Q matowy cylinder z napisem €XPi€Ћ€Y. Napis trwa€V przez chwil€Q, a potem cylinder #zacz€U€V si€Q obraca€Ћ, dop€Wki nieukaza€V si€Q na nim napis €XSalowa€Y. To zrozumia€Ve, €Re pomys€Vowy cylinder zaszokowa€V Iwana. Napis €XSalowa€Y zast€Upiony zosta€V przez napis €XProsz€Q wezwa€Ћ lekarza€Y. - Hmmm... - powiedzia€V Iwan nie wiedz€Uc, co teraz z tym cylindrem pocz€U€Ћ. Ale dopom€Wg€V mu przypadek. Przy s€Vowie €XPiel€Qgniarka€Y Iwan !nacisn€U€V przycisk po raz drugi.Cylinder w odpowiedzi zadzwoni€V cichutko, zatrzyma€Vsi€Q, zagas€V, a do pokoju wesz€Va pulchna sympatyczna kobieta w czystym bia€Vym fartuchu i powiedzia€Va do Iwana: - Dzie€S dobry! Iwan nic nie odpowiedzia€V, uzna€V bowiem, €Re takie powitanie w danych warunkach jest co najmniej niestosowne. Bo rzeczywi€Tcie, wpakowali zdrowego cz€Vowieka!do szpitala i jeszcze udaj€U, €Rewszystko jest w porz€Udku! Tymczasem kobieta, nadal z tym samym dobrodusznym wyrazem twarzy, jednym przyci€Tni€Qciem guziczka podci€Ugn€Q€Va zas€Vony i przez si€Qgaj€Uc€U a€R do pod€Vogi cienk€U krat€Q o szeroko rozstawionych pr€Qtach chlusn€Q€Vo do pokoju s€Vo€Sce. "Okaza€Vo si€Q, €Re za krat€U jest taras, dalej - brzeg wij€Ucej si€Q zakolami rzeczki, za€T na drugim brzegu tej rzeczki - wesolutki sosnowy b€Wr. "- Prosz€Q do k€Upieli - zaprosi€Vakobieta i pod jej dotkni€Qciem rozsun€Q€Va si€Q wewn€Qtrzna "€Tciana, za kt€Wr€U ukaza€Va si€Q €Vazienka i znakomicie wyposa€Rona toaleta. Chocia€R Iwan postanowi€V sobie, €Re nie odezwie si€Q do tej kobiety, to przecie€R nie wytrzyma€V i obserwuj€Uc wod€Q !szerok€U strug€U lej€Uc€U si€Q z b€Vyszcz€Ucego kranu do wanny,powiedzia€V ironicznie: - Patrzcie no! Ca€Vkiem jak w ,,Metropolu€Y!... - O, nie! - odpowiedzia€Va z dum€U kobieta - znacznie lepiej ni€R tam. Takiego wyposa€Renia nie ma nigdzie, nawet za granic€U. Uczeni i lekarze specjalnie !przyje€Rd€Raj€U, €Reby zwiedzi€Ћ nasz€U klinik€Q. Codziennie nas odwiedzaj€U zagraniczni tury€Tci. Kiedy powiedzia€Va €Xzagraniczni tury€Tci€Y, Iwan natychmiast przypomnia€V sobieo wczorajszym konsultancie. !Zachmurzy€V si€Q, spojrza€V spode€Vba i powiedzia€V: - Tury€Tci... Ale€R wy wszyscy uwielbiacie tych cudzoziemc€Ww! Tymczasem, nawiasem m€Wwi€Uc, r€W€Rni si€Q w€Tr€Wd nich zdarzaj€U. Wczoraj na przyk€Vad spotka€Vem takiego, €Re niech r€Qka boska broni! !I o ma€Vo nie zacz€U€V opowiada€Ћo Poncjuszu Pi€Vacie, ale !pohamowa€V si€Q, rozumiej€Uc, €Re kobiecie nic po tej opowie€Tci, €Re tak czy owak pom€Wc mu ona nie mo€Re. Wyk€Upanemu Iwanowi wr€Qczono natychmiast dos€Vownie wszystko, czego potrzeba m€Q€Rczy€Њnie, kt€Wry wyszed€V z wanny - wyprasowan€U koszul€Q, kalesony, skarpetki. Ale nie do€T€Ћ tego - kobieta otworzy€Vadrzwiczki szafki, wskaza€Va jejwn€Qtrze i zapyta€Va: - Co by€T chcia€V w€Vo€Ry€Ћ, go€V€Ubeczku? Szlafrok czy pi€Ramk€Q? Po niewoli skazany na nowe miejsce pobytu Iwan o ma€Vo nie klasn€U€V w r€Qce na tak€U poufa€Vo€T€Ћ i w milczeniu wskaza€V palcem pi€Ram€Q z p€Usowego barchanu. Potem poprowadzono go pustym, wyt€Vumiaj€Ucym wszelkie odg€Vosy korytarzem, wprowadzono do olbrzymiego gabinetu. Iwan, kt€Wry postanowi€V ironicznie traktowa€Ћ wszystko, co si€Q znajduje w tym fantastycznie wyposa€Ronym budynku, natychmiast w my€Tli nazwa€V ten gabinet €Xkuchni€U - laboratorium€Y. Mia€V powody, by tak go nazwa€Ћ. Sta€Vy tu szafy i przeszklone szafki pe€Vne b€Vyszcz€Ucych niklowanych narz€Qdzi. Sta€Vy tu fotele o nies€Vychanie skomplikowanej konstrukcji, jakie€T p€Qkate lampy o l€Tni€Ucych kloszach, mn€Wstwo szklanych naczy€S, by€Vy tam palniki gazowe i przewody elektryczne i jaka€T nikomu nie znana aparatura. W gabinecie zabra€Vy si€Q do Iwana trzy osoby - dwie kobiety i m€Q€Rczyzna, wszyscyw bieli. Przede wszystkim posadzono go przy stoliku w k€Ucie, najoczywi€Tciej zamierzaj€Uc przeprowadzi€Ћ wywiad. Iwan zacz€U€V rozmy€Tla€Ћ nad swoj€U sytuacj€U. Mia€V tu wyboru trzy mo€Rliwo€Tci. Niezmiernie n€Qc€Uca by€Va pierwsza - rzuci€Ћ si€Q na te lampy, na te wymy€Tlne cude€Ska, wyt€Vuc je wszystkie,rozpieprzy€Ћ w drobny mak i w ten spos€Wb wyrazi€Ћ sw€Wj protest przeciwko temu, €Re siedzi tu za niewinno€T€Ћ. Ale !dzisiejszy Iwan bardzo ju€R si€Q !r€W€Rni€V od Iwana wczorajszego, uzna€V wi€Qc, €Re to pierwsze wyj€Tcie nie jest najlepsze - jeszcze tego brakowa€Vo, €Reby si€Q utwierdzili w przekonaniu, €Re jest furiatem. Dlatego zrezygnowa€V z pierwszej "mo€Rliwo€Tci. Istnia€Va r€Wwnie€R druga - z miejsca zacz€U€Ћ opowiada€Ћ o konsultancie i Poncjuszu Pi€Vacie. Ale wczorajsze do€Twiadczenia wykaza€Vy, €Re ludzie w t€Q opowie€T€Ћ nie wierz€U albo rozumiej€U j€U jako€T opacznie. Wiec Iwan zrezygnowa€V tak€Re "i z tej mo€Rliwo€Tci, postanowi€V wybra€Ћ trzecie wyj€Tcie - wynios€Ve milczenie. Nie uda€Vo mu si€Q w pe€Vni zrealizowa€Ћ swych zamierze€S ichc€Uc nie chc€Uc, musia€V udziela€Ћ odpowiedzi na ca€Vy szereg pyta€S, cho€Ћ co prawda by€Vy to odpowiedzi opryskliwe i sk€Upe. Wypytywano Iwana dos€Vownie o wszystko, co dotyczy€Vo jego dotychczasowego €Rycia, w€V€Ucznie z tym, jaki by€V przebieg szkarlatyny, na kt€Wr€Uchorowa€V przed pi€Qtnastoma laty. Opisano Iwana na ca€V€U stronic€Q, przewr€Wcono arkusz na drug€U stron€Q i kobieta w !bieli przesz€Va do pyta€S o jego krewnych. Mo€Rna by€Vo dosta€Ћ !kr€Q€Ћka - kto umar€V, kiedy i naco, czy nie pil, czy nie chorowa€V na choroby weneryczne i tak dalej w tym stylu. Wreszcie poprosili, by opowiedzia€V, co zasz€Vo wczoraj na Patriarszych Prudach, ale nie czepiali si€Q zanadto, komunikat o !Poncjuszu Pi€Vacie przyj€Qli bez zdziwienia. Potem kobieta przekaza€Va Iwana m€Q€Rczy€Њnie, ten za€T zabra€V si€Q do niego zupe€Vnie !inaczej i o nic ju€R nie pyta€V. Przy pomocy termometru sprawdzi€V temperatur€Q Iwanowego cia€Va, zmierzy€V t€Qtno, przy€Twiecaj€Uc sobie !jak€U€T lamp€U zajrza€V Iwanowi woczy. Potem po€Tpieszy€Va mu z pomoc€U druga kobieta i k€Vuli Iwana czym€T w plecy, ale nie bardzo bole€Tnie, trzonkiem m€Voteczka rysowali mu na piersiach jakie€T znaki na sk€Wrze, stukali m€Voteczkami w kolana, co powodowa€Vo, €Re nogi Iwana podrygiwa€Vy, k€Vuli go w palec pobieraj€Uc krew, k€Vuli go w zgi€Qciu r€Qki, zak€Vadali mu na rami€Q jakie€T gumowe opaski... Iwan tylko gorzko u€Tmiecha€V "si€Q pod nosem i my€Tla€V, jak to wszystko g€Vupio i dziwacznie #wysz€Vo. Pomy€Tle€Ћ tylko! Chcia€V wszystkich uprzedzi€Ћ o niebezpiecze€Sstwie, jakie stanowi nieznany konsultant, zamierza€V go schwyta€Ћ, a $osi€Ugn€U€V tylko tyle, €Re trafi€V do jakiego€T tajemniczego gabinetu, po to, €Reby opowiada€Ћ jakie€T bzdury o wujku Fiodorze, kt€Wry pi€V na um€Wr w Wo€Vogdzie. Strasznie to g€Vupio wypad€Vo! Wreszcie dano Iwanowi spok€Wj.Zosta€V odtransportowany z powrotem do swego pokoju, gdzie dosta€V fili€Rank€Q kawy, dwa jajka ma mi€Qkko i bia€Vy chleb z mas€Vem. Zjad€Vszy i wypiwszy to wszystko Iwan !postanowi€V, €Re b€Qdzie czeka€V na kogo€T, kto jest najwa€Rniejszy w tej instytucji, a z tego kogo€T z pewno€Tci€U uda mu si€Q wydusi€Ћzainteresowanie swoj€U osob€U isprawiedliwo€T€Ћ. !Doczeka€V si€Q kogo€T takiego, i to bardzo szybko, zaraz po €Tniadaniu. W pokoju Iwana nagle otworzy€Vy si€Q drzwi i wesz€Vo mn€Wstwo ludzi w bia€Vych fartuchach. Na czele szed€V czterdziestopi€Qcioletni wygolony starannie jak aktor m€Q€Rczyzna o mi€Vych, ale bardzo przenikliwych oczach, o nienagannych manierach. Ca€Va €Twita manifestowa€Va sw€Wj dla niego szacunek i uwag€Q, w zwi€Uzku z czym wej€Tcie jego wypad€Vo bardzo uroczy€Tcie. €XZupe€Vnie jak Poncjusz Pi€Vat!€Y - mimo woli pomy€Tla€V Iwan. Tak, ten cz€Vowiek by€V tu niew€Utpliwie najwa€Rniejszy. Usiad€V na taborecie, podczas kiedy reszta stal€U nadal. Usiad€V i przedstawi€V si€Q Iwanowi: - Doktor Strawi€Sski. -I popatrzy€V na€S €Ryczliwie. - Prosz€Q, Aleksandrze Niko€Vajewiczu - cicho powiedzia€V jaki€T cz€Vowiek ze schludn€U br€Wdk€U i poda€V Strawi€Sskiemu zapisany po brzegi arkusz Iwana. "€XWysma€Ryli ca€V€U rozpraw€Q€Y - pomy€Tla€V Iwan, siedz€Ucy za€T wprawnie przejrza€V arkusz, mrukn€U€V: €XYhmm, yhmm...€Y i zamieni€V z otoczeniem kilka !zda€S w ma€Vo znanym j€Qzyku. €XI po €Vacinie m€Wwi zupe€Vnie jak "Pi€Vat€Y - ze smutkiem pomy€Tla€V Iwan. Nagle us€Vysza€V s€Vowo, "kt€Wre sprawi€Vo, €Re drgn€U€V, a !by€Vo to s€Vowo ,,schizofrenia€Y - niestety, ju€R wczoraj na Patriarszych Prudach to samo !s€Vowo pad€Vo z ust przekl€Qtego cudzoziemca, a dzi€T powt€Wrzy€V"je tutaj profesor Strawi€Sski. €XIo tym te€R wiedzia€V!€Y - !pomy€Tla€V z przera€Reniem Iwan. !Strawi€Sski mia€V widocznie tak€Uzasad€Q, €Re zgadza€V si€Q ze wszystkim, cokolwiek m€Wwi€Vo jego otoczenie, i przyjmowa€V to z entuzjazmem, kt€Wry wyra€Ra€V w s€Vowach: "€XWy€Tmienicie, wy€Tmienicie€Y... - Wy€Tmienicie! - powiedzia€V zwracaj€Uc komu€T arkusz, po czym zwr€Wci€V si€Q do Iwana: - Pan jest poet€U? - Jestem poet€U - pos€Qpnie odpar€V Iwan i po raz pierwszy w €Ryciu poczu€V nagle jaki€T niewyt€Vumaczalny wstr€Qt do poezji, a jego w€Vasne wiersze,o kt€Wrych zaraz pomy€Tla€V, z niewiadomych powod€Ww wyda€Vy mu si€Q czym€T niesympatycznym. Zmarszczy€V czo€Vo i z kolei zapyta€V Strawi€Sskiego: - Pan jest profesorem? Na co Strawi€Sski z uprzedzaj€Uc€U grzeczno€Tci€U sk€Voni€V g€Vow€Q. - Pan tu jest najwa€Rniejszy? -ci€Ugn€U€V Iwan. W odpowiedzi Strawi€Sski znowu sk€Voni€V g€Vow€Q. - Chcia€Vbym z panem pom€Wwi€Ћ- powiedzia€V znacz€Uco Iwan Niko€Vajewicz. - Po to w€Va€Tnie przyszed€Vem -odpar€V Strawi€Sski. - Chodzi o to - zacz€U€V Iwan czuj€Uc, €Re wybi€Va jego godzina - €Re zrobili ze mnie wariata i nikt nie chce s€Vucha€Ћ tego, co m€Wwi€Q!... - O, przeciwnie, wys€Vuchamy pana z wielk€U uwag€U - powa€Rnie, uspokajaj€Uco powiedzia€V Strawi€Sski. - I w €Radnym razie nie pozwolimy robi€Ћ z pana wariata. - To niech pan s€Vucha: wczorajwieczorem na Patriarszych Prudach spotka€Vem jak€U€T tajemnicz€U osobisto€T€Ћ, jakiego€T chyba cudzoziemca, kt€Wry z g€Wry wiedzia€V, €Re Berlioz zginie, i widywa€V osobi€Tcie Poncjusza Pi€Vata. €­wita s€Vucha€Va poety w milczeniu, zamar€Va bez ruchu. - Pi€Vata? Tego Pi€Vata, kt€Wry €Ry€V za czas€Ww Jezusa Chrystusa? - patrz€Uc na Iwanazmru€Ronymi oczyma zapyta€V Strawi€Sski. - W€Va€Tnie, tego. - Aha - powiedzia€V Strawi€Sski !- a Berlioz to ten, kt€Wry wpad€V pod tramwaj? - W€Va€Tnie na moich oczach wczoraj go przejecha€Vo na Patriarszych Prudach, a ten zagadkowy obywatel... - Ten znajomy Poncjusza !Pi€Vata? - zapyta€V Strawi€Sski, kt€Wry najwidoczniej umia€V bystro kojarzy€Ћ fakty. - W€Va€Tnie on - uwa€Rnie przygl€Udaj€Uc si€Q Strawi€Sskiemu przytakn€U€V Iwan. - Wi€Qc on ju€R przedtem powiedzia€V, €Re Annuszka "rozla€Va olej s€Vonecznikowy... A on si€Q akurat w tym miejscu $po€Tlizgn€U€V! No i jak to si€Q panupodoba? - znacz€Uco zagadn€U€VIwan, pewien, €Re jego s€Vowa wywieraj€U ogromne wra€Renie. Ale nie wywar€Vy takiego wra€Renia, tylko Strawi€Sski najzwyczajniej zada€V nast€Qpuj€Uce pytanie: - A kt€W€R to taki, ta Annuszka?To pytanie nieco wytr€Uci€Vo Iwana z r€Wwnowagi, skurcz wykrzywi€V mu twarz. - Annuszka nic tu nie ma do rzeczy - powiedzia€V denerwuj€Uc si€Q. - Diabli wiedz€U, co to za jedna. Po prostu jaka€T idiotka z Sadowej. Chodzi o to, €Re on z g€Wry, rozumie pan, z g€Wry wiedzia€V o tym oleju s€Vonecznikowym! Pan mnie rozumie? - Doskonale rozumiem - powa€Rnie odpowiedzia€V Strawi€Sski i dotkn€Uwszy kolana poety doda€V: - Prosz€Q si€Q uspokoi€Ћ i prosz€Q opowiada€Ћ dalej. - Wi€Qc dalej - powiedzia€V Iwanstaraj€Uc si€Q utrafi€Ћ w ton !Strawi€Sskiego i wiedz€Uc ju€R z w€Vasnych gorzkich !do€Twiadcze€S, €Re tylko spok€Wj mo€Re mu pom€Wc - wi€Qc ten straszny typ (on zreszt€U k€Vamie, €Re jest konsultantem) ma jak€U€T niezwyk€V€U moc. Na przyk€Vad gonisz go pan, ale nie ma na to si€Vy, €Reby dogoni€Ћ... Jest z nim jeszcze taka parka, te€R dobra, ale to ju€R inna para kaloszy - taki wysoki, w st€Vuczonych szk€Vach i jeszcze niewiarygodnie wielki kot, kt€Wry sam je€Њdzi tramwajem. Poza tym - Iwan, kt€Wremu nikt nie przerywa€V, m€Wwi€V z coraz wi€Qkszym zapa€Vem i z coraz wi€Qkszym przekonaniem - on by€V osobi€Tcie na tarasie Poncjusza Pi€Vata, co do tego nie ma dw€Wch zda€S. No, wi€Qc co si€Q dzieje, ludzie? Trzeba go natychmiast aresztowa€Ћ, bo inaczej zdarzy si€Q jakie€T straszliwe nieszcz€Q€Tcie. - Zatem domaga si€Q pan, aby go aresztowano? Czy dobrze pana zrozumia€Vem? - zapyta€V Strawi€Sski. €XTo m€Udry cz€Vowiek - pomy€Tla€V Iwan. - Trzeba przyzna€Ћ, €Re w€Tr€Wd #inteligent€Ww tak€Re trafiaj€U si€Qwyj€Utkowo m€Udrzy ludzie, nie da si€Q temu zaprzeczy€Ћ€Y - i odpar€V: - Pewnie! Jak mam si€Q tego niedomaga€Ћ, niech pan sam pomy€Tli! A tymczasem trzymaj€Umnie tu si€V€U, €Twiec€U mi w oczy lamp€U, wsadzaj€U do wanny, pytaj€U o wujka Fiedi€Q. Wujek ju€R dawno ziemi€Q gryzie. €Ќ€Udam, €Reby mnie natychmiast wypuszczono! - No, c€W€R, wy€Tmienicie, wy€Tmienicie! - powiedzia€V Strawi€Sski. - A zatem wszystko si€Q wyja€Tni€Vo. Rzeczywi€Tcie, po c€W€R mieliby€Tmy trzyma€Ћ w lecznicy cz€Vowieka, kt€Wry jest zdr€Ww? Dobrze wi€Qc, natychmiast !pana st€Ud wypuszcz€Q, je€Tli mi pan tylko powie, €Re jest pan normalny. Nie musi pan tego udowadnia€Ћ, wystarczy, €Re pan to powie. A wi€Qc - czy jest pan normalny? Zapad€Va absolutna cisza, oty€Vakobieta, kt€Wra rankiem krz€Uta€Va si€Q przy Iwanie, popatrzy€Va na profesora z szacunkiem i z zachwytem. !Iwan za€T raz jeszcze pomy€Tla€V:€XTo stanowczo m€Udry cz€Vowiek!€Y Propozycja profesora bardzo mu si€Q spodoba€Va, ale zanim odpowiedzia€V, namarszczy€V "czo€Vo i zastanowi€V si€Q bardzo, bardzo g€V€Qboko, wreszcie o€Twiadczy€V stanowczo: - Jestem normalny. - To wy€Tmienicie - z ulg€U zawo€Va€V Strawi€Sski - a skoro tak, porozmawiajmy logicznie. Cho€Ћby o tym, co pan robi€V wczoraj. - Tu odwr€Wci€V si€Q i natychmiast podano mu arkuszIwana. - W poszukiwaniu kogo€T, kto przedstawi€V si€Q y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПO€Л cьP; # cOQ^SВRБП c €ИSp!е c TE,Й c ~Uў6L сpanu jako znajomy Poncjusza !Pi€Vata, zrobi€V pan wczoraj, co nast€Qpuje. - I Strawi€Sski zaginaj€Uc szczup€Ve palce, patrz€Uc to w arkusz, to na Iwana, zacz€U€V wylicza€Ћ: - Zawiesi€V pan sobie na piersiach€Twi€Qty obrazek. Tak? - Tak - pos€Qpnie przytakn€U€V Iwan. - Spad€V pan ze sztachet i pokaleczy€V sobie twarz. Tak? Przyszed€V pan do restauracji trzymaj€Uc zapalon€U €Twieczk€Q, w samej bieli€Њnie i pobi€V pan kogo€T w tej restauracji. Do nasprzywieziono pana zwi€Uzanego. Od nas dzwoni€V !pan na milicj€Q i prosi€V, €Reby przys€Vano karabiny maszynowe. Potem usi€Vowa€V pan wyskoczy€Ћ przez okno. Tak? Prosz€Q mi powiedzie€Ћ, czy to s€U dzia€Vania maj€Uce nacelu schwytanie lub aresztowanie kogokolwiek? Je€Reli jest pan cz€Vowiekiem normalnym, to sam pan przyzna, €Re nie. Chce si€Q pan st€Ud wydosta€Ћ? Prosz€Q bardzo.Ale pozwoli pan, €Re zapytam, dok€Ud chce si€Q pan st€Ud uda€Ћ? - Na milicj€Q, oczywi€Tcie - odpowiedzia€V Iwan ju€R mniej stanowczo, nieco zmieszany spojrzeniem profesora. - Prosto st€Ud? - Mhm... - Nie wst€Upi pan po drodze doswojego mieszkania? - szybko zapyta€V Strawi€Sski. - Przecie€R szkoda czasu! Ja b€Qd€Q sobie je€Њdzi€V po mieszkaniach, a on tymczasem da nog€Q! - Tak. A co pan przede wszystkim powie na milicji? - Powiem o Poncjuszu Pi€Vacie - odpar€V Iwan, a jego oczy zasnu€Va mroczna mgie€Vka. - No, tak, wy€Tmienicie! - wykrzykn€U€V pokonany Strawi€Sski, zwr€Wci€V si€Q do brodacza i poleci€V: - Fiodorze Wasiliewiczu, prosz€Q, wypiszcie, z €Vaski swojej, obywatela Bezdomnego z !kliniki. Ale tego pokoju prosz€Q nie zwalnia€Ћ, bielizny po€Tcielowej mo€Rna nie zmienia€Ћ. Za dwie godziny obywatel Bezdomny b€Qdzie tu "znowu. No, c€W€R - zwr€Wci€V si€Q do poety - nie b€Qd€Q panu €Ryczy€V powodzenia, bo nie wierz€Q, €Reby si€Q panu powiod€Vo. Do rych€Vego zobaczenia! - I wsta€V, a jego "€Twita poruszy€Va si€Q r€Wwnie€R. - Dlaczego mia€Vbym trafi€Ћ tu znowu? - z niepokojem zapyta€V Iwan. Strawi€Sski jak gdyby tylko czeka€V na to pytanie, od razu "usiad€V znowu i zacz€U€V m€Wwi€Ћ: - Dlatego, €Re skoro tylko przyjdzie pan w kalesonach na"milicj€Q i powie tam, €Re si€Q panwidzia€V z osobistym znajomym Poncjusza Pi€Vata, natychmiastprzywioz€U pana tutaj i znajdzie si€Q pan znowu w tym samym pokoju. - Co tu maj€U do rzeczy kalesony? - zapyta€V Iwan rozgl€Udaj€Uc si€Q niepewnie. - Chodzi przede wszystkim o Poncjusza Pi€Vata. Ale o kalesony tak€Re. Jasne, €Re zabierzemy panu szpitalne ubranie i wydamy panu to, w czym pan by€V. A przywieziono pana do nas w kalesonach. A przecie€R nie zamierza€V pan wst€Upi€Ћ do swojego mieszkania, chocia€R podsuwa€Vem panu t€Q my€Tl. Do !tego jeszcze dojdzie Pi€Vat... i to ju€R wystarczy. W€Wwczas z Iwanem sta€Vo si€Q co€T dziwnego. Jego wola p€Qk€Va, jak gdyby zrozumia€V, €Re braknie mu si€V, €Re potrzebna mu jest czyja€T rada.- Wi€Qc co mam robi€Ћ? - !zapyta€V, tym razem nie€Tmia€Vo. - No, prosz€Q, wy€Tmienicie! - powiedzia€V Strawi€Sski. - To rozs€Udne pytanie. Teraz powiem panu, co si€Q mianowicie panu zdarzy€Vo. Wczoraj kto€T bardzo pana przestraszy€V i podnieci€V opowie€Tci€U o Poncjuszu Pi€Vacie, a tak€Re innymi rzeczami. I oto pan, wyczerpany nerwowo i doprowadzony do ostateczno€Tci, wyruszy€V na miasto opowiadaj€Uc wszystkimo Poncjuszu Pi€Vacie. Jest "zupe€Vnie zrozumia€Ve, €Re bior€U pana za ob€V€Ukanego. Tylko jedno mo€Re pana teraz uratowa€Ћ - absolutny spok€Wj. Jest absolutnie konieczne, abypan zosta€V tu u nas. - Ale trzeba z€Vapa€Ћ tamtego! -b€Vagalnie wykrzykn€U€V Iwan. - Dobrze, ale po co ma go pan €Tciga€Ћ osobi€Tcie? Niech pan wy€Vo€Ry na pi€Tmie wszystkie swoje podejrzenia i zarzuty pod adresem tego cz€Vowieka. Nic prostszego ni€R przes€Va€Ћ pana notatk€Q, gdzie nale€Ry, a je€Reli, tak jak pan przypuszcza, mamy do czynienia z przest€Qpc€U, to sprawa zostanie bardzo szybko wyja€Tniona. Jest wszak€Re jeden warunek - niech si€Q pan nie przem€Qcza my€Tleniem i niech pan jak najmniej my€Tli o Poncjuszu Pi€Vacie. Albo to ma€Vo rzeczy mo€Rna opowiada€Ћ? Nie we wszystko trzeba od razu wierzy€Ћ. - Rozumiem! - stanowczo o€Twiadczy€V Iwan. - Prosz€Q mi da€Ћ papier i pi€Wro. - Prosz€Q przynie€T€Ћ papier i kr€Wciutki o€V€Wwek - poleci€V Strawi€Sski oty€Vej kobiecie, a do Iwana powiedzia€V tak: - Ale dzi€T radzi€Vbym nie pisa€Ћ. - Nie, nie, oczywi€Tcie, €Re dzi€T, koniecznie dzi€T! - zawo€Va€V z l€Qkiem Iwan. - No, dobrze. Tylko niech pan %nie wysila umys€Vu. Je€Tli dzi€T si€Q panu nie uda, to uda si€Q jutro.- On ucieknie! - O, nie - powiedzia€V Strawi€Sski z przekonaniem - zar€Qczam panu, €Re nigdzie nie#ucieknie. I prosz€Q pami€Qta€Ћ, €Retutaj pomo€Remy panu, jak tylko b€Qdziemy mogli, a bez tego b€Qdzie z panem €Њle. S€Vyszy mnie pan? - nagle !znacz€Uco zapyta€V Strawi€Sski i $uj€U€V obie r€Qce Iwana. Uj€U€V jegod€Vonie i z bliska patrz€Uc w oczy d€Vugo powtarza€V: - Pomo€Remy tu panu... S€Vyszy mnie pan?... Pomo€Remy tu #panu... Poczuje si€Q pan lepiej... Tu jest cisza, spok€Wj... Pomo€Remy tu panu... Iwan Niko€Vajewicz ziewn€U€V nagle, twarz mu z€Vagodnia€Va. - Tak, tak - powiedzia€V cicho. - No, to wy€Tmienicie! - Strawi€Sski zako€Sczy€V rozmow€Qswoim porzekad€Vem i wsta€V. - !Do widzenia! - €­cisn€U€V d€Vo€S !Iwana, a ju€R od drzwi odwr€Wci€V!si€Q do brodacza i powiedzia€V: -#Tak, spr€Wbujcie da€Ћ tlen... no i k€Upiele. Po ma€Vej chwileczce przy Iwanie nie by€Vo ju€R ani !Strawi€Sskiego, ani jego €Twity. !Za okienn€U siatka pyszni€V si€Q w po€Vudniowym s€Vo€Scu weso€Vy wiosenny las na drugim brzegu rzeki, a jeszcze bli€Rej migota€Va sama rzeka. 9. G€Vupie dowcipy Korowiowa Nikanor Iwanowicz Bosy, prezes sp€W€Vdzielni mieszkaniowej, do kt€Wrej nale€Ra€V dom numer 302-A na ulicy Sadowej, gdzie mieszka€V nieboszczyk Berlioz, mia€V obecnie okropne k€Vopoty - zacz€Q€Vy si€Q one poprzedniej nocy, ze €Trody na czwartek. Jak ju€R wiemy, o p€W€Vnocy przyjecha€Va komisja, w sk€Vad kt€Wrej wchodzi€V €Ќe€Vdybin, zawezwa€Va przed swoje oblicze prezesa, zawiadomi€Va go o €Tmierci Berlioza, po czym wszyscy udali si€Q do !mieszkania numer pi€Q€Ћdziesi€Ut.Dokonano tam opiecz€Qtowania r€Qkopis€Ww i innych rzeczy "zmar€Vego. Ani Gruni, s€Vu€R€Ucej na przychodne, ani lekkomy€Tlnego Stiepana Bogdanowicza w tym czasie w mieszkaniu nie by€Vo. Komisja zawiadomi€Va prezesa, €Re r€Qkopisy zmar€Vego zabiera, aby je przejrze€Ћ i uporz€Udkowa€Ћ, €Re cz€Q€T€Ћ mieszkania nale€R€Uca do nieboszczyka, to znaczy trzy pokoje (by€Vy gabinet jubilerowej, salon i sto€Vowy) zostaje oddana do dyspozycji #sp€W€Vdzielni, rzeczy za€T nale€Ry zgromadzi€Ћ w jednym miejscu izabezpieczy€Ћ a€R do momentu znalezienia spadkobierc€Ww. Wie€T€Ћ o €Tmierci Berlioza roznios€Va si€Q po domu z nadnaturaln€U szybko€Tci€U i poczynaj€Uc od si€Wdmej rano wczwartek w mieszkaniu Bosegorozdzwoni€Vy si€Q telefony, a nast€Qpnie reflektanci na !opr€W€Rnione mieszkanie zacz€Qli !si€Q pojawia€Ћ osobi€Tcie wraz z podaniami. W ci€Ugu dw€Wch godzin Nikanor Iwanowicz przyj€U€V co€T trzydzie€Tci dwa takie podania. Zawiera€Vy one b€Vagania, gro€Њby, skargi, donosy, obietnice przeprowadzenia remontu na w€Vasny koszt, powo€Vywano si€Q na niezno€Tn€U ciasnot€Q, na ca€Vkowit€U niemo€Rno€T€Ћ przebywania d€Vu€Rej w jednym mieszkaniu z bandytami. Mi€Qdzy innymi znajdowa€V si€Q tam wstrz€Usaj€Ucy pod wzgl€Qdem si€Vy artystycznego wyrazu opis porwania piero€Rk€Ww zapakowanych bezpo€Trednio do kieszeni marynarki w mieszkaniu pod trzydziestym pierwszym, dwie obietnice pope€Vnienia samob€Wjstwa i jedno wyznanie dotycz€Uce potajemnej ci€U€Ry. Prezesa wywo€Vywano do jego w€Vasnego przedpokoju, €Vapanoza guzik, co€T naszeptywano, mrugano, zapewniano, €Re przys€Vuga nie p€Wjdzie w niepami€Q€Ћ. Ta udr€Qka trwa€Va do pierwszej, kiedy prezes po prostu uciek€V ze swojego mieszkania do mieszcz€Ucego !si€Q tu€R przy bramie biura, ale kiedy zobaczy€V, €Re i tam na niego czatuj€U, uciek€V i stamt€Ud. Pozbywszy si€Q jako€T tych, kt€Wrzy deptali mu po pi€Qtach, Bosy przebieg€V wyasfaltowane podw€Wrko, #wszed€V na sz€Wst€U klatk€Q i uda€Vsi€Q na czwarte pi€Qtro, na kt€Wrym znajdowa€Vo si€Q owo przekl€Qte mieszkanie numer pi€Q€Ћdziesi€Ut. Kiedy t€Qgi prezes troch€Q ju€R odsapn€U€V na pode€Tcie, przycisn€U€V dzwonek, ale nikt mu nie otwiera€V. Zadzwoni€V znowu, potem jeszcze i jeszcze raz, po czym !zamrucza€V co€T i nawet zacz€U€V cichutko kl€U€Ћ. Ale nawet i wtedy nikt mu nie otworzy€V. Cierpliwo€T€Ћ prezesa wyczerpa€Va si€Q, wyj€U€V z !kieszeni wi€Uzk€Q nale€R€Ucych dozarz€Udu zapasowych kluczy, w€Vadcz€U d€Voni€U otworzy€V drzwi i wszed€V do €Trodka. !- Ej! - zawo€Va€V w p€W€Vmrocznymprzedpokoju. - Ty, jak ci€Q tamzw€U, Grunia! Nie ma ci€Q? Nikt nie odpowiada€V. Wtedy Bosy wyj€U€V z teczki cal€Wwk€Q, nast€Qpnie zerwa€V piecz€Q€Ћ z drzwi gabinetu i wkroczy€V do €Trodka. Wkroczy€Ћwprawdzie wkroczy€V, ale zdumiony zatrzyma€V si€Q w progu i nawet z lekka si€Q zachwia€V. Przy biurku nieboszczyka siedzia€V niezidentyfikowany d€Vugi i chudy obywatel w kraciastej marynareczce, w d€Rokejce i w binoklach... no, s€Vowem, ten sam! - Kim pan jest, obywatelu? - ze strachem zapyta€V Bosy. - Ba! Prezesie! - wrzasn€U€V skrzekliwym tenorem zagadkowy obywatel, zerwa€V si€Q i powita€V Bosego przymusowym i raptownym u€Tciskiem d€Voni. To powitanie bynajmniej prezesa nie uradowa€Vo. - Przepraszam najmocniej - powiedzia€V podejrzliwie. - Ale kim pan w€Va€Tciwie jest? Czy pan tu urz€Qdowo? - Eh, prezesie! - serdecznie !zawo€Va€V nieznajomy. - C€W€R to w€Va€Tciwie znaczy - urz€Qdowo czy nieurz€Qdowo? To zale€Ry odpunktu widzenia. Wszystko, m€Wj drogi, jest chwiejne i umowne. Dzi€T, na przyk€Vad, jestem osob€U nieurz€Qdow€U, a jutro, patrzcie no tylko, ju€R urz€Qdow€U! A bywa i na odwr€Wt,oj i to jeszcze jak! Te rozwa€Rania ani troch€Q nie usatysfakcjonowa€Vy prezesa. B€Qd€Uc z natury cz€Vowiekiem podejrzliwym, doszed€V do wniosku, €Re gadatliwy €Ww obywatel jest osob€U zgo€Va nieurz€Qdow€U, a nawet, by€Ћ mo€Re, w€Utpliwej konduity. - Ale kim pan w€Va€Tciwie jest? Nazwisko pana? - coraz surowiej wypytywa€V prezes i nawet zacz€U€V napiera€Ћ na zagadkowego osobnika. - Moje nazwisko... - powiedzia€Vani troch€Q nie zmieszany srogo€Tci€U prezesa obywatel - powiedzmy, €Re moje nazwisko - Korowiow. Ale mo€Re by pan co€T przegryz€V, prezesie? Prosz€Q si€Q nie kr€Qpowa€Ћ. - Przepraszam, co to za przegryzanie - Bosego ogarnia€V ju€R gniew (musimy tu wyzna€Ћ, aczkolwiek z !przykro€Tci€U, €Re Nikanor Bosy znatury by€V nieco gburowaty). -Przebywanie na metra€Ru nieboszczyka jest zabronione! Co pan tu robi? - Ale€R niech pan siada - wrzeszcza€V ani troch€Q nie zdetonowany obywatel i nawet!kr€Qc€Uc si€Q jak fryga zacz€U€V podsuwa€Ћ prezesowi fotel. Rozw€Tcieczony do ostateczno€Tci Bosy wzgardzi€V fotelem i wrzasn€U€V: - Kim pan jest? - Ja, szanowny panie, zajmuj€Qstanowisko t€Vumacza przy osobie cudzoziemca, kt€Wry rezyduje w tym w€Va€Tnie mieszkaniu - przedstawi€V si€Q ten, kt€Wry nazwa€V si€Q Korowiowem, i trzasn€U€V obcasami €R€W€Vtych nie wyczyszczonych but€Ww. Bosy ze zdziwienia otworzy€V usta. Obecno€T€Ћ w tym mieszkaniu jakiego€T cudzoziemca, na dodatek jeszcze z t€Vumaczem, by€Va dla niego zupe€Vn€U niespodziank€U, w zwi€Uzku z czym za€R€Uda€V wyja€Tnie€S. T€Vumacz ch€Qtnie mu ich udzieli€V. Zagraniczny artysta, pan Woland, zosta€V zaproszony przez uprzejmego dyrektora Varietes, Stiepana Lichodiejewa, aby w czasie, kiedy b€Qdzie wyst€Qpowa€V, co potrwa mniej wi€Qcej tydzie€S, skorzysta€V z jego go€Tciny. Dyrektor jeszcze wczoraj zawiadomi€V o tym pisemnie prezesa prosz€Uc o zameldowanie cudzoziemca na pobyt czasowy, dop€Wki !Lichodiejew nie wr€Wci z Ja€Vty. - Lichodiejew niczego takiego !do mnie nie pisa€V - powiedzia€V zdumiony prezes. - Niech pan mo€Re jednak dobrze poszuka w swojej teczce - zaproponowa€V s€Vodko Korowiow. Wzruszaj€Uc ramionami prezes otworzy€V teczk€Q - znalaz€V w niej list od Lichodiejewa. - Jak to si€Q sta€Vo, €Re o tym zapomnia€Vem? - patrz€Uc na otwart€U kopert€Q t€Qpo wymrucza€V Bosy. - Nie takie rzeczy si€Q zdarzaj€U, niech mi pan wierzy,nie takie! - zatrzeszcza€V Korowiow. - Roztargnienie, roztargnienie, przem€Qczenie i podwy€Rszone ci€Tnienie, drogi przyjacielu! Sam jestem !roztargniony do niemo€Rliwo€Tci! Kiedy€T przy kieliszku opowiem panu kilka fakt€Ww z mojego €Rycia, daj€Q s€Vowo - nie powstrzyma si€Q pan od €Tmiechu! - A kiedy Lichodiejew jedzie do Ja€Vty? - Ale€R on ju€R pojecha€V, !pojecha€V! - krzycza€V t€Vumacz. - On, wie pan, jest ju€R w #podr€W€Ry! Jest ju€R diabli wiedz€Ugdzie! - w tym momencie t€Vumacz zamacha€V r€Qkoma jak wiatrak. Bosy o€Twiadczy€V, €Re musi osobi€Tcie zobaczy€Ћ si€Q z cudzoziemcem, t€Vumacz jednak stanowczo odm€Wwi€V: Niemo€Rliwe. Zaj€Qty. Tresuje kota. !- Kota, je€Reli pan sobie €Ryczy,mog€Q pokaza€Ћ - zaproponowa€V.Z tego z kolei zrezygnowa€V prezes, t€Vumacz za€T z miejsca!z€Vo€Ry€V mu nieoczekiwan€U, ale nader interesuj€Uc€U propozycj€Q- poniewa€R pan Woland za €Radn€U cen€Q nie €Ryczy sobie mieszka€Ћ w hotelu, a przywyk€Vdo €Rycia na szerokiej stopie, czy wi€Qc w takim razie "sp€W€Vdzielnia nie zgodzi si€Q na wynaj€Qcie na tydzie€S, dop€Wki b€Qd€U trwa€Vy jego wyst€Qpy w Moskwie, ca€Vego mieszkania, to znaczy r€Wwnie€R tej jego cz€Q€Tci, w kt€Wrej mieszka€V nieboszczyk Berlioz? - Przecie€R dla niego to jest zupe€Vnie oboj€Qtne, dla nieboszczyka, znaczy si€Q - szeptem chrypia€V Korowiow. - Zgodzi si€Q pan chyba ze mn€U, prezesie, €Re to mieszkanie niejest mu ju€R teraz do niczego potrzebne? Prezes z niejakim zdziwieniem powiedzia€V, €Re przecie€R cudzoziemcy zwykli mieszka€Ћ w €XMetropolu€Y, a nie w prywatnych mieszkaniach... - M€Wwi€Q panu, ten jest gryma€Tny, jak sam diabe€V - szepta€V Korowiow. - Nie ma €Ryczenia! Nie znosi hoteli! Mamju€R ich pot€Ud, tych zagranicznych turyst€Ww! - "intymnie u€Rali€V si€Q wskazuj€Uc "palcem swoj€U €Rylast€U szyj€Q. - Prosz€Q mi wierzy€Ћ, ju€R w pi€Qtk€Q goni€Q! Przyjdzie taki jeden z drugim i albo naszpieguje jak ostatni sukinsyn, albo grymasami zam€Qczy cz€Vowieka - i tak mu €Њle, i tak niedobrze!... A dla waszej sp€W€Vdzielni, szanowny prezesie, to wielka wygoda i znaczny profit. Na pieni€Udzach mu nie zale€Ry. - Korowiow rozejrza€V si€Q dooko€Va, a potem szepn€U€V Bosemu na ucho: - Milioner! Propozycja t€Vumacza zawiera€Va wyra€Њny praktycznysens, propozycja to by€Va solidna, ale co€T nad wyraz niesolidnego by€Vo w jego sposobie m€Wwienia, w jego ubiorze i w tych wstr€Qtnych, pozbawionych wszelkiego sensu binoklach. Wszystko to !sprawia€Vo, €Re jakie€T niejasne uczucie trapi€Vo dusz€Q prezesa,mimo wszystko postanowi€V jednak przyj€U€Ћ propozycj€Q. Rzecz w tym, €Re sp€W€Vdzielnia mia€Va, niestety, nader znaczny deficyt. Przed zim€U "nale€Ra€Vo zakupi€Ћ rop€Q naftow€Udla potrzeb centralnego ogrzewania, nie wiadomo tylko, za jakie kapita€Vy. A z pieni€Qdzmi cudzoziemca mo€Rnaby chyba wyj€T€Ћ na swoje. Ale praktyczny i ostro€Rny prezes o€Twiadczy€V, €Re przede wszystkim musi uzgodni€Ћ spraw€Q z biurem turystyki zagranicznej. - Rozumiem! - zawo€Va€V Korowiow. - Jak€Re mo€Rna bez uzgodnienia? Oczywi€Tcie! Oto telefon, prezesie, i prosz€Q niezw€Vocznie uzgadnia€Ћ! A co do pieni€Qdzy - niech si€Q pan nie kr€Qpuje - doda€V szeptem Korowiow, ci€Ugn€Uc prezesa doprzedpokoju, gdzie sta€V telefon - od kogo bra€Ћ, je€Tli nie od niego! Gdyby pan zobaczy€V jego will€Q w Nicei! Kiedy pan w przysz€Vym roku wybierze si€Q latem za granic€Q,niech pan specjalnie przyjedzie popatrze€Ћ - oko panu zbieleje! Bosy za€Vatwi€V spraw€Q w biurzeturystyki zagranicznej z nies€Vychan€U, wprost wstrz€Usaj€Uc€U szybko€Tci€U. Okaza€Vo si€Q, €Re w biurze wiedz€U ju€R o tym, €Re pan Woland pragnie zatrzyma€Ћ si€Q w prywatnym mieszkaniu Lichodiejewa, i €Re nie maj€U codo tego €Radnych zastrze€Re€S. - No to cudownie! - wydziera€V €V si€Q y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПV€р c -W`  c Xn c ѓY!; VZ‚') c €‘[Ћ1в c є\}< Wsi€Q Korowiow. Nieco oszo€Vomiony jego trajkotaniem prezes !o€Twiadczy€V, €Re sp€W€Vdzielnia zgadza si€Q wynaj€U€Ћ na tydzie€S mieszkanie numer pi€Q€Ћdziesi€Ut arty€Tcie Wolandowi po... - prezes lekko si€Q zaj€Ukn€U€V i wypali€V: - Po pi€Q€Ћset rubli dziennie! Wtedy Korowiow wprawi€V prezesa w ostateczne zdziwienie. Po z€Vodziejsku mrugn€U€V w stron€Q sypialni, sk€Ud dobiega€Vy odg€Vosy mi€Qkkich skok€Ww olbrzymiego kota, i zachrypia€V: - To znaczy za tydzie€S - trzyi p€W€V tysi€Uca? Bosy pomy€Tla€V, €Re Korowiow powie teraz: €XMa pan niez€Vy apetycik, prezesie!€Y, ale Korowiow powiedzia€V co€T zupe€Vnie innego: - I to maj€U by€Ћ pieni€Udze? "Niech pan za€R€Uda pi€Q€Ћ, on da! Nikanor Bosy nawet nie zauwa€Ry€V, kiedy ze zmieszanym u€Tmiechem na !twarzy znalaz€V si€Q przy biurku zmar€Vego, przy kt€Wrym to biurku Korowiow b€Vyskawiczniei z niezwyk€V€U zr€Qczno€Tci€U napisa€V tekst umowy w dwu egzemplarzach. Nast€Qpnie #pomkn€U€V do sypialni, powr€Wci€V ioba egzemplarze by€Vy ju€R opatrzone zamaszystym podpisem cudzoziemca. Podpisa€V umow€U r€Wwnie€R i prezes. Wtedy Korowiow poprosi€V o pokwitowanie na pi€Q€Ћ... "- S€Vownie, s€Vownie, prezesie... "tysi€Qcy rubli... - i ze s€Vowami jako€T nie licuj€Ucymi z powaga chwili: - Eins, zwei, drei! - "wy€Vo€Ry€V Bosemu na biurko pi€Q€Ћnowiutkich paczek, prosto z banku. Odby€Vo si€Q przeliczenie, obficie okraszone porzekad€Vami i €Rarcikami Korowiowa, w rodzaju !€Xpieni€Udz lubi by€Ћ liczony€Y, €Xpa€Sskie oko konia tuczy€Y i innymi tej samej klasy. Przeliczywszy pieni€Udze Bosy wzi€U€V od Korowiowa paszport cudzoziemca, aby zameldowa€Ћartyst€Q na pobyt tymczasowy,w€Vo€Ry€V ten paszport wraz z umow€U i pieni€Qdzmi do teczki,i, jako€T nie mog€Uc si€Q powstrzyma€Ћ, wstydliwie poprosi€V o bilecik... - Ach, nie ma o czym m€Wwi€Ћ! -rykn€U€V Korowiow. - Ile pan sobie €Ryczy bilecik€Ww, dwana€Tcie, pi€Qtna€Tcie? Oszo€Vomiony prezes wyja€Tni€V, €Re bileciki s€U mu potrzebne w liczbie dw€Wch, dla niego samego mianowicie i dla PelagiiAntonowny, jego €Rony. Korowiow natychmiast wyrwa€V z kieszeni notes i zamaszy€Tciewypisa€V prezesowi kartk€Q na dwa bilety w pierwszym !rz€Qdzie. T€Q karteczk€Q t€Vumaczlew€U r€Qk€U zwinnie wr€Qczy€V prezesowi, a praw€U w€Vo€Ry€V w drug€U d€Vo€S prezesa grub€U szeleszcz€Uc€U paczk€Q. Bosy "rzuci€V na ni€U okiem, zap€Voni€V !si€Q po uszy i zacz€U€V odpycha€Ћpaczk€Q od siebie. - Nie uchodzi - wymamrota€V. - Nie chc€Q o tym nawet s€Vysze€Ћ - szepn€U€V wprost w prezesowe ucho Korowiow. - Unas nie uchodzi, a u cudzoziemc€Ww wr€Qcz przeciwnie. Pan go obrazi, a topo prostu nie wypada. Pan si€Q przecie€R fatygowa€V... - Najsurowiej wzbronione - cichute€Sko zaszemra€V prezes irozejrza€V si€Q wok€W€V. - A gdzie€R s€U €Twiadkowie? - szepta€V mu w drugie ucho Korowiow. - Gdzie €Twiadkowie,pytam? Co te€R pan... I w tym momencie sta€V si€Q, jak!p€W€Њniej twierdzi€V prezes, cud - paczka sama w€Tlizn€Q€Va mu !si€Q do teczki. A nast€Qpnie Bosyz poczuciem dziwnej s€Vabo€Tci,jak po ci€Q€Rkiej chorobie, znalaz€V si€Q na schodach. Wicher my€Tli szala€V w jego g€Vowie. By€Va tam i willa w Nicei, i tresowany kot, i my€Tl o tym, €Re €Twiadk€Ww istotnie nie by€Vo oraz €Re Pelagia Antonowna ucieszy si€Q z bilet€Ww. My€Tli te, aczkolwiek bez €Radnego zwi€Uzku ze sob€U,by€Vy na og€W€V przyjemne. Niemniej jednak jaki€T cier€S w najg€V€Qbszych czelu€Tciach prezesowej duszy uwiera€V !Bosego. By€V to cier€S niepokoju.Poza tym, tu, na schodach, nagle poczu€V si€Q tak, jakby dosta€V obuchem w €Veb: €XA w "jaki spos€Wb t€Vumacz dosta€V si€Qdo gabinetu, skoro na drzwiach znajdowa€Va si€Q nienaruszona piecz€Q€Ћ? I jak to"si€Q sta€Vo, €Re on, Nikanor Bosy,"nie zapyta€V o to?€Y Przez jaki€T czas prezes jak baran wpatrywa€V si€Q w stopnie schod€Ww, ale w ko€Scu postanowi€V machn€U€Ћ na to !wszystko r€Qk€U i nie zam€Qcza€Ћ si€Q rozwa€Raniami na zbyt skomplikowane tematy. Skoro tylko prezes opu€Tci€V mieszkanie, z sypialni dobieg€V niski g€Vos: - Nie spodoba€V mi si€Q ten prezes. To szubrawiec i !kr€Qtacz. Czy nie mo€Rna zrobi€Ћ "tak, €Reby on tu si€Q wi€Qcej nie pojawia€V? - Wystarczy, €Re wydasz polecenie, messer - odezwa€V si€Q Korowiow, a g€Vos jego nie by€V ju€R skrzekliwy, ale d€Њwi€Qczny i bardzo czysty. I momentalnie przekl€Qty t€Vumacz znalaz€V si€Q w przedpokoju, nakr€Qci€V numer i powiedzia€V do s€Vuchawki g€Vosem nie wiedzie€Ћ czemu nad wyraz p€Vaczliwym: - Halo! Uwa€Ram za sw€Wj obowi€Uzek zawiadomi€Ћ, €Re !prezes sp€W€Vdzielni, do kt€Wrej nale€Ry dom pod numerem 302-A na ulicy Sadowej, Nikanor Iwanowicz Bosy, spekuluje walut€U. W obecnej chwili w jego mieszkaniu pod numerem trzydzie€Tci pi€Q€Ћ w przewodzie wentylacyjnym w ubikacji znajduje si€Q zawini€Qte w papier gazetowy czterysta dolar€Ww. M€Wwi Timofiej Kwascow, lokator inkryminowanego domu z mieszkania numer jedena€Tcie. Zaklinam na wszystko o utrzymanie mego nazwiska w tajemnicy, poniewa€R obawiam si€Q zemsty przytoczonego wy€Rej prezesa! I odwiesi€V s€Vuchawk€Q, dra€S! Co dalej dzia€Vo si€Q w mieszkaniu pod pi€Q€Ћdziesi€Utym- nie wiadomo, ale za to dok€Vadnie wiadomo, co robi€V Nikanor Bosy. Prezes mianowicie zamkn€U€V si€Q na haczyk w ubikacji, wyj€U€V z kieszeni paczk€Q, kt€Wra w niego wmusi€V t€Vumacz, i upewni€V si€Q, €Re zawiera ona !czterysta rubli. Paczk€Q t€Q Bosyzawin€U€V w kawa€Vek gazety i wepchn€U€V w przew€Wd wentylacyjny. #W pi€Q€Ћ minut p€W€Њniej siedzia€V ju€R przy stole w swojej male€Skiej jadalni. Ma€V€Ronka jego przynios€Va z kuchni starannie pokrojonego, suto posypanego szczypiorkiem "€Tledzia. Nikanor Bosy nape€Vni€V "w€Wdk€U kieliszek, wypi€V, nala€V znowu, wypi€V, nadzia€V na !widelec trzy dzwonka €Tledzia... i w tym w€Va€Tnie momencie kto€T zadzwoni€V do drzwi. A "w€Va€Tnie €Rona wnios€Va waz€Q, z kt€Wrej bucha€Va para. Wystarczy€Vo raz tylko spojrze€Ћ na t€Q waz€Q, by wiedzie€Ћ, €Re wewn€Utrz niej w g€Qstwinie p€Vomiennego barszczu znajduje si€Q to, co najsmaczniejsze na €Twiecie - "ko€T€Ћ szpikowa. Bosy prze€Vkn€U€V€Tlin€Q i zawarcza€V jak pies: "- €Ќeby ich ziemia poch€Von€Q€Va! !Nawet zje€T€Ћ nie dadz€U!... Nie wpuszczaj nikogo, nie ma mnie, nie ma... W sprawie mieszkania powiedz, €Reby !przestali tu lata€Ћ, za tydzie€S b€Qdzie zebranie zarz€Udu. Ma€V€Ronka pobieg€Va do przedpokoju, a prezes €Vy€Rk€U wazow€U wy€Vowi€V z ziej€Ucego !p€Vomieniem jeziora j€U, ko€T€Ћ, p€Qkni€Qt€U wzd€Vu€R. W tym momencie do sto€Vowego wesz€Vo dw€Wch obywateli, a z nimi nie wiedzie€Ћ czemu €Tmiertelnie poblad€Va €Rona prezesa. Bosy na widok owych obywateli r€Wwnie€R zbiela€V i wsta€V. - Gdzie tu jest toaleta? - z trosk€U w g€Vosie zapyta€V !pierwszy, ten w bia€Vej koszuli. Co€T stukn€Q€Vo o nakryty do obiadu st€W€V (to Nikanor Bosy upu€Tci€V €Vy€Rk€Q na cerat€Q). - Tutaj, tutaj - szybciutko odpowiedzia€Va Pelagia Antonowna. Przybysze niezw€Vocznie udali si€Q na korytarz. - A o co chodzi? - cicho zapyta€V Bosy pod€U€Raj€Uc za go€T€Ћmi. - U nas w mieszkaniu nie mo€Re si€Q znajdowa€Ћ nic takiego... Mo€Re bym tak m€Wg€V zobaczy€Ћ dokumenty... prosz€Q o wybaczenie... Pierwszy w przelocie pokaza€V prezesowi stosowny dokument,a drugi w tej samej sekundzie sta€V ju€R na taborecie w ubikacji z r€Qk€U w przewodzie wentylacyjnym. Bosemu pociemnia€Vo w oczach. Rozwini€Qto gazet€Q, ale w paczce nie by€Vo rubli, tylko dziwne nieznane banknoty - ni to niebieskie, ni to zielone - zpodobizn€U jakiego€T starca. Zreszt€U wszystko to Bosy widzia€V niezbyt wyra€Њnie - przed oczami lata€Vy mu jakie€T plamy. - Dolary w wentylacji... - z zadum€U powiedzia€V pierwszy i mi€Qkkim, uprzejmym g€Vosem zapyta€V Bosego: - To wasza paczuszka? - Nie! - odpowiedzia€V strasznym g€Vosem prezes. - Podrzucili wrogowie! !- To si€Q zdarza - zgodzi€V si€Q ten pierwszy i doda€V znowu bardzo serdecznie: - No c€W€R, trzeba odda€Ћ reszt€Q. - Nie mam nic wi€Qcej! Nie mam, przysi€Qgam na Boga! Nigdy niczego podobnego nawet w r€Qku nie mia€Vem! - rozpaczliwie krzycza€V prezes. !Rzuci€V si€Q w stron€Q komody, z "€Voskotem wyci€Ugn€U€V szuflad€Q, a z niej teczk€Q, wykrzykuj€Uc przy tym bez zwi€Uzku: - Oto umowa... t€Vumacz-bandyta podrzuci€V... Korowiow... w binoklach!... Bosy otworzy€V teczk€Q, wsadzi€Vr€Qk€Q do €Trodka, zsinia€V na twarzy i upu€Tci€V teczk€Q w barszcz. Teczka by€Va pusta - ani listu od Stiopy, ani umowy,ani paszportu cudzoziemca, ani pieni€Qdzy, ani kartki w sprawie bilet€Ww. Jednym s€Vowem, w teczce nie by€Vo nicopr€Wcz cal€Wwki. - Towarzysze! - nieludzkim g€Vosem wrzasn€U€V prezes. - Trzymajcie ich! W naszym domu jest nieczysta si€Va! W tym momencie nie wiadomo co zwidzia€Vo si€Q jego €Ronie, poniewa€R za€Vama€Va r€Qce i zawo€Va€Va: !- Przyznaj si€Q, Iwanycz! Kr€Wcejb€Qdziesz siedzia€V! Bosy z oczyma nalanymi krwi€U #potrz€Usa€V pi€Q€Tciami nad g€Vow€U€Rony i chrypia€V: - Uuu, krowa przekl€Qta! Potem os€Vab€V, opad€V na krzes€Vo, najwidoczniej postanawiaj€Uc podda€Ћ si€Q temu, co nieuniknione. W tym czasie Timofiej Kondratiewicz Kwascow p€Von€Uc z ciekawo€Tci sta€V na pode€Tcie, przypadaj€Uc na zmian€Q raz okiem, raz uchem do dziurki od klucza w drzwiach prezesowego mieszkania. Po pi€Qciu minutach wszyscy mieszka€Scy domu, kt€Wrzy w tym czasie znajdowali si€Q na podw€Wrku, mogli widzie€Ћ swegoprezesa, jak w towarzystwie dw€Wch m€Q€Rczyzn przemaszerowa€V wprost do bramy domu. Opowiadano, €Re Nikanor Iwanowicz wygl€Uda€V #jak cie€S, €Re id€Uc chwia€V si€Q, jakby by€V pijany, i €Re mamrota€V co€T pod nosem. A po godzinie nieznany obywatel pojawi€V si€Q w mieszkaniu numer jedena€Tcie, w€Va€Tnie wtedy, kiedy Timofiej Kwascow, zach€Vystuj€Uc si€Q ze szcz€Q€Tcia, opowiada€V innym lokatorom, jak nakryto prezesa - skinieniem palca wywo€Va€V Kwascowa z kuchni do przedpokoju, co€T mu powiedzia€V, po czym Kwascow przepad€V wraz z nim. 10. Wie€Tci z Ja€Vty W tym samym czasie, kiedy nieszcz€Q€Tcie spad€Vo na Nikanora Iwanowicza, nie opodal domu numer 302-A na Sadowej w gabinecie dyrektorafinansowego teatru Varietes, Rimskiego, znajdowa€Vo si€Q dw€Wch ludzi - sam dyrektor Rimski i administrator Warionucha. Dwa okna wielkiego gabinetu na pierwszym pi€Qtrze budynku teatru wychodzi€Vy na Sadow€U, trzecie za€T - znajduj€Uce si€Q dok€Vadnie za plecami siedz€Ucego przy biurku dyrektora - wychodzi€Vo na letni ogr€Wdek Varietes. Mie€Tci€Vy si€Q tam bufety z napojami ch€Vodz€Ucymi, strzelnica i estrada pod go€Vym niebem. W gabinecie tym opr€Wcz biurka znajdowa€Vo si€Q jeszcze mn€Wstwo starych, rozwieszonych na €Tcianach afisz€Ww, male€Ski stolik z karafk€U wody, cztery fotele oraz stoj€Ucy w k€Ucie stela€R, na kt€Wrym sta€Va zakurzona, stara makieta dekoracji do "jakiej€T rewii. No i rozumie si€Q samo przez si€Q, €Re poza tym wszystkim rezydowa€Va w !gabinecie niewielka, wylinia€Va isfatygowana kasa pancerna - sta€Va ona po lewej r€Qce Rimskiego, obok biurka. Siedz€Ucy za biurkiem Rimski odsamego rana by€V w fatalnym nastroju, natomiast Warionucha, przeciwnie, by€V niezmiernie o€Rywiony i jako€T szczeg€Wlnie, niespokojnie aktywny. A tymczasem nie "m€Wg€V znale€Њ€Ћ uj€Tcia dla swej energii. Obecnie Warionucha ukrywa€V si€Q w gabinecie dyrektora przed amatorami wej€Tci€Wwek, kt€Wrzy zatruwali mu €Rycie, szczeg€Wlnie w dniach zmiany programu, a dzisiaj w€Va€Tnie by€V taki dzie€S. Skoro tylko telefon zaczyna€V dzwoni€Ћ, Warionucha podnosi€V s€Vuchawk€Q i €Vga€V: - Z kim? Z Warionucha? Nie mago. Wyszed€V z teatru. - Prosz€Q ci€Q, zadzwo€S ty jeszcze raz do Lichodiejewa - z rozdra€Rnieniem powiedzia€V Rimski. - Ale€R nie ma go w domu. Ju€R nawet Karpowa posy€Va€Vem, nikogo nie ma w mieszkaniu. - Diabli wiedza, co to ma znaczy€Ћ! - sycza€V Rimski, stukaj€Uc na arytmometrze. Otworzy€Vy si€Q drzwi, bileter przyd€Њwiga€V grub€U paczk€Q €Twie€Ro wydrukowanych sztrajf- na zielonym papierze wielkimi czerwonymi literami widnia€Vo: DZI€­ I CODZIENNIE W TEATRZE VARIETES NADPROGRAM PROFESOR WOLAND SEANSE CZARNEJ MAGII ORAZ MAGII OWEJ CA€KOWITE ZDEMASKOWANIE Warionucha narzuci€V sztrajf€Q na makiet€Q, odszed€V na par€Q krok€Ww, ponapawa€V si€Q i poleci€V bileterowi, aby niezw€Vocznie kaza€V rozklei€Ћ wszystkie egzemplarze. - Dobre! Zwraca uwag€Q! - "zauwa€Ry€V po odej€Tciu biletera. - A mnie si€Q ta ca€Va afera wyj€Utkowo nie podoba - z nienawi€Tci€U patrz€Uc na afisz przez okulary w rogowej oprawie warcza€V Rimski - i w "og€Wle bardzo si€Q dziwi€Q, €Re mupozwolili na wystawienie czego€T podobnego. - Nie, Grisza, nie m€Ww! To bardzo subtelne posuni€Qcie. Ca€Vy dowcip polega na demaskowaniu. - Nie wiem, nie wiem, moim zdaniem to kiepski dowcip... ten Stiopa zawsze wymy€Tli co€Ttakiego!... Gdyby chocia€R pokaza€V tego maga! Ty go !przynajmniej widzia€Ve€T? Diabli wiedz€U, sk€Ud on go wytrzasn€U€V! Okaza€Vo si€Q, €Re Warionucha, podobnie jak Rimski, maga nie widzia€V na oczy. Wczoraj "Stiopa (€Xjak oszala€Vy€Y, wed€Vug!okre€Tlenia Rimskiego) przybieg€Vdo dyrektora z napisan€U ju€R na brudno umow€U, natychmiast poleci€V j€U przepisa€Ћ i wyp€Vaci€Ћ Wolandowi pieni€Udze. Potem mag ulotni€V si€Q i nikt pr€Wcz Stiopy wi€Qcej go nie widzia€V. Rimski wyj€U€V zegarek, zobaczy€V, €Re wskaz€Wwki wskazuj€U pi€Q€Ћ minut po !godzinie drugiej i rozw€Tcieczy€V!si€Q na dobre. Bo rzeczywi€Tcie! Lichodiejew dzwoni€V mniej wi€Qcej o jedenastej, powiedzia€V, €Re przyjdzie za p€W€V godziny, tymczasem nie !tylko nie przyszed€V, ale gdzie€Tznikn€U€V z mieszkania. - Przez niego ca€Va robota stoi!!- rycza€V ju€R Rimski pokazuj€Uc palcem na stos nie podpisanych papierk€Ww. - A mo€Re wpad€V pod tramwaj jak Berlioz? - wyrazi€V przypuszczenie Warionucha trzymaj€Uc przy uchu !s€Vuchawk€Q, z kt€Wrej dobiega€Vy"g€V€Qbokie, d€Vugie i ca€Vkowicie beznadziejne sygna€Vy. - To by€Voby wcale nie najgorzej... - ledwie dos€Vyszalnie, przez z€Qby, powiedzia€V Rimski. W tym momencie do gabinetu wesz€Va kobieta w mundurowej kurtce, czarnej sp€Wdnicy, pantoflach na p€Vaskim obcasie i w fura€Rerce. Kobieta ta wyj€Q€Va z niewielkiej, zawieszonej na pasku torby bia€Vy kwadracik oraz zeszyt i zapyta€Va: - Gdzie tu jest Varietes? Mam#piln€U depesz€Q. Prosz€Q podpisa€Ћ.Warionucha nabazgra€V w zeszycie jaki€T zakr€Qtas i jak "tylko za kobiet€U zamkn€Q€Vy si€Q drzwi, otworzy€V telegram. Zapoznawszy si€Q z jego tre€Tci€U zamruga€V oczami i poda€V blankiet Rimskiemu. Depesza brzmia€Va jak nast€Qpuje: €XJa€Vty moskwy !varietes dzisiaj p€W€V dwunastej !komisariacie zjawi€V si€Q szatyn nocnej koszuli spodniach bez but€Ww ob€V€Ukany zezna€V nazwisko lichodiejew jest dyrektorem varietes depeszujcie milicja Ja€Vta gdziedyrektor lichodiejew€Y. - Moje uszanowanie! - zawo€Va€VRimski i doda€V - jeszcze jednaniespodzianka! - Samozwaniec! - o€Twiadczy€V Warionucha i powiedzia€V do s€Vuchawki telefonicznej: - Przyjmowanie telegram€Ww? Na rachunek Varietes. Pilna depesza. S€Vyszy mnie pani? €XJa€Vta, milicja... dyrektor lichodiejew moskwie dyrektor finansowy rimski€Y. Niezale€Rnie od wiadomo€Tci o samozwa€Scu z Ja€Vty Warionucha znowu rozpocz€U€V wszechstronne telefoniczne poszukiwania Stiopy, ale nigdzie naturalnie go nie znalaz€V. W€Va€Tnie kiedy Warionucha trzymaj€Uc w r€Qku s€Vuchawk€Q zastanawia€V si€Q, dok€Ud by jeszcze zadzwoni€Ћ, wesz€Va ta sama kobieta, kt€Wra przynios€Va!pierwsz€U depesz€Q, i wr€Qczy€Va mu nowy blankiet. Warionucha pospiesznie rozerwa€V go, przeczyta€V i gwizdn€U€V. - Go tam znowu? - z nerwowym grymasem zapyta€V Rimski. Warionucha w milczeniu poda€V mu blankiet i dyrektor ujrza€V wystukane na nim s€Vowa: €Xb€Vagam da€Ћ wiar€Q przeniesiony Ja€Vty hipnoza wolanda depeszujcie milicj€Q potwierdzenie to€Rsamo€Tci lichodiejew€Y. Rimski i Warionucha g€Vowa przy g€Vowie studiowali depesz€Q, a przestudiowawszy j€U w milczeniu popatrzyli na siebie. - Obywatele! - rozgniewa€Va si€Qkobieta. - Najpierw podpiszcie, a potem b€Qdziecie sobie milcze€Ћ, ile dusza y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїП]pЉ c u^ х c и_ў< c ; `:!H c ž a‚+ c !b•6ёO d!zapragnie! Przecie€R ja roznosz€Q pilne telegramy. Nie spuszczaj€Uc oczu z blankietu Warionucha krzywo co€T nakre€Tli€V w zeszycie, kobieta znikn€Q€Va. - Przecie€R rozmawia€Ve€T z nim przez telefon po jedenastej? -zapyta€V ca€Vkowicie zdezorientowany administrator. - G€Vupie gadanie! - "przera€Њliwie wrzasn€U€V Rimski. -Rozmawia€Vem czy nie rozmawia€Vem, Lichodiejew nie mo€Re by€Ћ teraz w Ja€Vcie! To €Tmieszne! !- On jest pijany... - powiedzia€V Warionucha. - Kto jest pijany? - zapyta€V Rimski i znowu obaj wytrzeszczyli na siebie oczy. €Ќe z Ja€Vty depeszowa€V samozwaniec albo uzurpator, to nie ulega€Vo w€Utpliwo€Tci. Lecz oto co by€Vo dziwne - sk€Ud €Ww krymski mistyfikator zna€V Wolanda, kt€Wry dopiero wczoraj przyjecha€V do Moskwy? W jaki spos€Wb dowiedzia€V si€Q o kontaktach Lichodiejewa z Wolandem? - Hipnoza... - powtarza€V Warionucha s€Vowo z depeszy. - Sk€Ud on mo€Re wiedzie€Ћ o Wolandzie? - zamruga€V powiekami i nagle zawo€Va€V zdecydowanie. - Ale sk€Ud€Re! Bzdura! Bzdura! Bzdura! - Gdzie si€Q zatrzyma€V ten Woland, a niech go diabli porw€U?! - zapyta€V Rimski. Warionucha natychmiast po€V€Uczy€V si€Q z biurem turystyki zagranicznej i ku olbrzymiemu zdumieniu Rimskiego zawiadomi€V go, €Re Woland mieszka u Lichodiejewa. Nast€Qpnie Warionucha nakr€Qci€V numer mieszkania Lichodiejewa i d€Vugo ws€Vuchiwa€V si€Q w g€V€Qbokie, bucz€Uce sygna€Vy. "W€Tr€Wd tych sygna€V€Ww sk€Ud€T z !dala dobieg€V ci€Q€Rki, pos€Qpny #g€Vos, kt€Wry €Tpiewa€V: €XSka€Vy, moja przysta€S...€Y - Warionuchadoszed€V do wniosku, €Re do #sieci telefonicznej w€V€Uczy€V si€Qg€Vos ze studia radiowego. - Mieszkanie nie odpowiada - powiedzia€V Warionucha odk€Vadaj€Uc s€Vuchawk€Q na !wide€Vki. - Mo€Re by spr€Wbowa€Ћ zadzwoni€Ћ jeszcze... Nie sko€Sczy€V. W drzwiach zn€Ww pojawi€Va si€Q ta sama kobieta i obaj wstali na jej spotkanie, a kobieta wyj€Q€Va z torby ju€R nie bia€Vy papierek, ale jaki€T ciemny. - To zaczyna by€Ћ ciekawe - odprowadzaj€Uc wzrokiem oddalaj€Uc€U si€Q po€Tpiesznie kobiet€Q wycedzi€V przez z€Qby Warionucha. Pierwszy zaw€Vadn€U€V arkusikiem Rimski. Na ciemnym tle fotograficznego papieru wyra€Њnie odcina€Vy si€Q czarne pisane litery: €XDowodem m€Wj charakter pisma, m€Wj podpis, prosz€Q potwierdzi€Ћ telegraficznie, zarz€Ud€Њcie obserwacj€Q Wolanda. Lichodiejew€Y. W ci€Ugu dwudziestu lat swojejpracy w teatrach Warionucha "widywa€V ju€R r€W€Rne rzeczy, ale tym razem poczu€V, €Re jego umys€V ulega jakiemu€T za€Ћmieniu, i nie by€V w stanie wydoby€Ћ z siebie niczego pozatrze€Њwym, a jednocze€Tnie ca€Vkowicie pozbawionym sensu zdaniem: - To jest niemo€Rliwe! Rimski natomiast post€Upi€V inaczej. Wsta€V, otworzy€V drzwii wrzasn€U€V do siedz€Ucej na taborecie go€Sczyni: - Nie wpuszcza€Ћ nikogo poza listonoszem! - i zamkn€U€V drzwi na klucz. !Nast€Qpnie wyj€U€V z biurka kup€Qpapier€Ww i zacz€U€V uwa€Rnie por€Wwnywa€Ћ grube, pochylone w lewo litery na fotogramie z literami adnotacji sporz€Udzonych przez Stiop€Q, zjego zaopatrzonymi w €Trubowaty zakr€Qtas podpisami.Warionucha nieomal le€R€Uc na biurku zia€V gor€Ucym oddechemw policzek Rimskiego. - To jego charakter pisma - stanowczo powiedzia€V wreszcie dyrektor, a Warionucha zawt€Wrowa€V jak echo: - Jego. Administrator uwa€Rnie przyjrza€V si€Q twarzy Rimskiego i zdziwi€V si€Q zmianie, jaka w niej zasz€Va. I tak chudy dyrektor jak gdyby jeszcze !schud€V i nawet zestarza€V si€Q, a jego oczy w rogowej oprawie straci€Vy sw€Wj zwyk€Vy ostry wyraz, pojawi€V si€Q w nich l€Qk, a nawet smutek. Warionucha wykona€V wszystko, co cz€Vowiek powinien wykona€Ћ w chwili nies€Vychanego zdumienia. I po gabinecie pobiega€V, i dwukrotnie rozrzuci€V r€Qce, jakby go kto ukrzy€Rowa€V, i $wypi€V ca€V€U szklank€Q €R€W€Vtawej wody z karafki, a nawet wydawa€V z siebie nast€Qpuj€Uce okrzyki: - Nie rozumiem! Nie rozumiem! Nie-ro-zu-miem! Rimski za€T patrzy€V w okno i g€V€Qboko nad czym€T medytowa€V.Sytuacja dyrektora by€Va nad wyraz k€Vopotliwa. Nale€Ra€Vo !niezw€Vocznie, nie ruszaj€Uc si€Qz miejsca, wyt€Vumaczy€Ћ rzeczy niewyt€Vumaczalne. Przymru€Raj€Uc oczy dyrektor wyobrazi€V sobie Stiop€Q, jak w nocnej koszuli i bez but€Ww wsiada dzisiaj oko€Vo wp€W€V do dwunastej do jakiego€T nies€Vychanego superszybkiego samolotu, a nast€Qpnie tego !samego Stiop€Q, kt€Wry r€Wwnie€R o wp€W€V do dwunastej stoi w skarpetkach na lotnisku w Ja€Vcie... czort wie, co to wszystko znaczy! A mo€Re to nie Stiopa rozmawia€V dzi€T z nim przez telefon ze swojego w€Vasnego mieszkania? Nie, to na pewno !by€V Stiopa! Kto jak kto, ale on, Rimski, dobrze zna g€Vos Stiopy.Ale nawet gdyby to nie Stiopa dzwoni€V dzi€T do niego, to przecie€R nie dalej jak wczoraj pod wiecz€Wr Stiopa prosto ze swojego gabinetu przyszed€V tu, do gabinetu Rimskiego, z t€U idiotyczn€U umow€U i denerwowa€V dyrektora swoj€U lekkomy€Tlno€Tci€U. Jak m€Wg€V !gdzie€T pojecha€Ћ czy polecie€Ћ, nie zawiadamiaj€Uc nikogo w teatrze? A nawet je€Tliby wylecia€V wczoraj wieczorem, "to nie m€Wg€V dolecie€Ћ do Ja€Vty #dzi€T w po€Vudnie. A mo€Re m€Wg€V? "- Ile jest kilometr€Ww do Ja€Vty? - zapyta€V Rimski. Warionucha zaprzesta€V swojej bieganiny i wrzasn€U€V: - Ju€R my€Tla€Vem o tym! My€Tla€Vem! Kolej€U do Sewastopola oko€Vo p€W€Vtora !tysi€Uca kilometr€Ww, a do Ja€Vtytrzeba jeszcze dorzuci€Ћ z osiemdziesi€Ut! W linii prostej oczywi€Tcie mniej. Hm... Tak... O €Radnych poci€Ugach nie mo€Re tu by€Ћ nawet mowy. Ale co w takim razie pozostaje? My€Tliwiec? Alekto i do jakiego my€Tliwskiego samolotu wpu€Tci Stiop€Q bez but€Ww? Po co? A mo€Re Stiopa "zdj€U€V buty, kiedy przylecia€V doJa€Vty? Znowu to samo - po co?Zreszt€U nawet w butach nikt nie wpu€Tci Stiopy do wojskowego samolotu. Zreszt€U pomys€V z my€Tliwcem jest bez sensu. Przecie€R napisane by€Vo w depeszy, €Re Lichodiejew $pojawi€V si€Q na milicji o p€W€V do dwunastej, a tymczasem rozmawia€V przez telefon w !Moskwie... chwileczk€Q... (przed oczami Rimskiego pojawi€V si€Q cyferblat jego zegarka). Rimski przypomina€V sobie po€Vo€Renie wskaz€Wwek... To przera€Raj€Uce! By€Vo w€Wwczas dwadzie€Tcia po jedenastej! Wi€Qc co z tego wynika? Je€Reli za€Vo€Ry€Ћ, €Re Stiopa natychmiast po rozmowie pop€Qdzi€V na lotnisko i €Re znalaz€V si€Q tam, powiedzmy, po pi€Qciu minutach (co, nawiasem m€Wwi€Uc, jest "r€Wwnie€R nie do pomy€Tlenia), to wynika z tego, €Re samolot, niezw€Vocznie startuj€Uc, w ci€Ugu pi€Qciu minut pokona€V ponad tysi€Uc kilometr€Ww. To znaczy, €Re osi€Uga szybko€T€Ћ dwunastu tysi€Qcy kilometr€Ww na godzin€Q! To jest zupe€Vnie wykluczone, z czego wniosek, €Re Stiopy nie ma w Ja€Vcie! Wi€Qc co pozostaje? Hipnoza? Nie ma na €Twiecie takiej hipnozy, €Reby przerzuci€Ћ !cz€Vowieka o tysi€Uc kilometr€Ww!A zatem Stiopie tylko si€Q majaczy, €Re jest w Ja€Vcie? Jemu mo€Re si€Q oczywi€Tcie tak wydawa€Ћ, ale czy milicji w Ja€Vcie te€R si€Q to tylko przywidzia€Vo?! O, nie, wybaczcie, takie rzeczy si€Q !nie zdarzaj€U!... No dobrze, ale przecie€R oni stamt€Ud telegrafuj€U. Twarz dyrektora finansowego by€Va dos€Vownie straszna. Tymczasem kto€T z tamtej #strony dobija€V si€Q i szarpa€V za #klamk€Q, s€Vycha€Ћ te€R by€Vo, jak go€Sczyni rozpaczliwie krzyczy.- Nie wolno! Nie puszcz€Q! Cho€Ћby€Tcie zamordowali! Posiedzenie! !Rimski opanowa€V si€Q, na ile go #by€Vo sta€Ћ, podni€Ws€V s€Vuchawk€Qtelefonu i powiedzia€V: - Poprosz€Q rozmow€Q b€Vyskawiczn€U z Ja€Vt€U. "€XM€Udrze!€Y - zawo€Va€V w my€Tli Warionucha. Ale rozmowa z Ja€Vt€U nie dosz€Va do skutku. Rimski od€Vo€Ry€V s€Vuchawk€Q i powiedzia€V: - Jak na z€Vo€T€Ћ linia jest uszkodzona. Wida€Ћ by€Vo, €Re uszkodzenie linii, nie wiedzie€Ћ czemu, szczeg€Wlnie zdenerwowa€Vo dyrektora, a nawet sk€Voni€Vo go do nowych rozmy€Tla€S. Po chwilizadumy Rimski znowu jedn€U $r€Qk€U uj€U€V s€Vuchawk€Q, a drug€U notowa€V to, co sam m€Wwi€V przez telefon. - Prosz€Q przyj€U€Ћ depesz€Q. Piln€U. Varietes. Tak. Ja€Vta. Komenda milicji. Tak. €Xdzisiaj oko€Vo wp€W€V do dwunastej lichodiejew rozmawia€V ze mn€U telefon moskwie kropka po rozmowie nie przyszed€V do pracy telefonicznie znale€Њ€Ћ nie mo€Remy kropka charakter pisma potwierdzam kropka kroki celu wzi€Qcia pod obserwacj€Q wymienionego artysty poczyni€Vem dyrektor finansowy rimski€Y !€XBardzo m€Udrze!€Y - pomy€Tla€V Warionucha, ale jeszcze nie zd€U€Ry€V na dobre tego pomy€Tle€Ћ, kiedy przez g€Vow€Q "przelecia€Va mu my€Tl: €XG€Vupio! "Stiopa nie mo€Re by€Ћ w Ja€Vcie!€YRimski tymczasem zrobi€V, co !nast€Qpuje - starannie z€Vo€Ry€V wszystkie otrzymane depesze wraz z kopi€U swojej, wszystko"to w€Vo€Ry€V do koperty, zaklei€V j€U, napisa€V na wierzchu kilka s€V€Ww i wr€Qczy€V kopert€Q Warionusze, m€Wwi€Uc: - Odwie€Њ to sam, nie zwlekaj€Uc. Niech tam si€Q martwi€U. "€XA to ju€R naprawd€Q m€Udrze!€Y - pomy€Tla€V Warionucha i schowa€Vkopert€Q do teczki. Nast€Qpnie jeszcze raz na wszelki wypadek wykr€Qci€V numer mieszkania Lichodiejewa, ws€Vucha€V si€Q uwa€Rnie, zamruga€V rado€Tnie i tajemniczo wykrzywi€V twarz. Rimski wyci€Ugn€U€V szyj€Q. - Czy mog€Q prosi€Ћ pana Wolanda? - s€Vodko zapyta€V Warionucha. - Oni s€U zaj€Qci - odpowiedzia€Va skrzekliwym g€Vosem s€Vuchawka. - A kto prosi? - Administrator Varietes Warionucha. - Iwan Sawieliewicz? - !rado€Tnie zawo€Va€Va s€Vuchawka. - Jestem szalenie rad, €Re pana s€Vysz€Q! Jak pa€Sskie zdrowie? - Merci - ze zdumieniem odpowiedzia€V Warionucha - alekto przy telefonie? - Jego pomocnik, pomocnik i t€Vumacz, Korowiow! - trzeszcza€Va s€Vuchawka. - Jestem do pa€Sskich us€Vug, najmilszy Iwanie Sawieliewiczu!Niech pan dysponuje moj€U !osob€U wedle pa€Sskich €Rycze€S. A wi€Qc? - Przepraszam... czy Stiepana Lichodiejewa nie ma w tej chwili w domu? - Niestety! Nie ma! - krzycza€Va s€Vuchawka. - Wyjecha€V! - Dok€Ud? - Na przeja€Rd€Rk€Q samochodow€U za miasto. !- C...CO? Na p...przeja€Rd€Rk€Q? ...A kiedy wr€Wci? - A, powiedzia€V, odetchn€Q €Twie€Rym powietrzem i wr€Wc€Q. !- Tak... - powiedzia€V stropiony Warionucha - merci... Niech pan b€Qdzie uprzejmy przekaza€Ћ panu Wolandowi, €Rejego dzisiejszy wyst€Qp "odb€Qdzie si€Q w trzeciej cz€Q€Tci programu. - S€Vucham. Oczywi€Tcie. Jak€Re inaczej. Natychmiast. Bez w€Utpienia. Przeka€R€Q - urywanie stuka€Va s€Vuchawka. - Wszystkiego dobrego - powiedzia€V zdziwiony Warionucha. - Prosz€Q przyj€U€Ћ - m€Wwi€Va s€Vuchawka - moje najlepsze, najgor€Qtsze gratulacje i €Ryczenia! Powodzenia! !Sukces€Ww! Pe€Vnego szcz€Q€Tcia! Wszystkiego! - No, oczywi€Tcie! Przecie€R m€Wwi€Vem! - ze wzburzeniem krzycza€V administrator. - Nie pojecha€V do €Radnej Ja€Vty, tylko za miasto! - No, je€Reli to tak - bledn€Uc ze w€Tciek€Vo€Tci powiedzia€V dyrektor - to jest to rzeczywi€Tcie €Twi€Sstwo nie z tej ziemi. W tym momencie administrator!podskoczy€V i wrzasn€U€V tak, €ReRimski a€R si€Q wzdrygn€U€V. - Przypomnia€Vem sobie! Przypomnia€Vem! W Puszkino otworzyli niedawno wschodni€U restauracj€Q! Nazywa si€Q !€XJa€Vta€Y! Wszystko jest jasne! Pojecha€V tam, schla€V si€Q i stamt€Ud depeszuje! - No, tego to ju€R za wiele - policzek Rimskiego zniekszta€Vca€V nerwowy tik, a w oczach p€Von€Q€Va ci€Q€Rka prawdziwa nienawi€T€Ћ. - No c€W€R, drogo zap€Vaci za ten spacer! - Rimski nagle zaci€U€V si€Q i niezdecydowanie doda€V: -$Ale jak€Re to, przecie€R milicja... - To g€Vupstwo! G€Vupie kawa€Vy Lichodiejewa - przerwa€V mu ekspansywny administrator i zapyta€V: - A kopert€Q jednak zawie€Њ€Ћ? - Bezwzgl€Qdnie - odpowiedzia€VRimski. I znowu otworzy€Vy si€Q drzwi i "wesz€Va ta sama... €XOna!€Y - nie wiadomo dlaczego z udr€Qk€U !pomy€Tla€V Rimski. I obaj wstali na spotkanie dor€Qczycielki. Tym razem depesza zawiera€Va nast€Qpuj€Uce s€Vowa: €Xdzi€Qkuj€Q potwierdzenie natychmiast pi€Q€Ћset komenda milicji moje nazwisko jutro wylatuj€Q moskwy lichodiejew€Y. - On zwariowa€V... - s€Vabo powiedzia€V Warionucha. !Rimski za€T brz€Qkn€U€V kluczem, wyj€U€V pieni€Udze z kasy #ogniotrwa€Vej, odliczy€V pi€Q€Ћset "rubli, zadzwoni€V na go€Sca, da€V mu pieni€Udze i poleci€V nada€Ћ je na poczcie. - Na mi€Vo€T€Ћ bosk€U, Grisza - nie wierz€Uc swoim oczom powiedzia€V Warionucha - wed€Vug mnie nies€Vusznie robiszwysy€Vaj€Uc te pieni€Udze. - Wr€Wc€U z powrotem - cicho odpar€V Rimski - ale Lichodiejew ci€Q€Rko odpokutuje ten piknik. - I doda€V wskazuj€Uc teczk€Q Warionuchy: - Jed€Њ jak najszybciej, €Tpiesz si€Q. Warionucha wybieg€V z teczk€U z gabinetu. Zszed€V na parter, zobaczy€V olbrzymi€U kolejk€Q przy kasie, "dowiedzia€V si€Q od kasjerki, €Re za godzin€Q b€Qdzie komplet, poniewa€R gdy tylko rozlepiono "sztrajfy, publiczno€T€Ћ zacz€Q€Va !wali€Ћ jak nieprzytomna, poleci€V"kasjerce zakre€Tli€Ћ trzydzie€Tci najlepszych miejsc w lo€Rach i na parterze i nie sprzedawa€Ћ ich, wybieg€V z kasy, po drodze pozby€V si€Q paru zabiegaj€Ucych"o wej€Tci€Wwki natr€Qt€Ww i wpad€Vna chwilk€Q do swojego gabinetu, €Reby zabra€Ћ czapk€Q.W tym momencie zaterkota€V telefon. - Halo! - krzykn€U€V Warionucha.- Iwan Sawieliewicz? - wstr€Qtnym nosowym g€Vosem zasi€Qgn€Q€Va informacji s€Vuchawka. - Wyszed€V z teatru - zd€U€Ry€V krzykn€U€Ћ Warionucha, ale s€Vuchawka z miejsca mu przerwa€Va: - Niech pan lepiej s€Vucha, zamiast struga€Ћ wariata. Niechpan tych depesz nigdzie nie nosi i nikomu nie pokazuje. - Kto m€Wwi? - zarycza€V Warionucha. - Prosz€Q natychmiast przesta€Ћ si€Q wyg€Vupia€Ћ! My pana znajdziemy! Pa€Sski numer? - Warionucha - odezwa€V si€Q ci€Ugle ten sam paskudny g€Vos. - Czy ty rozumiesz po rosyjsku? Nie no€T nigdzie tychdepesz. - Przestanie pan czy nie!? - krzykn€U€V rozw€Tcieczony administrator. - No, poczekaj! Zap€Vacisz ty mi za to! - Iwan Sawieliewicz wywrzasn€U€V !jeszcze jak€U€T pogr€W€Rk€Q, ale zaraz zamilk€V, poniewa€R wyczu€V, €Re po tamtej stronie nikt go ju€R nie s€Vucha. Wtedy w gabinecie jako€T #szybko zacz€Q€Vo si€Q €Tciemnia€Ћ. Warionucha wybieg€V, zatrzasn€U€V za sob€U drzwi i bocznym wyj€Tciem wymkn€U€V si€Q do letniego ogr€Wdka. !By€V wzburzony i pe€Ven energii. Po tej nies€Vychanej rozmowie nie w€Utpi€V ju€R, €Re banda chuligan€Ww pozwala sobie na obrzydliwe kawa€Vy i €Re te kawa€Vy s€U w jaki€T spos€Wb zwi€Uzane ze znikni€Qciem Lichodiejewa. Nieomal dusi€V si€Q, tak pragn€U€V wykry€Ћ !z€Voczy€Sc€Ww i, co dziwniejsze, uczu€V przedsmak czego€T przyjemnego. Tak bywa, kiedy !cz€Vowiek stara si€Q znale€Њ€Ћ w centrum uwagi albo przynosi !gdzie€T sensacyjn€U wiadomo€T€Ћ. W ogr€Wdku wiatr uderzy€V administratora w twarz, zasypa€V mu oczy piaskiem, jakgdyby zagradza€V mu drog€Q, jakgdyby przestrzega€V. Rama okienna na pierwszym pi€Qtrze trzasn€Q€Va tak, €Re omal nie wylecia€Vy szyby, a wierzcho€Vkilip i klon€Ww trwo€Rnie zaszumia€Vy. €­ciemni€Vo si€Q i och€Vodzi€Vo. Administrator przetar€V oczy i zobaczy€V, €Re nad Moskw€Q nadpe€Vza niska €R€W€Vtobrzucha chmura burzowa.W oddali ci€Q€Rko zagrzmia€Vo. Cho€Ћ €Tpieszy€V si€Q ogromnie, nie potrafi€V si€Q opanowa€Ћ, €Reby nie wpa€T€Ћ na sekund€Q doletniego szaletu i nie !sprawdzi€Ћ, czy monter za€Vo€Ry€Vna lamp€Q koszulk€Q siatkow€U. Warionucha przebieg€V obok strzelnicy i znalaz€V si€Q w g€Qstych krzakach bzu, w€Tr€Wd kt€Wrych sta€V niebieskawy domek - letni szalet. Monter okaza€V si€Q cz€Vowiekiem s€Vownym, lampa pod daszkiem w m€Qskiej ubikacji by€Va ju€R "os€Voni€Qta metalow€U siatk€U, alezmartwi€V bardzo administratora fakt, €Re nawet w przedburzowym s€Vabym !€Twietle mo€Rna by€Vo zauwa€Ry€Ћ,$i€R na €Tcianach ju€R si€Q pojawi€Vywykonane w€Qglem i o€V€Wwkiem napisy. - Co to za... - zacz€U€V !administrator i nagle us€Vysza€V za sob€U g€Vos, kt€Wry wymrucza€V: - To pan, Iwanie Sawieliewiczu? Warionucha drgn€U€V, odwr€Wci€V si€Q i zobaczy€V przed sob€U niedu€Rego grubasa, jak mu si€Q wyda€Vo, z koci€U fizjonomi€U. - Powiedzmy, €Re ja - odpowiedzia€V nieprzyja€Њnie. - Mi€Vo mi, naprawd€Q bardzo mimi€Vo - piskliwym g€Vosem powiedzia€V kotopodobny "grubas i nagle zamachn€U€V si€Q i zasun€U€V go w ucho tak, €Re czapka spad€Va administratorowi z g€Vowy i na wieki znikn€Q€Va w otworze y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBc€т c Г!db Œ "eю Љ c €'"f—- c Š"gФ"% W э"hщ+| c €D#ie6* R Ї# klozetu. Od uderzenia grubasa ca€Vy szalet rozjarzy€V si€Q na sekund€Q migotliwym €Twiat€Vem, !a w niebie rozleg€V si€Q grzmot. Potem b€Vysn€Q€Vo jeszcze raz i przed administratorem pojawi€V si€Q jeszcze jeden - malutki, ale z barami atlety, rudy jak ogie€S, na jednym oku bielmo, w ustach kie€V... Ten drugi, b€Qd€Uc najwidoczniej ma€Skutem, przygrza€V administratorowi w drugie ucho. W odpowiedzi zn€Ww zagrzmia€Vo w niebie i na drewniany dach szaletu run€Q€Vaulewa. - Co wy robicie, towarzy... - wyszepta€V oszala€Vy administrator i z miejsca zda€V sobie spraw€Q, €Re s€Vowo €Xtowarzysze€Y ani rusz nie pasuje do bandyt€Ww, kt€Wrzy napadaj€U na cz€Vowieka w szalecie stanowi€Ucym w€Vasno€T€Ћ spo€Veczn€U, !zachrypia€V wi€Qc: - obywate... -$po€Vapa€V si€Q, €Re i na ten tytu€V !r€Wwnie€R nie zas€Vuguj€U i, tym razem nie wiadomo od kt€Wrego otrzyma€V trzeci straszny cios, krew z nosa chlusn€Q€Va mu na koszul€Q. - Co masz w teczce, gnido? - przenikliwym g€Vosem wrzasn€U€V podobny do kota. - Depesze? Auprzedzano ci€Q przez telefon, €Reby€T ich nigdzie nie nosi€V? Uprzedzano czy nie, pytam ciebie? "- Uprzedza... dzano... dzano... - €Vapi€Uc oddech odpowiedzia€V administrator. - A ty musia€Ve€T polecie€Ћ? Dawaj teczk€Q, paso€Rycie! - krzykn€U€V drugi bandyta tym samym nosowym g€Vosem, kt€Wryadministrator s€Vysza€V ju€R w telefonie, i wyrwa€V teczk€Q z trz€Qs€Ucych si€Q r€Uk Warionuchy. Obaj uj€Qli administratora pod ramiona, wywlekli go z ogr€Wdkai pomkn€Qli wraz z nim po Sadowej. Burza szala€Va na ca€Vego, woda z szumem i wyciem zapada€Va si€Q pod ziemi€Q, w studzienki kanalizacyjne, wsz€Qdzie "pi€Qtrzy€Vy si€Q pieniste fale, z dach€Ww chlusta€Vy strumienie, z"bram i z rynien p€Vyn€Q€Vy rw€Uce potoki. Wszystko, co €Ry€Vo, znikn€Q€Vo z Sadowej i Iwanowi Sawieliewiczowi nikt nie m€Wg€V przyj€T€Ћ z pomoc€U. Skacz€Uc w m€Qtnych rzeczkach o€Twietlani b€Vyskawicami bandyci w mgnieniu oka dowlekli na wp€W€V €Rywego administratora do domu numer 302-A, wskoczyli z nim do bramy, w kt€Wrej trzymaj€Uc w r€Qkach pantofle i#po€Sczochy tuli€Vy si€Q do €Tciany dwie bosonogie kobiety. Nast€Qpnie wpadli na sz€Wst€U klatk€Q i bliski ob€V€Qdu Warionucha zosta€V wniesiony na czwarte pi€Qtro i rzucony napod€Vog€Q w dobrze znanym mu p€W€Vmroku przedpokoju w mieszkaniu Stiopy Lichodiejewa. W€Wwczas obaj rozb€Wjnicy znikn€Qli, a na ich miejsce zjawi€Va si€Q w przedpokoju zupe€Vnie naga dziewczyna - ruda, z oczyma p€Von€Ucymi fosforycznym blaskiem. Warionucha zrozumia€V, €Re to jest w€Va€Tnie to najstraszniejsze ze wszystkiego, co go spotka€Vo, i!z j€Qkiem przywar€V do €Tciany. Adziewczyna podesz€Va bardzo blisko do administratora i po€Vo€Ry€Va mu d€Vonie na ramionach. W€Vosy na g€Vowie Warionuchy unios€Vy si€Q i stan€Q€Vy d€Qba, poniewa€R nawetprzez zimn€U, zupe€Vnie przemokni€Qt€U tkanin€Q koszuli poczu€V, €Re d€Vonie te s€U jeszcze zimniejsze, €Re s€U one zimne jak l€Wd. - Pozw€Wl, €Re ci€Q uca€Vuj€Q - czule powiedzia€Va dziewczyna !i b€Vyszcz€Uce jej oczy znalaz€Vysi€Q tu€R przy oczach administratora. Wtedy Warionucha zemdla€V i poca€Vunku ju€R nie czu€V. 11. Rozdwojenie Iwana Las na przeciwleg€Vym brzegu rzeki, jeszcze przed godzin€U roz€Twietlony majowym "s€Vo€Scem, zmrocznia€V, zm€Qtnia€Vi rozp€Vyn€U€V si€Q. Za oknem wisia€Va g€Qsta zas€Vona wody. Na niebie co !chwila pojawia€Vy si€Q gorej€Uce !nici, niebo p€Qka€Vo i migotliwe "przera€Raj€Uce €Twiat€Vo zalewa€Vopok€Wj chorego. Iwan siedzia€V na €V€W€Rku i patrz€Uc na m€Qtn€U kipi€Uc€U rzek€Q cicho p€Vaka€V. Przy ka€Rdym uderzeniu pioruna wydawa€V €Ra€Vosny okrzyk i zas€Vania€V r€Qkami twarz. Na pod€Vodze poniewiera€Vy si€Q zapisane kartki papieru - !zdmuchn€U€V je wiatr, kt€Wry tu€Rprzed burz€U wdar€V si€Q do pokoju. Podejmowane przez poet€Q pr€Wby napisania meldunku o straszliwym konsultancie do niczego nie doprowadzi€Vy. Otrzymawszy od grubej piel€Qgniarki Praskowii Fiodorowny ogryzek o€V€Wwka i papier poeta weso€Vo zatar€V "d€Vonie i spiesznie zasiad€V przy stoliku. Pocz€Utek wyszed€V mu nawet zupe€Vnie nie€Њle. "€XDo milicji. Doniesienie cz€VonkaMassolitu Iwana Bezdomnego. Wczoraj wieczorem przyszed€Vem z nieboszczykiemM. Berliozem na Patriarsze Prudy...€Y I natychmiast poeta zapl€Uta€V si€Q, g€V€Wwnie z powodu tego €Xnieboszczyka€Y. Z miejsca zaczyna€Vo to wygl€Uda€Ћ do€T€Ћ idiotycznie. Jak€Re to tak - przyszed€Vem z nieboszczykiem.Nieboszczycy nie chadzaj€U naspacery. Doprawdy, uznaj€U go za wariata, jeszcze tylko tego brakowa€Vo! Doszed€Vszy do takiego wniosku, Iwan zacz€U€V poprawia€Ћ tekst. Wysz€Vo tak: €X...z M. Berliozem, obecnym !nieboszczykiem...€Y To r€Wwnie€R nie usatysfakcjonowa€Vo autora. Trzeci wariant okaza€V si€Q gorszy od obu poprzednich:€XBerliozem, kt€Wry wpad€V pod tramwaj...€Y, a tu jeszcze !przypl€Uta€V si€Q ten nikomu nie znany kompozytor o tym samym nazwisku i trzeba by€Vo dopisa€Ћ: ,,nie z kompozytorem...€Y Nam€Qczywszy si€Q z dwoma Berliozami, Iwan przekre€Tli€V wszystko i postanowi€V zacz€U€Ћ od czego€T bardzo mocnego, conatychmiast przykuje uwag€Q !czytaj€Ucego, napisa€V wi€Qc, €Rekot wsiada€V do tramwaju, potem znowu wr€Wci€V do historiiz odci€Qta g€Vow€U. G€Vowa i przepowiednia konsultanta skojarzy€Vy mu si€Q z Poncjuszem Pi€Vatem i, by ca€Vo€T€Ћ wypad€Va bardziej przekonywaj€Uco, postanowi€V wca€Vo€Tci przytoczy€Ћ opowiadanie o rzymskim procuratorze zaczynaj€Uc od !chwili, kiedy ten pojawi€V si€Q wbia€Vym p€Vaszczu z podbiciem koloru krwawnika pod kolumnad€U pa€Vacu Heroda. Iwan pracowa€V z zapa€Vem, "kre€Tli€V, wpisywa€V nowe s€Vowa, spr€Wbowa€V nawet narysowa€Ћ Poncjusza Pi€Vata, a potem stoj€Ucego na tylnych €Vapach kota. Ale rysunki niewiele pomog€Vy, im dalej, tym bardziej niezrozumia€Vy i zawi€Vy stawa€V si€Q raport poety. Kiedy daleko na niebie ukaza€Vasi€Q przera€Raj€Uca chmura o dymi€Ucych brzegach i spowi€Va las, kiedy zerwa€V si€Q wicher, $Iwan poczu€V, €Re opad€V z si€V, €Renie poradzi sobie z raportem, nawet nie podni€Ws€V z pod€Vogi zapisanych kartek i cicho, gorzko zap€Vaka€V. Dobroduszna Praskowia Fiodorowna odwiedzi€Va poet€Q w czasie burzy, zobaczy€Va, €Re p€Vacze, #przestraszy€Va si€Q, zaci€Ugn€Q€Va story, €Reby b€Vyskawice nie !przera€Ra€Vy chorego, podnios€Va !z pod€Vogi kartki i pobieg€Va po lekarza. Lekarz przyszed€V, zrobi€V Iwanowi zastrzyk w rami€Q, "zapewni€V go, €Re wi€Qcej p€Vaka€Ћ nie b€Qdzie, €Re teraz wszystko przejdzie, wszystko si€Q odmieni na lepsze i wszystko ulegnie zapomnieniu. Okaza€Vo si€Q, €Re lekarz mia€V racj€Q. Po pewnym czasie las zarzek€U odzyska€V dawny wygl€Ud.Ka€Rde drzewo rysowa€Vo si€Q dok€Vadnie na b€V€Qkicie wyczyszczonym do poprzedniej niebiesko€Tci, a i "rzeka p€Vyn€Q€Va sobie spokojnie. Chandra zacz€Q€Va opuszcza€Ћ Iwana zaraz po zastrzyku, poeta le€Ra€V teraz spokojnie, wpatrzony w rozpi€Qt€U na niebie t€Qcz€Q. Tak trwa€Vo do wieczora i chory nawet nie zauwa€Ry€V, kiedy roztaja€Va t€Qcza, kiedy posmutnia€Vo wyp€Vowia€Ve niebo i sczernia€V las. Wypi€V gor€Uce mleko, potem !zn€Ww si€Q po€Vo€Ry€V i sam si€Q zdziwi€V, jak bardzo odmieni€Vy %si€Q jego my€Tli. Zatar€V si€Q nieco w pami€Qci przekl€Qty diabelski "kot, nie straszy€Va ju€R odci€Qta g€Vowa, a Iwan, zarzuciwszy !rozwa€Rania o niej, rozmy€Tla€V otym, €Re w klinice jest w gruncie rzeczy zupe€Vnie "nie€Њle, €Re Strawi€Sski to bardzom€Udry cz€Vowiek i w og€Wle s€Vawa, €Re mie€Ћ z nim do czynienia to wielka przyjemno€T€Ћ. A powietrze wieczorem po burzy jest ch€Vodne i wonne. Dom udr€Qki zasypia€V. Na cichych korytarzach pogas€Vy bia€Ve matowe lampy, natomiast- zgodnie z regulaminem !zapali€Vy si€Q s€Vabe b€V€Qkitne €Rar€Wwki, coraz rzadziej s€Vycha€Ћ by€Vo za drzwiami ciche st€Upania piel€Qgniarek pogumowych chodnikach korytarza. Iwan le€Ra€V teraz zmo€Rony !s€Vodk€U niemoc€U, patrzy€V to nalamp€Q z aba€Rurem, kt€Wra €Twieci€Va pod sufitem €Vagodnymrozproszonym €Twiat€Vem, to zn€Ww na ksi€Q€Ryc wschodz€Ucy nad ciemnym lasem, i sam ze sob€U rozmawia€V. - W€Va€Tciwie dlaczego tak si€Q zdenerwowa€Vem, kiedy Berlioz wpad€V pod tramwaj - rozwa€Ra€V. - Ostatecznie, co mi do tego? Co to, m€Wj brat albo swat? Je€Tli przeanalizowa€Ћ to zagadnieniejak nale€Ry, to w€Va€Tciwie nawet nie zna€Vem dobrze nieboszczyka. Bo co ja, prawd€Q m€Wwi€Uc, o nim "wiedzia€Vem? Tyle tylko, €Re by€V "€Vysy i przera€Raj€Uco gadatliwy. A poza tym, obywatele - dalej Iwan przemawia€V do kogo€T - spr€Wbujmy wyja€Tni€Ћ rzecz nast€Qpuj€Uc€U - prosz€Q mi wyt€Vumaczy€Ћ, dlaczego w€Tciek€Vem si€Q na tego zagadkowego konsultanta, maga i profesora z pustym i czarnym okiem? Po co mi by€Va ta ca€Va idiotyczna pogo€S za nim, w kalesonach, ze €Twieczk€U w r€Qku, a potem jeszcze ta dzika draka w restauracji? - No-no-no! - nowy Iwan us€Vysza€V nagle surowy g€Vos dawnego Iwana - nie wiedzia€V,czy by€V to g€Vos wewn€Qtrzny, czy te€R dobiega€V z zewn€Utrz. - Przecie€R o tym, €Re Berliozowi obetnie g€Vow€Q, profesor wiedzia€V jednak z g€Wry? Jak€Re si€Q tu nie zdenerwowa€Ћ. - O co w€Va€Tciwie chodzi, towarzysze? - nowy Iwan nie zgodzi€V si€Q z Iwanem zamierzch€Vym. - €Ќe sprawa jest nieczysta, to jasne nawetdla dziecka. Profesor to cz€Vowiek niezwyk€Vy i tajemniczy na sto procent! Aleprzecie€R w€Va€Tnie to jest najciekawsze! Facet zna€V osobi€Tcie Poncjusza Pi€Vata! Jeszcze wam ma€Vo? Czego chcecie ciekawszego? Czy nie rozs€Udniej by€Voby zamiast robi€Ћ t€Q wyj€Utkowo g€Vupi€U chryj€Q na Patriarszych Prudach, wypyta€Ћ go !uprzejmie, co si€Q dalej dzia€Vo z Pi€Vatem i z tym aresztowanym Ha-Nocri? A ja zajmowa€Vem si€Q cholera wie czym! Rzeczywi€Tcie, jest o czym m€Wwi€Ћ - redaktor miesi€Qcznika literackiego wpad€V pod tramwaj! No i co, mo€Re miesi€Qcznik przez to przestanie wychodzi€Ћ? Zreszt€U, co tu poradzisz? !Cz€Vowiek jest €Tmiertelny i, jak to kto€T s€Vusznie powiedzia€V, !to, i€R jest €Tmiertelny, okazuje si€Q niespodziewanie. No, wi€Qc niech mu ziemia lekk€U b€Qdzie! No, to b€Qdzie inny redaktor, mo€Re nawet jeszcze wymowniejszy od poprzednika!Po kr€Wtkiej drzemce nowy Iwanzjadliwie zapyta€V dawnego Iwana: - Wi€Qc na kogo wyszed€Vem w takim razie? - Na durnia! - wyra€Њnie powiedzia€V jaki€T bas nie nale€R€Ucy do €Radnego z Iwan€Ww, za to nadzwyczaj podobny do basu konsultanta. !Iwan jako€T si€Q nie obrazi€V na epitet €Xdure€S€Y i nawet przyjemnie nim zdziwiony u€Tmiechn€U€V si€Q i zacich€V w #p€W€V€Tnie. Do Iwana skrada€V si€Q sen i ju€R zamajaczy€Va poecie palma na s€Voniowej nodze, przeszed€V obok kot, nie, bynajmniej nie straszny, przeciwnie, weso€Vy, s€Vowem - jeszcze chwilka i Iwan zapadnie w sen, kiedy nagle krata bezszelestnie odsun€Q€Va si€Q na bok, na balkonie pojawi€Va si€Q tajemnicza, kryj€Uca si€Q przed po€Twiat€U !ksi€Q€Ryca sylwetka i pogrozi€Va Iwanowi palcem. Iwan bez l€Qku uni€Ws€V si€Q na €V€W€Rku i zobaczy€V, €Re na "balkonie stoi jaki€T m€Q€Rczyzna. !M€Q€Rczyzna ten po€Vo€Ry€V palec na ustach i wyszepta€V: - C€T€T€T!... 12. Czarna magia oraz jak j€U zdemaskowano Niewysoki cz€Vowiek o malinowym nosie przypominaj€Ucym kszta€Vtem gruszk€Q, w dziurawym €R€W€Vtym meloniku, w kraciastych spodniach i w lakierkach z cholewk€U wjecha€V na scen€Q Varietes na najzwyklejszym dwuko€Vowym rowerze. Przy d€Њwi€Qkach fokstrota zatoczy€V kr€Ug, a potem wyda€V zwyci€Qski okrzyk, co spowodowa€Vo, €Re rower stan€U€V d€Qba. Cz€Vowieczek przejecha€V kawa€Vek tylko na tylnym kole, potem stan€U€V na g€Vowie, w "biegu odkr€Qci€V przednie ko€Vo i odturla€V je za kulisy, po czym kontynuowa€V podr€W€R na jednym kole, obracaj€Uc peda€Vy r€Qkami. Na wysokim metalowym maszcie, u szczytu kt€Wrego by€Vo siode€Vko, wjecha€Va na jednym kole pulchna blondyna w trykocie, w kr€Wtkiej, usianejsrebrnymi gwiazdami #sp€Wdniczce, i zacz€Q€Va je€Њdzi€Ћ w ko€Vo. Cz€Vowieczek mijaj€Uc j€U wydawa€V okrzyki powitalne i nog€U zdejmowa€V z g€Vowy melonik. Wreszcie na malutkim, dziecinnym, dwuko€Vowym rowerku, do kt€Wrego kierownicy przymocowano olbrzymi klakson samochodowy, wjecha€V o€Tmioletni ch€Vopczyk o twarzy staruszka i zacz€U€V przemyka€Ћ si€Q mi€Qdzy doros€Vymi. !Zrobiwszy kilka okr€U€Re€S ca€Va trupa, przy nerwowym warkocie b€Qbna z orkiestry, podjecha€Va do samej rampy i widzowie z pierwszych rz€Qd€Ww"odchylili si€Q z okrzykami l€Qku, wyda€Vo si€Q bowiem !publiczno€Tci, €Re ca€Va tr€Wjka wraz ze swymi pojazdami spadnie na orkiestr€Q. Ale rowery zatrzyma€Vy si€Q w ostatniej chwili, wtedy kiedy przednie ko€Va ju€R-ju€R mia€Vy si€Q ze€Tlizgn€U€Ћ w otch€Va€S ponad g€Vowy cz€Vonk€Ww orkiestry. Rowerzy€Tci z gromkim okrzykiem €XUp!€Y zeskoczyli ze swych pojazd€Ww$i sk€Vonili si€Q publiczno€Tci, przyczym blondyna posy€Va€Va widowni napowietrzne ca€Vusy, a ch€Vopaczek odtr€Ubi€V na swoim klaksonie pocieszny sygna€V. Oklaski wstrz€Usn€Q€Vy budynkiem, z prawej i z lewej ruszy€Va b€V€Qkitna kurtyna, !kt€Wra zas€Voni€Va rowerzyst€Ww, zielone €Twiate€Vka z napisami €XWyj€Tcie€Y zagas€Vy nad drzwiami i w paj€Qczynie trapez€Ww pod kopu€V€U !zap€Von€Q€Vy bia€Ve jak s€Vo€Sce kule. Zacz€U€V si€Q ostatni antrakt. Jedynym cz€Vowiekiem, kt€Wregoani troch€Q nie interesowa€Vy owe dziwy techniki rowerowej tria Giugli by€V Grigorij Dani€Vowicz Rimski. Siedzia€V w ca€Vkowitej samotno€Tci w swoim gabinecie, zagryza€V w€Uskie wargi, a po jego twarzy co chwila przebiega€V skurcz. Do niezwyk€Vego znikni€Qcia Lichodiejewa dosz€Vona dobitk€Q jak najzupe€Vniej nieprzewidziane znikni€Qcie Warionuchy. Rimski dobrze wiedzia€V, dok€Ud poszed€V Warionucha, ale Warionucha poszed€V... i nie wr€Wci€V! Rimski wzrusza€V ramionami i szepta€V sam do siebie: - Ale za co?! I dziwna sprawa - cz€Vowiek tak rzeczowy jak dyrektor "finans€Ww m€Wg€V oczywi€Tcie, i toby by€Vo najprostsze, zadzwoni€Ћ tam, dok€Ud si€Q uda€V Warionucha, i dowiedzie€Ћsi€Q, co si€Q z nim sta€Vo, "wszako€R by€Va ju€R dziesi€Uta, a !Rimski wci€U€R jeszcze siedzia€V bezczynnie. A o dziesi€Utej, przymusiwszy si€Q do tego dos€Vownie "gwa€Vtem, podni€Ws€V s€Vuchawk€Q inatychmiast stwierdzi€V, €Re jego aparat og€Vuch€V. Goniec zameldowa€V, €Re zepsu€Vy si€Q tak€Re pozosta€Ve telefony w teatrze. Ten nieprzyjemny oczywi€Tcie, ale nie nadprzyrodzony przecie€R fakt,nie wiedzie€Ћ czemu, ostatecznie wytr€Uci€V dyrektora z r€Wwnowagi, ale i ucieszy€V go zarazem - Rimski nie musia€V dzwoni€Ћ. Kiedy nad g€Vow€U dyrektora na znak, €Re rozpocz€U€V si€Q antrakt, zapali€Va si€Q i zamigota€Va czerwona €Rar€Wweczka, wszed€V goniec i zameldowa€V, €Re przyjecha€V zagraniczny artysta. Dyrektor wzdrygn€U€V si€Q z nieznanych powod€Ww i, pos€Qpny jak gradowa chmura, ruszy€V za kulisy, aby powita€Ћ maga - nieby€Vo bowiem nikogo innego, kto by m€Wg€V to zrobi€Ћ. Z korytarza, na kt€Wrym terkota€Vy ju€R dzwonki, do wielkiej garderoby zagl€Udali pod r€W€Rnymi pretekstami ciekawi. Byli tu sztukmistrze wkrzykliwych kostiumach i w turbanach, mistrz jazdy figurowej na €Vy€Rwach w bia€Vym, rozpinanym swetrze, bia€Vy od pudru wykonawca monolog€Ww i charakteryzator. Przyby€Va znakomito€T€Ћ oszo€Vomi€Va wszystkich frakiemniespotykanej d€Vugo€Tci i przedziwnego kroju oraz tym, €Re mia€Va na twarzy ma€V€U czarn€U maseczk€Q. Ale najdziwniejsza by€Va para, kt€Wra towarzyszy€Va magowi - chudy kraciasty osobnik w !p€Qkni€Qtych binoklach i t€Vusty czarny kocur, kt€Wry wszed€V dogarderoby na tylnych €Vapach, beztrosko zasiad€V na kanapie i mru€Ry€V €Tlepia, bo go razi€Vy "nagie €Rar€Wwki przy s€Vu€R€Ucych do charakteryzacji lustrach. "Rimski postara€V si€Q przywo€Va€Ћ na twarz u€Tmiech, skutkiem !czego twarz ta sta€Va si€Q jaka€Tskwaszona i z€Va, wymieni€V uk€Vony z milcz€Ucym magiem, kt€Wry siedzia€V obok kota na !kanapie. Oby€Vo si€Q bez u€Tciskud€Voni. Za to nonszalancki kraciasty sam si€Q dyrektorowi przedstawi€V jako ,,ichni asystent€Y. Zdziwi€Vo to dyrektora finansowego, i to zdziwi€Vo niemile - kontrakt anis€Vowem nie napomyka€V o €Radnym asystencie. tworze y ju€R o є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПjpѕ c љ#ke c \$lnч c П$mU!Ю c "%n#, c …%o<7SJ ш%Grigorij Dani€Vowicz oschle i wymuszenie zapyta€V zwalaj€Ucego mu si€Q nagle na g€Vow€Q kraciastego, gdzie s€U rekwizyty artysty. - Brylancie ty nasz niebieski, dyrektorze najs€Vodszy - odpar€V skrzecz€Ucym g€Vosem asystent maga - nasze rekwizyty zawsze mamy ze !sob€U, oto one! Eins, zwei, drei! Pokr€Qci€V w€Q€Њlastymi palcami przed oczyma Rimskiego i znienacka wyci€Ugn€U€V kotu zzaucha z€Voty zegarek z !dewizk€U, w€Vasno€T€Ћ dyrektora, zegarek, kt€Wry Rimski mia€V dot€Ud w kieszonce kamizelki pod zapi€Qta marynark€U - w dodatku dewizka zaci€Uga€Va si€Qp€Qtl€U w dziurce od guzika. Rimski mimo woli chwyci€V si€Q za brzuch, obecni przy tym !j€Qkn€Qli, a zagl€Udaj€Ucy przez drzwi charakteryzator chrz€Ukn€U€V z aprobat€U. - To pa€Sski zegareczek? Prosz€Q, oto on - u€Tmiechaj€Uc si€Q bezczelnie powiedzia€V kraciasty i na brudnej d€Voni poda€V os€Vupia€Vemu Rimskiemu jego w€Vasno€T€Ћ. - Z takim do tramwaju nie wsiadaj - cicho i weso€Vo szepn€U€V charakteryzatorowi do ucha wykonawca monolog€Ww. Ale kocur odstawi€V numer lepszy ni€R ta sztuczka z zegarkiem. Znienacka wsta€V z kanapy, podszed€V na tylnych €Vapach do stolika pod lustrem, !przedni€U €Vap€U wyj€U€V korek z karafki, nala€V sobie wody do "szklanki, wypi€V, korek wcisn€U€V na miejsce i otar€V sobie w€Usy €Tciereczk€U do charakteryzacji.Teraz nikt ju€R nawet nie j€Qkn€U€V, tylko wszyscy pootwierali usta, a charakteryzator szepn€U€V w zachwyceniu: - To jest klasa... Tymczasem dzwonki po raz trzeci zagrzmia€Vy niespokojniei wszyscy podnieceni w przewidywaniu interesuj€Ucego popisu wysypali si€Q z garderoby. W minut€Q p€W€Њniej zagas€Vy na widowni kule, rzucaj€Uce czerwonawy odblask na dolne partie kurtyny, zapali€Va si€Q rampa, kurtyna nieco si€Q rozsun€Q€Va i w o€Twietlonej szparze stan€U€V przed widowni€U t€Qgi, weso€Vy jak dziecko, g€Vadko wygolony m€Q€Rczyzna w wymi€Qtym fraku z nie€Twie€Rym gorsem. By€V to doskonale znany ca€Vej Moskwie konferansjer €Ќor€R Bengalski. - A wi€Qc, obywatele - rozpocz€U€V z dziecinnym u€Tmiechem Bengalski - wyst€Upiteraz przed wami... - Tu Bengalski sam sobie przerwa€V i zacz€U€V w innej tonacji: - Widz€Q, €Re po drugim antrakciemamy jeszcze wi€Qcej #publiczno€Tci. Zwali€Vo si€Q dzi€T do nas p€W€V miasta! Par€Q dni temu spotykam przyjaciela i pytam: €XDlaczego do nas nie zajrzysz? Wczoraj by€Vo u nas #p€W€V miasta€Y. A on mi na to: €XBoja mieszkam w tej drugiej po€Vowie!€Y - Bengalski zrobi€V pauz€Q czekaj€Uc na salw€Q !€Tmiechu, ale poniewa€R nikt si€Q%nie roze€Tmia€V, ci€Ugn€U€V dalej: - ...A wi€Qc wyst€Upi teraz z seansem czarnej magii znakomity artysta zagranicznymonsieur Woland. Oczywista, i ja wiem, i pa€Sstwo wiecie - tuBengalski u€Tmiechn€U€V si€Q arcym€Udrym u€Tmiechem - €Re czarna magia w og€Wle nie istnieje i €Re nie jest to nic innego jak tylko przes€Ud, za€T maestro Woland po prostu mistrzowsko opanowa€V technik€U trick€Ww, o czym si€Q zreszt€U dowiecie w najciekawszej cz€Q€Tci jego wyst€Qpu, to znaczy w cz€Q€Tci demaskuj€Ucej ca€V€U t€Q technik€Q, no, a poniewa€R wszyscy jeste€Tmy entuzjastami techniki i jej demaskowania, to poprosimy teraz pana Wolanda!... Wyg€Vosiwszy wszystkie te niedorzeczno€Tci, Bengalski $wzni€Ws€V r€Qce, spl€Wt€V d€Vonie i potrz€Usn€U€V nimi powitalnie w kierunku szpary w kurtynie, cosprawi€Vo, €Re ta ostatnia z cichym szelestem rozjecha€Va si€Q na obie strony. Entree maga, kt€Wremu towarzyszy€V d€Vugi asystent i kot, wchodz€Ucy na scen€Q na tylnych €Vapach, ogromnie spodoba€Vo si€Q publiczno€Tci. "- Fotel - rzuci€V niezbyt g€Vo€TnoWoland i w tej€Re chwili, nie wiadomo sk€Ud ani jak, pojawi€Vsi€Q na scenie fotel, po czym mag w nim zasiad€V. - Drogi Fagocie, b€Ud€Њ tak uprzejmy i poka€R nam na pocz€Utek co€T pro€Tciutkiego. Sala poruszy€Va si€Q. Fagot i kocur rozeszli si€Q wzd€Vu€R rampy w r€W€Rne strony. Fagot prztykn€U€V palcami, krzykn€U€V dziarsko: €XTrzy, cztery!€Y, !chwyci€V z powietrza tali€Q kart,potasowa€V ja, rzuci€V - karty !jak wst€Qga polecia€Vy w stron€Q "kota. Kot z€Vapa€V t€Q wst€Qg€Q i odrzuci€V j€U z powrotem. Zafurkota€V at€Vasowy w€U€R, Fagot rozdziawi€V si€Q jak pisklak i po€Vkn€U€V ca€V€U t€Q wst€Qg€Q, karta po karcie. Po "czym kot uk€Voni€V si€Q szuraj€Uc praw€U tyln€U €Vap€U, co wywo€Va€Vo niewiarygodn€U owacj€Q. - Klasa! Klasa! - krzyczano z zachwytem za kulisami. Fagot za€T tkn€U€V palcem w parter i o€Twiadczy€V: - Talia ta, szanowne obywatele, znajduje si€Q tera wsi€Wdmem rz€Qdzie u obywatela Parczewskiego, jak raz mi€Qdzybanknotem trzyrublowym a wezwaniem do s€Udu w sprawieo zaleg€Ve alimenty dla obywatelki Zielkowej. Na parterze zapanowa€Vo poruszenie, zacz€Qto wstawa€Ћ z miejsc, a€R wreszcie jaki€T obywatel, kt€Wry widocznie nazywa€V si€Q Parczewski, purpurowy ze zdumienia wyj€U€Vtali€Q z pugilaresu i zacz€U€V wymachiwa€Ћ ni€U w powietrzu nie wiedz€Uc, co ma z ni€U dalej pocz€U€Ћ. - Prosz€Q j€U zachowa€Ћ na pami€Utk€Q! - zawo€Va€V do€S Fagot. - Nie na darmo m€Wwi€V pan wczoraj przy kolacji, €Re gdyby nie poker, to pana €Rycie w Moskwie by€Voby zupe€Vnie nie do zniesienia. "- Stary kawa€V! - krzykn€U€V kto€Tz balkonu. - Ten na parterze jest z tej samej paczki! - Tak pan s€Udzi? - zawrzasn€U€VFagot przymru€Ronymi oczyma patrz€Uc na balkon. - W takim razie pan te€R do niej nale€Ry, poniewa€R talia znajduje si€Q w pa€Sskiej kieszeni! Na jask€W€Vce powsta€Vo niewielkie zamieszanie, odezwa€V si€Q uradowany g€Vos: "- Rzeczywi€Tcie! Ma! S€U, s€U!... Poczekaj! Przecie€R to czerwonce! Ci z parteru poodwracali g€Vowy. Na balkonie jaki€T !wstrz€U€Tni€Qty obywatel znalaz€Vpaczk€Q banknot€Ww w bankowej banderoli z napisem: #€XJeden tysi€Uc rubli€Y. S€Usiedzi !t€Voczyli si€Q wok€W€V niego, on za€T ze zdumieniem skroba€V paznokciem banderol€Q, usi€Vuj€Uc rozezna€Ћ, czy to prawdziwe ruble, czy te€R jakie€T zaczarowane. - Jak Boga kocham, prawdziwe! Czerwonce, same dychy - rado€Tnie krzyczano z jask€W€Vki. - Zagraj pan i ze mn€U takimi kartami! - zaproponowa€V weso€Vo jaki€T t€Vu€Tcioch w €Trodku parteru. - Avec plaisir! - odpowiedzia€V Fagot. - Ale dlaczego tylko z panem? Wszyscy ch€Qtnie wezm€U w tym udzia€V! - I zakomenderowa€V: - Prosz€Q popatrze€Ћ w g€Wr€Q! Raz! - W $jego d€Voni znalaz€V si€Q pistolet. Fagot zawo€Va€V: - Dwa! - Lufa pistoletu podskoczy€Va do g€Wry.Fagot zawo€Va€V: - Trzy! - B€Vysn€Q€Vo, buchn€Q€Vo i zaraz spod kopu€Vy, nurkuj€Uc pomi€Qdzy podwieszonymi trapezami, zacz€Q€Vy spada€Ћ na widowni€Q bia€Ve papierki. Wirowa€Vy, op€Wr powietrza znosi€V je na boki, spada€Vy na balkon, do orkiestry i na scen€U. Po kilku sekundach coraz rz€Qsistszy deszcz "pieni€Qdzy dosi€Qgn€U€V parteru i widzowie zacz€Qli wy€Vapywa€Ћ papierki. Wznosi€Vy si€Q setki r€Uk, widzowie patrzyli poprzez "papierki na o€Twietlon€U scen€Q i widzieli jak najprawdziwsze, jak najautentyczniejsze znakiwodne. Zapach tak€Re nie pozostawia€V najmniejszych w€Utpliwo€Tci - by€V to €Ww niezr€Wwnany, najmilszy na €Twiecie zapach €Twie€Ro wydrukowanych banknot€Ww. Ca€Vy teatr ogarn€Q€Va najpierw !rado€T€Ћ, a potem - os€Vupienie. Zewsz€Ud hucza€Vo s€Vowo €Xczerwonce€Y, €Xczerwonce€Y, !dobiega€Vy okrzyki €Xach, ach!€Y i radosne €Tmiechy. Na twarzach milicjant€Ww zacz€Q€Vo si€Q pomale€Sku malowa€Ћ zdziwienie, arty€Tci za€T bezceremonialnie wysuwalisi€Q zza kulis. W og€Wle narasta€Vo podnieceniei nie wiadomo, czym by si€Q, towszystko mog€Vo sko€Sczy€Ћ, gdyby nie Fagot, kt€Wry znienacka dmuchn€U€V w powietrze i powstrzyma€V ow€U ulew€Q pieni€Qdzy. Dwaj m€Vodzi ludzie zamieniwszy ze sob€U znacz€Uce i rozbawione spojrzenia wstali ze swoich #miejsc i udali si€Q pro€Tciute€Sko do bufetu. W teatrze panowa€V ha€Vas, wszystkim widzom oczyb€Vyszcza€Vy z podniecenia. Tak, tak, nie wiadomo, czym by si€Q to wszystko mog€Vo sko€Sczy€Ћ, gdyby Bengalski nie $znalaz€V w sobie do€T€Ћ si€Vy i nie !ruszy€V do akcji. Staraj€Uc si€Q jak najlepiej zapanowa€Ћ nad sob€U, zatar€V z przyzwyczajenia r€Qce i zacz€U€Vnajd€Њwi€Qczniejszym swoim g€Vosem: - Tak wi€Qc, obywatele, byli€Tmyoto €Twiadkami tak zwanej masowej hipnozy. Jest to €Tci€Tle naukowe do€Twiadczenie,!kt€Wre najlepiej dowodzi, €Re niema w magii €Radnych cud€Ww. Poprosimy teraz maestro Wolanda, €Reby zechcia€V nam obja€Tni€Ћ to do€Twiadczenie. Obecnie, obywatele, zobaczycie, €Re te rzekome banknoty znikn€U r€Wwnie szybko, jak si€Q zjawi€Vy. #I zacz€U€V klaska€Ћ, ale klaska€V wzupe€Vnym osamotnieniu, jego u€Tmiech wyra€Ra€V pewno€T€Ћ siebie, ale w oczach nie mia€V tej pewno€Tci za grosz, !patrzy€Vy one raczej b€Vagalnie. Przedmowa Bengalskiego nie przypad€Va publiczno€Tci do gustu. Zapad€Va zupe€Vna cisza, kt€Wr€U przerwa€V kraciasty Fagot. - A oto przypadek tak zwanego €Vgarstwa - gromko o€Twiadczy€V ko€Њlim tenorem - te pieni€Udze s€U prawdziwe, obywatele. - Brawo! - wrzasn€U€V kr€Wtko bas k€Qdy€T z wy€Ryn. - Nawiasem m€Wwi€Uc, obrzyd€V mi ten facet - tu Fagot wskaza€V Bengalskiego. - Pcha si€Q ci€Ugle tam, gdzie go nie prosz€U, psuje ca€Vy seans k€Vamliwymi komentarzami! Co z nim zrobimy? - G€Vow€Q mu urwa€Ћ! - surowo !powiedzia€V kto€T na jask€W€Vce. - H€Q, co pan radzi? - Fagot natychmiast zareagowa€V .na t€Qniegodziw€U propozycj€Q. - Urwa€Ћ g€Vow€Q? To jest my€Tl! Behemot! - zawo€Va€V kota. - Do roboty! Eins, zwei, drei! "I sta€Va si€Q rzecz nies€Vychana. Czarny kot zje€Ry€V si€Q i miaukn€U€V rozdzieraj€Uco. Potem#spr€Q€Ry€V si€Q i jak pantera da€V susa prosto na pier€T Bengalskiego, a stamt€Ud przeskoczy€V mu na g€Vow€Q. Z pomrukiem wbi€V napuszone €Vapy w w€Ut€V€U fryzur€Q konferansjera, dziko zawy€V, przekr€Qci€V t€Q g€Vow€Q raz, "przekr€Qci€V drugi i oderwa€V j€U od pulchnego karku. Dwa i p€W€V tysi€Uca ludzi na widowni krzykn€Q€Vo jak jeden m€U€R. Krew z rozdartych t€Qtnic chlusn€Q€Va fontannami, zala€Va !p€W€Vkoszulek i frak. Cia€Vo bez g€Vowy bezsensownie poruszy€Vo nogami i usiad€Vo na pod€Vodze. "Na sali rozleg€Vy si€Q histeryczne!krzyki kobiet. Kot poda€V g€Vow€Q Fagotowi, ten podni€Ws€V j€U za "w€Vosy i ukaza€V publiczno€Tci, a g€Vowa krzykn€Q€Va rozpaczliwie na ca€Vy teatr: - Lekarza! - B€Qdziesz jeszcze pl€Wt€V smalone duby? - gro€Њnie zapyta€V p€Vacz€Uca g€Vow€Q Fagot. "- Ju€R nie b€Qd€Q! - wychrypia€Va g€Vowa. "- Na lito€T€Ћ bosk€U, przesta€Sciego m€Qczy€Ћ! - nagle przekrzykuj€Uc ha€Vas, dobieg€V z lo€Ry kobiecy g€Vos i mag odwr€Wci€V si€Q na €Ww g€Vos. - Wi€Qc jak, obywatele, darowa€Ћ mu czy nie? - zwracaj€Uc si€Q do widowni zapyta€V Fagot. !- Darowa€Ћ, darowa€Ћ! - rozleg€Vysi€Q najpierw pojedyncze, przewa€Rnie kobiece g€Vosy, kt€Wre zla€Vy si€Q nast€Qpnie w jeden ch€Wr z g€Vosami m€Q€Rczyzn. - Co rozka€Resz, messer? - !zapyta€V Fagot tego, kt€Wry by€V w masce. - No c€W€R - odpar€V w zadumie tamten. - Ludzie s€U tylko lud€Њmi... Prawda, s€U lekkomy€Tlni... No, c€W€R... I mi€Vosierdzie zapuka niekiedy #do ich serc... Ludzie jak ludzie...- I rozkaza€V dobitnie: - W€V€W€Rcie g€Vow€Q. Kot starannie si€Q przymierzywszy nasadzi€V g€Vow€Q na kark - trafi€Va precyzyjnie na w€Va€Tciwe miejsce, jakby si€Q nigdzie nie !oddala€Va. I, co najwa€Rniejsza, na szyi nie by€Vo nawet blizny. Kot strzepn€U€V €Vapami frak i !gors Bengalskiego i znikn€Q€Vy z "nich €Tlady krwi. Fagot podni€Ws€Vsiedz€Ucego Bengalskiego, postawi€V go na nogi, wsun€U€V mu do kieszeni fraka plik czerwo€Sc€Ww i ze s€Vowami: - Zje€Rd€Raj st€Ud, bez ciebie b€Qdzie weselej! - przep€Qdzi€V go ze sceny. Konferansjer potykaj€Uc si€Q i rozgl€Udaj€Uc bezmy€Tlnie dobrn€U€V tylko do krzese€Vka stra€Raka, tam zacz€Q€Vo z nim "by€Ћ €Њle. Zawo€Va€V €Ra€Vo€Tnie: - Och, moja g€Vowa, moja g€Vowa!... W€Tr€Wd innych rzuci€V si€Q ku niemu Rimski. Konferansjer p€Vaka€V, chwyta€V r€Qkami powietrze, mamrota€V: - Oddajcie mi moj€U g€Vow€Q, "g€Vow€Q mi oddajcie... Zabierzcie mieszkanie, zabierzcie obrazy,ale oddajcie g€Vow€Q!... Goniec pop€Qdzi€V po lekarza. Bengalskiego pr€Wbowano po€Vo€Ry€Ћ na kanapce w garderobie, ale zacz€U€V si€Q wyrywa€Ћ, wpad€V w sza€V. Trzeba by€Vo wezwa€Ћ karetk€Q. Kiedy zabrano nieszcz€Q€Tliwegokonferansjera, Rimski pobieg€V z powrotem na scen€Q i zobaczy€V, €Re dziej€U si€Q tam nowe cuda. Nawiasem m€Wwi€Uc !w tej w€Va€Tnie chwili, czy mo€Re nieco wcze€Tniej, mag znikn€U€V ze sceny wraz ze swym wylenia€Vym fotelem i trzeba tu#doda€Ћ, €Re publiczno€T€Ћ w og€Wle tego nie zauwa€Ry€Va, tak by€Va zaabsorbowana tym, co wyczarowa€V na scenie Fagot. Fagot, odprowadziwszy poszkodowanego konferansjera, o€Twiadczy€V publiczno€Tci, co nast€Qpuje: - A teraz, skoro€Tmy sp€Vawili ju€R tego nudziarza, otw€Wrzmy magazyn dla pa€S! I natychmiast deski sceny pokry€Vy perskie dywany, pojawi€Vy si€Q olbrzymie lustra o€Twietlone po bokach zielonkawymi rurkami, mi€Qdzy lustrami za€T witryny, w kt€Wrych mile oszo€Vomieni widzowie zobaczyli paryskie sukienki najr€W€Rniejszych kolor€Ww i fason€Ww. Zajmowa€Vy one cz€Q€T€Ћ witryn. W innych pojawi€Vy si€Q setki damskich kapeluszy z pi€Wrkamii bez pi€Wrek, z klamerkami i bez klamerek, a tak€Re setki par bucik€Ww - czarnych, bia€Vych, be€Rowych, sk€Wrzanych, at€Vasowych, zamszowych, z rzemyczkami i z kamuszkami. Pomi€Qdzy pantofelkami pojawi€Vy si€Q perfumy w etui, zwa€Vy torebekze sk€Wry antylopy, zamszu, z jedwabiu, a mi€Qdzy nimi ca€Ve sterty szminek w ozdobnych pod€Vu€Rnych z€Votych oprawkach. Ruda pannica w czarnej wieczorowej toalecie, pannica,!kt€Wra diabli wiedz€U sk€Ud si€Q !wzi€Q€Va i kt€Wra by€Vaby bardzo przystojna, gdyby nie szpeci€Vajej dziwaczna blizna na szyi, u€Tmiecha€Va si€Q obok tych witryn zach€Qcaj€Ucym u€Tmiechem w€Va€Tcicielki. Fagot, s€Vodko szczerz€Uc z€Qby,o€Twiadczy€V, €Re firma ca€Vkowicie bezp€Vatnie wymienia stare sukienki i obuwie na paryskie toalety i r€Wwnie paryskie pantofelki. Dotyczy to, doda€V, r€Wwnie€R torebek i ca€Vej reszty. Kocur szurn€U€V zadni€U €Vap€U, przedni€U wykonuj€Uc zarazem jakie€T gesty w€Va€Tciwe otwieraj€Ucym drzwi portierom. Pannica grasejuj€Uc od€Tpiewa€Vas€Vodko, aczkolwiek z chrypk€U w g€Vosie, co€T niezupe€Vnie zrozumia€Vego, ale s€Udz€Uc po twarzach kobiet na widowni musia€Vo to by€Ћ co€T nader n€Qc€Ucego: - Guerlain, Chanel, Mitsuko, Narcisse Noir, Chanel numer pi€Q€Ћ, suknie wieczorowe, sukienki cocktailowe... Fagot wygina€V si€Q, kocur si€Q k€Vania€V, pannica otwiera€Va przeszklone witryny. !- Prosz€Q! - dar€V si€Q Fagot. - Bez €Radnych ceremonii! Prosz€Qsi€Q nie kr€Qpowa€Ћ! Publiczno€T€Ћ by€Va podniecona, "ale na razie nikt si€Q nie kwapi€Vz wej€Tciem na scen€Q. Wreszciew dziesi€Utym rz€Qdzie wsta€Va jaka€T brunetka i u€Tmiechaj€Uc si€Q na znak, €Re niby jest jej naprawd€Q wszystko jedno i w og€Wle ma to w nosie, podesz€Va i po bocznych schodkach wspi€Q€Va si€Q na proscenium. - Brawo! - zawo€Va€V Fagot. - Witam pierwsz€U klientk€Q! Behemot, fotel dla pani! Zaczniemy od bucik€Ww, madame! Brunetka zasiad€Va na fotelu, aFagot natychmiast wysypa€V przed ni€U na dywan ca€Vy stos pantofli. Brunetka zdj€Q€Va z nogi sw€Wj prawy but, przymierzy€Va liliowy pantofel, postawi€Va nog€Q na dywanie i !po kilkakro€Ћ poruszy€Va stop€U, obejrza€Va obcas. - A nie b€Qd€U cisn€Q€Vy? - zapyta€Va z zadum€U. Fagot na to zakrzykn€U€V z oburzeniem: !- Co te€R pani m€Wwi! - Kot za€T tak si€Q obrazi€V, €Re a€R miaukn€U€V. - Wezm€Q t€Q par€Q, monsieur - powiedzia€Va z godno€Tci€U brunetka wk€Vadaj€Uc tak€Re drugi pantofel. Stare jej pantofle zosta€Vy wyrzucone za zas€Vonk€Q, pow€Qdrowa€Va tam r€Wwnie€R i sama brunetka w asy€Tcie rudejpannicy i Fagota, kt€Wry d€Њwiga€V na ramieniu pewn€U %ilo€T€Ћ sukienek. Kot krz€Uta€V si€Q, pomaga€V, a €Reby przyda€Ћ sobiepowagi, zawiesi€V na szyi centymetr. Po chwili brunetka wysz€Va zza zas€Vonki w takiej sukience, €Rea€R przez ca€Vy parter przetoczy€Vo si€Q westchnienie. Dzielna kobieta, kt€Wra teraz zadziwiaj€Uco wy€Vadnia€Va, poprawi€Va sobie w€Vosy na %karku i przegi€Q€Va si€Q, usi€Vuj€Uc obejrze€Ћ si€Q od ty€Vu. - Firma prosi, €Reby zechcia€Va є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBp€л c 2&q[ Џ c •&r ™ c ј&sЃ  ['tІ Й c €^'u_+Г c С'v6| W $(!pani przyj€U€Ћ to na pami€Utk€Q -powiedzia€V Fagot i poda€V brunetce otwarte etui z flakonem perfum. - Merci - wynio€Tle odpowiedzia€Va brunetka i zesz€Va po schodkach na widowni€Q. Kiedy sz€Va wzd€Vu€R !rz€Qd€Ww, widzowie zrywali si€Q zmiejsc, dotykali etui. "I w€Va€Tnie wtedy tamy run€Q€Vy i kobiety ze wszech stron wdar€Vy si€Q na scen€Q. W og€Wlnym rozgwarze, w€Tr€Wd powszechnego podniecenia, !w€Tr€Wd chichot€Ww i westchnie€S "rozleg€V si€Q nagle m€Qski g€Vos: €XStanowczo ci zabraniam!€Y - i $g€Vos kobiecy: €XJeste€T filister i tyran, pu€T€Ћ, z€Vamiesz mi r€Qk€Q!€Y Kobiety znika€Vy za zas€Vonk€U, pozostawia€Vy tam swoje sukienki i ukazywa€Vy si€Qwidzom w nowych strojach. Nataborecikach o poz€Vacanych !n€W€Rkach zasiad€Vo mn€Wstwo pa€Senergicznie tupi€Ucych w dywan €Twie€Ro obutymi stopkami. Fagot kl€Qka€V, !manewrowa€V srebrzyst€U €Vy€Rk€U do but€Ww, omdlewa€V pod zwa€Vami pantofli i torebek, miota€V si€Q od taborecik€Ww do witryn i od witryn do taborecik€Ww, pannica o zeszpeconej szyi zjawia€Va si€Q,znowu znika€Va, wreszcie upad€Va tak nisko, €Re trajkota€Va u€Rywaj€Uc ju€R wy€V€Ucznie francuszczyzny, przy czym najbardziej zadziwiaj€Uce by€Vo to, €Re rozumia€Vy j€U w p€W€V s€Vowa wszystkie kobiety, te nawet, kt€Wre po francusku ani be, anime. Powszechny podziw wywo€Va€V "m€Q€Rczyzna, kt€Wry wdar€V si€Q na!scen€Q. O€Twiadczy€V on, €Re jego"ma€V€Ronka cierpi na gryp€Q i €Re w zwi€Uzku z tym zmuszony jest prosi€Ћ, aby przekazano jej to i owo za jego po€Trednictwem. Obywatel €Ww, by dowie€T€Ћ, €Re rzeczywi€Tcie !jest €Ronaty, got€Ww by€V okaza€Ћsw€Wj dow€Wd osobisty. O€Twiadczenie zapobiegliwego m€Q€Ra przyj€Qte zosta€Vo chichotami. Fagot za€T wrzasn€U€V, €Re ufa mu jak samemu sobie nawet bez okazywania dowodu, i wr€Qczy€Vowemu obywatelowi dwie pary jedwabnych po€Sczoch, a kocurdoda€V od siebie parysk€U szmink€Q. Wdziera€Vy si€Q na scen€Q !sp€W€Њnione panie, sp€Vywa€Vy ze sceny uszcz€Q€Tliwione, w balowych sukniach, w pi€Ramach haftowanych w smoki, w dyskretnych kostiumach wizytowych, w przekrzywionych na bakier kapelusikach. W€Wwczas Fagot o€Twiadczy€V, €Re z powodu sp€W€Њnionej pory magazyn zostanie zamkni€Qty a€R do jutrzejszego wieczora. Dok€Vadnie w minut€Q p€W€Њniej gruchn€U€V wystrza€V pistoletowy, znikn€Q€Vy lustra, !zapad€Vy si€Q pod ziemi€Q witryny!i taboreciki, dywan rozp€Vyn€U€V si€Q w powietrzu podobnie jak zas€Vonka. Jako ostatnia znikn€Q€Va wielgachna g€Wra starych sukien i obuwia, scenaby€Va zn€Ww surowa, naga i pusta. !Raptem w€V€Uczy€Va si€Q do akcji nowa osoba dramatu. Z lo€Ry numer dwa dobieg€V mi€Vy, d€Њwi€Qczny i bardzo kategoryczny baryton: - Mimo wszystko, po€R€Udane by by€Vo, obywatelu artysto, byzechcia€V pan bez zw€Voki zdemaskowa€Ћ wobec publiczno€Tci technik€Q swoich trick€Ww, a zw€Vaszcza tego tricku z banknotami. Po€R€Udanyby€Vby tak€Re powr€Wt konferansjera na scen€Q. Los jego niepokoi widz€Ww. W€Va€Tcicielem barytonu by€V honorowy go€T€Ћ dzisiejszego koncertu, przewodnicz€Ucy komisji akustycznej teatr€Ww moskiewskich, Arkadiusz Apo€V€Vonowicz Siemplejarow we w€Vasnej osobie. Siemplejarow przebywa€V w lo€Rywraz z dwiema damami - jednaz nich by€Va leciwa, drogo i modnie ubrana, druga, m€Vodziutka i bardzo €Vadna, ubrana by€Va skromniej. Ta pierwsza, jak si€Q niebawem przy spisywaniu protoko€Vu wyja€Tni€Vo, by€Va ma€V€Ronk€U Siemplejarowa, druga za€T - jego dalek€U krewn€U, pocz€Utkuj€Uc€U, acz rokuj€Uc€U wielkie nadzieje aktork€U, kt€Wra przyjecha€Va z Saratowa izatrzyma€Va si€Q w mieszkaniu przewodnicz€Ucego i jego po€Vowicy. - Pardon! - odpowiedzia€V na toFagot. - Przepraszam, tu nic nie trzeba demaskowa€Ћ, wszystko jest jasne. - O, nie, prosz€Q mi wybaczy€Ћ,ale nie mog€Q si€Q z tym zgodzi€Ћ! Zdemaskowanie jest !niezb€Qdne. Je€Tli nie nast€Upi, pa€Sski znakomity wyst€Qp pozostawi przygn€Qbiaj€Uce wra€Renie. Masowy odbiorca domaga si€Q wyja€Tnie€S. - Wydaje mi si€Q - przerwa€V Siemplejarowowi bezczelny bufon - €Re masowy odbiorca nie wyra€Ra€V takich €Rycze€S. Ale, Arkadiuszu Apo€V€Vonowiczu,!przychylaj€Uc si€Q do pa€Sskiego wielce szanownego €Ryczenia dokonam, oczywi€Tcie, demaskacji. Pozwoli pan wszak€Re, €Re w tym celu zademonstrujemy jeszcze jeden kr€Wciutki numerek? - Prosz€Q uprzejmie - protekcjonalnie odpowiedzia€V Siemplejarow. - Ale koniecznie wraz ze zdemaskowaniem. "- Tak jest, tak jest, zrobi si€Q. A zatem pozwoli pan, Arkadiuszu Apo€V€Vonowiczu, €Re zapytam, gdzie pan sp€Qdzi€V wczorajszy wiecz€Wr? Po tym z pewno€Tci€U nietaktownym, a nawet chyba chamskim pytaniu Siemplejarowzmieni€V si€Q na twarzy, i to nawet bardzo si€Q zmieni€V. - Wczoraj wieczorem Arkadiusz Apo€V€Vonowicz by€V naposiedzeniu komisji akustycznej - niezmiernie wynio€Tle o€Twiadczy€Va ma€V€Ronka przewodnicz€Ucego. -Nie rozumiem jednak, jaki to ma zwi€Uzek z magi€U. - Oui, madame! - przytakn€U€V Fagot. - Oczywi€Tcie €Re pani nie rozumie. Co za€T do posiedzenia, to jest pani w b€V€Qdzie. Wyjechawszy na wy€Rej wzmiankowane posiedzenie, kt€Wre, nawiasem m€Wwi€Uc, wcale nie by€Vo na wczoraj wyznaczone, ma€V€Ronek pani zwolni€V kierowc€Q przed gmachem komisji akustycznej na Czystych Prudach (ca€Vy teatr zamar€V), sam za€T pojecha€V autobusem na ulic€Q Je€Vochowsk€U, by z€Vo€Ry€Ћ wizyt€Q artystce rejonowego teatru objazdowego Milicy Andrejewnie Pokobatko, i bawi€V u niej mniej wi€Qcej przez cztery godziny. - Och! - zakrzykn€U€V w zupe€Vnej ciszy jaki€T zbola€Vy g€Vos. M€Voda za€T kuzyneczka Arkadiusza Apo€V€Vonowicza !roze€Tmia€Va si€Q nagle niskim i straszliwym €Tmiechem. - Teraz wszystko rozumiem! - krzykn€Q€Va. - Ju€R od dawna to podejrzewa€Vam. Teraz rozumiem, dlaczego to "beztalencie dosta€Vo rol€Q Luizy! I, zamachn€Uwszy si€Q znienacka, kr€Wtk€U i grub€U parasolk€U uderzy€Va przewodnicz€Ucego komisji akustycznej po g€Vowie. Pod€Vy za€T Fagot, czyli Korowiow, wo€Va€V: - Oto, szanowni obywatele, typowy przyk€Vad zdemaskowania, kt€Wrego tak usilnie domaga€V si€Q Arkadiusz Apo€V€Vonowicz! - Jak€Re€T ty €Tmia€Va, szelmo jedna, dotkn€U€Ћ Arkadiusza Apo€V€Vonowicza? - gro€Њnie zapyta€Va ma€V€Ronka Siemplejarowa powstaj€Uc w lo€Ry w ca€Vej swej olbrzymiej okaza€Vo€Tci. M€Vodziutk€U kuzyneczk€Q po razdrugi ogarn€U€V napad urywanego satanicznego €Tmiechu. - Kto jak kto - powiedzia€Va chichocz€Uc - ale ja mam "odwag€Q go dotkn€U€Ћ! - I rozleg€Vsi€Q po raz drugi suchy trzask parasolki odskakuj€Ucej od g€Vowy przewodnicz€Ucego. - Milicja! Aresztowa€Ћ j€U! - zawo€Va€Va ma€V€Ronka Siemplejarowa g€Vosem tak strasznym, €Re niejednemu zrobi€Vo si€Q zimno. W dodatku kocur w€Va€Tnie !wtedy rzuci€V si€Q by€V ku rampiei ludzkim g€Vosem wrzasn€U€V znienacka na ca€Vy teatr: - Koniec seansu! Maestro! Zasuwaj pan marsza! Og€Vupia€Vydyrygent nie zdaj€Uc sobie sprawy z tego, co robi, !machn€U€V batut€U i orkiestra niezagra€Va, nie zagrzmia€Va ani #nawet nie €Vupn€Q€Va, ale w€Va€Tnie- dok€Vadnie tak, jak to ohydnie okre€Tli€V kot - zasun€Q€Va jakiego€T nieprawdopodobnego i z niczym co do swego wyuzdania nie daj€Ucego si€Q por€Wwna€Ћ marsza. Przez moment wydawa€Vo si€Q, €Re kiedy€T, pod gwiazdami Po€Vudnia, w jakim€T cafe chantant rozbrzmiewa€Vy ju€R trudne do zrozumienia, na wp€W€V o€Tlep€Ve. a przecie€R chwackie s€Vowa tego marsza: S€Vabo€T€Ћ mia€V tak€U Jego Wysoko€T€Ћ: lubi€V domowe ptactwo - gdy ho€Re dziewcz€Q wpad€Vo mu w oko, w opiek€Q bra€V biedactwo! A mo€Re nie by€Vo €Radnych #takich s€V€Ww, mo€Re by€Vy jakie€T inne, napisane do tej€Re muzyki, ju€R zupe€Vnie nieprzyzwoite. To niewa€Rne. Wa€Rne, €Re w Varietes zacz€Q€Vosi€Q po tym wszystkim co€T w rodzaju istnej wie€Ry Babel. Milicjanci biegli w kierunku lo€Ry Siemplejarowa, gapie w€Vazili na por€Qcze krzese€V, s€Vycha€Ћ by€Vo wybuchy piekielnego €Tmiechu, oszala€Ve "krzyki, kt€Wre zag€Vusza€V z€Voty brz€Qk talerzy orkiestry. I mo€Rna by€Vo zobaczy€Ћ, €Re scena nieoczekiwanie opustosza€Va, €Re i Fagot-nabieracz, i to bezczelne kocisko, Behemot, rozp€Vyn€Qli si€Q w powietrzu, znikn€Qli, tak jak znikn€U€V przedtem mag, kt€Wry siedzia€V w fotelu z wylenia€Vym obiciem.13. Pojawia si€Q bohater Tak wi€Qc nieznajomy pogrozi€V Iwanowi palcem i szepn€U€V: - €X€Ў€T€T€T!...€Y Iwan usiad€V na €V€W€Rku i rozejrza€V si€Q. Do pokoju ostro€Rnie zagl€Uda€V mniej wi€Qcej trzydziestoo€Tmioletni cz€Vowiek, ciemnow€Vosy, starannie wygolony, o ostrym nosie i przera€Ronych oczach. Cz€Vowiek ten sta€V na balkonie,kosmyk w€Vos€Ww opada€V mu na czo€Vo. Upewniwszy si€Q, €Re Iwan jest sam, tajemniczy €Ww go€T€Ћ nas€Vuchiwa€V jeszcze przez chwil€Q, a potem nabra€V odwagii wszed€V do pokoju. Iwan zobaczy€V wtedy, €Re przybysz ma na sobie szpitaln€U odzie€R. Przyby€Vy by€V w bieli€Њnie, na ramiona narzuci€V szary szlafrok, a bose jego stopy tkwi€Vy w rannych pantoflach. Przybysz zrobi€V oko do Iwana, schowa€V do kieszeni wi€Uzk€Q kluczy, upewni€V si€Q szeptem, !czy mo€Re usi€U€T€Ћ, a kiedy Iwanw odpowiedzi na to skin€U€V mu potwierdzaj€Uco g€Vow€U, usadowi€V si€Q wygodnie w fotelu. - Jak pan si€Q tu dosta€V? - zapyta€V szeptem Iwan czuj€Uc respekt przed gro€R€Ucym mu, szczup€Vym palcem. - Przecie€R kraty balkon€Ww zamykane s€U na klucz? - Kraty zamyka si€Q na klucz - przytakn€U€V go€T€Ћ - ale Praskowia Fiodorowna to osoba wprawdzie niezmiernie sympatyczna, lecz, niestety, roztargniona. Ju€R przed #miesi€Ucem €Tci€Ugn€U€Vem jej ca€Vyp€Qk kluczy, uzyskuj€Uc w ten spos€Wb mo€Rno€T€Ћ przedostawania si€Q na wsp€Wlnynasz balkon, a balkon ten ci€Ugnie si€Q, jak wiadomo, wzd€Vu€R ca€Vego pi€Qtra i nic "€Vatwiejszego ni€R odwiedzi€Ћ t€U drog€U s€Usiada. - Skoro mo€Re pan wyj€T€Ћ na !balkon, mo€Re pan r€Wwnie€R st€Uduciec. A mo€Re to za wysoko? -zainteresowa€V si€Q Iwan. - O, nie - odpar€V z naciskiem go€T€Ћ - nie mog€Q st€Ud uciec, nie dlatego, €Re za wysoko, tylko dlatego, €Re nie mam dok€Ud ucieka€Ћ. - A po chwili doda€V: - A wi€Qc siedzimy? - Siedzimy - odpowiedzia€V mu Iwan wpatruj€Uc si€Q w piwne, nader niespokojne oczy przybysza. !- Ta-ak... - go€T€Ћ zaniepokoi€V !si€Q nagle. - Mam nadziej€Q, €Re jest pan spokojnym pacjentem? Bo, wie pan, nie znosz€Q ha€Vas€Ww, awantur, przemocy ani niczego w tym gu€Tcie. Zw€Vaszcza nienawidz€Q,kiedy ludzie krzycz€U - wszystko jedno, czy krzycz€U z b€Wlu, czy z gniewu, czy z jakiegokolwiek innego powodu.Prosz€Q mi powiedzie€Ћ dla mojego €Twi€Qtego spokoju, czy nie miewa pan atak€Ww sza€Vu? - Wczoraj w knajpie przysun€U€Vem w mord€Q jednemufacetowi - m€Q€Rnie przyzna€V si€Q przeobra€Rony poeta. - Powody? - surowo zapyta€V go€T€Ћ. - Prawd€Q m€Wwi€Uc to bez powodu - odpowiedzia€V skonfundowany Iwan. - Przera€Raj€Uce! - skarci€V "Iwana go€T€Ћ i dorzuci€V: - A pozatym c€W€R to za wyra€Renia - przysun€U€Vem w mord€Q?... Przecie€R nie wiadomo w€Va€Tciwie, czy cz€Vowiek ma mord€Q, czy twarz. My€Tl€Q zreszt€U, €Re mimo wszystko matwarz. Wi€Qc, wie pan, tak, pi€Q€Tciami... Lepiej niech pan sko€Sczy z tym raz na zawsze. Zbesztawszy w ten spos€Wb gospodarza go€T€Ћ zapyta€V: - Zaw€Wd? - Poeta - jako€T niech€Qtnie przyzna€V si€Q Iwan. Przybysz by€V niepocieszony. - Ale€R mi si€Q nie wiedzie! - zawo€Va€V, ale opanowa€V si€Q natychmiast, przeprosi€V Iwana i zapyta€V: - A pana nazwisko? - Bezdomny. "- Ech, ech... - powiedzia€V go€T€Ћi skrzywi€V si€Q. - Nie podobaj€U si€Q panu moje wiersze? - zapyta€V zaciekawiony Iwan. - Strasznie mi si€Q nie podobaj€U. - A kt€Wre z nich pan czyta€V? - Nie czyta€Vem €Radnych pa€Sskich wierszy! - nerwowo wykrzykn€U€V przybysz. - Wi€Qc dlaczego pan tak m€Wwi? - C€W€R w tym dziwnego? - odpowiedzia€V go€T€Ћ. - Albo to nie czyta€Vem innych wierszy? Zreszt€U, r€W€Rnie to bywa... Dobrze, got€Ww jestem uwierzy€Ћ na s€Vowo. Prosz€Q mi powiedzie€Ћ, czy te pana wiersze s€U dobre? - Potworne! - €Tmia€Vo i szczerze powiedzia€V nagle Iwan. "- Prosz€Q ich wi€Qcej nie pisa€Ћ! !- b€Vagalnie poprosi€V przybysz. - Przyrzekam to i przysi€Qgam !- uroczy€Tcie o€Twiadczy€V Iwan. "Przypiecz€Qtowali t€Q przysi€Qg€Q u€Tciskiem d€Voni, ale z korytarza dobieg€Vy nagle czyje€T mi€Qkkie kroki, jakie€T g€Vosy. - €Ў€T€T€T! - szepn€U€V go€T€Ћ, wyskoczy€V na balkon i przymkn€U€V za sob€U krat€Q. Zajrza€Va Praskowia Fiodorowna, zapyta€Va, jak si€Q Iwan czuje, czy woli spa€Ћ po ciemku, czy przy zapalonym €Twietle. Iwan poprosi€V, by zostawiono €Twiat€Vo, i Praskowia Fiodorowna wysz€Va €Rycz€Uc choremu dobrej nocy. A kiedy wszystko ju€R ucich€Vo, wr€Wci€V go€T€Ћ. Szeptem zakomunikowa€V Iwanowi, €Re do sto dziewi€Qtnastki przywieziono nowego, jakiego€T grubasa o purpurowej twarzy, kt€Wry nieustannie mamrocze o jakich€T dolarach w przewodzie wentylacyjnym i przysi€Qga, €Re w jego mieszkaniu na Sadowej zagnie€Њdzi€Va si€Q si€Va nieczysta. - Wymy€Tla Puszkinowi na czym€Twiat stoi i ci€Ugle krzyczy: #€XKurolesow, bis, bis!€Y - dr€R€Uc #z trwogi m€Wwi€V go€T€Ћ. Potem si€Q#uspokoi€V, usiad€V, powiedzia€V: - A zreszt€U B€Wg z nim... - i wr€Wci€V do przerwanej rozmowy."- A wi€Qc jak to si€Q sta€Vo, €Re si€Q tu pan znalaz€V? - Poncjusz Pi€Vat - odpar€V Iwan pos€Qpnie patrz€Uc w pod€Vog€Q. - Co?! - wrzasn€U€V go€T€Ћ zapominaj€Uc o ostro€Rno€Tci i zaraz zas€Voni€V sobie usta d€Voni€U. - C€W€R za zbieg !okoliczno€Tci! B€Vagam, b€Vagam, niech pan o tym opowie. Iwan sam nie wiedzia€V, czemu przybysz wzbudzi€V w nim zaufanie. Pocz€Utkowo czerwieni€V si€Q i j€Uka€V, ale potem nabra€V €Tmia€Vo€Tci i zacz€U€V opowiada€Ћ, co si€Q wczoraj zdarzy€Vo na Patriarszych Prudach. O, w osobie tajemniczego zdobywcykluczy Iwan zyska€V sobie wdzi€Qcznego s€Vuchacza! Go€T€Ћ najwyra€Њniej nie uwa€Ra€V go zawariata, zdradza€V ogromne zainteresowanie tym, co Iwan mia€V do opowiedzenia, a w miar€Q snutej opowie€Tci popada€V w coraz wi€Qkszy zachwyt. Co chwila przerywa€V Iwanowi okrzykami: - No, no, niech pan m€Wwi dalej, niech pan m€Wwi dalej, b€Vagam! Tylko, na wszystkie €Twi€Qto€Tci, prosz€U nie zapomina€Ћ o €Radnym szczeg€Wle! Iwan nie zapomina€V o €Radnym szczeg€Wle, €Vatwiej mu by€Vo powiedzie€Ћ wszystko po kolei, powoli dotar€V do tego miejsca, kiedy Poncjusz Pi€Vat w bia€Vym p€Vaszczu z podbiciem koloru krwawnika wyszed€V na taras. Wtedy go€T€Ћ modlitewnie z€Vo€Ry€V d€Vonie i wyszepta€V: - O, ja to przewidywa€Vem! Jakja to wszystko dok€Vadnie przewidzia€Vem! Przy opisie €Ra€Vosnego zgonu Berlioza s€Vuchacz zagadkowo zauwa€Ry€V, przy czym jego oczy b€Vysn€Q€Vy gniewnie: - Jednego tylko nie mog€Q przebole€Ћ, tego, €Re na miejscu"Berlioza nie znalaz€V si€Q krytyk #€atu€Sski albo literat M€Tcis€Vaw Laurowicz! - i zajadle, cho€Ћ bardzo cicho, wrzasn€U€V: - Niech pan m€Wwi dalej! Ogromnie rozbawi€V go€Tcia kot,!kt€Wry p€Vaci€V za bilet, go€T€Ћ krztusi€V si€Q od t€Vumionego €Tmiechu patrz€Uc, jak Iwan, podniecony wra€Reniem wywieranym przez jego opowie€T€Ћ, kica na pi€Qtach udaj€Uc kota z monet€U pod w€Usem. - I tak oto - zako€Sczy€V Iwan, opowiedziawszy o tym, co si€Q sta€Vo w Gribojedowie, posmutnia€Vy i przygaszony - znalaz€Vem si€Q tutaj. Przybysz ze wsp€W€Vczuciem "uj€U€V biednego poet€Q za rami€Q ipowiedzia€V tak: - Nieszcz€Qsny poeto! Niestety,sam sobie jeste€T winien, kochaneczku. Nie trzeba by€Vo si€Q przy nim zachowywa€Ћ tak bezceremonialnie, a nawet, rzek€Vbym, arogancko. Oto $skutki. Dzi€Qkuj losowi, €Re€T si€Q z tego wywin€U€V tak ma€Vym kosztem. - Ale kim€Re on w ko€Scu jest? -potrz€Usaj€Uc we wzburzeniu "zaci€Tni€Qtymi pi€Q€Tciami pyta€V Iwan. !Go€T€Ћ przyjrza€V si€Q Iwanowi i odpowiedzia€V pytaniem na pytanie: - Ale czy zachowa pan spok€Wj,kiedy to panu powiem? Wszyscy jeste€Tmy do€T€Ћ niezr€Wwnowa€Reni... Nie trzeba b€Qdzie wzywa€Ћ lekarza, robi€Ћ zastrzyku, nie b€Qdzie k€Vopotu?!- Nie, nie! - krzykn€U€V Iwan. - Prosz€Q powiedzie€Ћ, kim on jest? - Dobrze - odpar€V go€T€Ћ i z naciskiem, starannie akcentuj€Uc s€Vowa powiedzia€V: - Wczoraj na Patriarszych Prudach spotka€V pan szatana. Iwan zgodnie z obietnic€U €Reby zechcia€Va є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПwp c {(x і c о(y…5 c A)zК!ё c Є){Ћ,\ c *|8|B j*zachowa€V spok€Wj, by€V jednak wstrz€U€Tni€Qty i oszo€Vomiony. - To niemo€Rliwe! Nie ma €Radnego szatana! - Bardzo przepraszam! Kto jak kto, ale pan nie powinien m€Wwi€Ћ takich rzeczy. Jest pan przecie€R jedn€U z pierwszych jego ofiar. Siedzi pan, jak sam pan o tym dobrze wie, w szpitalu psychiatrycznym, a !ci€Ugle jeszcze pan si€Q upiera, €Re szatan nie istnieje. To doprawdy dziwne! Iwan, zbity z panta€Vyku, zamilk€V. - Skoro tylko zacz€U€V go pan #opisywa€Ћ - ci€Ugn€U€V go€T€Ћ - od !razu si€Q domy€Tli€Vem, z kim pan mia€V wczoraj przyjemno€T€Ћ. I, s€Vowo daj€Q, dziwi€Q si€Q Berliozowi! Pa€Sski umys€V to puszcza dziewicza - tu go€T€Ћ znowu poprosi€V o wybaczenie - ale Berlioz, s€Udz€Uc z tego, "co o nim s€Vysza€Vem, co€T nieco€Tprzecie czyta€V! Ju€R pierwsze zdania tego profesora rozwia€Vy wszystkie moje w€Utpliwo€Tci. Trudno go nie rozpozna€Ћ, przyjacielu! Zreszt€U, pan... raz jeszcze prosz€Q o wybaczenie, ale #chyba si€Q nie myl€Q, s€Udz€Uc, €Rejest pan nieukiem? - Niew€Utpliwie! - przytakn€U€V zmieniony nie do poznania Iwan. !- W€Va€Tnie... A przecie€R nawet !ta twarz, kt€Wr€U mi pan opisa€V, te oczy, z kt€Wrych ka€Rde jest inne, te brwi! Prosz€Q mi wybaczy€Ћ, ale mo€Re nawet niezna pan opery €XFaust€Y? Iwan nie wiedzie€Ћ czemu zmiesza€V si€Q okropnie, zaczerwieni€V i zacz€U€V co€T mamrota€Ћ o jakim€T wyje€Њdzie do sanatorium... do Ja€Vty... $- No, w€Va€Tnie... No, w€Va€Tnie... Nic zatem dziwnego... Ale Berlioz, powtarzam, zaskoczy€Vmnie... To by€V cz€Vowiek nie tylko oczytany, ale r€Wwnie€R bardzo sprytny. Cho€Ћ musz€Q powiedzie€Ћ na jego obron€Q, €ReWoland potrafi zamydli€Ћ oczy nawet sprytniejszym od Berlioza. "- Kto?! - krzykn€U€V z kolei Iwan. - Ciszej! Iwan paln€U€V si€Q po g€Vowie i wychrypia€V: - Rozumiem, rozumiem. Mia€V liter€Q €XW€Y na wizyt€Wwce. Aj-aj-aj, to ci dopiero! - Przez chwil€Q milcza€V wzburzony, wpatrywa€V si€Q w przep€Vywaj€Ucy za kratami ksi€Q€Ryc, potem zn€Ww zacz€U€V m€Wwi€Ћ: - Wi€Qc on naprawd€Q !m€Wg€V by€Ћ u Poncjusza Pi€Vata? Przecie€R by€V ju€R wtedy na €Twiecie! A m€Wwi€U, €Re jestem wariat! - doda€V wskazuj€Uc z oburzeniem drzwi. Na ustach go€Tcia pojawi€V si€Q gorzki grymas. - Musimy spojrze€Ћ prawdzie w oczy - go€T€Ћ zwr€Wci€V twarz w kierunku w€Qdruj€Ucego przez !chmur€Q bladego planety. - C€W€R tu ukrywa€Ћ, obaj jeste€Tmy ob€V€Ukani. Widzi pan, to jest tak - on wywar€V na panu wstrz€Usaj€Uce wra€Renie i postrada€V pan zmys€Vy, bo widocznie mia€V pan do tego predyspozycj€Q. Ale to, o czym pan opowiada, niew€Utpliwie rzeczywi€Tcie mia€Vo miejsce. Jest to jednak co€T tak niezwyk€Vego, €Re nawet genialny psychiatra Strawi€Sski nie m€Wg€V, oczywi€Tcie, uwierzy€Ћ panu. Strawi€Sski panabada€V? (Iwan przytakn€U€V)... "Pa€Sski rozm€Wwca by€V u Pi€Vata, jad€V €Tniadanie z Kantem, a teraz odwiedzi€V Moskw€Q. - Ale przecie€R on tu diabli wiedz€U jak narozrabia! Trzeba go jako€T z€Vapa€Ћ! - W nowym Iwanie powoli acz niepewnie dochodzi€V do g€Vosu Iwan dawny, najwidoczniej jeszcze nie dobity. !- Ju€R pan pr€Wbowa€V, a wi€Qcej pr€Wbowa€Ћ bym nie radzi€V - !powiedzia€V go€T€Ћ ironicznie. - Nie radzi€Vbym ani panu, ani innym. A €Re narozrabia, o to mo€Re pan by€Ћ spokojny. Ach! !Ach! Nie mog€Q od€Ra€Vowa€Ћ, €Re to pan go spotka€V, a nie ja. Cho€Ћ ju€R wszystko sp€Von€Q€Vo do cna i popi€W€V przysypa€V w€Qgle, to jednak przysi€Qgam, €Re za to spotkanie odda€Vbym wszystkie klucze Praskowii Fiodorowny, bo niczego pr€Wcz nich nie mam do oddania. Jestem n€Qdzarzem. - Po c€W€R on panu? Go€T€Ћ d€Vugo wzdycha€V z $€Ra€Vo€Tci€U, a€R wreszcie zacz€U€V m€Wwi€Ћ: - Tak si€Q, widzi pan, dziwnie sk€Vada, €Re siedz€Q tu z tego samego powodu, co pan, to znaczy z powodu Pi€Vata. - Tu rozejrza€V si€Q z l€Qkiem i powiedzia€V: - Rzecz w tym, €Reprzed rokiem napisa€Vem powie€T€Ћ o Pi€Vacie z Pontu. - Jest pan pisarzem? - zapyta€V z zainteresowaniem poeta. Twarz go€Tcia pociemnia€Va, pogrozi€V Iwanowi pi€Q€Tci€U, a potem powiedzia€V: - Jestem mistrzem. - Go€T€Ћ przybra€V surowy wygl€Ud i !wyci€Ugn€U€V z kieszeni szlafrokanieopisanie brudn€U czarn€U czapeczk€Q, na kt€Wrej wyszyta!by€Va €R€W€Vtym jedwabiem litera !€XM€Y. W€Vo€Ry€V t€Q czapeczk€Q, zademonstrowa€V si€Q Iwanowi en face i z profilu, by "dowie€T€Ћ, €Re rzeczywi€Tcie jest mistrzem. - Uszy€Va mi j€U w€Vasnor€Qcznie - doda€V tajemniczo. - A jak pana nazwisko? - Nie mam ju€R nazwiska - odpar€V z pos€Qpn€U pogard€U !dziwny go€T€Ћ. - Wyrzek€Vem si€Q go, jak zreszt€U wszystkiego wtym €Ryciu. Pu€T€Ћmy to w niepami€Q€Ћ. - W takim razie niech pan przynajmniej co€T opowie o tej "powie€Tci - nie€Tmia€Vo poprosi€V Iwan. - Prosz€Q uprzejmie. Trzeba przyzna€Ћ, €Re moje €Rycie #uk€Vada€Vo si€Q do€T€Ћ niezwykle - zacz€U€V m€Wwi€Ћ go€T€Ћ. ...Z wykszta€Vcenia historyk, jeszcze przed dwoma laty pracowa€V w jednym z moskiewskich muze€Ww, a poza tym zajmowa€V si€Q przek€Vadami. - Z jakiego j€Qzyka? - przerwa€Vmu zaciekawiony Iwan. !- Pr€Wcz rosyjskiego znam pi€Q€Ћ j€Qzyk€Ww - odpar€V go€T€Ћ - angielski, francuski, niemiecki,!€Vacin€Q i grek€Q. Czytam tak€Re troch€Q po w€Vosku. - O, cholera! - szepn€U€V z zazdro€Tci€U Iwan. ...Historyk by€V samotny, nie mia€V €Radnych krewnych, nieomal nie mia€V nawet znajomych w Moskwie. I prosz€Qsobie wyobrazi€Ћ, €Re pewnego !dnia wygra€V sto tysi€Qcy rubli. - Niech pan sobie wyobrazi moje zdumienie - szepta€V w€Va€Tciciel czarnej czapeczki -kiedy si€Qgn€U€Vem do kosza z !brudn€U bielizn€U i zobaczy€Vem, €Re mam ten w€Va€Tnie numer, kt€Wry zosta€V podany w "gazecie! Obligacj€Q - wyja€Tni€V -dosta€Vem w muzeum. ...Po wygraniu tych stu tysi€Qcytajemniczy go€T€Ћ Iwana kupi€V #mn€Wstwo ksi€U€Rek, wyni€Ws€V si€Q ze swego pokoiku na Miasnickiej... - Och, co za przekl€Qta nora! - zarycza€V. ..I w jednym z zau€Vk€Ww w pobli€Ru Arbatu odnaj€U€V od przedsi€Qbiorcy budowlanego dwa pokoje w suterenie niewielkiego, stoj€Ucego w ogrodzie domku. Rzuci€V muzeum i rozpocz€U€V prac€Q nad powie€Tci€U o Pi€Vacie Ponckim. - Ach, to by€Vy z€Vote czasy! - oczy opowiadaj€Ucego !b€Vyszcza€Vy, kiedy to szepta€V. - W€Vasne, oddzielne mieszkanko, do tego jeszcze przedpok€Wj, a w przedpokoju zlew - nie wiedzie€Ћ czemu podkre€Tli€V to ze szczeg€Wln€U dum€U - male€Skie okienka tu€R nad trotuarem, kt€Wry prowadzi€V od domku do furtki. A pod p€Votem, o cztery kroki, przed samymi oknami - bez, lipa i klon. Ach, ach, ach! W zimie bardzo rzadko widywa€Vem w okienku czyje€T czarne nogi i s€Vysza€Vem chrz€Qst €Tniegu pod czyimi€T butami. A w moim piecu wiecznie p€Von€U€V ogie€S! Ale raptem nasta€Va wiosna i przez zm€Qtnia€Ve szybki zobaczy€Vem krzaki bzu, najpierw nagie, a p€W€Њniej odziewaj€Uce si€Q w ziele€S. I w€Va€Tnie wtedy, minionej wiosny, zdarzy€Vo si€Q co€T znacznie bardziej zdumiewaj€Ucego ni€R stutysi€Qczna wygrana. By€Vy to,przyzna pan, olbrzymie pieni€Udze. - Jasne - przytakn€U€V s€Vuchaj€Ucy z uwag€U Iwan. - Otworzy€Vem okna i siedzia€Vem w drugim pokoju, zupe€Vnie male€Skim - go€T€Ћ !zacz€U€V odmierza€Ћ ruchami r€Uk.- Kanapa jakby w tym miejscu, naprzeciwko druga kanapa, mi€Qdzy nimi stolik, a na stoliku pi€Qkna lampa, tu, "bli€Rej okna, ksi€U€Rki, tu zn€Ww malutkie biureczko, a w pierwszym pokoju - to by€V ogromny pok€Wj, czterna€Tcie metr€Ww - same ksi€U€Rki, nic, !tylko ksi€U€Rki i piec. Ach, jak znakomicie sobie urz€Udzi€Vem to mieszkanie! Bzy niezwykle pachnia€Vy! Moja g€Vowa ze zm€Qczenia stawa€Va si€Q #niewa€Rka, a Pi€Vat zbli€Ra€V si€Q do ko€Sca... - Bia€Vy p€Vaszcz, czerwone podbicie? Rozumiem! - wo€Va€V Iwan. &- W€Va€Tnie! Pi€Vat zbli€Ra€V si€Q do ko€Sca, wiedzia€Vem ju€R, €Re !ostatnie s€Vowa powie€Tci b€Qd€U brzmia€Vy tak: €X...pi€Uty procurator Judei, eques Romanus Poncjusz Pi€Vat€Y. Oczywista, wychodzi€Vem na spacery. Sto tysi€Qcy to mn€Wstwo pieni€Qdzy, mia€Vem wi€Qc bardzo dobre ubranie. Albo te€R szed€Vem na obiad do !jakiej€T niedrogiej restauracji. By€Va taka €Twietna knajpka na Arbacie, nie wiem, czy jeszczeistnieje. - Oczy go€Tcia "rozszerzy€Vy si€Q, szepta€V dalej !patrz€Uc na ksi€Q€Ryc. - Nios€Va "obrzydliwe, niepokoj€Uco €R€W€Vte !kwiaty. Diabli wiedz€U, jak si€Q te kwiaty nazywaj€U, ale s€U topierwsze kwiaty, jakie si€Q wiosn€U pokazuj€U w Moskwie. Te kwiaty rysowa€Vy si€Q bardzo wyrazi€Tcie na tle jej czarnego $p€Vaszcza. Nios€Va €R€W€Vte kwiaty! To niedobry kolor! Skr€Qci€Va z Twerskiej w zau€Vek i wtedy si€Qobejrza€Va. No, Twersk€U chyba pan zna? Sz€Vy Twersk€U tysi€Uceludzi, ale zar€Qczam panu, €Re ona zobaczy€Va tylko mnie jednego i popatrzy€Va na mnie nie to, €Reby z l€Qkiem, ale jako€T tak bole€Tnie. !Wstrz€Usn€Q€Va mn€U nie tyle jej uroda, ile niezwyk€Va, nies€Vychana samotno€T€Ћ maluj€Uca si€Q w tych oczach. Pos€Vuszny owemu €R€W€Vtemu znakowi losu ja r€Wwnie€R "skr€Qci€Vem w zau€Vek i ruszy€Vem !jej €Tladem. Szli€Tmy bez s€Vowa tym smutnym, krzywym zau€Vkiem, ja po jednej jego stronie, ona po drugiej. I prosz€Q sobie wyobrazi€Ћ, €Re pr€Wcz nas nie by€Vo w zau€Vku €Rywej duszy. M€Qczy€Vem si€Q, poniewa€R wyda€Vo mi si€Q, €Re "musz€Q z ni€U pom€Wwi€Ћ, i ba€Vem !si€Q, €Re nie powiem ani s€Vowa, a ona tymczasem odejdzie i nigdy ju€R jej wi€Qcej nie zobacz€Q. I prosz€Q sobie "wyobrazi€Ћ, €Re to w€Va€Tnie ona, odezwa€Va si€Q nieoczekiwanie: - Podobaj€U si€Q panu moje kwiaty? !Dok€Vadnie pami€Qtam d€Њwi€Qk jejg€Vosu, taki dosy€Ћ niski, ale za€Vamuj€Ucy si€Q niekiedy, i chocia€R to g€Vupie, wyda€Vo mi si€Q, €Re €R€W€Vte, brudne mury uliczki powtarzaj€U echem jej s€Vowa. Spiesznie przeszed€Vem !na t€Q stron€Q, po kt€Wrej sz€Va ona, podszed€Vem do niej i odpowiedzia€Vem: - Nie. Popatrzy€Va na mnie zdziwiona,a ja nagle i najzupe€Vniej nieoczekiwanie zrozumia€Vem, !€Re przez ca€Ve €Rycie kocha€Vem t€Q w€Va€Tnie kobiet€Q! To ci dopiero, co? Na pewno powie pan, €Re jestem niespe€Vna rozumu? - Niczego takiego nie m€Wwi€Q i nie powiem - gor€Uco "sprzeciwi€V si€Q Iwan i doda€V: - B€Vagam, niech pan m€Wwi dalej! Go€T€Ћ ci€Ugn€U€V: - Tak, popatrzy€Va na mnie zdziwiona, a potem zapyta€Va: - Czy pan w og€Wle nie lubi kwiat€Ww? "Wyda€Vo mi si€Q, €Re w jej g€Vosie!by€Va jaka€T wrogo€T€Ћ. Szed€Vem "obok niej, stara€Vem si€Q i€T€Ћ w nog€Q i, ku memu zdziwieniu, zgo€Va nie czu€Vem zmieszania. - Lubi€Q kwiaty, ale nie takie -powiedzia€Vem. - A jakie? - Lubi€Q r€W€Re. Natychmiast po€Ra€Vowa€Vem swoich s€V€Ww, bo ona u€Tmiechn€Q€Va si€Q !przepraszaj€Uco i cisn€Q€Va swojekwiaty do rynsztoka. Zmiesza€Vem si€Q nieco, ale jednak je podnios€Vem i poda€Vem jej, ale ona z u€Tmiechem odsun€Q€Va kwiaty, wi€Qc musia€Vem nie€T€Ћ je sam. Szli€Tmy tak w milczeniu przez czas pewien, dop€Wki nie !wzi€Q€Va kwiat€Ww z moich r€Uk i nie rzuci€Va ich na jezdni€Q. Potem wsun€Q€Va w moj€U d€Vo€S swoj€U d€Vo€S w czarnej r€Qkawiczce z szerokim mankietem i poszli€Tmy dalej razem. - Niech pan m€Wwi dalej - powiedzia€V Iwan - i prosz€Q, niech pan nie pomija €Radnych szczeg€W€V€Ww! !- Dalej? - zapyta€V go€T€Ћ. - No c€W€R, tego, co by€Vo potem, #m€Wg€Vby si€Q pan sam domy€Tli€Ћ. -Prawym r€Qkawem wytar€V nagle nieoczekiwan€U €Vz€Q i m€Wwi€V #dalej: - Mi€Vo€T€Ћ napad€Va na nas tak, jak napada w zau€Vku wyrastaj€Ucy spod ziemi morderca, i porazi€Va nas oboje od razu. Tak w€Va€Tnie razi grom albo n€W€R bandyty! Ona zreszt€Uutrzymywa€Va p€W€Њniej, €Re to #nie by€Vo tak, €Re musieli€Tmy si€Qkocha€Ћ ju€R od dawna, jeszczesi€Q nie znaj€Uc i zanim si€Q jeszcze spotkali€Tmy, i €Re ona !€Ry€Va z innym m€Q€Rczyzn€U... a ja, tam, wtedy... z t€U, no, jak€Re jej... - Z kim? - zapyta€V Bezdomny. %- Z t€U, no... z t€U, no... - odpar€Vgo€T€Ћ i pstrykn€U€V palcami. - To pan by€V €Ronaty? - No tak, przecie€R w€Va€Tnie w "tej sprawie pstrykam... Z t€U... ZWari€U... Z Mani€U... nie, z Wari€U... taka sukienka w paski,muzeum... Zreszt€U nie pami€Qtam. No wi€Qc ona m€Wwi€Va, €Re wysz€Va tego dnia z bukietem !€R€W€Vtych kwiat€Ww w€Va€Tnie po to, bym j€U wreszcie odnalaz€V, i gdyby tak si€Q nie sta€Vo, #otru€Vaby si€Q, bo jej €Rycie by€Vopozbawione sensu. Tak, mi€Vo€T€Ћ porazi€Va nas w jednej chwili. Wiedzia€Vem o tym jeszcze tego samego dnia, po godzinie, gdy€Tmy "znale€Њli si€Q, sami nie wiedz€Uc jak i kiedy, na nadrzecznym bulwarze pod murami Kremla. Rozmawiali€Tmy ze sob€U, tak jakby€Tmy si€Q rozstali dopiero wczoraj, jakby€Tmy si€Q znali od"wielu lat. Um€Wwili€Tmy si€Q, €Re si€Q spotkamy nazajutrz w tym samym miejscu, nad brzegiem Moskwy, i spotkali€Tmy si€Q tam.Przy€Twieca€Vo nam majowe s€Vo€Sce. I niebawem ta kobieta potajemnie sta€Va si€Q moj€U €Ron€U. Przychodzi€Va do mnie co dzie€S!w po€Vudnie, ale czeka€Ћ na ni€U zaczyna€Vem ju€R od rana. Oczekiwanie to wyra€Ra€Vo si€Q w ten spos€Wb, €Re przestawia€Vem przedmioty na biurku. Na dziesi€Q€Ћ minut przed jej przyj€Tciem siada€Vem przy okienku i nas€Vuchiwa€Vem, kiedy stuknie rachityczna furtka. I jak to si€Q dziwnie sk€Vada - zanim j€U spotka€Vem, bardzo niewiele os€Wb przychodzi€Vo na nasze podw€Wrko, mo€Rna powiedzie€Ћ, €Re nikt tam nie przychodzi€V, !teraz za€T wydawa€Vo mi si€Q, €Reca€Ve miasto pod€U€Ra na nasze podw€Wrze. Ona przechodzi€Va przez furtk€Q$tylko raz, ale nie sk€Vami€Q, je€Tlipowiem, €Re zanim wesz€Va, serce zaczyna€Vo mi wali€Ћ !przynajmniej z dziesi€Q€Ћ razy. Apotem, kiedy zbli€Ra€Va si€Q godzina, o kt€Wrej ona mia€Va przyj€T€Ћ, kiedy wskaz€Wwki zegara zbiega€Vy si€Q na dwunastej, serce w og€Wle ju€R nie przestawa€Vo €Vomota€Ћ, dop€Wki ona, nawet nie stukn€Uwszy furtk€U, niemal "bezg€Vo€Tnie, nie zjawia€Va si€Q, dop€Wki nie zobaczy€Vem za okienkiem jej pantofli z czarnymi kokardkami z zamszu, €Tci€Ugni€Qtymi przy pomocy stalowych sprz€Uczek. Niekiedy swawoli€Va zatrzymuj€Uc si€Q ko€Vo drugiegookienka i stukaj€Uc w szyb€Q czubkiem bucika. W tej€Re chwili dopada€Vem okna, ale pantofelek znika€V, znika€V czarny jedwab przes€Vaniaj€Ucy €Twiat€Vo, i bieg€Vem, by jej otworzy€Ћ drzwi. Nikt nie wiedzia€V o naszym zwi€Uzku, r€Qcz€Q panu za to, chocia€R to si€Q nigdy nie zdarza. Nie wiedzia€V o nim jej m€U€R, nie wiedzieli tak€Re znajomi. W starym domku, w kt€Wrym wynajmowa€Vem moj€U suteren€Q, wiedziano, oczywi€Tcie, €Re przychodzi do mnie jaka€T kobieta, ale nikt nie zna€V jej imienia. - A kim ona by€Va? - zapyta€V Iwan, niezmiernie zaciekawiony t€U romansow€U histori€U. #Go€T€Ћ uczyni€V gest, kt€Wry mia€V znaczy€Ћ, €Re nie wyjawi tego nikomu, i kontynuowa€V swoj€U opowie€T€Ћ. !Iwan dowiedzia€V si€Q wi€Qc, €Re mistrz i nieznajoma tak si€Q pokochali, €Re stali si€Q nieroz€V€Uczni. Iwan dok€Vadnie ju€R sobie wyobra€Ra€V owe dwa pokoje w suterenie domku, w kt€Wrych z powodu p€Votu i bz€Ww zawsze panowa€V p€W€Vmrok. Widzia€V podniszczone, niegdy€T wykwintne niskie, biurko, na biurku dzwoni€Ucy co p€W€V godziny zegar i ksi€U€Rki, ksi€U€Rki od malowanej pod€Vogi a€R po zakopcony sufit i piec. Iwan dowiedzia€V si€Q, €Re przybysz i jego potajemna €Rona ju€R w pierwszych dniach trwania ich zwi€Uzku doszli do wniosku, €Re wtedy na rogu Twerskiej i owego zau€Vka, !zetkn€U€V ich ze sob€U sam los i €Re s€U stworzeni dla siebie. !Iwan dowiedzia€V si€Q tak€Re, jaksp€Qdzali dnie zakochani. Ona przychodzi€Va, natychmiast wk€Vada€Va fartuch i w w€Uskim korytarzyku, gdzie by€V zlew, kt€Wrego obecno€T€Ћ tam z tak€U dum€U podkre€Tla€V nieszcz€Qsny chory, zapala€Va na drewnianymstole prymus i przygotowywa€Va€Tniadanie, kt€Wre zjadali nast€Qpnie przy nakrytym owalnym stole w pierwszym pokoju. Kiedy zrywa€Vy si€Q majowe burze, a tu€R za o€Tlep€Vymi okienkami z szumem p€Vyn€Q€Va ku €Tciekowi woda, gro€R€Uc zalaniem ich ostatniej przystani, zakochani rozpalali w piecu i piekli sobie w popielniku kartofle. Z kartofli bucha€Va para, czarne €Vupiny ziemniaczane brudzi€Vy palce. W suterenie rozlega€Vy si€Q €Tmiechy, a drzewa w ogr€Wdku po przej€Tciu ulewy gubi€Vy !z€Vamane przez wiatr ga€V€Uzki i bia€Ve ki€Tcie. "Kiedy sko€Sczy€V si€Q okres burz inadesz€Vo skwarne lato, w wazonie pojawi€Vy si€Q od dawnawyczekiwane i ulubione przez zechcia€Va є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB}pj c Ќ*~к я c +Щa c r+€*" c е+.-ў c 8,‚,8LA ›,nich oboje r€W€Re. Ten, kt€Wry nazwa€V si€Q mistrzem, gor€Uczkowo pracowa€V nad sw€Upowie€Tci€U i owa powie€T€Ћ poch€Von€Q€Va r€Wwnie€R nieznajom€U. - Przyznam, €Re chwilami zaczyna€Vem ju€R by€Ћ o to zazdrosny - szepta€V do Iwana nocny go€T€Ћ, przyby€Vy z zalanego ksi€Q€Rycowym €Twiat€Vem balkonu. Zanurzywszy we w€Vosach szczup€Ve palce o ostrych paznokciach, czyta€Va w niesko€Sczono€T€Ћ to, co ju€R napisa€V, a przeczytawszy zaczyna€Va szy€Ћ t€Q w€Va€Tnie czapeczk€Q. Niekiedy siedzia€Va w kucki obok najni€Rszych p€W€Vek albo sta€Va obok najwy€Rszych i wyciera€Va €Tciereczk€U setki zakurzonych #grzbiet€Ww. Wr€W€Ry€Va mu s€Vaw€Q, ponagla€Va go i w€Va€Tnie wtedy zacz€Q€Va go nazywa€Ћ mistrzem.Nie mog€Va si€Q doczeka€Ћ przyobiecanych ostatnich s€V€Wwo pi€Utym procuratorze Judei, €Tpiewnie, g€Vo€Tno powtarza€Va poszczeg€Wlne zdania, kt€Wre jej#si€Q spodoba€Vy, i m€Wwi€Va, €Re w tej powie€Tci jest ca€Ve jej €Rycie. Powie€T€Ћ zosta€Va uko€Sczona w sierpniu, przekazana jakiej€T nieznajomej maszynistce, a ta!przepisa€Va ksi€U€Rk€Q w pi€Qciu egzemplarzach. I oto nadesz€Va wreszcie chwila, kiedy trzeba "by€Vo porzuci€Ћ cich€U przysta€S ipowr€Wci€Ћ do €Rycia. - Powr€Wci€Vem do €Rycia, trzymaj€Uc obur€Ucz moj€U powie€T€Ћ, i wtedy moje €Rycie si€Q sko€Sczy€Vo - wyszepta€V "mistrz i zwiesi€V g€Vow€Q, d€Vugo chwia€Va si€Q €Ra€Vobna czarna %czapeczka z €R€W€Vt€U liter€U €XM€Y. #Ci€Ugn€U€V dalej swoj€U opowie€T€Ћ,#ale opowie€T€Ћ ta sta€Va si€Q niecochaotyczna, jedno tylko mo€Rna by€Vo z niej zrozumie€Ћ -!go€Tciowi Iwana przydarzy€Vo si€Q!w€Wwczas jakie€T nieszcz€Q€Tcie, - Po raz pierwszy wkroczy€Vem !do €Twiata literatury, ale teraz,kiedy ju€R jest po wszystkim i kiedy moja zag€Vada jest oczywista, wspominam to z przera€Reniem! - uroczy€Tcie $wyszepta€V mistrz i uni€Ws€V r€Qk€Q:- Tak, mi mn€U nadzwyczaj wstrz€Usn€U€V, jak on mn€U wstrz€Usn€U€V! - Kto? - szepn€U€V Iwan ledwie dos€Vyszalnie, nie chc€Uc przerywa€Ћ zdenerwowanemu narratorowi. - No, redaktor, m€Wwi€Q przecie€R, €Re redaktor! Tak, przeczyta€V ksi€U€Rk€Q. Tak na mnie patrzy€V, jakbym mia€V !fluksj€Q, patrzy€V w k€Ut i nawetchichota€V ze zmieszania. Bez €Radnej potrzeby mi€U€V maszynopis w palcach i chrz€Uka€V. Pytania, kt€Wre mi zadawa€V, by€Vy, moim zdaniem, zupe€Vnie ob€V€Uka€Scze. Nie !wspominaj€Uc o tre€Tci ksi€U€Rki pyta€V, kim jestem i sk€Ud si€Q w€Va€Tciwie wzi€U€Vem, czy od dawna pisz€Q i dlaczego dot€Ud o mnie nie s€Vysza€V, zada€V nawet moim zdaniem zupe€Vnie idiotyczne pytanie: - kto mi podsun€U€V pomys€V napisania ksi€U€Rki na tak niedorzeczny temat? W ko€Scu mia€Vem tego do€T€Ћ i zapyta€Vem go wprost, czy wydrukuje moj€U ksi€U€Rk€Q. "On si€Q na to zmiesza€V, zacz€U€V co€T mamrota€Ћ i oznajmi€V mi, !€Re nie mo€Re rozstrzygn€U€Ћ tej kwestii sam, €Re musz€U si€Q zapozna€Ћ z moim utworem tak€Re inni cz€Vonkowie kolegium redakcyjnego, a zw€Vaszcza krytycy €atu€Sski i Aryman oraz literat M€Tcis€Vaw Laurowicz. Prosi€V, €Rebym przyszed€V za dwa tygodnie. Kiedy przyszed€Vem po dw€Wch tygodniach, przyj€Q€Va mnie jaka€T pannica, kt€Wra od nieustannego €Vgania dosta€Va ju€R zeza. - To €apszennikowa, sekretarzredakcji - z u€Tmiechem powiedzia€V Iwan, kt€Wry dobrze zna€V €Twiatek opisywany z takim gniewem przez jego go€Tcia. - Mo€Rliwe - uci€U€V tamten - zatem to ona wr€Qczy€Va mi moj€U powie€T€Ћ, do€T€Ћ ju€R sponiewieran€U i podniszczon€U. €apszennikowa, staraj€Uc si€Q nie patrze€Ћ mi w oczy, zakomunikowa€Va, €Re redakcja ma dosy€Ћ materia€Vu na najbli€Rsze dwa lata i €Re w zwi€Uzku z tym problem druku mojej powie€Tci, jak si€Q wyrazi€Va, upada. - C€W€R jeszcze pami€Qtam? - mrucza€V mistrz pocieraj€Uc skro€S. - Aha, czerwone p€Vatki na karcie tytu€Vowej i oczy mojej najdro€Rszej. Tak, te oczy pami€Qtam. Opowie€T€Ћ go€Tcia Iwanowego stawa€Va si€Q coraz zawilsza, coraz wi€Qcej w niej by€Vo jakich€T niedom€Wwie€S. M€Wwi€V co€T o zacinaj€Ucym deszczu i orozpaczy panuj€Ucej w cichej piwnicznej przystani, o tym, €Re dok€Ud€T jeszcze chodzi€V z r€Qkopisem. Wykrzykiwa€V szeptem, €Re bynajmniej nie wini tej, kt€Wra zagrzewa€Va go do walki, o nie, nie wini jej! Potem, jak si€Q Iwan dowiedzia€V, zasz€Vo co€T nieoczekiwanego, co€T strasznego. Kt€Wrego€T dnia naszbohater otworzy€V gazet€Q i zobaczy€V wydrukowany w niej artyku€V krytyka Arymana, artyku€V, w kt€Wrym Aryman przestrzega€V wszystkich razemi ka€Rdego z osobna przed naszym bohaterem, jako przed!tym, kt€Wry usi€Vowa€V przemyci€Ћ na €Vamy prasy apologi€Q Jezusa Chrystusa. - Pami€Qtam, pami€Qtam! - zawo€Va€V Iwan. - Tylko zapomnia€Vem, jakie pan nosi nazwisko! - Powtarzam, pu€T€Ћmy w niepami€Q€Ћ moje nazwisko, ono $ju€R nie istnieje - odpar€V go€T€Ћ. - Nie o nie chodzi. Nast€Qpnegodnia w innej gazecie ukaza€V si€Q inny artyku€V, podpisany przez M€Tcis€Vawa Laurowicza. Autor domaga€V si€Q bezlitosnej rozprawy z pi€Vatyzmem i z tymreligianckim tandeciarzem, kt€Wry umy€Tli€V sobie, €Re przemyci (zn€Ww to przekl€Qte s€Vowo!) pi€Vatyzm na €Vamy czasopism. Os€Vupia€Vy na widok tego nies€Vychanego s€Vowa €Xpi€Vatyzm€Y otworzy€Vem nast€Qpny dziennik. Ten zamieszcza€V dwa artyku€Vy, "jeden z nich napisa€V €atu€Sski, drugi natomiast sygnowany by€Vliterkami €XN.E€Y. Zapewniam pana, €Re utwory Arymana i Laurowicza to by€Vo jeszcze nic w por€Wwnaniu z tym, co napisa€V €atu€Sski. Wystarczy, #je€Tli powiem, €Re tytu€V artyku€Vu€atu€Sskiego brzmia€V: €XStarowier wojuj€Ucy€Y. By€Vem tak pogr€U€Rony w lekturze traktuj€Ucych o mnie artyku€V€Ww, €Re nie zauwa€Ry€Vem, kiedy ona (zapomnia€Vem zamkn€U€Ћ drzwi!) stan€Q€Va przede mn€U z mokr€U parasolk€U w jednym r€Qku i mokrymi dziennikami w drugim.!Jej oczy miota€Vy iskry, d€Vonie !mia€Va zimne, dr€R€Uce. Najpierw zacz€Q€Va mnie ca€Vowa€Ћ, a potem ochryp€Vym g€Vosem, $bij€Uc przy tym pi€Q€Tci€U w st€W€V,powiedzia€Va, €Re otruje €atu€Sskiego. !Iwan chrz€Ukn€U€V, nie wiedzie€Ћ czemu zmieszany, ale nic nie powiedzia€V. - Nadesz€Vy dni jesiennej !beznadziei - ci€Ugn€U€V go€T€Ћ - potworne niepowodzenie tej powie€Tci jak gdyby okaleczy€Vomoj€U dusz€Q. Prawd€Q m€Wwi€Uc !przesta€Vem mie€Ћ cel w €Ryciu i €Ry€Vem ju€R tylko od jednego spotkania z ni€U do drugiego. I "w€Va€Tnie wtedy co€T si€Q ze mn€U sta€Vo. Diabli wiedz€U co, Strawi€Sski zreszt€U na pewno !dawno si€Q ju€R w tym po€Vapa€V. Tak wi€Qc ogarn€U€V mnie #smutek, zacz€Q€Vy si€Q jakie€T z€Veprzeczucia. Na przyk€Vad zacz€U€Vem si€Q obawia€Ћ ciemno€Tci. Jednym s€Vowem, zacz€Q€Va si€Q choroba psychiczna. Wydawa€Vo mi si€Q, zw€Vaszcza kiedy zasypia€Vem, €Re macki jakiej€T zwinnej i !zimnej o€Tmiornicy skradaj€U si€Qwprost ku mojemu sercu. Musia€Vem sypia€Ћ przy zapalonym €Twietle. Moja ukochana zmieni€Va si€Q bardzo (o o€Tmiornicy nic jej, oczywista, nie wspomina€Vem, "widzia€Va jednak, €Re dzieje si€Q ze mn€U co€T niedobrego), schud€Va, wyblad€Va, przesta€Va !si€Q €Tmia€Ћ i tylko nieustannie mnie prosi€Va, bym jej wybaczy€V to, €Re radzi€Va mi da€Ћ do druku fragment #powie€Tci. M€Wwi€Va, €Rebym rzuci€Vto wszystko i wyjecha€V na Po€Vudnie, nad Morze Czarne, wydaj€Uc na to wszystko, co mi jeszcze pozosta€Vo z owych stu tysi€Qcy. Bardzo na to nalega€Va i ja, by unikn€U€Ћ dyskusji (co€T mi m€Wwi€Vo, €Re ten m€Wj wyjazd nad Morze Czarne nie dojdzie do skutku) obieca€Vem jej, €Re lada dzie€S to zrobi€Q. Ale ona powiedzia€Va, €Re sama kupi mi bilet. Wyj€U€Vem wtedy wszystkie moje pieni€Udze, to znaczy oko€Vo dziesi€Qciu tysi€Qcy rubli, i odda€Vem jej. - Czemu tak du€Ro? - zdziwi€Va si€Q. Powiedzia€Vem co€T w tym rodzaju, €Re niby boj€Q si€Q z€Vodziei i prosz€Q j€U o przechowanie tych pieni€Qdzy a€R do dnia mego wyjazdu. #Wzi€Q€Va je, w€Vo€Ry€Va do torebki,zacz€Q€Va mnie ca€Vowa€Ћ i #m€Wwi€Ћ, €Re €Vatwiej by jej by€Vo umrze€Ћ ni€R porzuca€Ћ mnie samego w takim stanie, ale €Re czekaj€U na ni€U, €Re zatem ust€Qpuje wobec konieczno€Tci, €Re przyjdzie nazajutrz. Zaklina€Va mnie, bym si€Q niczego nie obawia€V. By€Vo to o zmierzchu, w po€Vowie pa€Њdziernika. Ona odesz€Va. Po€Vo€Ry€Vem si€Q na kanapie i zasn€U€Vem nie zapalaj€Uc €Twiat€Va. Obudzi€Vo mnie uczucie, €Re o€Tmiornica !jest tu€R. B€V€Udz€Uc d€Voni€U w ciemno€Tci z trudem zdo€Va€Vem zapali€Ћ lamp€Q. Zegarek kieszonkowy wskazywa€V drug€U!w nocy. Kiedy si€Q k€Vad€Vem, po prostu czu€Vem si€Q €Њle, obudzi€Vem si€Q natomiast jako !cz€Vowiek chory. Wyda€Vo mi si€Q nagle, €Re jesienna ciemno€T€Ћ wygniecie szyby, wleje si€Q do pokoju i zad€Vawi mnie jak atrament. Kiedy wsta€Vem, !absolutnie ju€R nie mog€Vem si€Q opanowa€Ћ. Wrzasn€U€Vem, przysz€Vo mi do g€Vowy, €Reby do!kogo€T pobiec, cho€Ћby na g€Wr€Q,do przedsi€Qbiorcy budowlanego. Walczy€Vem z sob€U samym jak szalony. !Wystarczy€Vo mi si€V, by dotrze€Ћ"do pieca i rozpali€Ћ ogie€S. Kiedy zacz€Q€Vy trzaska€Ћ drwa, kiedy drzwiczki pieca zacz€Q€Vy !poj€Qkiwa€Ћ, poczu€Vem si€Q jakbytroch€Q lepiej. Poszed€Vem do przedpokoju, zapali€Vem tam €Twiat€Vo, odnalaz€Vem butelk€Q bia€Vego wina, odkorkowa€Vem j€U i zacz€U€Vem pi€Ћ wprost z !butelki. Moje l€Qki zmniejszy€Vy si€Q nieco, w ka€Rdym razie na tyle, €Re nie pobieg€Vem do gospodarza, tylko wr€Wci€Vem dopieca. Otworzy€Vem drzwiczki tak, €Re €Rar pali€V mi twarz i r€Qce, i szepta€Vem: !- Domy€Tl si€Q, €Re ze mn€U jest €Њle... Przyjd€Њ, przyjd€Њ, przyjd€Њ!... Nikt jednak nie nadchodzi€V. W piecu hucza€V ogie€S, o szyby "bi€V deszcz. Wtedy sta€Vo si€Q to nieodwracalne. Wyj€U€Vem z szuflady biurka ci€Q€Rkie egzemplarze maszynopisu powie€Tci i bruliony brudnopis€Ww i zacz€U€Vem wszystko to pali€Ћ. By€Vo to bardzo trudne, poniewa€R zapisany papier nie chce si€Q !pali€Ћ. €ami€Uc sobie paznokcie dar€Vem zeszyty, stoj€Uc wciska€Vem je mi€Qdzy polana, porusza€Vem pogrzebaczem ich karty. Od czasu do czasu #popi€W€V okazywa€V si€Q silniejszy "ode mnie, t€Vumi€V p€Vomienie, alewalczy€Vem z nim i powie€T€Ћ gin€Q€Va, chocia€R stawia€Va zaciek€Vy op€Wr. Miga€Vy dobrze mi znane s€Vowa, stronice €R€W€Vk€Vy powoli, lecz niepowstrzymanie, ale nawet na po€R€W€Vk€Vych nadal mo€Rna by€Vo odczyta€Ћ s€Vowa. S€Vowa gin€Q€Vy wtedy dopiero, kiedy papier czernia€V, w zapami€Qtaniu dobija€Vem je pogrzebaczem. Tymczasem kto€T zacz€U€V cicho skroba€Ћ w szyb€Q. Serce skoczy€Vo mi do gard€Va, cisn€U€Vem w p€Vomienie ostatni zeszyt i po€Tpieszy€Vem, by otworzy€Ћ drzwi. Z sutereny do drzwi na podw€Wrko prowadzi€Vy ceglane schodki. Potykaj€Uc si€Qpodbieg€Vem do drzwi i cicho zapyta€Vem: - Kto tam? G€Vos, jej g€Vos, odpowiedzia€V mi: - To ja... Nie pami€Qtam, jak sobie poradzi€Vem z zamkiem i z €Va€Scuchem. Kiedy tylko wesz€Va do €Trodka, przytuli€Va si€Q do mnie, dr€R€Uca, ca€Va mokra, mia€Va mokre policzki i potargane w€Vosy. Mog€Vem wym€Wwi€Ћ tylko jedno s€Vowo: "- To ty... to ty?... - i g€Vos mi %si€Q za€Vama€V, zbiegli€Tmy na d€W€V.Zdj€Q€Va w przedpokoju palto, szybko weszli€Tmy do pierwszego pokoju. Krzykn€Q€Va cicho, wyci€Ugn€Q€Va z pieca go€Vymi r€Qkami ostatni jeszcze !nie spalony, zaledwie tl€Ucy si€Q na kraw€Qdziach plik papier€Ww irzuci€Va go na pod€Vog€Q. Dym natychmiast wype€Vni€V pok€Wj. Zadepta€Vem ogie€S, a ona opad€Va na kanap€Q i zacz€Q€Va p€Vaka€Ћ, niepohamowanie, spazmatycznie. Kiedy si€Q uspokoi€Va, powiedzia€Vem: #- Znienawidzi€Vem t€Q ksi€U€Rk€Q i !boj€Q si€Q. Jestem chory. Bardzo si€Q boj€Q. Wsta€Va i powiedzia€Va: "- Bo€Re, jaki€T ty chory. I za co !to, za co? Ale ja ci€Q uratuj€Q, ja ci€Q uratuj€Q. Co to si€Q dzieje? Widzia€Vem jej oczy opuchni€Qteod dymu i p€Vaczu, czu€Vem jej zimne d€Vonie przesuwaj€Uce si€Qpo moim czole. - Wylecz€Q ci€Q, wylecz€Q - mamrota€Va €Tciskaj€Uc moje ramiona. - Napiszesz powie€T€Ћ od nowa. Jak mog€Vam, jak mog€Vam nie zostawi€Ћ sobie cho€Ћby jednej kopii? #Zaciska€Va z€Qby z w€Tciek€Vo€Tci, m€Wwi€Va co€T jeszcze, czego niezrozumia€Vem. A potem zacisn€Q€Va wargi i zacz€Q€Va zbiera€Ћ i rozprostowywa€Ћ "nadpalone kartki. By€V to kt€Wry€T rozdzia€V ze €Trodka powie€Tci, nie pami€Qtam ju€R kt€Wry. Starannie z€Vo€Ry€Va kartki, owin€Q€Va je w papier, przewi€Uza€Va wst€U€Rk€U. Wszystko, co robi€Va, €Twiadczy€Vo o jej zdecydowaniu i o tym, €Re zdo€Va€Va si€Q opanowa€Ћ. !Poprosi€Va, €Rebym da€V jej wina,a kiedy wypi€Va, powiedzia€Va ju€R spokojniej: - Oto jak trzeba p€Vaci€Ћ za !k€Vamstwo - m€Wwi€Va - nie chc€Q #ju€R d€Vu€Rej k€Vama€Ћ. Zosta€Vabymz tob€U nawet teraz, od razu, !ale nie chc€Q tego za€Vatwia€Ћ w !taki spos€Wb. Nie chc€Q, €Reby doko€Sca €Rycia pami€Qta€V, €Re uciek€Vam od niego w €Trodku nocy. Nigdy nie zrobi€V mi najmniejszej krzywdy... Wezwano go nagle, w fabryce,w kt€Wrej pracuje, wybuch€V po€Rar. Ale nied€Vugo wr€Wci. Wyt€Vumacz€Q mu wszystko jutro rano, powiem, €Re kocham!innego, i wr€Wc€Q do ciebie ju€R na zawsze. Ale odpowiedz mi, mo€Re ty tego wcale nie chcesz? - Moja biedna, moja biedna - powiedzia€Vem do niej. - Jednaknie dopuszcz€Q do tego. Ze mn€U"b€Qdzie €Њle i nie chc€Q, €Reby€T gin€Q€Va wraz ze mn€U. - Tylko o to ci chodzi? - !zapyta€Va i zajrza€Va mi z bliskaw oczy. - Tylko o to. O€Rywi€Va si€Q ogromnie, "przytuli€Va do mnie, obj€Q€Va mnieza szyj€Q i powiedzia€Va: - Zamierzam zgin€U€Ћ wraz z tob€U. Rano tutaj przyjd€Q. !I oto ostatni€U rzecz€U, kt€Wr€U pami€Qtam z mego €Rycia, jest smuga €Twiat€Va padaj€Ucego z przedpokoju, a w tej smudze jej potargane w€Vosy, jej bereti jej oczy pe€Vne zdecydowania.Pami€Qtam dot€Ud czarn€U sylwetk€Q w progu drzwi prowadz€Ucych na podw€Wrze i ten bia€Vy rulon. - Odprowadzi€Vbym ci€Q, ale nie mam ju€R si€Vy, by wraca€Ћ samotnie, boj€Q si€Q. - Nie b€Wj si€Q. Wytrwaj jeszczete kilka godzin. Jutro rano tu przyjd€Q. - To by€Vy ostatnie jej s€Vowa, jakie us€Vysza€Vem w €Ryciu... - C€T€T€T! - chory nagle sam !sobie przerwa€V i uni€Ws€V palec do g€Wry. - Taka dzi€T niespokojna, ksi€Q€Rycowa noc. Znikn€U€V na balkonie. Iwan us€Vysza€V, €Re korytarzem przeje€Rd€Ra w€Wzek, kto€T chlipn€U€V czy te€R j€Qkn€U€V cichutko. Kiedy wszystko to ucich€Vo, $go€T€Ћ wr€Wci€V i oznajmi€V, €Re do stodwudziestki przyby€V nowy mieszkaniec. Przywieziono kogo€T, kto nieustannie b€Vaga, by mu oddano jego g€Vow€Q. Obaj rozm€Wwcy przez chwil€Q milczeli zal€Qknieni, ale potem "odzyskali spok€Wj i powr€Wcili do przerwanej opowie€Tci. Go€T€Ћ ju€R otworzy€V usta, ale noc rzeczywi€Tcie by€Va niespokojna.Na korytarzu stale s€Vycha€Ћ #by€Vo jakie€T g€Vosy, wi€Qc go€T€Ћ zacz€U€V m€Wwi€Ћ Iwanowi do uchatak cicho, €Re to, co opowiedzia€V, znane jest tylko poecie, wyj€Uwszy pierwsze zdanie: - W kwadrans po jej wyj€Tciu zapukali do mojego okna... To, o czym chory szepta€V Iwanowi na ucho, bardzo go najwidoczniej wzburzy€Vo. Twarz mu drga€Va. W oczach trzepota€V strach i gniew. Opowiadaj€Ucy wskazywa€V d€Voni€U k€Qdy€T w stron€Q ksi€Q€Ryca, kt€Wry dawno ju€R znikn€U€V znad balkonu. Dopiero gdy ucich€Vy wszelkie dobiegaj€Uce z zewn€Utrz #odg€Vosy, go€T€Ћ odsun€U€V si€Q od Iwana i zacz€U€V m€Wwi€Ћ nieco g€Vo€Tniej: - Tak wi€Qc p€W€Њnym wieczorem w po€Vowie stycznia, w tym samym paletku, ale z poobrywanymi guzikami, dr€Ra€Vem z zimna na moim podw€Wrku. Za plecami mia€Vem zaspy, w kt€Wrych znikn€Q€Vy krzaki bzu, a przed sob€U, w dole, moje okienka, w kt€Wrych !spoza zas€Von s€Vabo przebija€Vo €Twiat€Vo. Przypad€Vem do pierwszego okienka, nas€Vuchiwa€Vem - w moim pokoju gra€V patefon. To wszystko, co zdo€Va€Vem us€Vysze€Ћ, zobaczy€Ћ nie mog€Vem nic. Posta€Vem tak przez chwil€Q, a potem zawr€Wci€Vem do furtki i w zau€Vek. W zau€Vku hula€Va zamie€Ћ. Przestraszy€Vem si€Q psa, kt€Wry wpad€V mi pod nogi, i uciek€Vem przed nim na drug€U stron€Q ulicy. Zimno i strach, kt€Wry teraz ju€R mi zawsze towarzyszy€V, sprawi€Vy, €Re popad€Vem w ot€Qpienie. Nie mia€Vem dok€Ud p€Wj€T€Ћ, najpro€Tciej, oczywista, by€Voby rzuci€Ћ si€Q pod tramwaj na tej ulicy, kt€Wr€U przecina€V m€Wj zau€Vek. Widzia€Vem w dali te oblodzone pude€Vka pe€Vne €Twiat€Va, s€Vysza€Vem ich obmierz€Vy zgrzyt na mrozie. "Ale, drogi m€Wj s€Usiedzie, ca€Va rzecz polega€Va na tym, €Re ione przez zechcia€Va є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBƒ€{ c м,„ћ Ј ?-…Ѓ ђ c€Q-†•‹ cД-‡ $Џ c.ˆЯ.P cz.‰:w1н.strach ow€Vadn€U€V ka€Rd€U "kom€Wrk€U mego cia€Va. Ba€Vem si€Qtramwaju zupe€Vnie tak samo, jak przedtem tego psa. Tak, zapewniam pana, €Re nie ma w tym pawilonie ci€Q€Rszego przypadku ni€R m€Wj! - Ale€R m€Wg€V pan przecie€R zawiadomi€Ћ j€U - powiedzia€V Iwan, pe€Ven wsp€W€Vczucia dla nieszcz€Qsnego chorego. - Pozatym ona przecie€R mia€Va !pa€Sskie pieni€Udze. Przecie€R z pewno€Tci€U je przechowa€Va? - Z pewno€Tci€U je przechowa€Va, w to nie w€Utpi€Q.Ale pan mnie najwyra€Њniej nie rozumie. Lub te€R, m€Wwi€Uc €Tci€Tlej, nie mam ju€R dawnego daru opowiadania. Zreszt€U nie bardzo mi go €Ral, bo nigdy mi ju€R nie b€Qdzie potrzebny. Le€Ra€Vby przed ni€U - go€T€Ћ popatrzy€V z przej€Qciem w ciemno€T€Ћ - list z domu ob€V€Ukanych. A czy€R na taki adres mo€Rna pisywa€Ћ listy?... !Chory umys€Vowo!... Pan €Rartuje,m€Wj przyjacielu! Mia€Vbym j€U !unieszcz€Q€Tliwi€Ћ? Nie, do tego nie jestem zdolny. Iwan nie znalaz€V na to odpowiedzi, ale milcz€Uco !wsp€W€Vczu€V swojemu go€Tciowi i cierpia€V wraz z nim. A on, um€Qczony tymi wspomnieniami,kiwa€V odzian€U w czarn€U "czapeczk€Q g€Vow€U i m€Wwi€V tak: - Biedna kobieta... A zreszt€U mam nadziej€Q, €Re zapomnia€Va o mnie... - Mo€Re pan przecie€R wyzdrowie€Ћ... - nie€Tmia€Vo powiedzia€V Iwan. - M€Wj przypadek jest nieuleczalny - spokojnie !odpowiedzia€V mu go€T€Ћ. - Kiedy Strawi€Sski obiecuje mi, €Re przywr€Wci mnie €Ryciu, nie !wierz€Q mu. To cz€Vowiek ludzki ipo prostu chce mnie pocieszy€Ћ. Nie przecz€Q zreszt€U, €Re czuj€Q si€Q teraz znacznie lepiej. Tak, a wi€Qc na czym to stan€Qli€Tmy? Mr€Wz, te p€Qdz€Uce tramwaje... Wiedzia€Vem, €Re w€Va€Tnie otwarto te klinik€Q, i poszed€Vem do niej pieszo przez ca€Ve miasto. To by€Vo szale€Sstwo! W polu z pewno€Tci€U bym zamarz€V, ale ocali€V mnie przypadek. Zepsu€Va"si€Q ci€Q€Rar€Wwka, podszed€Vem dokierowcy, to by€Vo ze cztery kilometry za miastem, i kierowca, ku memu najwy€Rszemu zdumieniu, u€Rali€Vsi€Q nade mn€U. W€Wz jecha€V w tym kierunku. Kierowca zabra€V $mnie. Szcz€Q€Tliwie sko€Sczy€Vo si€Qna tym, €Re odmrozi€Vem sobie palce lewej stopy. Wyleczono mi je zreszt€U. I oto jestem tutaj ju€R czwarty miesi€Uc. I wie pan co, uwa€Ram, €Re tu "jest zupe€Vnie nie€Њle. Tylko nie trzeba sobie, drogi s€Usiedzie, zaprz€Uta€Ћ g€Vowy wielkimi planami, niech mi pan wierzy! Ja, na przyk€Vad, chcia€Vem !przew€Qdrowa€Ћ ca€Vy €Twiat. Ale #c€W€R, okaza€Vo si€Q, €Re wypad€Vo inaczej. Widz€Q st€Ud tylko bardzo nieznaczny kawa€Vek #tego €Twiata. My€Tl€Q zreszt€U, €Renie najlepszy jego kawa€Vek, ale, powtarzam, to nie jest "takie straszne. Teraz zbli€Ra si€Qlato, Praskowia Fiodorowna m€Wwi, €Re balkon obro€Tnie bluszczem. Te klucze bardzo zwi€Qkszy€Vy moj€U swobod€Q "ruch€Ww. Nocami b€Qdzie €Twieci€V ksi€Q€Ryc. Ach, ksi€Q€Ryc ju€R #zaszed€V! Robi si€Q ch€Vodno. Ju€R po p€W€Vnocy. Czas na mnie. - Prosz€Q, niech mi pan powie, jak to by€Vo dalej z Jeszu€U i Pi€Vatem - poprosi€V Iwan. - B€Vagam pana, tak bym chcia€V si€Q tego dowiedzie€Ћ. - O, nie, o, nie - wzdrygaj€Uc $si€Q bole€Tnie odpowiedzia€V go€T€Ћ. - Nie mog€Q my€Tle€Ћ spokojnie omojej powie€Tci. Natomiast pana znajomy z Patriarszych Prud€Ww zrobi€Vby to znacznie lepiej ni€R ja. Dzi€Qkuj€Q za rozmow€Q. Do widzenia. Nim si€Q Iwan opami€Qta€V, cichutko zad€Њwi€Qcza€Va zamykana krata i go€T€Ћ znikn€U€V. 14. Chwa€Va kogutowi! Rimski, jak to si€Q m€Wwi, nie wytrzyma€V nerwowo i nie doczekawszy si€Q, a€R sko€Scz€U spisywanie protoko€Vu, uciek€V do swojego gabinetu. Siedzia€V za biurkiem i patrzy€V zaczerwienionymi oczyma na le€R€Uce przed nim magiczne czerwonce. Dyrektor finansowy mia€V ju€R zupe€Vn€U sieczk€Q w g€Vowie. Z budynku Varietes !publika hurmem wali€Va na ulic€Q.Nadzwyczaj wyostrzony s€Vuch Rimskiego wy€Vowi€V nagle wyrazisty trel milicyjnego gwizdka. Taki gwizd nigdy nie zapowiada niczego dobrego. A !kiedy gwizd €Ww powt€Wrzy€V si€Q "po kilkakro€Ћ, kiedy po€Tpieszy€V mu w sukurs drugi gwizdek, jeszcze bardziej przeci€Ug€Vy, jeszcze bardziej w€Vadczy, !kiedy potem do€V€Uczy€Vy si€Q do nich g€Vo€Tne €Tmiechy, a nawet jakie€T obel€Rywe wrzaski, dyrektor zrozumia€V od razu, €Rena ulicy odbywa si€Q jaka€T awantura, jaki€T skandal, jaka€T$spro€Tno€T€Ћ. Zrozumia€V te€R, €Re, ku najwy€Rszemu jego niezadowoleniu, to, co si€Q teraz dzieje, pozostaje w naj€Tci€Tlejszym zwi€Uzku z obrzydliwym wyst€Qpem czarnego maga i jego asystent€Ww. Przewiduj€Ucy dyrektor "bynajmniej si€Q nie myli€V. Skoro tylko wyjrza€V przez okno, kt€Wre wychodzi€Vo na Sadow€U, twarz mu si€Q wykrzywi€Va i nie tyle wyszepta€V, ile sykn€U€V: - Wiedzia€Vem, €Re tak si€Q to sko€Sczy! W silnym €Twietle jasnych ulicznych latar€S zobaczy€V w dole na trotuarze dam€Q w samej halce i we fioletowych reformach. Co prawda, dama mia€Va jeszcze kapelusz na g€Vowie i parasolk€Q w d€Voni. Wok€W€V owej nieopisanie za€Renowanej damy, kt€Wra na przemian to kuca€Va, to zn€Ww %usi€Vowa€Va dok€Ud€T biec, k€V€Qbi€V !si€Q i chichota€V t€Vum. Chichot !t€Vumu sprawi€V, €Re dyrektorowi finansowemu ciarki przebieg€Vy po grzbiecie. Nie opodal damy podrygiwa€V jaki€T obywatel, #usi€Vuj€Uc zedrze€Ћ z siebie letni paltocik, ale ze zdenerwowania nie m€Wg€V sobie #poradzi€Ћ z r€Qk€U, kt€Wra uwi€Qzia w r€Qkawie. Krzyki i gromkie €Tmiechy dobiega€Vy tak€Re z innego miejsca, mianowicie od lewegopodjazdu, i dyrektor !zwr€Wciwszy g€Vow€Q w t€Q stron€Qzobaczy€V inn€U dam€Q, w r€W€Rowej kombinacji. Dama owa uciek€Va z jezdni na chodnik, usi€Vuj€Uc ukry€Ћ si€Q pod arkadami, ale wysypuj€Uca si€Q z teatru publiczno€T€Ћ przegradza€Va jej drog€Q i nieszcz€Qsna ofiara w€Vasnej lekkomy€Tlno€Tci oraz umi€Vowania stroj€Ww, wyprowadzona w pole przez firm€Q bezwstydnego Fagota, marzy€Va tylko o jednym - €Rebyzapa€T€Ћ si€Q pod ziemi€Q. €­widruj€Uc gwizdem powietrze ruszy€V ku nieszcz€Qsnej milicjant, a za nim €Tpieszyli jacy€T rozradowani m€Vodzi ludzie w cyklist€Wwkach. To !w€Va€Tnie oni zarykiwali si€Q ze €Tmiechu i obel€Rywie pokrzykiwali. Chudy w€Usaty doro€Rkarz p€Qdem podjecha€V do pierwszej rozebranej i €Tci€Ugn€U€V lejce ko€Tcistej dychawicznej chabety. Twarz w€Usacza u€Tmiecha€Va si€Q rado€Tnie. #Rimski r€Ubn€U€V si€Q pi€Q€Tci€U w #g€Vow€Q, splun€U€V i odskoczy€V od !okna. Przez czas jaki€T siedzia€V"przy stole, nas€Vuchiwa€V, co si€Qdzieje na ulicy. Gwizdki w !r€W€Rnych miejscach osi€Ugn€Q€Vy apogeum, potem zacz€Q€Vy s€Vabn€U€Ћ. Ku zdumieniu Rimskiego skandal likwidowano zadziwiaj€Uco szybko. !Trzeba by€Vo co€T robi€Ћ, trzeba by€Vo wypi€Ћ do dna gorzki kielich odpowiedzialno€Tci. Telefony w czasie ostatniej cz€Q€Tci koncertu zacz€Q€Vy "dzia€Va€Ћ, trzeba by€Vo dzwoni€Ћ, zawiadamia€Ћ o tym, co zasz€Vo,"prosi€Ћ o pomoc, wykr€Qca€Ћ si€Q, zwala€Ћ wszystko na Lichodiejewa, wybrania€Ћ siebie$i tak dalej. Tfu, diabli nadali!... Zdenerwowany dyrektor po dwakro€Ћ k€Vad€V d€Vo€S na s€Vuchawce i po dwakro€Ћ j€U cofa€V. I nagle w martwej ciszy gabinetu sam telefon si€Q rozdzwoni€V prosto w nos dyrektorowi finansowemu, $kt€Wry zadr€Ra€V - zrobi€Vo mu si€Q zimno. €XJednak nie€Њle zszarpa€Vem sobie nerwy€Y - $pomy€Tla€V i podni€Ws€V s€Vuchawk€Q.Ale zaraz odskoczy€V od niej jak oparzony i zrobi€V si€Q bielszy ni€R papier. Spokojny, przymilny, a zarazem spro€Tny g€Vos kobiecy szepta€V w s€Vuchawce: - Rimski, lepiej nigdzie nie dzwo€S, bo b€Qdzie €Њle... I ju€R w s€Vuchawce nie by€Vo nikogo. Czuj€Uc, €Re przechodzi go mrowie, dyrektor od€Vo€Ry€V s€Vuchawk€Q i nie wiedzie€Ћ czemu spojrza€V w znajduj€Uce si€Q za jego plecami okno. Przez rzadkie, pokryte w€Ut€V€U "jeszcze zieleni€U ga€V€Qzie klonu zobaczy€V w przejrzystym "ob€Voku biegn€Ucy ksi€Q€Ryc. Co€T przyku€Vo wzrok Rimskiego do "tych ga€V€Qzi, patrzy€V na nie, a im d€Vu€Rej patrzy€V, tym wi€Qkszy ogarnia€V go strach. W ko€Scu dyrektor z trudem !zmusi€V si€Q do tego, €Reby si€Q odwr€Wci€Ћ od ksi€Q€Rycowego okna, i wsta€V. O tym, €Reby dzwoni€Ћ gdziekolwiek, nie by€Voju€R teraz mowy, dyrektor my€Tla€V tylko o jednym - jak bytu czym pr€Qdzej wyj€T€Ћ z teatru. Nas€Vuchiwa€V - w budynku !panowa€Va cisza. Zrozumia€V, €Re ju€R od dawna na ca€Vym pierwszym pi€Qtrze jest tylko on jeden, i kiedy to sobie u€Twiadomi€V, ow€Vadn€U€V nim nieprzezwyci€Q€Rony, dziecinny strach. Nie m€Wg€V bez dr€Renia my€Tle€Ћ o tym, €Re b€Qdzie oto musia€V i€T€Ћ samotnie przez puste korytarze i schodzi€Ћ po schodach. Gor€Uczkowo chwyci€Vle€R€Uce na stole czerwonce hipnotyzer€Ww, schowa€V je do "teczki i odkaszln€U€V, €Reby cho€Ћodrobin€Q doda€Ћ sobie odwagi. Kaszel wypad€V ochryple i cicho.I wtedy wyda€Vo mu si€Q, €Re spod drzwi gabinetu wion€Q€Vo wilgotn€U zgnilizn€U. Dreszcz przeszed€V dyrektorowi finansowemu po krzy€Ru. W dodatku znienacka zacz€U€V bi€Ћ zegar - wybija€V p€W€Vnoc. I nawet to bicie zegara przyprawia€Vo dyrektora o dreszcze. Ale definitywnie zamar€Vo mu serce, kiedy us€Vysza€V, €Re w zamku yale powolutku obraca si€Q klucz. Kurczowo wczepi€V w teczk€Q zimne, zwilgotnia€Ve d€Vonie, !czu€V, €Re je€Reli jaszcze przez chwil€U potrwa ten szmer w dziurce od klucza, to nie wytrzyma i przera€Њliwie wrza€Tnie. Wreszcie drzwi podda€Vy si€Q czyim€T wysi€Vkom, otworzy€Vy si€Q i bezszelestnie wszed€V do gabinetu Warionucha. Rimski !opad€V na fotel, bowiem ugi€Q€Vy si€Q pod nim nogi. Nabrawszy dop€Vuc powietrza u€Tmiechn€U€V si€Q, jak gdyby przymilnie, i cicho powiedzia€V: - Bo€Re, jak€Re€T ty mnie przestraszy€V... Tak, to nieoczekiwane pojawienie si€Q Warionuchy ka€Rdego mog€Vo przestraszy€Ћ, ale jednocze€Tnie sprawi€Vo ono dyrektorowi wielk€U rado€T€Ћ - wtej zawik€Vanej sprawie odnalaz€V si€Q koniec jednej przynajmniej nitki. !- No, m€Ww€Re pr€Qdzej! No! no! -czepiaj€Uc si€Q tej nitki wychrypia€V Rimski. - Co to wszystko ma znaczy€Ћ?! - Przepraszam ci€Q bardzo - zamykaj€Uc drzwi g€Vucho odpowiedzia€V przybysz. - "My€Tla€Vem, €Re ju€R ci€Q nie ma. I Warionucha nie zdejmuj€Uc kaszkietu podszed€V do fotela izasiad€V po drugiej stronie biurka. Trzeba tu zaznaczy€Ћ, €Re w odpowiedzi Warionuchy da€Vo si€Q wyczu€Ћ co€T nieuchwytnego, lecz dziwnego.Co€T, co od razu wychwyci€V !dyrektor, kt€Wrego wra€Rliwo€T€Ћ €Tmia€Vo mog€Va konkurowa€Ћ z najczulszymi sejsmografami. Jak€Re to tak? Wi€Qc po co Warionucha szed€V do gabinetu dyrektora finansowego, skoro s€Udzi€V, €Re go tam nie ma? Przecie€R, po pierwsze, ma w€Vasny gabinet. A po drugie - kt€Wrymkolwiek wej€Tciem wszed€V Warionucha do budynku, nieuniknianie musia€V spotka€Ћ jednego ze str€W€R€Ww nocnych, a wszystkim im zosta€Vo zapowiedziane, €Re dyrektor zostanie nieco d€Vu€Rejw swoim gabinecie. Ale dyrektor nie zastanawia€V si€Q d€Vugo nad t€U dziwn€U !okoliczno€Tci€U - nie to mu by€Vo w g€Vowie. - Dlaczego€T nie zadzwoni€V? Coma znaczy€Ћ ta ca€Va heca z Ja€Vt€U? - No, to, co m€Wwi€Vem - cmokn€Uwszy, jakby mu doskwiera€V bol€Ucy z€Ub, odpowiedzia€V administrator. - Znale€Њli go w knajpie w Puszkino. - Jak to w Puszkino?! To przecie€R pod Moskw€U?! A depesza z Ja€Vty?! - Jaka tam, u diab€Va, Ja€Vta! "Spi€V puszki€Sskiego telegrafist€Qi obaj zacz€Qli rozrabia€Ћ, a mi€Qdzy innymi wysy€Vali telegramy z adnotacj€U €XJa€Vta€Y. - Aha... Aha... No, dobrze, dobrze... - raczej za€Tpiewa€V, ni€R powiedzia€V Rimski. Jego "oczy rozjarzy€Vy si€Q €R€W€Vtawym blaskiem. Oczyma duszy widzia€V ju€R z rado€Tci€U triumfaln€U scen€Q zdejmowania okrytego ha€Sb€U Stiopy ze stanowiska. Wyzwolenie! Tak d€Vugo oczekiwane wyzwolenie dyrektora finansowego od tej !€Rywio€Vowej kl€Qski, od Stiopy. Lichodiejewa! A mo€Re uda si€Q podszykowa€Ћ mu nawet co€T !gorszego ni€R wylanie z pracy... - Szczeg€W€Vy! - powiedzia€V Rimski i stukn€U€V w biurko suszk€U. Wi€Qc Warionucha zacz€U€V opowiada€Ћ o szczeg€W€Vach. Kiedy przyszed€V tam, dok€Ud gopos€Va€V dyrektor, zosta€V natychmiast przyj€Qty i wys€Vuchany z wielk€U uwag€U. Nikt, oczywi€Tcie, nie s€Udzi€V nawet przez chwil€Q, €Re Stiopa mo€Re by€Ћ w Ja€Vcie. Wszyscy od razu zgodzili si€Q z przypuszczeniem Warionuchy, €Re Stiopa siedzi z pewno€Tci€U w €XJa€Vcie€Y, w Puszkino. - Gdzie on teraz jest? - przerwa€V administratorowi zdenerwowany dyrektor finansowy. - A gdzie ma by€Ћ? - odpowiedzia€V ze z€Vo€Tliwym u€Tmiechem administrator. - !Jasne, €Re w izbie wytrze€Њwie€S.- No, no! Moje uszanowanie! Warionucha tymczasem "ci€Ugn€U€V swoj€U opowie€T€Ћ i im d€Vu€Rej opowiada€V, tym wyrazi€Tciej rysowa€V si€Q dyrektorowi d€Vugi €Va€Scuch wyskok€Ww i bezece€Sstw Lichodiejewa, a ka€Rde kolejne ogniwo tego €Va€Scucha gorsze "by€Vo od poprzedniego. Ile€R by€V wart cho€Ћby €Ww pijacki taniecw obj€Qciach telegrafisty na polance przed poczt€U w Puszkino, przy d€Њwi€Qkach !katarynki jakiego€T w€V€Wczykija!Albo gonitwa za jakimi€T obywatelkami, kt€Wre ucieka€Vy piszcz€Uc ze strachu! Albo pr€Wba wszcz€Qcia b€Wjki z bufetowym w samej €XJa€Vcie€Y! Rozrzucanie szczypiorku po pod€Vodze w tej€Re €XJa€Vcie€Y! Rozbicie o€Tmiu butelek bia€Vegowytrawnego €XAj-Danila€Y. Zdemolowanie licznika szoferowi taks€Wwki, kt€Wry nie chcia€V odda€Ћ Stiopie "kierownicy. Pogr€W€Rki Stiopy, €Reprzymknie obywateli, kt€Wrzy usi€Vowali po€Vo€Ry€Ћ kres jego chuliga€Sskim numerom... Jednyms€Vowem - ponura zgroza! Stiopa by€V znany w ko€Vach teatralnych Moskwy i ka€Rdy wiedzia€V, €Re cz€Vowiek ten to !nie bukiecik fio€Vk€Ww. Ale, mimowszystko, tego, co teraz opowiada€V o nim administrator,nawet jak na Stiop€Q by€Vo nadto. O, tak, tego by€Vo zbyt wiele, doprawdy zbyt wiele. K€Vuj€Uce spojrzenie Rimskiego wbija€Vo si€Q nad blatem biurka w twarz administratora i im d€Vu€Rej ten m€Wwi€V, tym mroczniejsze stawa€Vo si€Q to spojrzenie. Im bardziej malownicze by€Vy te wszystkie plugawe szczeg€W€Vy, w kt€Wre administrator wyposa€Ra€V swoj€Uopowie€T€Ћ, im bardziej by€Vy prawdopodobne, tym mniej dyrektor finansowy wierzy€V opowiadaj€Ucemu. Kiedy za€T Warionucha o€Twiadczy€V, €Re Stiopa rozhula€V si€Q do tego !stopnia, i€R usi€Vowa€V stawia€Ћ op€Wr tym, kt€Wrzy przyjechali po niego z Moskwy, dyrektor by€V ju€R zupe€Vnie pewien, €Re wszystko, co mu opowiedzia€V przyby€Vy o p€W€Vnocy administrator, to €Vgarstwo. €garstwo od pierwszego do ostatniego s€Vowa! Warionucha nie je€Њdzi€V do Puszkino, Stiopa tak€Re w Puszkino nie by€V. Nie by€Vo pijanego telegrafisty, nikt nie "t€Vuk€V szk€Va w knajpie, nikt niewi€Uza€V Stiopy sznurkami - wszystko to lipa. Skoro tylko dyrektor finansowy utwierdzi€V si€Q w przekonaniu, €Re administrator €V€Re, strach pope€Vzn€U€V po jego ciele, od n€Wg poczynaj€Uc, i znowu wyda€Vo si€Q dyrektorowi, €Re spod drzwi gabinetu wion€Q€Vo zgni€V€U malaryczn€U wilgoci€U. Ani na moment nie spuszczaj€Uc z oczu administratora - kt€Wry jako€T dziwnie w si€Q w fotelu, przez ca€Vy czas stara€V si€Q nie wychyla€Ћ z niebieskiego cieniastoj€Ucej na biurku lampy, przedziwnie os€Vania€V si€Q gazet€U, niby to przed "ra€R€Ucym go €Twiat€Vem €Rar€Wwki - dyrektor finansowy my€Tla€V tylko o jednym - co to wszystko ma znaczy€Ћ. Dlaczego w opustosza€Vym, milcz€Ucym budynku Iwan "Sawieliewicz, kt€Wry wr€Wci€V tak bardzo p€W€Њno, tak bezczelnie k€Vamie mu w €Rywe oczy. I zacz€Q€Vo n€Qka€Ћ Rimskiego poczucie niebezpiecze€Sstwa, niebezpiecze€Sstwa nieznanego, ale gro€Њnego. Udaj€Uc, €Re nie zauwa€Ra dziwnego zachowania Warionuchy i jego sztuczek z gazet€U, dyrektor przygl€Uda€V si€Q jego twarzy prawie ju€R nies€Vuchaj€Uc tego, co Warionucha plecie. By€Vo co€T jeszcze bardziej niepoj€Qtego ni€R ta nie wiadomo po co wymy€Tlona opowie€T€Ћ o wydarzeniach w Puszkino, a mianowicie zmiany, kt€Wre zasz€Vy w wygl€Udzie i zachowaniu administratora. Cho€Ћ ten jak m€Wg€V tak nasuwa€V na oczy kaczkowaty daszek kaszkietu, €Reby !zacieni€Ћ twarz, cho€Ћ jak m€Wg€V wykr€Qca€V gazet€Q, dyrektorowi uda€Vo si€Q dostrzec pot€Q€Rny siniak pod prawym okiem, tu€R ko€Vo nosa. Poza tym rumiany zazwyczaj administrator by€V teraz blady niezdrow€U kredow€U blado€Tci€U, a szyj€Q, cho€Ћ noc by€Va parna, okutan€U mia€V, nie wiadomo dlaczego, starym pasiastym szalikiem. chcia€Va є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПŠы c/‹{ H cq/ŒУBд/г3 c€0Ž( cy03%м093щ c€р0‘"> C1Je€Tli jeszcze doda€Ћ do tego, €Re administrator popad€V w czasie swojej nieobecno€Tci w obrzydliwy na€V€Wg cmoktania i pomlaskiwania, €Re g€Vos wyra€Њnie mu si€Q zmieni€V, zgrubia€V i zmatowia€V, €Re spojrzenie jego sta€Vo si€Q niespokojne i tch€Wrzliwe, to "€Tmia€Vo mo€Rna by€Vo powiedzie€Ћ,€Re Iwan Warionucha zmieni€V si€Q nie do poznania. I jeszcze co€T gwa€Vtownie niepokoi€Vo dyrektora, ale co - !tego nie m€Wg€V zrozumie€Ћ, cho€Ћz ca€Vej mocy wyt€Q€Ra€V rozgor€Uczkowany umys€V, cho€Ћ wpatrywa€V si€Q uparcie w Warionuch€Q. Jedno m€Wg€Vby z !ca€V€U pewno€Tci€U powiedzie€Ћ - by€Vo co€T niespotykanego, co€T nienaturalnego w tym zestawieniu administratora z tak dobrze mu znanym fotelem. - No, w ko€Scu dali€Tmy mu !rad€Q, no, za€Vadowali€Tmy go do samochodu - hucza€V Warionucha wyzieraj€Uc zza "gazety i przys€Vaniaj€Uc d€Voni€U siniak. #Rimski nagle wyci€Ugn€U€V r€Qk€Q i niby to machinalnie, postukuj€Uc palcami po biurku, "jednocze€Tnie nacisn€U€V d€Voni€U przycisk elektrycznego dzwonka i - zamar€V. W pustymbudynku niew€Utpliwie by€Voby s€Vycha€Ћ przenikliwy dzwonek. Ale dzwonek €Ww si€Q nie odezwa€V, guzik przycisku martwo zapad€V w blat biurka. Guzik by€V martwy, dzwonek nie dzia€Va€V. Manewr dyrektora nie uszed€V uwadze Warionuchy, kt€Wry !wykrzywi€V si€Q i zapyta€V, przy czym w jego oczach b€Vysn€Q€Vo "wyra€Њnie z€Vowrogie €Twiate€Vko: - Po co dzwonisz? - Machinalnie - cofn€Uwszy r€Qk€Q odpar€V g€Vucho dyrektor finansowy i niepewnym g€Vosemzapyta€V z kolei: - Co tam masz na twarzy? - Zarzuci€Vo w€Wz, uderzy€Vem !si€Q o klamk€Q - spogl€Udaj€Uc w bok odpowiedzia€V Warionucha. !€XK€Vamie!€Y - zawo€Va€V w duchu dyrektor finansowy. I wtedy !nagle oczy mu si€Q wyokr€Ugli€Vy,"pojawi€V si€Q w nich ob€V€Qd, nie m€Wg€V oderwa€Ћ oczu od oparciafotela. Na pod€Vodze za fotelem le€Ra€Vydwa skrzy€Rowane cienie, jeden g€Qstszy, ciemniejszy, drugi szary, ledwie widoczny. Wyra€Њnie wida€Ћ by€Vo na !pod€Vodze cie€S oparcia fotela i cie€S jego zw€Q€Raj€Ucych si€Q n€Wg, ale nad oparciem na pod€Vodze nie by€Vo cienia g€Vowy Warionuchy, podobnie jak mi€Qdzy nogami fotela nie wida€Ћ by€Vo cienia n€Wg administratora. €XOn nie rzuca cienia!€Y - desperacko wrzasn€U€V w duchu Rimski. I zadygota€V. Warionucha niespokojnie, boja€Њliwie obejrza€V si€Q, pod€U€Raj€Uc za oszala€Vym spojrzeniem Rimskiego, spojrza€V za oparcie fotela i zrozumia€V, €Re zosta€V zdemaskowany. Wsta€V z fotela(to samo zrobi€V tak€Re dyrektor) i €Tciskaj€Uc w d€Voniach teczk€Q odszed€V na krok od biurka. - Domy€Tli€V si€Q, przekl€Qty! Zawsze by€V sprytny - powiedzia€V Warionucha gniewnie, u€Tmiechaj€Uc si€Q prosto w nos dyrektorowi, znienacka skoczy€V od fotela ku drzwiom i szybko przesun€U€Vw d€W€V rygiel zatrzasku. Dyrektor rozejrza€V si€Q rozpaczliwie, cofn€U€V si€Q. w stron€Q wychodz€Ucego na ogr€Wd okna i w tym zalanym ksi€Q€Rycow€U po€Twiat€U oknie zobaczy€V przywieraj€Uc€U do szyby twarz nagiej dziewczyny i obna€Ron€U, #przesuni€Qt€U przez lufcik r€Qk€Q, kt€Wra stara€Va si€Q odsun€U€Ћ doln€U zasuwk€Q ramy. G€Wrna by€Va ju€R odsuni€Qta. Wyda€Vo mu si€Q, €Re €Twiat€Vo lampy na biurku przygasa, €Re "biurko si€Q przechyla. Ogarn€Q€Va Rimskiego lodowata fala, ale na szcz€Q€Tcie dla siebie - przem€Wg€V si€Q i nie upad€V. Resztek jego si€V wystarczy€Vo "na to, €Reby nie krzykn€U€Ћ ju€R, ale szepn€U€Ћ: - Na pomoc... Warionucha, kt€Wry pilnowa€V drzwi, podskakiwa€V przy nich iza ka€Rdym podskokiem przez d€Vu€Rsz€U chwil€Q zawisa€V w powietrzu chwiej€Uc si€Q nad pod€Vog€U. Macha€V w stron€Q Rimskiego rozcapierzonymi d€Vo€Smi, sycza€V i cmokta€V, i mruga€V do dziewczyny w oknie.Dziewczyna zacz€Q€Va si€Q spieszy€Ћ, wsun€Q€Va w lufcik $rud€U g€Vow€Q, r€Qk€Q wyci€Ugn€Q€Va jak mog€Va najdalej, zacz€Q€Va drapa€Ћ paznokciami dolny #baskwil i potrz€Usa€Ћ ram€U. D€Vo€S!jej wyd€Vu€Ry€Va si€Q, jak gdyby by€Va z gumy, i przybra€Va trupiozielonkaw€U barw€Q. Wreszcie zielone palce trupa uchwyci€Vy r€Uczk€Q baskwila, #przekr€Qci€Vy j€U i okno zacz€Q€Vo "si€Q otwiera€Ћ. Rimski krzykn€U€V cicho, przywar€V do €Tciany i niczym tarcz€U zas€Voni€V si€Q !teczk€U. Wiedzia€V, €Re nadesz€Vajego ostatnia chwila. !Okno otworzy€Vo si€Q na o€Tcie€R,ale zamiast nocnego ch€Vodku i aromatu lip wtargn€Q€Va do pokoju piwniczna wo€S. Nieboszczka wesz€Va na parapet. Rimski wyra€Њnie widzia€V ciemne plamy rozk€Vaduna jej piersiach. I w€Va€Tnie wtedy dobieg€Vo radosne, nieoczekiwane pianiekoguta z ogrodu, z tego niskiego budyneczku za strzelnic€U, w kt€Wrym trzymanobior€Uce udzia€V w programie ptaki. Tresowany kogut grzmia€V gromko, dono€Tnie, obwieszcza€V, €Re od wschodu nadci€Uga nad Moskw€Q €Twit. !Dzika w€Tciek€Vo€T€Ћ wykrzywi€Va twarz dziewczyny, nieboszczka bluzn€Q€Va ochryp€Vym przekle€Sstwem, a Warionucha przy drzwiach zaskowycza€V i spad€V spod sufitu na pod€Vog€Q. Kogut zapia€V po raz wt€Wry, dziewczyna zgrzytn€Q€Va z€Qbami, zje€Ry€Vy jej si€Q na g€Vowie rude w€Vosy. Za trzecim pianiem odwr€Wci€Va si€Q i wylecia€Va z pokoju. Warionucha podskoczy€V, wyci€Ugn€U€V si€Q w powietrzu poziomo, co go upodobni€Vo do fruwaj€Ucego Kupidyna, przelecia€V ponad biurkiem i powoli wyp€Vyn€U€V przez okno. Siwy jak €Tnieg, bez jednego ciemnego w€Voska na g€Vowie starzec, kt€Wry jeszcze niedawno by€V Rimskim, !podbieg€V do drzwi, odci€Ugn€U€V "rygiel, otworzy€V drzwi i rzuci€V si€Q do ucieczki ciemnym korytarzem. Przy zakr€Qcie na klatk€Q schodow€U, j€Qcz€Uc i chlipi€Uc ze strachu, namaca€V wy€V€Ucznik i €Twiat€Vo zala€Vo schody. Na schodach trz€Qs€Ucy si€Q i dr€R€Ucy starzec upad€V, wyda€Vo mu si€Q bowiem, €Re z g€Wry mi€Qkko spad€V na niego Warionucha. Zbieg€Vszy na d€W€V Rimski !zobaczy€V €Tpi€Ucego na krze€Tle !ko€Vo kasy w westybulu str€W€Ra. Przekrad€V si€Q ko€Vo niego na palcach i prze€Tlizgn€U€V si€Q frontowymi drzwiami na dw€Wr. Na ulicy poczu€V si€Q nieco !ra€Њniej. Oprzytomnia€V na tyle, €Reby schwyciwszy si€Q za g€Vow€Q zorientowa€Ћ si€Q, €Re jego kapelusz zosta€V w gabinecie. Oczywi€Tcie nie wr€Wci€V po kapelusz, tylko z trudem €Vapi€Uc oddech przebieg€V przezszerok€U jezdni€Q na przeciwleg€Vy r€Wg, przed kino, gdzie majaczy€Vo m€Qtne czerwonawe €Twiate€Vko. W minut€Q by€V przy nim. Nikt nie zd€U€Ry€V zaj€U€Ћ mu taks€Wwki. - Na leningradzki ekspres, do€Vo€R€Q na setk€Q - ci€Q€Rko dysz€Uc i trzymaj€Uc si€Q za serce powiedzia€V starzec. - Zje€Rd€Ram do gara€Ru - odpowiedzia€V z nienawi€Tci€U kierowca i odwr€Wci€V si€Q. Wtedy Rimski otworzy€V teczk€Q, wyci€Ugn€U€V z niej pi€Q€Ћdziesi€Ut rubli i przez opuszczona szyb€Q przednich drzwi poda€V je kierowcy. W chwil€Q potem rozklekotany w€Wz gruchocz€Uc mkn€U€V jak wicher po €Vuku Sadowej. Pasa€Rera podrzuca€Vo na siedzeniu i w wisz€Ucym przed kierowc€U kawa€Vku lusterka Rimski widzia€V to rozradowane oczy kierowcy, to swoje, oszala€Ve. Wyskoczy€V z taks€Wwki przed budynkiem dworca, krzykn€U€V do pierwszego napotkanego cz€Vowieka w bia€Vym fartuchu iz blach€U na piersi: - Pierwsza klasa, jeden, dam trzydzie€Tci - gni€Wt€V wyci€Ugni€Qte z teczki czerwonce. - Jak nie b€Qdzie pierwszej - bierz drug€U... Jak !nie b€Qdzie - to bierz tr€Wjk€Q! Cz€Vowiek z blach€U ogl€Udaj€Uc si€Q na o€Twietlony zegar wyrywa€V Rimskiemu czerwonce.W pi€Q€Ћ minut p€W€Њniej pod przeszklon€U kopu€V€U dworca !ju€R nie by€Vo ekspresu - znik€V bez €Tladu w ciemno€Tciach. Wraz z nim znikn€U€V i Rimski. 15. Nikanor Iwanowicz Bosy Nietrudno si€Q domy€Tli€Ћ, €Re grubasem z purpurow€U twarz€U,kt€Wrego umieszczono w klinicew pokoju numer sto dziewi€Qtna€Tcie, by€V Nikanor Iwanowicz Bosy. Do profesora Strawi€Sskiego trafi€V on jednak nie od razu, przedtem czas jaki€T przebywa€Vw zupe€Vnie innym miejscu. O tym innym miejscu Bosy niewiele zachowa€V wspomnie€S. "Pami€Qta€V tylko biurko, szaf€Q i kanap€Q. Rozpocz€Qto tam rozmow€Q z Nikanorem Iwanowiczem, !kt€Wremu €Ћmi€Vo si€Q w oczach oduderze€S krwi do g€Vowy, a tak€Re na skutek zdenerwowania, ale rozmowa wysz€Va dziwna, zawik€Vana, a prawd€Q m€Wwi€Uc w og€Wle nie wysz€Va. Pierwsze od razu pytanie, jakie Nikanorowi Iwanowiczowizadano, brzmia€Vo: - Wasze nazwisko Nikanor Iwanowicz Bosy? Jeste€Tcie prezesem komitetu blokowego numer 302-A z ulicy Sadowej? Na to Nikanor Iwanowicz roze€Tmia€V si€Q straszliwym €Tmiechem i odpowiedzia€V dos€Vownie tak: - Jestem Nikanor, Nikanor, oczywi€Tcie! Ale jaki tam ze mnie, u diab€Va, prezes? - Co to ma znaczy€Ћ? - mru€R€Ucoczy zapytano Nikanora Iwanowicza. - Ma to znaczy€Ћ - odpowiedzia€V - €Re skoro jestem prezesem, to powinienem by€V od razu ustali€Ћ, €Re on jest si€V€U !nieczyst€U! Bo i jak€Re? Binokle p€Qkni€Qte, chodzi w €Vachach i to ma by€Ћ t€Vumacz cudzoziemca? - O kim m€Wwicie? - zapytano Nikanora Iwanowicza. - Korowiow! - wrzasn€U€V Bosy -siedzi u nas pod pi€Q€Ћdziesi€Utym! Piszcie - Korowiow! Trzeba go natychmiast z€Vapa€Ћ. Piszcie - sz€Wsta klatka. Tam go znajdziecie. - Kto wam da€V walut€Q? - zapytano serdecznie Nikanoira Iwanowicza. - Bo€Re Wielki, Bo€Re Wszechmog€Ucy! - zacz€U€V m€Wwi€Ћ Bosy - ty wszystko widzisz, dobrze mi tak! €Ќadnejwaluty na oczy nie widzia€Vem, nie mam zielonego poj€Qcia, o jakiej walucie mowa! Pan B€Wg mnie pokara€V za grzechy - ci€Ugn€U€V z uczuciem na przemian to zapinaj€Uc, to rozpinaj€Uc koszul€Q, to zn€Ww !€Regnaj€Uc si€Q znakiem krzy€Ra. - Bra€Vem! Bra€Vem, ale bra€Vem nasze, radzieckie! Meldowa€Vemza pieni€Udze, nie przecz€Q, !zdarza€Vo si€Q. I nasz sekretarz !Prole€Rniew te€R jest dobry, te€Rdobry! Prawd€Q m€Wwi€Uc, w naszej administracji z€Vodziej na z€Vodzieju i z€Vodziejem pogania... Ale waluty nie bra€Vem! Poproszony, €Reby nie udawa€V durnia, tylko opowiedzia€V, sk€Ud si€Q wzi€Q€Vy dolary w przewodzie wentylacyjnym, Bosy pad€V na kolana, zachwia€V si€Q i rozwar€V usta, jak gdyby zamierza€V po€Vkn€U€Ћ klepki parkietu. - Je€Tli chcecie - bekn€U€V - #ziemi€Q b€Qd€Q jad€V na dow€Wd, €Renie bra€Vem! A Korowiow to diabe€V! Wszelka cierpliwo€T€Ћ ma swoje granice, wi€Qc za biurkiem podniesiono g€Vos daj€Uc Bosemu do zrozumienia, €Re pora ju€R byzacz€U€Ћ m€Wwi€Ћ po ludzku. W€Wwczas pok€Wj, w kt€Wrym sta€Va owa kanapka, zadygota€Vod dzikiego wrzasku Nikanora !Iwanowicza, kt€Wry zerwa€V si€Q z kl€Qczek: - To on! To on, tam, za szaf€U! O, jak z€Qby szczerzy! I binoklete same... €apcie go! Gdzie kropid€Vo? Wy€Twi€Qci€Ћ lokal! Krew odp€Vyn€Q€Va z twarzy Nikanora Iwanowicza. Dygoc€Uc czyni€V w powietrzu znak !krzy€Ra, rzuca€V si€Q ku drzwiom i zn€Ww zawraca€V, zaintonowa€V jak€U€T modlitw€Q, a wreszcie zacz€U€V m€Wwi€Ћ zupe€Vnie od rzeczy. !Sta€Vo si€Q oczywiste, €Re prezeskomitetu blokowego nie nadajesi€Q do €Radnych rozm€Ww. Wyprowadzono go, umieszczono w osobnym pokoju, gdzie nieco si€Q !uspokoi€V - modli€V si€Q tylko i €Vka€V. Ci, do kt€Wrych to nale€Ra€Vo, pojechali oczywi€Tcie na Sadow€U, zwiedzili mieszkanie numer pi€Q€Ћdziesi€Ut. Ale nie znale€Њli tam €Radnego Korowiowa, nikt z lokator€Ww kamienicy €Radnego Korowiowa nie zna€V ani nie widzia€V na oczy. Mieszkanie zajmowane przez nieboszczyka Berlioza oraz przez Lichodiejewa, kt€Wrywyjecha€V by€V do Ja€Vty, €Twieci€Vo pustkami, w gabineciespokojnie wisia€Vy sobie na szafach nienaruszone piecz€Qcie €V€Ukowe. Tyle wsk€Wrawszy wr€Wcili z Sadowej imo€Remy tu doda€Ћ, €Re w drodze powrotnej towarzyszy€Vim stropiony i przygn€Qbiony !sekretarz zarz€Udu sp€W€Vdzielni Prole€Rniew. Wieczorem Bosego przywieziono do kliniki Strawi€Sskiego. Zachowywa€V si€Qtam tak niespokojnie, €Re trzeba mu by€Vo zrobi€Ћ przepisany przez profesora zastrzyk i dopiero po p€W€Vnocy Nikanor Iwanowicz zasn€U€V w pokoju numer sto dziewi€Qtna€Tcie i tylko z rzadka wydawa€V ci€Q€Rkie, um€Qczone pobekiwanie. "Ale jego niepok€Wj udzieli€V si€Q sto dwudziestce, kt€Wrej chory lokator wyrwany ze snu zacz€U€V szuka€Ћ swojej g€Vowy, a tak€Re sto osiemnastce, w kt€Wrej nieznany mistrz zatrwo€Ry€V si€Q i z udr€Qk€U za€Vama€V r€Qce patrz€Uc na ksi€Q€Ryc i wspominaj€Uc ow€U gorzk€U, ostatni€U w jego €Ryciunoc jesienn€U, owo pasmo €Twiat€Va pod drzwiami w suterenie i tamte rozwiane w€Vosy. Ze sto osiemnastki niepok€Wj dotar€V przez balkon do Iwana -!Iwan obudzi€V si€Q i zap€Vaka€V. Ale lekarz szybko uspokoi€V !ca€V€U strwo€Ron€U i cierpi€Uc€U tr€Wjk€Q - zacz€Qli zasypia€Ћ. Najp€W€Њniej usn€U€V Iwan, nad rzek€U wstawa€V ju€R €Twit. Po wypiciu lekarstwa, kt€Wre $przepoi€Vo ca€Ve cia€Vo, ogarn€Q€Va go fala uspokojenia. Cia€Vo jego!sta€Vo si€Q lekkie, jego g€Vow€Q owiewa€V ciep€Vy wietrzyk p€W€Vsnu. Zasn€U€V, a ostatni€U rzecz€U, kt€Wr€U jeszcze us€Vysza€V na jawie, by€V €Twiergot ptak€Ww. W lesie w godzinie przed€Twitu. Ale ptaki wkr€Wtce zamilk€Vy i Iwanowi %€Tni€Vo si€Q, €Re s€Vo€Sce ju€R si€Q zni€Ra ponad Nag€U G€Wr€U, a g€Wra ta otoczona jest !podw€Wjnym €Va€Scuchem stra€Ry... 16. Ka€Њ€S #S€Vo€Sce ju€R si€Q zni€Ra€Vo ponad Nag€U G€Wr€U, a g€Wra ta otoczona by€Va podw€Wjnym €Va€Scuchem stra€Ry. Owa ala jazdy, kt€Wra oko€Vo po€Vudnia !przeci€Q€Va drog€Q procuratorowi,docwa€Vowa€Va do bramy Hebro€Sskiej. Przygotowano ju€R!dla niej przej€Tcie. Piechurzy z kohorty kapadocyjskiej odepchn€Qli na boki gromady "ludzi, mu€Vy i wielb€V€Udy i ala, wzbijaj€Uc pod niebo bia€Ve s€Vupy kurzu, dotar€Va cwa€Vem do skrzy€Rowania dwu trakt€Ww - po€Vudniowego, na Bettagium,i p€W€Vnocno-zachodniego, wiod€Ucego do Jafy. Ala pocwa€Vowa€Va drog€U na p€W€Vnocny zach€Wd. Tu tak€Re kapadocyjczycy rozsypali si€Q po obu stronach drogi i zawczasu sp€Qdzili z niej na boki wszystkie karawany zd€U€Raj€Uce na €Twi€Qto do Jeruszalaim. T€Vumy p€Utnik€Ww sta€Vy za kapadocyjczykami, porzucone przeno€Tne pasiaste ich namioty rozbite by€Vy wprost na trawie. Po przebyciumniej wi€Qcej kilometra ala wyprzedzi€Va drug€U kohort€Q legionu B€Vyskawic, przeby€Va jeszcze kilometr i pierwsza #zbli€Ry€Va si€Q do podn€W€Ra NagiejG€Wry. Tu zsiad€Va z koni. Dow€Wdca podzieli€V ale na dru€Ryny i dru€Ryny te ze wszystkich stron otoczy€Vy podn€W€Re niewysokiego wzg€Wrza pozostawiaj€Uc tylko jedno wolne przej€Tcie od strony drogi do Jafy. Po pewnym czasie w €Tlad za al€U dotar€Va do wzg€Wrza druga kohorta, wspi€Q€Va si€Q nieco wy€Rej i opasa€Va g€Wr€Q €Va€Scuchem. Wreszcie nadesz€Va centuria dowodzona przez Marka Szczurz€U €­mier€Ћ. Sz€Va rozci€Ugni€Qta w dwa rz€Qdy po obu stronach drogi, a mi€Qdzy tymi dwoma rz€Qdami konwojowani przez ludzi z !tajnej s€Vu€Rby jechali na w€Wzkutrzej skaza€Scy, ka€Rdy z nich #mia€V na szyi bia€V€U desk€Q, a na deskach tych w dw€Wch j€Qzykach - po aramejsku i po grecku - napisane by€Vo: €Xzb€Wjca i wichrzyciel€Y. Za w€Wzkiem skaza€Sc€Ww toczy€Vy si€Q inne wozy, wy€Vadowane €Twie€Ro ociosanymi belkami zaopatrzonymi w poprzeczki, sznurami, €Vopatami, wiadrami isiekierami. Na wozach tych jecha€Vo sze€Tciu oprawc€Ww. Za nimi, wierzchem, centurion Marek, prze€Vo€Rony s€Vu€Rby €Twi€Utynnej z Jeruszalaim oraz €Ww zakapturzony cz€Vowiek, z kt€Wrym Pi€Vat widzia€V si€Q przelotnie w zaciemnionym pokoju w pa€Vacu. #€a€Scuch €Ro€Vnierzy zamyka€V t€Q procesj€Q, a potem sz€Vo ze dwatysi€Uce gapi€Ww, kt€Wrzy nie "zl€Qkli si€Q piekielnego upa€Vu i chcieli zobaczy€Ћ ciekawe widowisko. Do tych gapi€Ww z miasta przy€V€Uczali si€Q teraz ciekawi spo€Tr€Wd p€Utnik€Ww - nie czyniono im trudno€Tci, kiedy do€V€Uczali na koniec kolumny. W€Tr€Wd przenikliwych okrzyk€Ww herold€Ww, kt€Wrzy towarzyszyli kolumnie i krzyczeli to samo, co oko€Vo po€Vudnia wykrzycza€V Pi€Vat, !procesja wesz€Va na Nag€U G€Wr€Q.Ala przepu€Tci€Va wszystkich mi€Qdzy pierwszy i drugi kordon, a druga centuria pozwoli€Va przej€T€Ћ tym tylko, kt€Wrzy niezb€Qdni byli przy ka€Њni, po czym spiesznymi manewrami rozproszy€Va t€Vum !wok€W€V ca€Vego wzg€Wrza tak, €Re ci€Rba znalaz€Va si€Q pomi€Qdzy kordonem piechur€Ww na g€Wrze a kordonem spieszonej jazdy na dole. Teraz wszyscy mogli przygl€Uda€Ћ si€Q ka€Њni spoza do€T€Ћ rzadkiego €Va€Scucha pieszych €Ro€Vnierzy. "Tak wi€Qc min€Q€Vy ju€R przesz€Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk’pW cP1“Ч : cГ1”b c2•c"љ cy2–\-Ž cм2—ъ8:?3trzy godziny od chwili, kiedy $procesja wspi€Q€Va si€Q na g€Wr€Q, i#s€Vo€Sce ju€R si€Q zni€Ra€Vo ponad Nag€U G€Wr€U, ale skwar by€V jeszcze niezno€Tny i udr€Qczeni nim €Ro€Vnierze w obu kordonach!m€Qczyli si€Q, nudzili i w duchu przeklinali trzech zb€Wjc€Ww, szczerze im €Rycz€Uc jak "najrychlejszej €Tmierci. Male€Ski !dow€Wdca ali mia€V mokre czo€Vo, jego bia€Va koszula pociemnia€Vana plecach od potu, znajdowa€V!si€Q u st€Wp wzg€Wrza, tam gdzie pozostawiono wolne przej€Tcie na szczyt, co chwila podchodzi€V do sk€Wrzanego wiadra, kt€Wre by€Vo w pierwszym plutonie, z€Vo€Ronymi$d€Vo€Smi czerpa€V ze€S wod€Q, pi€V izwil€Ra€V sw€Wj zaw€Wj. To sprawia€Vo mu niejak€U ulg€Q, odchodzi€V i znowu zaczyna€V tam i z powrotem przemierza€Ћ !pe€Vn€U kurzu drog€Q wiod€Uc€U naszczyt. Jego d€Vugi miecz postukiwa€V o sk€Wrzany sznurowany but. Dow€Wdca chcia€V da€Ћ swym podkomendnym przyk€Vad "wytrzyma€Vo€Tci, ale €Ral mu by€Vo"€Ro€Vnierzy, wi€Qc pozwoli€V im z wbitych w ziemi€Q dzid wznie€T€Ћpiramidy i narzuci€Ћ na nie bia€Ve p€Vaszcze. Syryjczycy !chronili si€Q do tych sza€Vas€Ww uciekaj€Uc przed bezlitosnym s€Vo€Scem. Wiadro szybko pokazywa€Vo dno i €Ro€Vnierze z r€W€Rnych dru€Ryn po kolei chodzili po wod€U do niedalekiego w€Uwozu, gdzie w w€Ut€Vym migotliwym cieniu mizernych drzew morwowych w tej piekielnej spiekocie do€Rywa€V swych dni z lekka !zm€Qtnia€Vy strumyk. Stali tutaj r€Wwnie€R znudzeni luzacy, trzymali ot€Qpia€Ve konie w€Qdruj€Uc za przesuwaj€Ucym si€Q cieniem. Znu€Renie €Ro€Vnierzy i ich przekle€Sstwa pod adresem zb€Wjc€Ww by€Vy zrozumia€Ve. Obawy procuratora przed zamieszkami, kt€Wre mog€Vyby si€Q by€Vy wydarzy€Ћ w znienawidzonym przeze€S mie€Tcie Jeruszalaim, by€Vy na szcz€Q€Tcie nieuzasadnione. I kiedy zacz€Q€Va si€Q czwarta godzina ka€Њni, wbrew wszelkimoczekiwaniom pomi€Qdzy dwoma kordonami, mi€Qdzy piechot€U na g€Wrze a jazd€U u "st€Wp wzg€Wrza, nie by€Vo ju€R anijednego cz€Vowieka. S€Vo€Sce #przepali€Vo t€Vum i pop€Qdzi€Vo go z powrotem do Jeruszalaim. Za €Va€Scuchem dwu centurii rzymskich zosta€Vy tylko dwa nie wiedzie€Ћ czyje psy, kt€Wre !przyb€V€Uka€Vy si€Q na wzg€Wrze. Ale i te, znu€Rone upa€Vem, #po€Vo€Ry€Vy si€Q, wywiesi€Vy ozory,!ci€Q€Rko ziaja€Vy nie zwracaj€Uc najmniejszej uwagi na zielonogrzbiete jaszczurki, jedyne €Rywe stworzenia, kt€Wre$nie ba€Vy si€Q s€Vo€Sca i €Tmiga€Vy pomi€Qdzy rozpalonymi kamieniami i jakimi€T wij€Ucymi si€Q po ziemi ro€Tlinami o wielkich kolcach. Nikt nie pr€Wbowa€V odbi€Ћ skazanych ani w samym Jeruszalaim, gdzie pe€Vno by€Vo wojska, ani tu, na otoczonym kordonami wzg€Wrzu, a t€Vum wr€Wci€V do miasta, poniewa€R doprawdy nie by€Vo w tej ka€Њniniczego interesuj€Ucego, natomiast tam, w mie€Tcie, trwa€Vy ju€R przygotowania do rozpoczynaj€Ucego si€Q wieczorem wielkiego €Twi€Qta Paschy. Piechota rzymska w drugim kordonie cierpia€Va bardziej jeszcze ni€R Syryjczycy. Centurion Szczurza €­mier€Ћ pozwoli€V €Ro€Vnierzom na to jedynie, by zdj€Qli he€Vmy i nakryli g€Vowy bia€Vymi, zmoczonymi w wodzie chustami, €Ro€Vnierze musieli jednak sta€Ћ nie wypuszczaj€Uc!w€V€Wczni z r€Uk. On sam, z tak€Usam€U, nie zmoczon€U jednak, lecz such€U chust€U na g€Vowie, przechadza€V si€Q nie opodal grupki oprawc€Ww nie zdj€Uwszynawet ze swej tuniki przypinanych srebrnych lwich pysk€Ww, nie odpi€Uwszy nagolennik€Ww, nie odpasawszy miecza ani kr€Wtkiego sztyletu. S€Vo€Sce bi€Vo wprost w centuriona, nie przyczyniaj€Uc mu najmniejszej krzywdy, na "lwie pyski za€T nie spos€Wb by€Vo spojrze€Ћ - pali€V oczy "o€Tlepiaj€Ucy blask srebra, kt€Wre jak gdyby kipia€Vo na s€Vo€Scu. Na pokiereszowanej twarzy Szczurzej €­mierci nie wida€Ћ by€Vo ani znu€Renia, ani niezadowolenia i wydawa€Vo si€Q, €Re olbrzymi centurion mo€Re tak chodzi€Ћ przez ca€Vy !dzie€S, przez ca€V€U noc i przez jeszcze jeden dzie€S, tak d€Vugo, s€Vowem, jak d€Vugo b€Qdzie to potrzebne. Mo€Re chodzi€Ћ ci€Ugle tak samo, !wspar€Vszy d€Vonie na ci€Q€Rkim, nabijanym miedzianymi blachami pasie, nieodmiennie surowo spogl€Udaj€Uc to na s€Vupy z traconymi, to na legionist€Ww w kordonie, nieodmiennie oboj€Qtnie odrzucaj€Uc szpicem kosmatej sk€Wrzni wybielone przez czas ludzkie ko€Tci albo ma€Ve kamienie, kt€Wre znalaz€Vy si€Q na jego drodze. Zakapturzony cz€Vowiek zasiad€Vw pobli€Ru s€Vup€Ww na tr€Wjno€Rnym sk€Vadanym sto€Vku obozowym i siedzia€V dobrodusznie nieruchomy, a niekiedy z nud€Ww d€Vuba€V kijaszkiem w piasku. Powiedziane ju€R zosta€Vo, €Re za €Va€Scuchem legionist€Ww nie by€Vo nikogo - niezupe€Vnie odpowiada to prawdzie. By€V tam pewien cz€Vowiek, ale po prostu nie wszyscy go widzieli.Ulokowa€V si€Q on nie z tej strony, z kt€Wrej pozostawiono !przej€Tcie na g€Wr€Q i z kt€Wrej najwygodniej by€Vo przygl€Uda€Ћ si€Q ka€Њni, ale od strony p€W€Vnocnej. Zbocze nie by€Vo tam €Vagodne i €Vatwe do !podej€Tcia, ale nier€Wwne, pe€Vneurwisk i rozpadlin - tam to w szczelinie, uczepiwszy si€Q przekl€Qtej przez niebo, wysuszonej ja€Vowej ziemi, walczy€Vo o €Rycie chore drzewko figowe. W€Va€Tnie pod tym nie daj€Ucym €Radnego cienia drzewkiem ulokowa€V si€Q €Ww jedyny cz€Vowiek, kt€Wry by€V widzem, anie uczestnikiem ka€Њni, i siedzia€V tam na kamieniu od samego pocz€Utku, to znaczy czwart€U ju€R godzin€Q. Tak, wybra€V nie najlepsze, lecz najgorsze stanowisko, by $przygl€Uda€Ћ si€Q ka€Њni. Ale tak€Re i stamt€Ud wida€Ћ by€Vo s€Vupy, wida€Ћ by€Vo dwa po€Vyskuj€Uce punkty na piersi centuriona zakordonem, a to najwyra€Њniej ca€Vkiem wystarcza€Vo cz€Vowiekowi, kt€Wry najwidoczniej chcia€V pozosta€Ћnie zauwa€Rony i przez nikogo nie niepokojony. Ale przed czterema godzinami,na pocz€Utku ka€Њni, cz€Vowiek ten zachowywa€V si€Q zupe€Vnie inaczej; jak najbardziej m€Wg€V !zosta€Ћ dostrze€Rony i w€Va€Tnie w zwi€Uzku z tym zapewne teraz inaczej si€Q zachowywa€V i odosobni€V si€Q tutaj. Wtedy, skoro tylko procesja wesz€Va za kordon, na sam szczyt wzg€Wrza, cz€Vowiek ten pojawi€V si€Q po raz pierwszy, by€V przy tym najwyra€Њniej $sp€W€Њniony. Dysza€V ci€Q€Rko i nie wszed€V, lecz wbieg€V na wzg€Wrze, przepycha€V si€Q, a kiedy €Va€Scuch zamkn€U€V si€Q przed nim jak i przed wszystkimi innymi, udaj€Uc, €Re nie rozumie gniewnych okrzyk€Ww, podj€U€V naiwn€U pr€Wb€Q przedarcia si€Q mi€Qdzy €Ro€Vnierzami a€R na samo miejsce ka€Њni, tam gdzie skazanych €Tci€Ugano ju€R z w€Wzka. Bole€Tnie uderzony w pier€T drzewcem w€V€Wczni, krzykn€U€V i odskoczy€V od €Ro€Vnierzy, by€V to jednak okrzyk nie b€Wlu, ale rozpaczy. !Legionist€Q, kt€Wry go uderzy€V, obrzuci€V nie widz€Ucym i zoboj€Qtnia€Vym na wszystko spojrzeniem cz€Vowieka, kt€Wry nie czuje b€Wlu fizycznego. Trzymaj€Uc si€Q za pier€T, !kaszl€Uc i trac€Uc oddech obieg€V wzg€Wrze doko€Va, pr€Wbuj€Uc na p€W€Vnocnym stoku znale€Њ€Ћ w €Va€Scuchu jak€U€T luk€Q, przez kt€Wr€U mo€Rna by si€Q #prze€Tlizgn€U€Ћ. Ale by€Vo ju€R za $p€W€Њno, kr€Ug si€Q zamkn€U€V. Wi€Qccz€Vowiek o wykrzywionej b€Wlem twarzy musia€V zaniecha€Ћpr€Wb przedarcia si€Q ku wozom,z kt€Wrych wy€Vadowano ju€R belki. Pr€Wby takie doprowadzi€Vyby tylko do tego,€Re zosta€Vby schwytany, a owego dnia w €Radnym razie "nie m€Wg€V sobie na to pozwoli€Ћ. I oto cz€Vowiek €Ww odszed€V na bok, ku rozpadlinie, gdzie by€Vospokojniej i gdzie nikt mu nie przeszkadza€V. Teraz czarnobrody €Ww m€Q€Rczyzna o ropiej€Ucych od blasku s€Vo€Sca i bezsenno€Tci oczach siedzia€V na kamieniu i rozpacza€V. To wzdycha€V - rozchylaj€Uc sw€Wj podniszczonyw czasie d€Vugich w€Qdr€Wwek, niegdy€T b€V€Qkitny, teraz "brudnoszary tallif i ods€Vaniaj€Ucuderzon€U drzewcem w€V€Wczni pier€T, po kt€Wrej sp€Vywa€V brudny pot - to w niezno€Tnej m€Qce wznosi€V oczy ku niebu i $€Tledzi€V trzy s€Qpy, kt€Wre ju€R oddawna szybowa€Vy na wysoko€Tci zataczaj€Uc wielkie kr€Qgi, pewne niedalekiej uczty, to zn€Ww wbija€V zagas€Ve!spojrzenie w €R€W€Vt€U ziemi€Q i widzia€V na tej ziemi na wp€W€V spr€Wchnia€V€U psi€U czaszk€Q i biegaj€Uce wok€W€V niej jaszczurki. M€Qka owego cz€Vowieka by€Va tak wielka, €Re chwilami rozmawia€V sam ze sob€U. "- O, c€W€R ze mnie za g€Vupiec... - mrucza€V kiwaj€Uc si€Q na kamieniu w strasznej udr€Qce i drapi€Uc paznokciami smag€V€U "pier€T. - G€Vupiec, g€Vupia baba, tch€Wrz! Psem plugawym jestem,a nie cz€Vowiekiem! "Milk€V, zwiesza€V g€Vow€Q, a potem!pi€V ciep€V€U wod€Q z drewnianej flaszy, znowu si€Q o€Rywia€V i chwyta€V to za ukryty na !piersiach pod tallifem n€W€R, to za kawa€Vek pergaminu, kt€Wry le€Ra€V przed nim na kamieniu obok trzcinki i ka€Vamarza z tuszem. Na pergaminie owym by€Vo ju€R zapisane: €XMinuty p€Vyn€U i ja, Mateusz Lewita, jestem na Nagiej G€Wrze, a €Tmier€Ћ nie nadchodzi!€Y Potem: €XS€Vo€Sce schyla si€Q ku zachodowi, a €Tmier€Ћ nie nadchodzi!€Y Teraz Mateusz Lewita bez "nadziei napisa€V ostr€U trzcink€U co nast€Qpuje: €XBo€Re, czemu€T obr€Wci€V na niego tw€Wj gniew?! Ze€Tlij mu €Tmier€Ћ.€Y !Zapisawszy to za€Vka€V bez €Vez iznowu rozdrapa€V paznokciami pier€T. Powodem rozpaczy Lewity by€Va ta straszliwa kieska, kt€Wra spotka€Va Jeszu€Q i jego samego, a tak€Re €Ww niewybaczalny b€V€Ud, kt€Wry on,Mateusz Lewita, jak mniema€V, pope€Vni€V. Przedwczoraj rano Jeszua i Lewita byli w Bettagium pod Jeruszalaim, gdzie go€Tcili u pewnego ogrodnika, kt€Wremu nadzwyczaj si€Q spodoba€Vy proroctwa Jeszui. Ca€Vy ranek obaj go€Tcie przepracowali w ogrodzie, pomagaj€Uc gospodarzowi, a pod wiecz€Wr, !kiedy si€Q och€Vodzi, zamierzali "i€T€Ћ do Jeruszalaim. Ale Jeszua, z niewiadomej przyczyny, zacz€U€V si€Q €Tpieszy€Ћ, powiedzia€V, €Re ma w mie€Tcie "piln€U spraw€Q do za€Vatwienia, i oko€Vo po€Vudnia odszed€V samotnie. Na tym to w€Va€Tnie polega€V pierwszy b€V€Ud Mateusza Lewity. Czemu, och, czemu pu€Tci€V go samego! Wieczorem Mateusz nie poszed€V do Jeruszalaim. Dopad€Va go jaka€T nag€Va i #dokuczliwa bole€T€Ћ. Trz€Qs€Vo go, jego cia€Vo wype€Vni€V ogie€S, szcz€Qka€V z€Qbami i co chwila prosi€V o wod€Q. 'I€T€Ћ nigdzie nie m€Wg€V. Zwali€V si€Q na der€Q w szopie ogrodnika i przele€Ra€V tam a€R do pi€Utkowego €Twitu, kiedy choroba min€Q€Va r€Wwnie nieoczekiwanie, jak nadesz€Va. Chocia€R by€V jeszcze s€Vaby i cho€Ћ nogi pod nim dr€Ra€Vy, po€Regna€V si€Q z gospodarzem i !ruszy€V do Jeruszalaim, m€Qczy€Vogo bowiem przeczucie jakiego€Tnieszcz€Q€Tcia. W Jeruszalaim !dowiedzia€V si€Q, €Re przeczucie "go nie zawiod€Vo, €Re sta€Vo si€Q nieszcz€Q€Tcie. Lewita by€V w #t€Vumie i s€Vysza€V og€Vaszaj€Ucegowyrok procuratora. Kiedy poprowadzono skaza€Sc€Ww na g€Wr€Q, Mateusz Lewita bieg€V obok szeregu €Ro€Vnierzy w t€Vumie ciekawych,staraj€Uc si€Q jako€T niezauwa€Ralnie da€Ћ zna€Ћ Jeszui cho€Ћby tylko o tym, €Re on, Lewita, jest tu, obok !niego, €Re nie porzuci€V go w tej"ostatniej drodze i €Re modli si€Q "o to, by €Tmier€Ћ zabra€Va Jeszu€Qjak najszybciej. Ale Jeszua patrzy€V w dal, tam, dok€Ud go wieziono i, oczywista, nie widzia€V Mateusza. I oto, kiedy procesja przesz€Va ju€R drog€U z p€W€V wiorsty, popychanego w t€Vumie tu€R obok szeregu €Ro€Vnierzy "Mateusza ol€Tni€Va my€Tl prosta i genialna i natychmiast, zapalczywy jak zawsze, obrzuci€V siebie obelgami za to,!€Re my€Tl ta nie przysz€Va mu do "g€Vowy wcze€Tniej. €Ќo€Vnierze nieszli zwartym szeregiem, by€Vy mi€Qdzy nimi odst€Qpy. Przy du€Rej zr€Qczno€Tci i trafnym wyliczeniu mo€Rna by€Vo skuli€Ћ si€Q, przeskoczy€Ћ mi€Qdzy dwoma legionistami, dopa€T€Ћ w€Wzka i wskoczy€Ћ na€S. Wtedy Jeszua b€Qdzie wybawiony od m€Qczarni. Wystarczy jedna chwila, by uderzy€Ћ Jeszu€Q no€Rem w plecyi krzykn€U€Ћ mu: €XJeszua! Ocali€Vem ci€Q i odchodz€Q wraz z tob€U! To ja, Mateusz, tw€Wj wierny i jedyny ucze€S!€Y A gdyby B€Wg zechcia€V sprzyja€Ћ"i zes€Va€V jeszcze jedn€U chwil€Q wolno€Tci, to mo€Rna by€Voby "zd€U€Ry€Ћ zabi€Ћ i siebie samego, unikn€Uwszy w ten spos€Wb !€Tmierci na s€Vupie. To zreszt€U ma€Vo ju€R obchodzi€Vo MateuszaLewit€Q, by€Vego poborc€Q podatkowego. Oboj€Qtne mu !by€Vo, jak zginie. Chcia€V tylko jednego - by Jeszua, kt€Wry nigdy w €Ryciu nie zrobi€V nikomu najmniejszej krzywdy, m€Wg€V unikn€U€Ћ m€Qki. !Plan by€V bardzo dobry, ale s€Qk w tym, €Re Lewita nie mia€V przy"sobie no€Ra. Nie mia€V tak€Re ani grosza. W€Tciek€Vy na siebie wydosta€V si€Q z t€Vumu i pobieg€V z powrotem do miasta. W jego p€Von€Ucej g€Vowie dygota€Va tylko jedna gor€Uczkowa my€Tl -jak natychmiast, w jakikolwiek"spos€Wb, zdoby€Ћ w mie€Tcie n€W€R !i jak potem dop€Qdzi€Ћ procesj€Q.Dobieg€V do miejskiej bramy, lawiruj€Uc w nat€Voku wsysanych przez miasto karawan, i po lewej stronie zobaczy€V otwarte drzwi sklepiku, w kt€Wrym sprzedawano chleb. Dysz€Uc ci€Q€Rko, po biegu rozpalon€U drog€U, Lewita opanowa€V si€Q, statecznie wszed€V do sklepiku,dostojnie pozdrowi€V stoj€Uc€U $za lad€U w€Va€Tcicielk€Q, poprosi€V &j€U, by zdj€Q€Va z p€W€Vki le€R€Ucy u samej g€Wry bochen, kt€Wry z niewiadomego powodu spodoba€V mu si€Q bardziej ni€R "inne, a kiedy ta si€Q obr€Wci€Va, w milczeniu szybko chwyci€V z lady co€T, od czego nie mog€Vo by€Ћ nic lepszego - d€Vugi, wyostrzony jak brzytew n€W€R chlebowy, i natychmiast wybieg€V ze sklepiku. W kilka minut p€W€Њniej by€V znowu na drodze do Jafy. Ale procesji ju€R nie by€Vo wida€Ћ. Pobieg€V. Niekiedy pada€V i €Vapi€Uc oddech le€Ra€V przez !chwil€Q w bezruchu. Le€Ra€V tak, zadziwiaj€Uc ludzi, kt€Wrzy !jechali na mu€Vach i szli pieszo ku Jeruszalaim. Le€Ra€V, nas€Vuchiwa€V, jak jego serce €Vomoce nie tylko w piersiach, ale tak€Re pod czaszk€U i w uszach. Wytchn€Uwszy nieco #zrywa€V si€Q i bieg€V dalej, coraz wolniej jednak i wolniej. Kiedy wreszcie zobaczy€V w dali d€Vug€U, wzbijaj€Uc€U kurz procesj€Q, dochodzi€Va ju€R ona do st€Wp wzg€Wrza. "- O, Bo€Re!... - j€Qkn€U€V Lewita widz€Uc, €Re nie zd€U€Ry. I nie zd€U€Ry€V. Kiedy min€Q€Va czwarta godzina ka€Њni, udr€Qka Lewity osi€Ugn€Q€Va szczyt i Mateusz #wpad€V we w€Tciek€Vo€T€Ћ. Wsta€V z kamienia, cisn€U€V na ziemi€Q niepotrzebnie, jak teraz my€Tla€V, ukradziony n€W€R, rozdepta€V flasz€Q pozbawiaj€Uc si€Q w ten spos€Wb wody, zdar€V z g€Vowy kefi, chwyci€V si€Q za swoje rzadkie w€Vosy i zacz€U€V sam siebie przeklina€Ћ. Przeklina€V siebie wykrzykuj€Uc bezsensowne s€Vowa, rycza€V i plu€V, zniewa€Ra€V swych rodzic€Ww za to, €Re wydali na €Twiat g€Vupca. Widz€Uc, €Re kl€Utwy i wyzwiska nie dzia€Vaj€U, €Re nic si€Q nie zmienia na spalonym przez s€Vo€Sce wzg€Wrzu, zacisn€U€V #wysch€Ve pi€Q€Tci, oczy, wzni€Ws€V ramiona ku niebu, ku s€Vo€Scu, kt€Wre zni€Ra€Vo si€Q, coraz !bardziej wyd€Vu€Raj€Uc cienie, i odchodzi€Vo, aby zapa€T€Ћ w !Morze €­r€Wdziemne, i za€R€Uda€V od Boga natychmiastowego cudu. Domaga€V si€Q, by B€Wg niezw€Vocznie zes€Va€V Jeszui €Tmier€Ћ. Otworzy€V oczy, przekona€V si€Q,€Re na wzg€Wrzu wszystko pozosta€Vo, jak by€Vo, tyle tylko, €Re przygas€Vy punkty p€Von€Uce na piersiach "centuriona. S€Vo€Sce €Twieci€Vo w grzbiety skaza€Sc€Ww, kt€Wrych twarze skierowane by€Vy ku Jeruszalaim. Wtedy Lewita zawo€Va€V: - Przeklinam ciebie, Bo€Re! Naderwanym g€Vosem krzycza€V, €Re przekona€V si€Q o !niesprawiedliwo€Tci boskiej i niema zamiaru wierzy€Ћ Bogu d€Vu€Rej. - Jeste€T g€Vuchy! - rycza€V Mateusz. - Gdyby€T nie by€V g€Vuchy, us€Vysza€Vby€T mnie i zabi€Vby€T go w tej€Re chwili! Mru€R€Uc oczy Lewita czeka€V na!ogie€S, kt€Wry spadnie z nieba i porazi go. Nic takiego si€Q nie sta€Vo, wi€Qc Lewita z zaci€Tni€Qtymi powiekami nadal wykrzykiwa€V uw€Vaczaj€Uc€U i szydercz€U przemow€Q do niebios. Krzycza€V, €Re jest najzupe€Vniej zawiedziony, !krzycza€V tak€Re, €Re s€U jeszcze!inni bogowie i inne religie. Tak.Inny b€Wg nie dopu€Tci€Vby do tego, nigdy by nie dopu€Tci€V dotego, by takiego cz€Vowieka jak Jeszua spala€Vo na s€Vupie s€Vo€Sce. "- By€Vem w b€V€Qdzie! - krzycza€V zupe€Vnie zachrypni€Qty Lewita. !- Ty jeste€T Bogiem z€Va! A mo€Retwoje oczy ca€Vkiem ju€R przes€Voni€V dym z ofiarnych !o€Vtarzy €Twi€Utyni, a twoje uszy!nie s€Vysz€U ju€R niczego pr€Wcz d€Њwi€Qku tr€Ub kap€Van€Ww? Nie jeste€T wszechmog€Ucy! Jeste€T Bogiem nieprawo€Tci! Przeklinam ci€Q, Bo€Re €Votr€Ww, opiekunie zb€Wjc€Ww, natchnienie zbrodniarzy! min€Q€Vy ju€R przesz€Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB˜€m cy3™э і cм3šу§ c?4›р!t!Ђ4œT%œ c€У4№/Ы c&5žЛ:Х,‰5Wtedy co€T wion€Q€Vo w twarz by€Vego poborcy, co€T zaszele€Tci€Vo u jego st€Wp. Powia€Vo raz jeszcze i Lewita otworzy€V oczy i zobaczy€V, €Re czy to pod wp€Vywem jego kl€Utw, czy te€R z jakiego€T innego powodu ca€Vy €Twiat si€Q "zmieni€V. S€Vo€Sce znikn€Q€Vo nie doszed€Vszy do morza, w kt€Wrym ton€Q€Vo co wieczora. Poch€Von€Q€Va je gro€Њna i nieodparta chmura burzowa nadci€Ugaj€Uca niebem od zachodu. Na jej kraw€Qdziach "kipia€Va ju€R bia€Va piana, czarnyi dymny jej brzuch prze€Twieca€V €R€W€Vto. Chmura warcza€Va i od czasu do czasu wysypywa€Vy si€Q z niej ogniste nici. Przez drog€Q do Jafy i przez n€Qdzn€U dolin€Q Gehinom nad namiotami wiernych przetacza€Vy si€Q wzbite nag€Vymuderzeniem wiatru s€Vupy kurzu.Lewita zamilk€V, zastanawia€V #si€Q, czy burza, kt€Wra zwali si€Q za chwil€Q na Jeruszalaim, odmieni cokolwiek w losach nieszcz€Qsnego Jeszui. I natychmiast, patrz€Uc na nici ognia przekrawaj€Uce chmury, zacz€U€V prosi€Ћ o to, by grom !uderzy€V w s€Vup Jeszui. Patrz€Ucze skruch€U w czyste, nie poch€Voni€Qte jeszcze przez chmur€Q niebo, w kt€Wrym s€Qpy k€Vad€Vy si€Q na skrzyd€Vo, aby uciec przed burz€U, Lewita pomy€Tla€V, €Re nierozumnie pospieszy€V si€Q ze swymi kl€Utwami - teraz B€Wg go nie wys€Vucha. Spojrzawszy na podn€W€Re g€Wry Lewita wpatrzy€V si€Q w miejsce,gdzie sta€V rozsypany oddzia€V jazdy i zobaczy€V, €Re zasz€Vy tam znaczne zmiany. Patrz€Uc z g€Wry, widzia€V jak na d€Voni bieganin€Q €Ro€Vnierzy wyci€Ugaj€Ucych dzidy z ziemi inarzucaj€Ucych na ramiona p€Vaszcze, widzia€V luzak€Ww, kt€Wrzy cwa€Vowali ku drodze prowadz€Uc za cugle kare wierzchowce. Jazda odchodzi€Va, to by€Vo oczywiste.!Lewita os€Vania€V si€Q ramieniem przed bij€Ucym w twarz kurzem, spluwa€V i stara€V si€Q wyobrazi€Ћ sobie, co te€R to mo€Re znaczy€Ћ, €Re konnica zamierza odej€T€Ћ. Spojrza€V wy€Rej i zobaczy€V wspinaj€Uc€U !si€Q ku miejscu strace€S posta€Ћ w purpurowej mundurowej chlamidzie. Wtedy by€Vy poborca poczu€V ch€V€Wd w sercu,przeczu€V bowiem co€T radosnego. Tym, kt€Wry w pi€Utej godzinie "m€Qczarni zb€Wjc€Ww wspina€V si€Q na szczyt, by€V dow€Wdca kohorty - wraz z ordynansem przygalopowa€V z Jeruszalaim. Na skinienie Szczurzej €­mierci rozst€Upi€V si€Q €Va€Scuch €Ro€Vnierzy i centurion odda€V honory trybunowi. Ten odprowadzi€V Szczurz€U €­mier€Ћ na bok i co€T mu szepn€U€V. Centurion zasalutowa€V po raz drugi i poszed€V w kierunku grupki oprawc€Ww, kt€Wrzy rozsiedli si€Q na kamieniach u podn€W€Ra s€Vup€Ww. Trybun za€T skierowa€V swoje kroki ku temu, kt€Wry siedzia€V na !tr€Wjno€Rnym sto€Vku, a siedz€Ucypowsta€V uprzejmie na jego powitanie. Jemu r€Wwnie€R trybun co€T cicho powiedzia€V, po czym obaj poszli w stron€Q $s€Vup€Ww. Przy€V€Uczy€V si€Q do nich#prze€Vo€Rony s€Vu€Rby €Twi€Utynnej.Szczurza €­mier€Ћ spojrza€V z obrzydzeniem na brudne szmaty le€R€Uce na ziemi ko€Vo s€Vup€Ww, €Vachmany, kt€Wre do niedawna stanowi€Vy odzie€R przest€Qpc€Ww, a kt€Wrymi wzgardzili oprawcy, odwo€Va€V dwu oprawc€Ww i rzuci€V im rozkaz: - Za mn€U! Od najbli€Rszego s€Vupa dobiega€Va ochryp€Va bezsensowna piosenka. Muchy #i s€Vo€Sce sprawi€Vy, €Re wisz€Ucy na nim Gestas pod koniec trzeciej godziny ka€Њni zwariowa€V, a teraz €Tpiewa€V cicho co€T o winoro€Tlach, a okr€Qcona zawojem g€Vowa kiwa€Va mu si€Q z rzadka, a wtedy muchy leniwie podrywa€Vy si€Q z jego twarzy, by niebawem powr€Wci€Ћ. Dismos na drugim s€Vupie cierpia€V bardziej ni€R dwaj !pozostali, poniewa€R nie traci€V przytomno€Tci i cz€Qsto, miarowo rzuca€V g€Vow€U to w lewo, to w prawo, tak by uchem uderza€Ћ o rami€Q. !Jeszua mia€V wi€Qcej szcz€Q€Tcia ni€R tamci dwaj. Ju€R w pierwszej godzinie popada€V w omdlenie, a potem straci€V "przytomno€T€Ћ, zwiesi€V g€Vow€Q w zawoju, kt€Wry si€Q rozwin€U€V. Przeto muchy i €Tlepaki zupe€Vnie go oblepi€Vy, tak €Re twarz jego znik€Va pod roj€Uc€U si€Q czarn€U mas€U. W pachwinie,na brzuchu i pod pachami $zasiad€Vy t€Vuste €Tlepaki i ssa€Vy €R€W€Vte obna€Rone cia€Vo. Jeden z oprawc€Ww pos€Vuszny skinieniom cz€Vowieka w kapturze wzi€U€V w€V€Wczni€Q, a drugi przyni€Ws€V pod s€Vup wiadro i g€Ubk€Q. Pierwszy z nich wzni€Ws€V w€V€Wczni€Q i !postuka€V ni€U po wyci€Ugni€Qtychi przywi€Uzanych sznurami do poprzecznej belki r€Qkach Jeszui, najpierw po jednej, potem po drugiej. Cia€Vo, na kt€Wrym wyst€Upi€Vy wszystkie €Rebra, drgn€Q€Vo. Oprawca powi€Wd€V ko€Scem w€V€Wczni po brzuchu. W€Wwczas Jeszua podni€Ws€V g€Vow€Q, muchy poderwa€Vy si€Q z brz€Qczeniem, !ods€Voni€Va si€Q zapuchni€Qta od ich ugryzie€S twarz powieszonego, twarz o obrz€Qk€Vych powiekach, twarz nie do poznania. Ha-Nocri rozklei€V powieki i popatrzy€V na d€W€V. Jego oczy, jasne zazwyczaj, by€Vy teraz zm€Qtnia€Ve. - Ha-Nocri! - powiedzia€V oprawca. Ha-Nocri poruszy€V opuchni€Qtymi wargami i odezwa€V si€Q ochryp€Vym g€Vosem zb€Wjcy: - Czego chcesz? Po co€T do mnie podszed€V? - Pij! - powiedzia€V oprawca - inasycona wod€U g€Ubka zatkni€Qta na ostrzu w€V€Wczni wznios€Va si€Q ku wargom Jeszui.W oczach skaza€Sca rozb€Vys€Va rado€T€Ћ, przypad€V do g€Ubki i chciwie zacz€U€V wysysa€Ћ wilgo€Ћ. Od s€Usiedniego s€Vupa #da€V si€Q s€Vysze€Ћ g€Vos Dismosa: - Niesprawiedliwo€T€Ћ! Jestem takim samym zb€Wjc€U jak on! !Dismos wypr€Q€Ry€V si€Q, ale nie #zdo€Va€V si€Q poruszy€Ћ, jego r€Qcew trzech miejscach przywi€Uzane by€Vy do poprzecznej belki pier€Tcieniamipowroz€Ww. Wci€Ugn€U€V brzuch, wpi€V si€Q paznokciami w ko€Sce "belki, g€Vow€Q mia€V zwr€Wcon€U w stron€Q s€Vupa Jeszui, w oczach #Dismosa p€Von€Q€Va w€Tciek€Vo€T€Ћ. Chmura kurzu okry€Va szczyt !wzg€Wrza, zrobi€Vo si€Q znacznie #ciemniej. Kiedy kurz si€Q uni€Ws€V,centurion krzykn€U€V: - Milcze€Ћ tam na drugim s€Vupie! Dismos zamilk€V. Jeszua oderwa€V$si€Q od g€Ubki i staraj€Uc si€Q, by "jego g€Vos zabrzmia€V €Vagodnie i przekonywaj€Uco, co mu si€Q nieuda€Vo, poprosi€V oprawc€Q ochryple: - Pozw€Wl mu si€Q napi€Ћ! Robi€Vo si€Q coraz mroczniej. Chmura sun€Uc ku Jeruszalaim #zala€Va ju€R po€Vow€Q nieba, kipiel bia€Vych ob€Vok€Ww poprzedza€Va tamt€U, pe€Vn€U czarnej wody i !ognia chmur€Q. B€Vysn€Q€Vo, grom uderzy€V nad samym wzg€Wrzem. Oprawca zdj€U€V g€Ubk€Q z ostrza w€V€Wczni. - S€Vaw wielkodusznego hegemona! - szepn€U€V uroczy€Tcie i lekkim ruchem d€Њgn€U€V Jeszu€Q w serce. €Џw drgn€U€V, szepn€U€V: - Hegemon... Krew pociek€Va mu po brzuchu, dolna szcz€Qka zadr€Ra€Va nerwowo, g€Vowa opad€Va. Kiedy uderzy€V drugi piorun, oprawca poi€V ju€R Dismosa i z tymi€R s€Vowami: - S€Vaw hegemona! - zabi€V i jego tak€Re. Gestas, kt€Wry postrada€V zmys€Vy, krzykn€U€V z !przera€Renia, skoro tylko ujrza€V!ko€Vo siebie oprawc€Q, ale kiedy g€Ubka dotkn€Q€Va jego warg, "zarycza€V i wbi€V w ni€U z€Qby. W kilka sekund p€W€Њniej i jego "cia€Vo zwis€Vo, na ile pozwala€Vy na to sznury. Cz€Vowiek w kapturze szed€V w €Tlad za oprawc€U i centurionem, za nim pod€U€Ra€V #prze€Vo€Rony s€Vu€Rby €Twi€Utynnej.Stan€Uwszy przy pierwszym s€Vupie cz€Vowiek w kapturze uwa€Rnie przyjrza€V si€Q zakrwawionemu Jeszui, tr€Uci€V bia€V€U d€Voni€U jego stop€Q i powiedzia€V do tych, kt€Wrzy mutowarzyszyli: - Nie €Ryje. To samo powt€Wrzy€Vo si€Q r€Wwnie€R przy dwu pozosta€Vych s€Vupach. Nast€Qpnie trybun da€V znak centurionowi, zawr€Wci€V i zacz€U€V schodzi€Ћ ze szczytu wraz z dow€Wdc€U stra€Ry €Twi€Utynnej i cz€Vowiekiem w kapturze. Zapad€V p€W€Vmrok, b€Vyskawice bru€Њdzi€Vy czarne niebo. Nagle bryzn€U€V z niego ogie€S i krzyk centuriona: "€XZwija€Ћ kordon!€Y - zag€Vuszy€V !grzmot. Szcz€Q€Tliwi €Ro€Vnierze zbiegali ze wzg€Wrza wk€Vadaj€Uche€Vmy w biegu. Ciemno€T€Ћ okry€Va Jeruszalaim. Ulewa lun€Q€Va nagle, zasta€Va centurie w po€Vowie zbocza. Woda run€Q€Va tak straszliwa, €Re gdy €Ro€Vnierze zbiegali na d€W€V, ju€R p€Qdzi€Vy za nimi w pogo€S rozpasane strumienie. €Ќo€Vnierze €Tlizgali si€Q i przewracali na rozmi€Qk€Vej glinie €Tpiesz€Uc ku r€Wwnej drodze, kt€Wr€U - ledwie ju€R widoczna za przes€Von€U wody -odje€Rd€Ra€Va do Jeruszalaim przemoczona do suchej nitki konnica. Po kilku minutach w dymnej kipieli burzy, wody i ognia na wzg€Wrzu pozosta€V jeden tylko cz€Vowiek. Potrz€Usaj€Uc nie na darmo ukradzionym no€Rem, osuwaj€Ucsi€Q z o€Tlizg€Vych uskok€Ww, #czepiaj€Uc si€Q, czego si€Q da€Vo, niekiedy pe€Vzn€Uc na kolanach wspina€V si€Q ku s€Vupom. To znika€V w nieprzeniknionej mgle, to nagle o€Twietla€V go migotliwy b€Vysk. Dotar€Vszy do s€Vup€Ww, ju€R po kostki w wodzie, zdar€V z siebie ci€Q€Rki teraz, bo przemoczony tallif, pozosta€V wsamej koszuli i przypad€V do "n€Wg Jeszui. Przeci€U€V sznury na #goleniach, wspi€U€V si€Q na doln€U belk€Q poprzeczn€U, obj€U€V Jeszu€Q i wyzwoli€V jego ramionaz g€Wrnych p€Qt. Nagie mokre cia€Vo Jeszui zwali€Vo si€Q na Mateusza i przewr€Wci€Vo go na ziemi€Q. Lewita chcia€V je natychmiast zarzuci€Ћ sobie na"rami€Q, ale pomy€Tla€V o czym€T i to go powstrzyma€Vo. Pozostawi€V w wodzie na ziemi cia€Vo z odrzucon€U do ty€Vu g€Vow€U i rozrzuconymi ramionami i pobieg€V do pozosta€Vych s€Vup€Ww, nogi #rozje€Rd€Ra€Vy mu si€Q w gliniastej"mazi. Przeci€U€V wi€Qzy tak€Re na tamtych s€Vupach i jeszcze dwa cia€Va zwali€Vy si€Q na ziemi€Q. Min€Q€Vo kilka minut i na wierzcho€Vku wzg€Wrza zosta€Vy tylko te dwa cia€Va i trzy puste"s€Vupy. Woda la€Va si€Q z nieba i przekr€Qca€Va te cia€Va. Ani Lewity, ani cia€Va Jeszui naszczycie wzg€Wrza w€Wwczas ju€R nie by€Vo. 17. Niespokojny dzie€S W pi€Utek rano, to znaczy nazajutrz po przekl€Qtym seansie, ca€Vy personel Varietes - g€V€Wwny ksi€Qgowy Wasilij Stiepanowicz €astoczkin, dw€Wch innych ksi€Qgowych, trzy maszynistki, obie kasjerki, go€Scy, bileterzyi sprz€Utaczki - s€Vowem wszyscy, kt€Wrzy znajdowali si€Qw teatrze, nie pracowali, lecz siedz€Uc na parapetach wychodz€Ucych na Sadow€U !okien przygl€Udali si€Q temu, co si€Q dzieje pod murem Varietes.Pod murem tym ustawi€Va si€Q w dw€Wch rz€Qdach wielotysi€Qczna kolejka, kt€Wrej koniec znajdowa€V si€Q na placu Kudri€Sskim. W pocz€Utku tej kolejki sta€Vo ze dwudziestu dobrze znanych w teatralnej Moskwie konik€Ww. Kolejka by€Va bardzo wzburzona, zwraca€Va na siebieuwag€Q obywateli przechodni€Ww i zajmowa€Va si€Q roztrz€Usaniempasjonuj€Ucych opowie€Tci o wczorajszym niebywa€Vym seansie czarnej magii. Opowie€Tci te niezmiernie zdetonowa€Vy g€V€Wwnego ksi€Qgowego Wasilija Stiepanowicza, kt€Wry wczoraj !nie by€V na spektaklu. Bileterzy opowiadali niestworzone rzeczy. Opowiadali mi€Qdzy innymi, €Re po zako€Sczeniu niezwyk€Vego seansu niekt€Wre obywatelki biega€Vy po ulicy nieprzyzwoicie porozbierane, ir€W€Rne inne historie w tym gu€Tcie. Skromny i spokojny €astoczkins€Vuchaj€Uc gadaniny o wszystkich tych cudach mruga€V tylko oczyma i zupe€Vnie nie wiedzia€V, co ma pocz€U€Ћ, a powinien by€V co€T !zrobi€Ћ, w€Va€Tnie on, a nie kto inny, poniewa€R by€V teraz najstarszy stanowiskiem w€Tr€Wdpersonelu Varietes. O dziesi€Utej rano z€Vakniona bilet€Ww kolejka tak "nap€Qcznia€Va, €Re wie€T€Ћ o niej dotar€Va do milicji i z zadziwiaj€Uc€U szybko€Tci€U zosta€Vy przys€Vane patrole, zar€Wwno piesze, jak konne, kt€Wre zaprowadzi€Vy w kolejce niejaki porz€Udek. Jednak d€Vugina kilometr ogonek sam przez si€Q by€V rzecz€U ogromnie gorsz€Uc€U i wprawia€V w os€Vupienie przechodni€Ww na Sadowej, nawet kiedy sta€V spokojnie. Wszystko to dzia€Vo si€Q na zewn€Utrz, wewn€Utrz za€T budynku Varietes r€Wwnie€R panowa€V nieopisany rozgardiasz. Od wczesnego rana w gabinecie Lichodiejewa, w gabinecie Rimskiego, w ksi€Qgowo€Tci, w kasie i w gabinecie Warionuchy rozdzwoni€Vy si€Q telefony i dzwoni€Vy ju€R bez ustanku. Najpierw €astoczkin co€T odpowiada€V, odpowiada€Va tak€Re kasjerka, co€T tam mamrotali do s€Vuchawek bileterzy, a potem w og€Wle wszyscy przestali podnosi€Ћ s€Vuchawki, doprawdy bowiem nie mieli co odpowiada€Ћ na pytania, gdzie jest Lichodiejew, Warionucha, Rimski. Pr€Wbowali z pocz€Utku sp€Vawia€Ћ rozm€Wwc€Q m€Wwi€Uc: €XLichodiejew jest w domu€Y, ale wtedy po tamtej stronie s€Vuchawki m€Wwiono, €Re do domu ju€R dzwonili i €Re w domu twierdz€U; €Re Lichodiejew jest w Varietes. Zadzwoni€Va wzburzona dama domagaj€Uca si€Q rozmowy z Rimskim, poradzono jej, €Reby zadzwoni€Va do jego €Rony, na co s€Vuchawka odrzek€Va w€Tr€Wd szlochu, €Re ona w€Va€Tnie jest !€Ron€U Rimskiego i €Re Rimskiego "nigdzie nie ma. Dzia€Vo si€Q co€T niepoj€Qtego. Sprz€Utaczka zd€U€Ry€Va ju€R opowiedzie€Ћ wszystkim, €Re kiedy przysz€Va do gabinetu dyrektora finansowego, €Reby posprz€Uta€Ћ, zobaczy€Va drzwi "otwarte na o€Tcie€R, pa€Vace si€Q lampy, wybite szyby w oknie wychodz€Ucym na ogr€Wd, na pod€Vodze sponiewierany fotel, ale nikogo w gabinecie nie by€Vo. O jedenastej wdar€Va si€Q do Varietes madame Rimska. !Szlocha€Va i za€Vamywa€Va r€Qce. G€V€Wwny ksi€Qgowy zupe€Vnie "straci€V g€Vow€Q i nie wiedzia€V, co ma jej poradzi€Ћ. A o wp€W€V do jedenastej zjawi€Va si€Q milicja. Jej pierwsze pytanie, zupe€Vnie zreszt€U s€Vuszne, brzmia€Vo: - Co si€Q tu u was dzieje, obywatele? O co chodzi? Personel poda€V ty€Vy, na placu pozosta€V blady, zdenerwowanyWasilij Stiepanowicz. Trzeba by€Vo wreszcie zacz€U€Ћ nazywa€Ћ rzeczy po imieniu i przyzna€Ћ, €Re administracja Varietes w osobach dyrektora,dyrektora finansowego i administratora zagin€Q€Va i nie wiadomo, gdzie si€Q znajduje, €Re konferansjera po wczorajszym seansie odwieziono do szpitala psychiatrycznego i €Re, kr€Wtko m€Wwi€Uc, ten wczorajszy spektakl by€V po prostu skandaliczny. Uspokoiwszy, na ile si€Q da€Vo, szlochaj€Uc€U madame Rimsk€U wyprawiono do domu i zainteresowano si€Q przede wszystkim opowie€Tci€U sprz€Utaczki o tym, w jakim tostanie zasta€Va ona gabinet dyrektora finansowego. Poproszono pracownik€Ww, aby zechcieli powr€Wci€Ћ do swoich zaj€Q€Ћ, a w budynku Varietes zjawi€Vy si€Q niebawem organa €Tledcze, kt€Wrym towarzyszy€V jasnopopielaty, spiczastouchy,muskularny pies o zdumiewaj€Uco m€Udrych €Tlepiach. Pracownicy Varietes od razu zacz€Qli szepta€Ћ po k€Utach, €Re ten pies to niezr€Wwnany Askaro we #w€Vasnej osobie. I tak te€R by€Vo. Poczynania psa wprawi€Vy wszystkich w podziw. Askaro, skoro tylko wbieg€V do gabinetudyrektora finansowego, warkn€U€V, wyszczerzy€V potworne €R€W€Vtawe k€Vy, przywarowa€V i, z jakim€T smutkiem, a zarazem w€Tciek€Vo€Tci€U w €Tlepiach, poczo€Vga€V si€Q w kierunku rozbitego okna. Nagle, przezwyci€Q€Raj€Uc strach, zerwa€V si€Q, wskoczy€V na parapet i dziko, z€Vowrogo zawy€V zadzieraj€Uc ku g€Wrze sw€Wj spiczasty pysk. Nie dawa€Vsi€Q sp€Qdzi€Ћ z parapetu, warcza€V, wzdryga€V si€Q i usi€Vowa€V wyskoczy€Ћ przez okno. Wyprowadzono psa z gabinetu, zaprowadzono go dowestybulu, stamt€Ud przez drzwi frontowe wybieg€V na !ulic€U i przyprowadzi€V id€Ucych za nim na post€Wj taks€Wwek. Napostoju zgubi€V €Tlad, kt€Wrym dot€Ud szed€V. W zwi€Uzku z czym Askara odwieziono. Organa €Tledcze ulokowa€Vy si€Q w gabinecie Warionuchy, tam te€R po kolei zacz€Q€Vy wzywa€Ћ tych wszystkich pracownik€Ww Varietes, kt€Wrzy byli €Twiadkami wczorajszych zaj€T€Ћna seansie. Trzeba tu doda€Ћ, €Re €Tledztwo na ka€Rdym kroku musia€Vo przezwyci€Q€Ra€Ћ !nieprzewidziane trudno€Tci. Ni€Ћ co chwila rwa€Va si€Q w r€Qku. Afisze na przyk€Vad... By€Vy? By€Vy. Ale w nocy zaklejono je nowymi i teraz nie ma ani "jednego, cho€Ћ si€Q powie€T! Sk€Ud"si€Q wzi€U€V ten ca€Vy mag? A kto go tam wie. Zapewne jednak zawarto z nim jak€U€T umow€Q? - Pewnie zawarto - odpowiada€V przej€Qty g€V€Wwny ksi€Qgowy. - Wiec skoro j€U zawarto, to musia€Va przej€T€Ћ przez ksi€Qgowo€T€Ћ? - Bez w€Utpienia - odpowiada€V zdenerwowany Wasilij Stiepanowicz. - Wi€Qc gdzie€R ona jest? - Nie ma - bledn€Uc coraz bardziej i rozk€Vadaj€Uc r€Qce odpowiada€V ksi€Qgowy. I rzeczywi€Tcie, ani w skoroszytach ksi€Qgowo€Tci, ani u dyrektora finansowego, ani u Lichodiejewa, ani u Warionuchy nie by€Vo nawet €Tladu umowy. Jak brzmi nazwisko tego maga? €astoczkin nie wie, nie by€Vo go wczoraj na seansie. Bileterzy nie wiedz€U, kasjerka z kasy biletowej marszczy€Va czo€Vo, marszczy€Va, iarzy! min€Q€Vy ju€R przesz€Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПŸpЏ cЕ5  ђ c6Ёд c{6Ђх 0 cо6Ѓ,Ž cA7ЄЃ6фPЄ7medytowa€Va, wreszcie powiedzia€Va: - Wo... Zdaje si€Q - Woland... A mo€Re nie Woland? Mo€Re i nieWoland. Mo€Re Faland. Stwierdzono, €Re w biurze turystyki zagranicznej o €Radnym Wolandzie ani te€R Falandzie, magu, w og€Wle nie s€Vyszano. Goniec Karpow zezna€V, jakoby ten mag mia€V si€Q zatrzyma€Ћ u Lichodiejewa w domu. Oczywista, pojechano tam natychmiast, ale €Radnego maga tam nie by€Vo. Nie by€Vo !r€Wwnie€R Lichodiejewa. Nie by€Ve#tak€Re s€Vu€R€Ucej Gruni i nikt nie!wiedzia€V, gdzie si€Q podzia€Va. Nikanora Iwanowicza, przewodnicz€Ucego zarz€Udu, !nie ma. Prole€Rniewa te€R nie ma! S€Vowem - jaka€T historia nie z tej ziemi: znikn€Q€Vo ca€Ve kierownictwo administracji teatru, wczoraj odby€V si€Q straszny, skandaliczny seans, a kto go przeprowadzi€V i z czyjej inicjatywy - nie wiadomo. Tymczasem zbli€Ra€Vo si€Q po€Vudnie, a o dwunastej !powinno si€Q otworzy€Ћ kas€Q. Aleo tym, oczywista, nawet mowy by€Ћ nie mog€Vo! Na drzwiach Varietes zaraz wywieszono wielki arkusz kartonu z napisem: €XOdwo€Vuje si€Q dzisiejszy spektakl€Y. W kolejce, poczynaj€Uc od jej czo€Va, zapanowa€Vo podniecenie, ale podenerwowawszy si€Q troch€Q ogonek zacz€U€V si€Q jednak z wolna rozchodzi€Ћ i mniej wi€Qcej po godzinie na Sadowejnie by€Vo po nim ani €Tladu. Organa €Tledcze opu€Tci€Vy Varietes, aby kontynuowa€Ћ swoje prace w innym miejscu, pracownik€Ww zwolniono do dom€Ww zatrzymuj€Uc tylko dy€Rurnych i Varietes zamkn€Q€Vo swe podwoje. Ksi€Qgowy €astoczkin mia€V przed sob€U dwa nie cierpi€Uce zw€Voki zadania. Po pierwsze - pojecha€Ћ do Komisji Nadzoru Widowisk i Rozrywek L€Rejszego Gatunku i z€Vo€Ry€Ћ raport o wczorajszych !zaj€Tciach, a po drugie - wpa€T€Ћ do wydzia€Vu finansowo-widowiskowego, €Reby wp€Vaci€Ћ wczorajsze wp€Vywy z kasy - dwadzie€Tcia jeden tysi€Qcy siedemset jedena€Tcie rubli. Pedantyczny i obowi€Uzkowy Wasilij Stiepanowicz opakowa€Vpieni€Udze w gazet€Q, przewi€Uza€V paczk€Q szpagatem,$w€Vo€Ry€V j€U do teczki i, €Twietnieznaj€Uc instrukcj€Q, poszed€V oczywi€Tcie nie do autobusu ani nie do tramwaju, tylko na post€Wj taks€Wwek. Skoro tylko kierowcy trzech taks€Wwek zobaczyli zmierzaj€Ucego w kierunku postoju pasa€Rera z wypchan€U teczk€U, natychmiast pustymi taks€Wwkami odjechali mu sprzed nosa, nie wiedzie€Ћ czemu ogl€Udaj€Uc si€Q przy tym z w€Tciek€Vo€Tci€U. Zdumiony tym ksi€Qgowy przez d€Vu€Rsz€U chwil€Q stal w os€Vupieniu, nie mog€Uc dociec, co te€R by to mia€Vo znaczy€Ћ. Po trzech minutach podjecha€Va pusta taks€Wwka, kierowca skrzywi€V si€Q na widok pasa€Rera. - Wolny? - zapyta€V €astoczkinodkaszln€Uwszy ze zdumieniem.- Poka€R pan pieni€Udze - nie patrz€Uc na pasa€Rera ze "z€Vo€Tci€U odpowiedzia€V kierowca.Coraz bardziej oszo€Vomiony ksi€Qgowy €Tcisn€U€V pod pach€U drogocenn€U teczk€Q, wyci€Ugn€U€V z portfela czerwo€Sca i pokaza€V go szoferowi. - Nie pojad€Q! - kr€Wtko o€Twiadczy€V kierowca. - Przepraszam bardzo... - zacz€U€V ksi€Qgowy, ale kierowcaprzerwa€V mu: - Tr€Wjek pan nie ma? Zupe€Vnie ju€R zbity z tropu ksi€Qgowy wyj€U€V z portfela dwatrzyrublowe banknoty i pokaza€V je kierowcy. - Wsiadaj pan! - krzykn€U€V taks€Wwkarz i tak trzepn€U€V w chor€Ugiewk€Q taksometru, €Re oma€Vo jej nie z€Vama€V. - Jedziemy. - Zabrak€Vo panu drobnych? - nie€Tmia€Vo zapyta€V ksi€Qgowy. - Drobnych pe€Vna kiesze€S! - zarycza€V szofer i w lusterku ukaza€Vy si€Q jego przekrwione !oczy. - Ju€R trzeci raz dzi€T mi si€Q to zdarza. Innym te€R si€Q zdarza€Vo. Daje taki sukinsyn czerwo€Sca, ja mu cztery !pi€Q€Ћdziesi€Ut reszty. Wysiada, "€Vobuz. Za pi€Q€Ћ minut patrz€Q - zamiast czerwo€Sca etykieta z butelki mineralnej! - W tym miejscu kierowca wypowiedzia€V kilka nie nadaj€Ucych si€Q do druku uwag.- Drugi jecha€V na Zubowski. Czerwoniec. Daj€Q trzy ruble reszty. Wysiad€V. Si€Qgam do portmonetki, a tam - pszczo€Va. W palec mnie !r€Ubn€Q€Va! Ach, ty!... - Szofer zn€Ww wmontowa€V nie nadaj€Ucesi€Q do druku wyrazy. - A czerwo€Sca nie ma. Wczoraj w tym Varietes (nie do druku) jaki€T cholerny magik odstawi€V numer z czerwo€Scami (s€Vowa nie do druku)... !Ksi€Qgowy oniemia€V, nastroszy€V si€Q, zrobi€V tak€U min€Q jakby nawet sam€U nazw€Q €XVarietes€Ys€Vysza€V po raz pierwszy w €Ryciu, i pomy€Tla€V sobie: €XPatrzcie, patrzcie...€Y Przyjechawszy, gdzie nale€Ry, iszcz€Q€Tliwie zap€Vaciwszy za kurs, ksi€Qgowy wszed€V do budynku, ruszy€V korytarzem w stron€Q gabinetu kierownika i !ju€R po drodze zorientowa€V si€Q,€Re przychodzi nie w por€Q. W kancelarii komisji widowisk panowa€Vo zamieszanie. Przebieg€Va ko€Vo ksi€Qgowego go€Sczym z wyba€Vuszonymi oczyma, w chusteczce zsuni€Qtej na ty€V g€Vowy. - Nie ma, nie ma, nie ma! Nie ma, kochani! - krzycza€Va nie wiadomo do kogo. - Marynarkajest i spodnie s€U, ale w marynarce nic nie ma! Znikn€Q€Va w jakich€T drzwiach, zza kt€Wrych zaraz dobieg€Vy brz€Qki t€Vuczonych naczy€S. Z sekretariatu wybieg€V znajomy buchaltera, kierownik pierwszego wydzia€Vu komisji, !ale by€V w takim stanie, €Re nie pozna€V ksi€Qgowego, i zaraz znik€V gdzie€T bez €Tladu. Wstrz€U€Tni€Qty tym wszystkim €astoczkin wszed€V do sekretariatu, przez kt€Wry wchodzi€Vo si€Q do gabinetu przewodnicz€Ucego komisji, i tu popad€V w ostateczne przera€Renie. Zza zamkni€Qtych drzwi gabinetu dobiega€V gromki g€Vos,niew€Utpliwie nale€R€Ucy do Prochora Piotrowicza, przewodnicz€Ucego. €XRuga kogo€T czy co?€Y - pomy€Tla€V stropiony buchalter, obejrza€V si€Q i zobaczy€V taki obrazek - w sk€Wrzanym fotelu, odrzuciwszy g€Vow€Q na oparcie,szlochaj€Uc niepowstrzymanie le€Ra€Va z mokr€U chusteczk€U w d€Voni, wyci€Ugn€Uwszy nogi prawie na €Trodek pokoju, sekretarka osobista przewodnicz€Ucego, pi€Qkna Anna Ryszardowna. Anna Ryszardowna ca€V€U brod€Q mia€Va umazan€U a po jej brzoskwiniowych policzkach !sp€Vywa€Vy z rz€Qs czarne strugi rozwodnionego tuszu. Widz€Uc,€Re kto€T wszed€V, Anna Ryszardowna zerwa€Va si€Q, rzuci€Va si€Q do ksi€Qgowego, !chwyci€Va go za klapy i zacz€Q€Vanim potrz€Usa€Ћ wo€Vaj€Uc jednocze€Tnie: - Chwa€Va Bogu, znalaz€V si€Q przynajmniej jeden odwa€Rny! Wszyscy pouciekali, wszyscy zdradzili! Chod€Њmy, chod€Њmy do niego, ja ju€R nie wiem, co robi€Ћ! - I, nadal szlochaj€Uc, poci€Ugn€Q€Va ksi€Qgowego do gabinetu. Wszed€Vszy tam Wasilij Stiepanowicz przede wszystkim upu€Tci€V teczk€Q, a wszystkie my€Tli w jego g€Vowie stan€Q€Vy d€Qba. Trzeba przyzna€Ћ, €Re powody by€Vy dostateczne. Za ogromnym biurkiem, na kt€Wrym sta€V masywny ka€Vamarz, siedzia€V pusty garnitur i nie umoczonym w atramencie pi€Wrem wodzi€V po papierze. Garnitur by€V w krawacie, z butonierki stercza€Vo mu wieczne pi€Wro, ale ponad ko€Vnierzykiem nie by€Vo ani szyi, ani g€Vowy, z mankiet€Ww nie wychyla€Vy si€Q "d€Vonie. Ubranie pogr€U€Rone by€Vow pracy i w og€Wle nie zauwa€Ra€Vo panuj€Ucego wok€W€V zam€Qtu. S€Vysz€Uc, €Re kto€T "wszed€V, odchyli€Vo si€Q w fotelu i sponad ko€Vnierzyka rozbrzmia€V dobrze ksi€Qgowemuznany g€Vos Prochora Piotrowicza: - O co chodzi? Przecie€R na drzwiach jest napisane, €Re nie przyjmuj€Q. !Pi€Qkna sekretarka wrzasn€Q€Va i za€Vamuj€Uc d€Vonie zawo€Va€Va: - Widzi pan? Widzi pan? Nie ma go! Nie ma! Oddajcie go, oddajcie! Kto€T w€Va€Tnie stan€U€V w drzwiach gabinetu, j€Qkn€U€V i !wybieg€V. Ksi€Qgowy poczu€V, €Re ugi€Q€Vy si€Q pod nim nogi, i !przysiad€V na brze€Rku krzes€Va, nie zapominaj€Uc wszak€Re o podniesieniu teczki. Urodziwa sekretarka skaka€Va wok€W€V buchaltera, szarpa€Va go za marynark€Q i wo€Va€Va: - Ja zawsze, zawsze go #ostrzega€Vam, kiedy si€Q piekli€V! $No i dopiekli€V si€Q! - €­licznotka podbieg€Va do biurka i tkliwym, melodyjnym g€Vosem, troch€Q przez nos, bo by€Va zap€Vakana, zawo€Va€Va: - Prosze€Ska! Gdzie jeste€T? - Kto tu dla pani jest €XProsze€Ska€Y? - jeszcze g€V€Qbiej zapadaj€Uc w fotel "wynio€Tle zasi€Qgn€U€V informacji garnitur. - Nie poznaje! Mnie nie poznaje! Co€T takiego!... - za€Vka€Va sekretarka. - Prosz€Q nie szlocha€Ћ w moim gabinecie! - gniewnie powiedzia€V zapalczywy garnitur w pr€U€Rki i r€Qkawem !przyci€Ugn€U€V do siebie kolejny plik papier€Ww, najwyra€Њniej zamierzaj€Uc napisa€Ћ na ka€Rdym z nich swoj€U decyzj€Q. - Nie, nie mog€Q na to patrzy€Ћ,nie, nie mog€Q! - krzykn€Q€Va Anna Ryszardowna i wybieg€Va do sekretariatu, a za ni€U jak zprocy wypad€V ksi€Qgowy. - Siedz€Q, niech pan sobie wyobrazi - opowiada€Va sekretarka znowu wczepiaj€Uc si€Q w r€Qkaw ksi€Qgowego - a tuwchodzi kot. Czarny, wielki jak hipopotam. Ja, oczywi€Tcie,krzycz€Q na niego: €XA psik!€Y Uciek€V, a zamiast niego wchodzi t€Vu€Tcioch, te€R ma !jaki€T taki koci pysk, i powiada:€XCo to, obywatelko, krzyczycie €Xa psik!€Y na interesant€Ww?€Y - i€R miejsca szast do Prochora Piotrowicza.Ja, oczywi€Tcie, za nim, krzycz€Q: €XCzy pan zwariowa€V?€Y A on jak ostatni cham - prosto do Prochora Piotrowicza i siada w fotelu, naprzeciwko niego. No, i... Prochor Piotrowicz to dusza !cz€Vowiek, ale nerwowy. Uni€Ws€V si€Q, to prawda. Nerwy ma stargane, haruje jak w€W€V - no,c€W€R, wybuchn€U€V: €XCo to za wchodzenie bez zameldowania?€Y A ten bezczelny typ, niech pan sobie!wyobrazi, rozwali€V si€Q w fotelui m€Wwi z u€Tmiechem: €XPrzyszed€Vem, powiada, obgada€Ћ interes€Y. Prochor Piotrowicz znowu si€Q uni€Ws€V: !€XJestem zaj€Qty€Y. A ten, niech pan sobie wyobrazi, na to: €XNieprawda, wcale pan nie jest zaj€Qty€Y... Coo? Wtedy, oczywi€Tcie, sko€Sczy€Va si€Q cierpliwo€T€Ћ Prochora !Piotrowicza, wrzasn€U€V: €XCo to ma znaczy€Ћ? Wyrzuci€Ћ go st€Ud natychmiast, niech mnie !diabli porw€U!€Y A ten, niech pan"sobie wyobrazi, u€Tmiechn€U€V si€Q!i powiada: €XNiech diabli porw€U?$To si€Q da zrobi€Ћ!€Y I - trach! Niezd€U€Ry€Vam nawet krzykn€U€Ћ, patrz€Q, nie ma tego z kocim pyskiem, i sie... siedzi... garnitur... Eeeee! - zawy€Va rozwar€Vszy usta, kt€Wre zupe€Vnie ju€R zatraci€Vy jakikolwiek kontur. Zakrztusi€Va si€Q szlochem, nabra€Va tchu i bluzn€Q€Va zupe€Vnie ju€R od rzeczy: - I pisze, pisze, pisze! Zwariowa€Ћ mo€Rna! Rozmawia przez telefon! Garnitur! Wszyscy pouciekali jak zaj€Uce! #Buchalter sta€V i dygota€V. Ale losprzyszed€V mu z pomoc€U. Spokojnym, rzeczowym krokiem wchodzi€Va do sekretariatu milicja w sile dw€Wch funkcjonariuszy. Na ich"widok €Tlicznotka j€Q€Va szlocha€Ћ!jeszcze gorliwiej, d€Voni€U za€T wskazywa€Va drzwi gabinetu. - Wiecie co, obywatelko, przesta€Scie szlocha€Ћ - spokojnie powiedzia€V jeden z milicjant€Ww, ksi€Qgowy za€T !czuj€Uc, €Re jego obecno€T€Ћ jesttutaj najzupe€Vniej zbyteczna, wyskoczy€V z sekretariatu i po minucie by€V ju€R na €Twie€Rym powietrzu. W g€Vowie mia€V przeci€Ug, hucza€Vo w niej jak w kominie, a w tym huku "mo€Rna by€Vo us€Vysze€Ћ strz€Qpki bileterskich opowie€Tci o wczorajszym kocie, kt€Wry uczestniczy€V w seansie. €XEhe! Czy to aby nie b€Qdzie nasze koci€Utko?€Y Nic nie wsk€Wrawszy w komisji €astoczkin postanowi€V uda€Ћ si€Q do jej oddzia€Vu, kt€Wry mie€Tci€V si€Q w zau€Vku Waga€Skowskim, i €Reby troch€Q si€Q uspokoi€Ћ, drog€Q do oddzia€Vu odby€V piechot€U. Miejski zarz€Ud widowisk, filia komisji, mie€Tci€V si€Q w nadgryzionej z€Qbem czasu willi#w g€V€Qbi podw€Wrza i wyr€W€Rnia€V si€Q porfirowymi kolumnami w westybulu. Nie owe kolumny "wszak€Re, ale to, co si€Q w€Tr€Wd !nich dzia€Vo, robi€Vo owego dnia niesamowite wra€Renie na interesantach. Kilku zagapionych petent€Ww "sta€Vo i patrzy€Vo na p€Vacz€Uc€U !panienk€Q, kt€Wra siedzia€Va przystoliku zawalonym specjalistycznymi dzie€Vkami o tematyce widowiskowej. W tejchwili panienka ta nikogo nie zach€Qca€Va do nabywania tej literatury, na wsp€W€Vczuj€Uce za€T pytania macha€Va tylko r€Qk€U, podczas gdy z g€Wry, z do€Vu i z bok€Ww, ze wszystkichstron urywa€Vy si€Q dzwonki co najmniej dwudziestu zach€Vystuj€Ucych si€Q telefon€Ww. Pop€Vakawszy sobie nieco sprzedawczyni nagle drgn€Q€Va, krzykn€Q€Va histerycznie: - O, znowu! I nieoczekiwanie za€Tpiewa€Va dr€R€Ucym dyszkantem: Morze przes€Vawne, Bajkale ty nasz!... Na schodach zjawi€V si€Q goniec,pogrozi€V komu€T pi€Q€Tci€U i g€Vuchym, bezbarwnym barytonem ci€Ugn€U€V W duecie z dziewoj€U: €ajbo dziurawa, p€Vy€S burzy na przek€Wr!... Do g€Vosu go€Sca przy€V€Uczy€Vy si€Q dalsze g€Vosy, ch€Wr rozrasta€V si€Q, a€R wreszcie pie€T€S zagrzmia€Va we wszystkich pomieszczeniach oddzia€Vu. W najbli€Rszym pokoju, pod sz€Wstk€U, gdzie mie€Tci€Va si€Q rachuba, dominowa€V czyj€T pot€Q€Rny, zachrypni€Qty basso profondo. €Ќagle podarte wci€Ugnijcie na !maszt!... - dar€V si€Q goniec na schodach. €zy p€Vyn€Q€Vy dziewoi po twarzy, pr€Wbowa€Va zacisn€U€Ћ z€Qby, ale usta same si€Q jej "otwiera€Vy i €Tpiewa€Va o oktaw€Q wy€Rej ni€R goniec: Ju€R niedaleko do brzegu... Oniemia€Vych interesant€Ww oddzia€Vu zadziwi€Vo to, €Re "ch€Wrzy€Tci rozsiani przecie€R po r€W€Rnych zak€Utkach budynku, €Tpiewali zadziwiaj€Uco zgodnie, zupe€Vnie jak gdyby ca€Vy ch€Wr sta€V i wpatrywa€V si€Q w niewidzialnego dyrygenta. Przechodnie na Waga€Skowskimzatrzymywali si€Q ko€Vo sztachet ogrodzenia, dziwi€Va ich panuj€Uca w oddziale weso€Vo€T€Ћ. Skoro tylko od€Tpiewano !pierwsz€U zwrotk€Q, €Tpiew urwa€Vsi€Q nagle, jakby na skinienie dyrygenta. Goniec zakl€U€V cicho i uciek€V. Wtedy otworzy€Vy si€Q drzwi frontowe i stan€U€V w nich obywatel w letnim p€Vaszczu, spod kt€Wrego wyziera€V bia€Vy fartuch. Towarzyszy€V mu milicjant. - B€Vagam pana, doktorze, niech pan co€T zrobi! - histerycznie krzykn€Q€Va dziewoja. Sekretarz oddzia€Vu wybieg€V na schody i najwyra€Њniej zap€Voniony ze wstydu, za€Renowany, zacinaj€Uc si€Q zacz€U€V m€Wwi€Ћ: - Widzi pan, doktorze, zdarzy€V si€Q tu przypadek jakiej€T masowej hipnozy i trzeba koniecznie... - Nie "doko€Sczy€V zdania, zacz€U€V si€Q krztusi€Ћ w€Vasnymi s€Vowami i nagle za€Tpiewa€V tenorem: Szy€Vka i Nerczy€Ssk nie straszne nam dzi€T... - Dure€S - krzykn€Q€Va dziewoja,ale nie wyja€Tni€Va, kogo za durnia uwa€Ra, tylko wykona€Va "wysilon€U rulad€Q i sama r€Wwnie€Rza€Tpiewa€Va o Szy€Vce i Nerczy€Ssku. "- Prosz€Q si€Q wzi€U€Ћ w gar€T€Ћ! Prosz€Q przesta€Ћ €Tpiewa€Ћ! - zwr€Wci€V si€Q do sekretarza doktor. Wszystko wskazywa€Vo na to, €Re sekretarz sam wiele by da€V !za to, €Reby przesta€Ћ €Tpiewa€Ћ,$ale w€Va€Tnie nie m€Wg€V przesta€Ћ iwraz z ca€Vym ch€Wrem zakomunikowa€V przechodniom w zau€Vku, €Re w €Xg€Wrach nie !po€Rar€V €Rar€Voczny go zwierz i kule stra€Rnik€Ww chybi€Vy€Y. Skoro tylko zwrotka dobieg€Va ko€Sca, dziewoja pierwsza otrzyma€Va od lekarza swoja porcj€Q waleriany, po czym doktor pop€Qdzi€V za sekretarzem do innych, €Reby ich r€Wwnie€R napoi€Ћ. - Przepraszam, obywatelko - zwr€Wci€V si€Q nagle do dziewoi €astoczkin. - Czy nie odwiedzi€V was czarny kot? - Jaki zn€Ww kot! - gniewnie zawo€Va€Va dziewoja. - Osio€V #siedzi w naszej filii, osio€V! - i doda€Va: - No to co, €Re us€Vyszy, wszystko zaraz opowiem! - I rzeczywi€Tcie opowiedzia€Va, co zasz€Vo. Okaza€Vo si€Q, €Re kierownik oddzia€Vu miejskiego, kt€Wry (zdaniem dziewoi) €Xostatecznie roz€Vo€Ry€V rozrywki l€Rejszego gatunku€Y, mia€V mani€Q organizowania najrozmaitszych k€W€Vek. - Mydli€V oczy kierownictwu! - dar€Va si€Q dziewoja. W ci€Ugu roku kierownik zdo€Va€Vzorganizowa€Ћ k€W€Vko !mi€Vo€Tnik€Ww Lermontowa, k€W€Vkoszachowo-warcabowe, k€W€Vko ping-ponga i k€W€Vko jazdy konnej. Odgra€Ra€V si€Q, €Re do lata zorganizuje jeszcze k€W€Vkos€Vodkowodnych wio€Tlarzy oraz $k€W€Vko alpinist€Ww. I oto dzisiaj, w czasie przerwy obiadowej kierownik wchodzi... - ...i prowadzi pod r€Qk€Q jakiego€T sukinsyna - opowiada€Vo dziewcz€Q - kt€Wrego nie wiadomo sk€Ud wytrzasn€U€V, w kraciastych spodenkach, w p€Qkni€Qtych binoklach i... morda zupe€Vnie nie do przyj€Qcia!... Dziewoja opowiedzia€Va, €Re kierownik z miejsca przedstawi€V go€Tcia wszystkim, kt€Wrzy akurat byli na obiedzie w sto€V€Wwce, jako wybitnego specjalist€Q w dziedzinie organizowania ch€Wr€Ww amatorskich. Twarze niedosz€Vych alpinist€Ww posmutnia€Vy, ale kierownik zaraz zaapelowa€V do wszystkich, by nie upadali na duchu, specjalista za€T €Rartowa€V, dowcipkowa€V i "uroczy€Tcie zapewni€V, i€R €Tpiew zesz€Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBЅ€H cє7ІШ RRW8ЇЏ c€Љ8ЈЩУ c 9ЉŒ)‘ co9Њ4 cв9ЋЗ™6лQd>bufetowemu z€Voty dwuz€Qbny widelec. - Ja... najuprzejmiej... !- Nie, nie, prosz€Q spr€Wbowa€Ћ! Bufetowy przez uprzejmo€T€Ћ !w€Vo€Ry€V kawa€Veczek do ust i odrazu zrozumia€V, €Re mi€Qso, kt€Wre je, jest naprawd€Q bardzo €Twie€Re i, co najwa€Rniejsze, niezwykle smaczne. Ale zajadaj€Uc wonne,smakowite, soczyste mi€Qso, $omal si€Q nie ud€Vawi€V i nie spad€Vpo raz drugi z taboretu. Z s€Usiedniego pokoju wlecia€V wielki ciemny ptak i leciutko musn€U€V skrzyd€Vem €Vysin€Q bufetowego. Kiedy usiad€V na gzymsie kominka obok zegara,#okaza€Vo si€Q, €Re to sowa. €XBo€Rewszechmog€Ucy!... - pomy€Tla€V nerwowy jak wszyscy bufetowi Andrzej Fokicz. - To dopiero mieszkanko!€Y - Pucharek wina? Bia€Ve, czerwone? Wina jakich krain zwyk€V pan pija€Ћ o tej porze? - Najuprzejmiej... jestem niepij€Ucy... - Szkoda! Zatem ma pan mo€Re ochot€Q na partyjk€Q ko€Tci? Czy"te€R woli pan jak€U€T inn€U gr€Q? Karty, domino? - Nie gram - odrzek€V um€Qczony ju€R bufetowy. - To bardzo €Њle - stwierdzi€V "gospodarz. - C€W€R, je€Tli wolno, !przyzna pan, €Re kryje si€Q co€T niedobrego w m€Q€Rczyznach, kt€Wrzy unikaj€U wina, gier, towarzystwa pi€Qknych kobiet iucztowania. Tacy ludzie albo #s€U ci€Q€Rko chorzy, albo w g€V€Qbiduszy nienawidz€U otoczenia. Co prawda zdarzaj€U si€Q wyj€Utki. W€Tr€Wd tych, z kt€Wrymi wypada€Vo mi ucztowa€Ћ, zdarzali si€Q od czasu do czasu niewiarygodni !szubrawcy!... S€Vucham wi€Qc, co pana sprowadza? - Wczoraj by€V pan €Vaskaw pokazywa€Ћ sztuki... - Ja? - zawo€Va€V zdumiony mag.- Pan daruje! Raczy pan chyba€Rartowa€Ћ! Mnie to przecie€R nawet nie przystoi! - Prosz€Q mi wybaczy€Ћ - powiedzia€V speszony bufetowy.!- Ale przecie€R... seans czarnej magii... - Ach, no tak, no tak! C€W€R wi€Qc sprowadza pana do mnie w zwi€Uzku z tym seansem? - Przepraszam najuprzejmiej, !ale o€Tmielam si€Q przypomnie€Ћ, €Re mi€Qdzy innymi polecia€Vy tam z sufitu papierki... - Bufetowy zni€Ry€V g€Vos i obejrza€V si€Q z za€Renowaniem. - No i wszyscy je €Vapali. Przychodzi wi€Qc do mnie do bufetu m€Vody cz€Vowiek, daje czerwo€Sca, ja mu wydaj€Q osiem pi€Q€Ћdziesi€Ut reszty... Potem drugi... - Te€R m€Vody? - Nie, starszy. Przychodzi potem trzeci, czwarty... A ja wszystkim wydaj€Q reszt€Q. A dzisiaj sprawdzam kas€Q - a w kasie zamiast pieni€Qdzy kawa€Vki papieru. Na sto !dziewi€Q€Ћ rubli naci€Qli bufet. !- Aj-ja-jaj! - zawo€Va€V artysta.!- Czy€Rby oni naprawd€Q s€Udzili, €Re to s€U prawdziwe pieni€Udze?Nawet nie dopuszczam do #siebie my€Tli, €Re mogli to zrobi€Ћ €Twiadomie. Zn€Qkany bufetowy spojrza€V zezem, ale nic nie powiedzia€V. - Czy€Rby kanciarze? - zapyta€Vgo€Tcia zaniepokojony mag. - Czy€Rby w€Tr€Wd mieszka€Sc€Ww Moskwy mogli si€Q znale€Њ€Ћ kanciarze? W odpowiedzi bufetowy #u€Tmiechn€U€V si€Q tak gorzko, €Re wszelkie w€Utpliwo€Tci zosta€Vy rozwiane - tak, niew€Utpliwie, w Moskwie zdarzaj€U si€Q kanciarze. !- To pod€Vo€T€Ћ! - oburzy€V si€Q Woland. - Pan jest cz€Vowiekiem ubogim. Prawda? Pan jest ubogi? Bufetowy wci€Ugn€U€V g€Vow€Q w ramiona i od razu sta€Vo si€Q jasne, €Re jest on ubogim cz€Vowiekiem. - Ile wynosz€U pa€Sskie oszcz€Qdno€Tci? Pytanie zadane by€Vo €Ryczliwym tonem, niemniej jednak pytania takiego nie mo€Rna uzna€Ћ za taktowne. Bufetowy zmiesza€V si€Q. - Dwie€Tcie czterdzie€Tci #dziewi€Q€Ћ tysi€Qcy rubli w pi€Qciu oddzia€Vach kasy oszcz€Qdno€Tci - rozleg€V si€Q z s€Usiedniego pokoju p€Qkni€Qty g€Vos - a w domu pod pod€Vog€U dwie€Tcie z€Votych dziesi€Utek. Bufetowego jakby przylutowa€Vo do taboretu. - No, to rzeczywi€Tcie nie s€U pieni€Udze - lekcewa€R€Uco powiedzia€V do swego go€Tcia Woland - chocia€R szczerze m€Wwi€Uc nawet tyle nie jest panu potrzebne. Kiedy ma pan zamiar umrze€Ћ? !Tego bufetowy ju€R nie zni€Ws€V. - Nikt tego wiedzie€Ћ nie mo€Rei nikogo nie powinno to obchodzi€Ћ - powiedzia€V. - Powiedzmy, €Re nikt nie wie - rozleg€V si€Q z gabinetu ten sam wstr€Qtny g€Vos. - Dwumian Newtona, nie wiesz czasem! Umrze on za dziewi€Q€Ћ miesi€Qcy, w przysz€Vym roku, wlutym, na raka w€Utroby w klinice Pierwszego Moskiewskiego Uniwersytetu Pa€Sstwowego na sali numer cztery. Bufetowy z€R€W€Vk€V na twarzy. - Dziewi€Q€Ћ miesi€Qcy... - w zadumie liczy€V Woland. - "Dwie€Tcie czterdzie€Tci dziewi€Q€Ћtysi€Qcy... Po zaokr€Ugleniu wypada dwadzie€Tcia siedem "tysi€Qcy na miesi€Uc... niewiele, ale na skromne utrzymanie wystarczy... Do tego jeszcze te dziesi€Utki... - Dziesi€Utek nie da si€Q "up€Vynni€Ћ - wtr€Uci€V si€Q znowu ten sam g€Vos mro€R€Ucy krew w sercu bufetowego. - Po €TmierciAndrzeja Fokicza dom natychmiast zostanie zburzony, a monety zostan€U przekazane do Banku Narodowego. - Zreszt€U nie radzi€Vbym panu #k€Va€T€Ћ si€Q do kliniki - m€Wwi€V dalej artysta. - Co za sens umiera€Ћ na szpitalnej sali, gdzie s€Vycha€Ћ tylko j€Qki i !rz€Q€Renie €Tmiertelnie chorych? Czy nie lepiej wyda€Ћ uczt€Q za te dwadzie€Tcia siedem tysi€Qcy, a potem za€Ry€Ћ trucizn€U i przenie€T€Ћ si€Q na tamten €Twiat przy d€Њwi€Qkach strun, w€Tr€Wd oszo€Vomionych winem pi€Qknych kobiet i weso€Vych przyjaci€W€V? Bufetowy siedzia€V nieruchomo,bardzo si€Q postarza€V. Ciemne kr€Qgi otoczy€Vy jego oczy, policzki mu obwis€Vy, a dolna szcz€Qka opad€Va. !- Zreszt€U, do€T€Ћ tych marze€S! - zawo€Va€V gospodarz. - Do rzeczy! Niech pan poka€Re te kawa€Vki papieru. Zdenerwowany bufetowy !wyci€Ugn€U€V z kieszeni paczk€Q, wyci€Ugn€U€V j€U i os€Vupia€V - zawini€Qte w gazet€Q le€Ra€Vy czerwonce... - M€Wj drogi, jest pan istotnie niezdr€Ww - wzruszaj€Uc ramionami powiedzia€V Woland. Bufetowy u€Tmiechaj€Uc si€Q dziko wsta€V z taboretu. $- Aa... - powiedzia€V j€Ukaj€Uc si€Q#- a je€Reli one znowu€R... tego... $- Hm... - zamy€Tli€V si€Q artysta - wtedy niech pan znowu do nasprzyjdzie. Serdecznie prosimy, jestem niezmiernie rad, €Re pana pozna€Vem... W tym momencie wyskoczy€V z gabinetu Korowiow, wczepi€V si€Q w d€Vo€S bufetowego, pocz€U€V ni€U potrz€Usa€Ћ b€Vagaj€Uc przy tym Andrzeja Fokicza, aby wszystkim, ale towszystkim przekaza€V jego najserdeczniejsze pozdrowienia. Z trudem zbieraj€Uc my€Tli bufetowy ruszy€V do przedpokoju. - Helia, odprowad€Њ pana! - krzycza€V Korowiow. Znowu ta ruda i go€Va w przedpokoju! Bufetowy $w€Tlizgn€U€V si€Q w drzwi, pisn€U€V "€XDo widzenia!€Y - i poszed€V jak pijany. Zszed€V troch€Q ni€Rej, usiad€V na stopniu, wyj€U€V paczk€Q, sprawdzi€V - czerwonce by€Vy na miejscu. Wtedy z mieszkania na tym !pi€Qtrze, na kt€Wrym przysiad€V, wysz€Va kobieta z zielon€U torb€U. Kiedy zobaczy€Va cz€Vowieka siedz€Ucego na schodach i t€Qpo wpatrzonego !w czerwonce, u€Tmiechn€Q€Va si€Q i powiedzia€Va z zadum€U: - Co za dom! Ten te€R od samego rana pijany... Znowu wybili szyb€Q na schodach! Przyjrza€Va si€Q bufetowemu uwa€Rniej i doda€Va: - E, niekt€Wrzy, jak widz€Q, to siedz€U na pieni€Udzach! !Podzieli€Vby€T si€Q ze mn€U, co? #- Odczep si€Q, na mi€Vo€T€Ћ bosk€U!- przerazi€V si€Q bufetowy i raz-dwa schowa€V banknoty. Kobieta roze€Tmia€Va si€Q. - Ca€Vuj psa w nos, liczykrupo! !Za€Rartowa€Vam... - i posz€Va na d€W€V. Bufetowy powoli wsta€V, #podni€Ws€V r€Qk€Q, €Reby poprawi€Ћ !kapelusz, i przekona€V si€Q, €Re na g€Vowie go nie ma. Okropnie "mu si€Q nie chcia€Vo wraca€Ћ, ale €Ral mu by€Vo kapelusza. Waha€V si€Q przez moment, zawr€Wci€V jednak i zadzwoni€V. - Czego pan jeszcze chce? - zapyta€Va przekl€Qta Helia. - Zostawi€Vem kapelusz... - wyszepta€V bufetowy "wskazuj€Uc swoj€U €Vysin€Q. Helia odwr€Wci€Va si€Q. Bufetowy splun€U€V w my€Tli i zamkn€U€V oczy. Kiedy je otworzy€V, Helia podawa€Va mu kapelusz i !szpad€Q z ciemn€U r€Qkoje€Tci€U. - To nie moje... - szepn€U€V bufetowy odpychaj€Uc szpad€Q ipo€Tpiesznie wk€Vadaj€Uc kapelusz. - Czy€Rby pan przyszed€V bez szpady? - zdziwi€Va si€Q Helia. Bufetowy co€T odburkn€U€V i szybko poszed€V na d€W€V. W tym kapeluszu by€Vo mu, nie wiedzie€Ћ czemu, niewygodnie, za gor€Uco w g€Vow€Q. Andrzej Fokicz zdj€U€V kapelusz, podskoczy€V ze strachu i wyda€Vcichy okrzyk - trzyma€V w r€Qkuaksamitny beret z wylenia€Vym kogucim pi€Wrem. Bufetowy prze€Regna€V si€Q. W tej€Re sekundzie beret zamiaucza€V, przemieni€V si€Q w czarnego kociaka, wskoczy€V z powrotem na g€Vow€Q Andrzeja Fokicza i wszystkimi pazurami wpi€V si€Q w jego €Vysin€Q. Bufetowy wyda€V histeryczny okrzyk zgrozy i pop€Qdzi€V na d€W€V, kociak za€T spad€V mu z g€Vowy i prysn€U€V po schodach na g€Wr€Q. Kiedy bufetowy znalaz€V si€Q pod go€Vym niebem, pobieg€V truchtem do bramy i na zawsze opu€Tci€V piekielny dom numer 302-A. Dok€Vadnie wiadomo, co si€Q dalej dzia€Vo z bufetowym. Kiedy wydosta€V si€Q na ulic€Q, "dziko rozejrza€V si€Q doko€Va jak gdyby czego€T szukaj€Uc. Po chwili by€V ju€R po drugiej stronie ulicy, w aptece. Skoro tylko wyrzek€V: - Prosz€Q mi powiedzie€Ћ... Kobieta za lad€U zawo€Va€Va: "- Przecie€R pan ma ca€V€U g€Vow€Q we krwi! W pi€Q€Ћ minut p€W€Њniej bufetowy by€V ju€R zabanda€Rowany, wiedzia€V ju€R, €Re za najlepszych specjalist€Ww od chor€Wb w€Utroby uwa€Ra si€Q profesor€Ww Bernadskiego i Ku€Њmina, zapyta€V, do kt€Wrego "z nich bli€Rej, oczy zap€Von€Q€Vy !mu rado€Tci€U, kiedy dowiedzia€V si€Q, €Re Ku€Њmin mieszka w s€Usiednim podw€Wrku, w #male€Skiej bia€Vej willi, i w dwie !minuty p€W€Њniej znalaz€V si€Q w owej willi. Domek to by€V staro€Twiecki, alebardzo, bardzo sympatyczny. Bufetowy pami€Qta€V, €Re pierwsz€U spotkan€U tam osob€U !by€Va zgrzybia€Va niania, kt€Wra chcia€Va zaopiekowa€Ћ si€Q jego kapeluszem, poniewa€R jednak Andrzej Fokicz takowego nie posiada€V, niania poruszaj€Uc bezz€Qbnymi szcz€Qkami gdzie€T sobie posz€Va. Zamiast niej, pod lustrem, zdaje si€Q €Re w €Vukowato sklepionym przej€Tciu, objawi€Va si€Q kobieta w €Trednim wieku i z miejsca o€Twiadczy€Va, €Re zapisa€Ћ do profesora mo€Re dopiero na dziewi€Qtnastego, nie wcze€Tniej. Bufetowy b€Vyskawicznie znalaz€V jedyne wyj€Tcie. Spojrza€V gasn€Ucym wzrokiem gdzie€T poza przej€Tcie, tam gdzie w niew€Utpliwej poczekalni siedzia€Vy trzy osoby, i wyszepta€V: - Jestem €Tmiertelnie chory... Kobieta ze zdumieniem popatrzy€Va na zabanda€Rowan€Ug€Vow€Q bufetowego, zawaha€Va si€Q i powiedzia€Va: - Skoro tak... - i wpu€Tci€Va bufetowego do poczekalni. W tej€Re chwili otworzy€Vy si€Q drzwi naprzeciwko i zab€Vys€Vy w nich czyje€T z€Vote binokle. Kobieta w fartuchu powiedzia€Va: - Obywatele, ten chory zostanie przyj€Qty poza kolejk€U. Bufetowy nawet nie zd€U€Ry€V mrugn€U€Ћ, jak znalaz€V si€Q w gabinecie profesora Ku€Њmina. Pod€Vu€Rny pok€Wj nie mia€V w sobie nic lekarskiego, uroczystego ani strasznego. - Co si€Q panu sta€Vo? - przyjemnym g€Vosem zapyta€V profesor Ku€Њmin, z niejakim niepokojem patrz€Uc na zabanda€Rowan€U g€Vow€Q Sokowa.- Przed chwil€U dowiedzia€Vem si€Q z wiarygodnego €Њr€Wd€Va - odpowiedzia€V bufetowy, zdzicza€Vym wzrokiem wpatruj€Uc si€Q w oszklone zdj€Qcie jakiej€T grupy - €Re w lutym przysz€Vego roku umr€Q naraka w€Utroby. B€Vagam, niech pan powstrzyma tego raka. Profesor Ku€Њmin opad€V na wysokie gotyckie oparcie sk€Wrzanego fotela. - Pan daruje, ale nie rozumiem... Czy pan... by€V u lekarza? Dlaczego ma pan zabanda€Rowan€U g€Vow€Q? - U jakiego lekarza?... Zobaczy€Vby pan tego lekarza... - odpowiedzia€V bufetowy i "zacz€U€V nagle szcz€Qka€Ћ z€Qbami.- A na g€Vow€Q prosz€Q nie zwraca€Ћ uwagi, g€Vowa nic do tego nie ma... Niech pan plunie na g€Vow€Q, ona nie ma z tym !nic wsp€Wlnego... Rak w€Utroby - prosz€Q go powstrzyma€Ћ... - Pan wybaczy, ale kto to panu powiedzia€V!? - Niech mu pan wierzy! - p€Vomiennie poprosi€V bufetowy. - Ju€R on dobrze wie, co m€Wwi! - Nic nie rozumiem! - wzruszaj€Uc ramionami i odje€Rd€Raj€Uc z fotelem od biurka m€Wwi€V profesor. - Sk€Ud€Re kto€T mo€Re wiedzie€Ћ, kiedy pan umrze? Tym bardziej€Re, jak rozumiem, to nie jest lekarz! - Na sali numer cztery - odpowiedzia€V Andrzej Fokicz. Wtedy profesor popatrzy€V na swego pacjenta, na jego g€Vow€Q, na wilgotne spodnie i !pomy€Tla€V: €XWariat, no, tego mitu jeszcze brakowa€Vo...€Y Zapyta€V: - Pije pan w€Wdk€U? - Nigdy do ust nie wzi€U€Vem - odpowiedzia€V bufetowy. W chwil€Q p€W€Њniej le€Ra€V rozebrany na ceratowej kozetce, a profesor ugniata€V mu brzuch. Nale€Ry tu doda€Ћ, €Re Andrzej Fokicz znacznie powesela€V. Profesor zapewni€V go kategorycznie, €Re teraz, a w ka€Rdym razie w obecnej chwili, nie ma €Radnych objaw€Ww nowotworu, ale je€Reli... je€Reli nastraszony przez jakiego€T szarlatana pacjent tak bardzo si€Q obawiaraka, to trzeba zrobi€Ћ wszystkie analizy... #Profesor pisa€V co€T, wyja€Tnia€V, !dok€Ud nale€Ry p€Wj€T€Ћ i co tam #nale€Ry zanie€T€Ћ... Poza tym da€V Andrzejowi Fokiczowi karteczk€Q do neurologa, profesora Bourre'a, twierdzi€V bowiem, €Re system nerwowy bufetowego jest w fatalnym stanie. - Ile jestem panu winien, profesorze? - subtelnym, dr€R€Ucym g€Vosem zapyta€V bufetowy wyci€Ugaj€Uc gruby portfel. - Ile pan uwa€Ra - oschle odpowiedzia€V profesor. Bufetowy wyj€U€V trzydzie€Tci "rubli, wy€Vo€Ry€V je na st€W€V, a nast€Qpnie nieoczekiwanym mi€Qkkim ruchem, jak gdyby "pos€Vugiwa€V si€Q koci€U €Vapk€U, postawi€V na czerwo€Scach !pobrz€Qkuj€Ucy s€Vupek owini€Qty w star€U gazet€Q. - A to co takiego? - zapyta€V Ku€Њmin i podkr€Qci€V w€Usa. - Niech pan nie wzgardzi, panie profesorze - wyszepta€V bufetowy. - B€Vagam, niech panzatrzyma raka! - Prosz€Q natychmiast zabra€Ћ to z€Voto - powiedzia€V dumny zsiebie profesor. - Niech pan lepiej leczy nerwy. Prosz€Q od razu jutro odda€Ћ mocz do analizy, prosz€Q nie pi€Ћ zbyt !wiele herbaty i je€T€Ћ zupe€Vnie bez soli. - Nawet zupy nie soli€Ћ? - zapyta€V bufetowy. - Niczego nie soli€Ћ - poleci€V profesor. - Ech! - czule patrz€Uc na profesora, zabieraj€Uc dziesi€Utki i sun€Uc ty€Vem w kierunku drzwi sm€Qtnie wykrzykn€U€V bufetowy. Pacjent€Ww profesor tego wieczora mia€V niewielu, z nadej€Tciem zmierzchu wyszed€Vostatni z nich. Zdejmuj€Uc fartuch profesor spojrza€V na to miejsce, na kt€Wrym bufetowy zostawi€V czerwonce,i zobaczy€V, €Re nie ma tam €Radnych banknot€Ww, le€R€U natomiast na biurku trzy etykietki z butelek €XAbrau -Durso€Y. - Diabli wiedz€U, co to takiego!- zamrucza€V Ku€Њmin ci€Ugn€Uc za sob€U po pod€Vodze fartuch istudiuj€Uc papierki. - Okazuje si€Q, €Re to by€V nie tylko schizofrenik, ale tak€Re oszust!Ale nie mog€Q zrozumie€Ћ, czegoon m€Wg€V chcie€Ћ ode mnie? Czy€Rby przyszed€V po skierowanie na analiz€Q moczu? Oo! Na pewno ukrad€V palta! - i profesor rzuci€V si€Q do przedpokoju zapominaj€Uc w€Vo€Ry€Ћ w r€Qkaw fartucha drug€U r€Qk€Q. - Pani Kseniu! - przenikliwym g€Vosem krzykn€U€V w drzwiach przedpokoju. - Niech pani sprawdzi, czy s€U palta? "Okaza€Vo si€Q, €Re palta s€U. Ale za to, kiedy profesor zrzuciwszy nareszcie z siebie fartuch wr€Wci€V do biurka, stan€U€V jak wryty nie mog€Uc oderwa€Ћ oczu od biurka. Tam, gdzie przed chwil€U le€Ra€Vy etykietki, siedzia€V teraz czarny kociak-sierotka, !pyszczek mia€V nieszcz€Q€Tliwy i miaucza€V nad spodeczkiem mleka. - Co to takiego, o Bo€Re?! To !przecie€R... - i Ku€Њmin poczu€V ch€V€Wd na karku. Na cichy i €Ra€Vosny okrzyk profesora przybieg€Va Ksenia Nikitiszna i z miejsca uspokoi€Va go zapewniaj€Uc, €Re !to kt€Wry€T z pacjent€Ww musia€V !podrzuci€Ћ kotka, co si€Q cz€Qstoprzydarza profesorom. - Powodzi si€Q im na pewno nienajlepiej - wyja€Tni€Va Ksenia Nikitiszna - no, a u nas, oczywi€Tcie... Zacz€Qli si€Q zastanawia€Ћ, kto !by to m€Wg€V zrobi€Ћ. Podejrzeniepad€Vo na staruszk€Q z wrzodem €Ro€V€Udka. - Ona, oczywi€Tcie - m€Wwi€Va Ksenia Nikitiszna - my€Tli: tak czy owak €Tmier€Ћ mi pisana, a kociaka szkoda. - Przepraszam! - krzykn€U€V Ku€Њmin. - A co z mlekiem?... Te€R staruszka przynios€Va? Razem ze spodeczkiem, tak? Przynios€Va w buteleczce, a tu wyla€Va na spodek - wyt€Vumaczy€Va Ksenia Nikitiszna. - W ka€Rdym razie prosz€Q zabra€Ћ i kociaka, i spodek - powiedzia€V Ku€Њmin i !odprowadzi€V Kseni€Q Nikitiszn€Q do drzwi. Kiedy wr€Wci€V, sytuacja uleg€Va ju€R zmianie. Wieszaj€Uc fartuch na gwo€Њdziu profesor us€Vysza€V €Tmiech na podw€Wrku. Wyjrza€V iny i poda€V Za ew zesz€Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBИ€V cЕ>Йж 0 ?К Ј c€%?ЛЎQ cˆ?Мџ"X cы?НW. cN@Оk918Б@oczywi€Tcie os€Vupia€V. Przez podw€Wrko bieg€Va w stron€Q oficyny dama w samej tylko koszuli. Profesor wiedzia€V nawet, jak si€Q owa dama nazywa - Maria Aleksandrowna.Jaki€T ch€Vopiec €Tmia€V si€Q. - Co to ma by€Ћ? - powiedzia€V z dezaprobat€U Ku€Њmin. W tym momencie za €Tcian€U w pokoju jego c€Wrki patefon #zagra€V fokstrota €XAlleluja€Y i w tej€Re chwili za profesorskimi "plecami rozleg€Vo si€Q €Ћwierkanie#wr€Wbla. Ku€Њmin odwr€Wci€V si€Q i zobaczy€V, €Re po jego biurku skacze sobie ogromny wr€Wbel. €XHm... tylko spokojnie! - pomy€Tla€V profesor - ptak wlecia€V, kiedy odchodzi€Vem od okna. Wszystko w porz€Udku!€Y - zaleci€V sobie czuj€Uc, €Re wszystko jest w najzupe€Vniejszym nieporz€Udku,i to g€V€Wwnie z powodu tego wr€Wbla. Kiedy profesor przyjrza€V mu si€Q, od razu spostrzeg€V, €Re wr€Wbel ten to nie jest zwyczajny wr€Wbel. Obmierz€Vy ptak chroma€V na lew€U €Vapk€Q, najwyra€Њniej wyma€Vpia€V si€Q, pow€V€Wczy€V nog€U, wybija€V synkopy, jednym s€Vowem, ta€Sczy€V fokstrota przy d€Њwi€Qkach patefonu niczym pijany przy barze, zachowywa€V si€Q tak po chamsku, jak tylko potrafi€V, i obel€Rywie patrzy€V na profesora. D€Vo€S Ku€Њmina spocz€Q€Va na aparacie telefonicznym, profesor mia€V zamiar zadzwoni€Ћ do swego kolegi Bourre'a, chcia€V go zapyta€Ћ, co by te€R mog€Vy oznacza€Ћ tego rodzaju wr€Wbelki w wiekulat sze€T€Ћdziesi€Qciu i co to znaczy, je€Reli do tego nagle cz€Vowiekowi zaczyna si€Q kr€Qci€Ћ w g€Vowie? Tymczasem wr€Wbel usiad€V na ofiarowanym niegdy€T profesorowi ka€Vamarzu, napaskudzi€V do niego (ja nie $€Rartuj€Q!), nast€Qpnie wzbi€V si€Q w g€Wr€Q, zawis€V w powietrzu, po czym z rozp€Qdu, dziobem niczym ze stali, uderzy€V w szk€Vo fotografii przedstawiaj€Ucej grono absolwent€Ww uniwersytetu z roku 1894, rozbi€V to szk€Vo na drobne kawa€Vki i wyfrun€U€V przez okno. Profesor zmieni€V decyzj€Q i zamiast zadzwoni€Ћ do profesora Bourre'a zadzwoni€V do wypo€Ryczalni pijawek, powiedzia€V, €Re m€Wwi profesor Ku€Њmin, i poprosi€V, by mu niezw€Vocznie przys€Vano pijawki do domu, Od€Vo€Ry€V #s€Vuchawk€Q, zn€Ww odwr€Wci€V si€Q do biurka i wrzasn€U€V. Za biurkiem w czepku siostry !mi€Vosierdzia siedzia€Va kobieta z torb€U, a na torbie napisane "by€Vo: €Xpijawki€Y. Krzyk wyrwa€V !si€Q profesorowi, kiedy spojrza€Vna usta kobiety - by€Vy to m€Qskie usta, wykrzywione od ucha do ucha i stercza€V z nich!kie€V. Oczy siostry by€Vy martwe.- Pieni€U€Rki si€Q schowa - m€Qskim basem powiedzia€Va siostra. - Po co maj€U si€Q tu poniewiera€Ћ - ptasi€U €Vap€U zgarn€Q€Va etykietki i powoli rozp€Vyn€Q€Va si€Q w powietrzu. Min€Q€Vy dwie godziny. Profesor Ku€Њmin siedzia€V na swoim €V€W€Rku w sypialni, pijawki wisia€Vy mu na skroniach, za uszami i na szyi. W nogach €V€W€Rka siedzia€V na jedwabnej ko€Vdrze siwow€Usy profesor Bourre, patrzy€V na Ku€Њmina ze wsp€W€Vczuciem i pociesza€V go, €Re wszystko to g€Vupstwo. W oknie by€Va ju€R noc. Nie wiemy, jakie jeszcze przedziwne rzeczy dzia€Vy si€Q w Moskwie tej nocy, i oczywi€Tcie nie zamierzamy tego docieka€Ћ, tym bardziej €Re czas ju€R, aby€Tmy przeszli do drugiej cz€Q€Tci tej jak€Re prawdziwej opowie€Tci. Za mn€U, czytelniku! €А€Б€В€Г€Д€Е€Ж€З€И€Й€К€Л€М€Н€О€П€Р€С€Т€У€Ф€Х€Ц€Ч€Ш€Щ€Ъ€Ы€Ь€Э€Ю€Я€а€б€в€г€д€е€ж€з€и€й€к€л€м€н€о€п€р€с€т€у€ф€х€ц€ч€ш€щ€ъ€ы€ь€э€ю€я€№€ё€ђ€ѓ€є€ѕ€і€ї€ј€љ€њ€ћ€ќ€§€ў€џ19. Ma€Vgorzata "Za mn€U, czytelniku! Kt€W€R to ci powiedzia€V, €Re nie ma ju€R na €Twiecie prawdziwej, wiernej, wiecznej mi€Vo€Tci? A niech€Re wyrw€U temu k€Vamcy jego plugawy j€Qzyk! Za mn€U, czytelniku m€Wj, "pod€U€Raj za mn€U, a ja ci uka€R€Qtak€U mi€Vo€T€Ћ! !O, nie! Mistrz by€V w b€V€Qdzie, kiedy w lecznicy, gdy przemija€Va p€W€Vnocna godzina, m€Wwi€V Iwanowi z gorycz€U, €Re ona zapomnia€Va go ju€R. Tak sta€Ћ si€Q nie mog€Vo. Oczywi€Tcie, €Re nie zapomnia€Vao nim. Zdrad€Њmy przede wszystkim tajemnic€Q, kt€Wrej mistrz nie zechcia€V zdradzi€Ћ Iwanowi. Ukochana mistrza mia€Va na imi€Q Ma€Vgorzata. Wszystko, coopowiada€V o niej nieszcz€Qsnemu poecie, by€Vo szczer€U prawd€U. Opisa€V sw€U ukochan€U wiernie. Ma€Vgorzata "by€Va pi€Qkna i m€Udra. I jeszcze jedno trzeba tutaj doda€Ћ - mo€Rna stwierdzi€Ћ z ca€Vym przekonaniem, €Re jest wiele kobiet, kt€Wre nie wiem co !da€Vyby za to, aby zamieni€Ћ si€Qz Ma€Vgorzat€U. Trzydziestoletnia bezdzietna Ma€Vgorzata by€Va €Ron€U wybitnego specjalisty, kt€Wry wdodatku dokona€V pewnego odkrycia o og€Wlnopa€Sstwowym !znaczeniu. Jej m€U€R by€V m€Vody,przystojny, dobry, uczciwy i uwielbia€V €Ron€Q. Ma€Vgorzata zajmowa€Va z m€Q€Rem ca€Ve #pi€Qtro pi€Qknej willi stoj€Ucej w ogrodzie przy jednej z uliczek w pobli€Ru Arbatu. Uroczy zak€Utek! Ka€Rdy mo€Re si€Q o tym sam przekona€Ћ, je€Tli tylkozechce si€Q uda€Ћ do owego !ogrodu. Niech€Re si€Q zwr€Wci do mnie, ja mu podam adres, wska€R€Q drog€Q, willa stoi do dzi€T. Ma€Vgorzacie nigdy nie brakowa€Vo pieni€Qdzy. Mog€Va kupi€Ћ wszystko, na co mia€Va ochot€Q. W€Tr€Wd znajomych jej m€Q€Ra by€Vo wielu interesuj€Ucych ludzi. Ma€Vgorzata nigdy nie dotkn€Q€Vaprymusa, nie zazna€Va udr€Qk wsp€Wlnego mieszkania. #S€Vowem... czy by€Va szcz€Q€Tliwa? Ani przez chwil€Q! Odk€Ud maj€Uc lat dziewi€Qtna€Tcie wysz€Va za #m€U€R i trafi€Va do tej willi, nie zazna€Va szcz€Q€Tcia. O bogowie,o bogowie moi! Czeg€W€R jeszczebrakowa€Vo tej kobiecie, w kt€Wrej oczach jarzy€Vy si€Q nieustannie jakie€T niepoj€Qte ogniki? Czeg€W€R jeszcze trzebaby€Vo tej leciutko zezuj€Ucej wied€Њmie, kt€Wra wtedy, na wiosn€Q, nios€Va bukiet mimozy? Nie wiem, nie mam poj€Qcia. M€Wwi€Va zapewne prawd€Q - potrzebny by€V jej on, mistrz, awcale nie €Radna gotycka willa ani w€Vasny ogr€Wdek, ani pieni€Udze. M€Wwi€Va prawd€Q - ona go kocha€Va. Nawet mnie, rzetelnemu sprawozdawcy, ale przecie€R cz€Vowiekowi postronnemu, serce si€Q €Tciska, kiedy !pomy€Tl€Q, co czu€Va Ma€Vgorzata,kiedy nast€Qpnego dnia przysz€Va do domku mistrza (na!szcz€Q€Tcie nie zd€U€Rywszy si€Q !rozm€Wwi€Ћ z m€Q€Rem, kt€Wry nie wr€Wci€V w zapowiedzianym #terminie) i dowiedzia€Va si€Q, €Re mistrza ju€R nie ma. Zrobi€Va wszystko, €Reby czegokolwiek !si€Q o nim dowiedzie€Ћ, i, rzecz jasna, nie dowiedzia€Va si€Q #niczego. Wr€Wci€Va wi€Qc do willi i mieszka€Va tam nadal. Ale skoro tylko z trotuar€Ww i z jezdni znikn€U€V brudny €Tnieg, skoro tylko zad€U€V w lufciki niespokojny, nios€Ucy lekki zapach zgnilizny, wiosenny wiatr, Ma€Vgorzata zat€Qskni€Va silniej ni€R w zimie. Cz€Qsto d€Vugo i gorzko p€Vaka€Va potajemnie. Nie wiedzia€Va, kogo kocha - €Rywego czy zmar€Vego? A im wi€Qcej mija€Vo rozpaczliwych dni, tym cz€Q€Tciej, zw€Vaszcza o zmierzchu, powraca€Va my€Tl, €Re jest zwi€Uzana z kim€T, kto nie €Ryje. Musia€Va albo zapomnie€Ћ o nim, albo umrze€Ћ sama. Przecie€R tak nie spos€Wb €Ry€Ћ! Tak nie mo€Rna! Zapomnie€Ћ o nim, za wszelk€U cen€Q zapomnie€Ћ! Ale nieszcz€Q€Tcie na tym w€Va€Tnie polega, €Re zapomnie€Ћ o nim nie umie. - Tak, tak, tak, pope€Vni€Vam ten sam b€V€Ud - m€Wwi€Va Ma€Vgorzata siedz€Uc przy piecu i patrz€Uc w ogie€S rozpalony napami€Utk€Q owego ognia, kt€Wry p€Von€U€V w€Wwczas, gdy mistrz pisa€V Poncjusza Pi€Vata - dlaczego wtedy w nocy zostawi€Vam go samego? Dlaczego? Przecie€R to by€Vo szale€Sstwo! Wr€Wci€Vam nazajutrz, uczciwie, tak jak obieca€Vam, ale by€Vo ju€R za p€W€Њno. Tak, wr€Wci€Vam za p€W€Њno, jak ten nieszcz€Qsny Mateusz Lewita! Wszystkie te s€Vowa by€Vy oczywi€Tcie niedorzeczne, bo i !c€W€R, prawd€Q m€Wwi€Uc, by si€Q zmieni€Vo, gdyby zosta€Va tamtej nocy u mistrza? Czyby go ocali€Va? To €Tmieszne! - mogliby€Tmy zawo€Va€Ћ, ale przecie€R nie uczynimy tego w obecno€Tci doprowadzonej do ostatecznej rozpaczy kobiety.Tego samego dnia, kiedy powsta€V ca€Vy €Ww niedorzecznyzam€Qt spowodowany zjawieniem si€Q w Moskwie czarnego maga, w pi€Utek, kiedy przep€Qdzono i wys€Vano zpowrotem do Kijowa wujaszka Berlioza, kiedy aresztowano ksi€Qgowego i kiedy wydarzy€Vo si€Q jeszcze mn€Wstwo nonsensownych i niepoj€Qtych rzeczy, Ma€Vgorzata obudzi€Va si€Q oko€Vo po€Vudnia w swojej "sypialni, kt€Wrej p€W€Vokr€Ug€Ve, trzyskrzyd€Vowe okno znajdowa€Vo si€Q w wie€Ryczce willi. Obudziwszy si€Q nie zap€Vaka€Va,jak to si€Q cz€Qsto zdarza€Vo, obudzi€Va si€Q bowiem z przeczuciem, €Re dzi€T wreszcie"co€T si€Q wydarzy. Z€Vapawszy si€Qna tym przeczuciu zacz€Q€Va je w sobie podsyca€Ћ i piastowa€Ћ $boj€Uc si€Q, by jej nie opu€Tci€Vo. - Wierz€Q! - szepta€Va "uroczy€Tcie. - Wierz€Q! Co€T si€Q wydarzy! Nie mo€Re si€Q nie wydarzy€Ћ, bo i za jakie to przewiny, prawd€Q m€Wwi€Uc, !mia€Vabym cierpie€Ћ do€Rywotni€U m€Qk€Q? Przyznaj€Q, k€Vama€Vam, oszukiwa€Vam, €Ry€Vam potajemnym €Ryciem, kt€Wre ukrywa€Vam przed lud€Њmi, ale przecie€R nie mo€Rna kara€Ћ za to a€R tak okrutnie!... !Niew€Utpliwie co€T si€Q wydarzy, poniewa€R nic nie mo€Re trwa€Ћ wiecznie. A poza tym m€Wj sen by€V proroczy, dam za to g€Vow€Q... Tak szepta€Va Ma€Vgorzata patrz€Uc na wype€Vniaj€Uce si€Q s€Vo€Scem p€Usowe zas€Vony, ubieraj€Uc si€Q po€Tpiesznie, rozczesuj€Uc przed potr€Wjnym !lustrem kr€Wtkie kr€Qcone w€Vosy.Sen, kt€Wry si€Q tej nocy przy€Tni€V Ma€Vgorzacie, by€V rzeczywi€Tcie niezwyk€Vy. Rzeczw tym, €Re w okresie jej zimowej udr€Qki ani razu nie "przy€Tni€V jej si€Q mistrz. W nocyzostawia€V j€U w spokoju, m€Qczy€Va si€Q tylko we dnie. A dzi€T nagle si€Q przy€Tni€V. Przy€Tni€Va si€Q Ma€Vgorzacie "jaka€T okolica, kt€Wrej nie zna€Va- beznadziejna, pos€Qpna, pod pochmurnym niebem wczesnej wiosny. Przy€Tni€Vo jej si€Q strz€Qpiaste, rozp€Qdzone, szarusie€Skie niebo, a pod tym niebem niema chmara gawron€Ww. Jaki€T ko€Tlawy mostek, pod mostkiem m€Qtna wiosenna rzeczu€Vka. Sm€Qtne, n€Qdzarskie, na wp€W€V nagie drzewa. Samotna osika, a dalej- wpo€Tr€Wd drzew za jakim€T warzywnikiem - domek z bierwion: ni to kuchnia w ogrodzie, ni to €Va€Њnia, ni to diabli wiedz€U co! I oto, wyobra€Њcie sobie, otwieraj€U si€Q drzwi tego domku z bierwion i staje w nich on. To do€T€Ћ daleko, ale wida€Ћ go wyra€Њnie. Jest obdarty, trudno si€Q zorientowa€Ћ, co w€Va€Tciwie ma na sobie. Potargany, nie ogolony. Oczy smutne, pe€Vne l€Qku. Przywo€Vuje j€U ruchem r€Qki, wzywa do siebie. Ma€Vgorzata zach€Vystuj€Uc si€Q martwym powietrzem pobieg€Va ku niemu skacz€Uc z k€Qpy na k€Qp€Q i wtedy si€Q obudzi€Va. €XSen ten mo€Re oznacza€Ћ tylkojedno z dwojga - rozmy€Tla€Va -!je€Reli nie €Ryje, a wzywa€V mniedo siebie, to znaczy, €Re przyszed€V po mnie i €Re "niebawem umr€Q. Ale je€Reli €Ryje,to sen mo€Re znaczy€Ћ tylko jedno - €Re chcia€V mi o sobie przypomnie€Ћ! Chce powiedzie€Ћ,€Re si€Q jeszcze zobaczymy... Tak, zobaczymy si€Q bardzo nied€Vugo!€Y Ma€Vgorzata, ci€Ugle jeszcze w !stanie podniecenia, ubra€Va si€Q !i zacz€Q€Va wmawia€Ћ sobie, €Re wgruncie rzeczy wszystko bierze bardzo dobry obr€Wt, a takie momenty trzeba umie€Ћ uchwyci€Ћ i wykorzysta€Ћ. M€U€R wyjecha€V na delegacj€Q na ca€Ve trzy dni. Przez ca€Ve trzy doby b€Qdzie pozostawiona samej sobie, nikt nie przeszkodzi jejrozmy€Tla€Ћ, o czym tylko b€Qdzie chcia€Va, marzy€Ћ, o czym jej si€Q €Rywnie podoba. Wszystkie pi€Q€Ћ pokoi na pi€Qtrze willi, ca€Ve to mieszkanie, kt€Wrego "pozazdro€Tci€Vyby jej dziesi€Utki tysi€Qcy ludzi w Moskwie, jest do jej wy€V€Ucznej dyspozycji. Ale uzyskawszy na ca€Ve trzy dni wolno€T€Ћ Ma€Vgorzata z ca€Vego tego wspania€Vego mieszkania wybra€Va miejsce bynajmniej nie najwspanialsze.Napiwszy si€Q herbaty przesz€Vado ciemnego pokoiku bez okien, w kt€Wrym przechowywano walizki i gdzie sta€Vy dwie wielkie szafy pe€Vneprzer€W€Rnych rupieci. !Przykucn€Q€Va, wysun€Q€Va doln€U szuflad€Q pierwszej z tych szaf i spod sterty €Tcink€Ww jedwabiuwyj€Q€Va t€Q jedyn€U cenn€U rzecz, jaka jej zosta€Va w €Ryciu. Ma€Vgorzata trzyma€Va w r€Qku stary oprawny w br€Uzow€Usk€Wr€Q album, w kt€Wrym by€Vo zdj€Qcie mistrza, ksi€U€Reczk€Q !oszcz€Qdno€Tciow€U na jego imi€Q,na kt€Wrej by€Vo dziesi€Q€Ћ tysi€Qcy, zaprasowane mi€Qdzy kawa€Vkami bibu€Vki do papieros€Ww p€Vatki zasuszonej $r€W€Ry i cz€Q€T€Ћ du€Rego brulionu, zapisanego na maszynie i nadpalonego u do€Vu. Wr€Wciwszy z tymi skarbami do !sypialni, Ma€Vgorzata zatkn€Q€Va fotografi€Q za trzycz€Q€Tciowe lustro i mniej wi€Qcej przez godzin€Q siedzia€Va trzymaj€Uc na kolanach uszkodzony przez ogie€S brulion, kartkuj€Uc go i czytaj€Uc po wielekro€Ћ to, co po spaleniu nie mia€Vo ju€R ani pocz€Utku, ani ko€Sca: €X...Ciemno€T€Ћ, kt€Wra nadci€Ugn€Q€Va znad Morza €­r€Wdziemnego, okry€Va znienawidzone przez procuratora miasto. Znikn€Q€Vy wisz€Uce mosty, €V€Ucz€Uce $€Twi€Utyni€Q ze straszliw€U wie€R€U Antoniusza, otch€Va€S zwali€Va si€Q z niebios i poch€Von€Q€Va skrzydlatych bog€Ww ponad hipodromem, pa€Vac Hasmonejski wraz z jego strzelnicami, bazary, karawanseraje, zau€Vki, stawy...Jeruszalaim, wielkie miasto, znikn€Q€Vo, jak gdyby nigdy nie istnia€Vo...€Y Ma€Vgorzata chcia€Va czyta€Ћ dalej, ale dalej opr€Wcz nier€Wwno wystrz€Qpionego zw€Qglonego papieru nie by€Vo ju€R nic. Ocieraj€Uc €Vzy od€Vo€Ry€Va brulion, wspar€Va !€Vokcie na toaletce i d€Vugo tak siedzia€Va naprzeciw swego lustrzanego odbicia nie spuszczaj€Uc oczu ze zdj€Qcia. Potem €Vzy obesch€Vy. Ma€Vgorzata starannie posk€Vada€Va sw€Wj skarb i w ciemnym pokoju d€Њwi€Qcznie szcz€Qkn€U€V zamek. Ma€Vgorzata wk€Vada€Va w przedpokoju palto, chcia€Va wyj€T€Ћ na spacer. €­liczna Natasza, jej s€Vu€R€Uca, zapyta€Va, co ma zrobi€Ћ na drugie danie, a otrzymawszy odpowied€Њ, €Re jest to oboj€Qtne, a€Reby si€Q troch€Q rozerwa€Ћ, zacz€Q€Va rozmow€Q zesw€U chlebodawczyni€U opowiadaj€Uc jej B€Wg wie co, na przyk€Vad, €Re wczoraj w teatrze sztukmistrz wyczynia€Vtakie sztuki, €Re wszystkim oko zbiela€Vo, ka€Rdemu dawa€V za darmo po dwa flakony zagranicznych perfum i po€Sczochy, a potem, jak seans si€Q sko€Sczy€V, publika "wysz€Va na ulic€Q i patrze€Ћ, a tuwszyscy s€U golusie€Scy! Ma€Vgorzata opad€Va na krzes€Vo w przedpokoju pod lustrem i zanios€Va si€Q €Tmiechem. - Natasza! Jak ci nie wstyd - m€Wwi€Va - umiesz czyta€Ћ i pisa€Ћ, jeste€T m€Udra dziewczyna... W kolejkach !plot€U diabli wiedz€U co, a ty to powtarzasz! !Natasza obla€Va si€Q rumie€Scem iz wielkim €Rarem zaprotestowa€Va, €Re to wcale nie €Radne €Vgarstwo, €Re na w€Vasne oczy widzia€Va dzisiaj wspo€Rywczym na Arbacie jedn€U obywatelk€Q, kt€Wra przysz€Va dosklepu w pantoflach, a jak !posz€Va do kasy p€Vaci€Ћ, to jej pantofle znikn€Q€Vy z n€Wg i zosta€Va w samych po€Sczochach. Oczy wyba€Vuszy€Va, a na pi€Qcie dziura! A to by€Vy zaczarowane pantofle w€Va€Tnie z tego seansu. - I tak posz€Va? - I tak posz€Va! - wo€Va€Va Natasza czerwieni€Uc si€Q coraz"bardziej, €Re jej nie wierz€U. - Awczoraj, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna, to milicja ze stu ludzi wieczorem zabra€Va. Obywatelki z tego seansu biega€Vy po Twerskiej w samych reformach. Ta pocieszna rozmowa zako€Sczy€Va si€Q mi€V€U dla Nataszy niespodziank€U. !Ma€Vgorzata posz€Va do sypialni i"wr€Wci€Va nios€Uc par€Q po€Sczoch i flakon wody kolo€Sskiej. Powiedziawszy Nataszy, €Re tak€Re chce pokaza€Ћ sztuk€Q, podarowa€Va jej zar€Wwno po€Sczochy, jak wod€Q kolo€Ssk€U"i powiedzia€Va, €Re prosi tylko o jedno - €Reby Natasza nie biega€Va w samych po€Sczochach po Twerskiej i €Reby nie s€Vucha€Va tego, co !wygaduje Daria. Pani i s€Vu€R€Ucauca€Vowa€Vy si€Q i rozsta€Vy. Osun€Uwszy si€Q na wygodne mi€Qkkie oparcie fotela w trolejbusie Ma€Vgorzata jecha€VaArbatem i to rozmy€Tla€Va o swoich sprawach, to !przys€Vuchiwa€Va si€Q, o czym do siebie szepcz€U dwaj siedz€Ucy przed ni€U obywatele. #Ci za€T, ogl€Udaj€Uc si€Q niekiedy w obawie, czy kto€T ich nie s€Vyszy, szeptali o jakich€T zupe€Vnie niestworzonych "rzeczach. Du€Ry, t€Qgi, mi€Qsisty,o €Rwawych €Twi€Sskich oczkach,kt€Wry siedzia€V przy oknie, cicho komunikowa€V swemu niziutkiemu s€Usiadowi, €Re trumn€Q trzeba by€Vo nakry€Ћ czarn€U kap€U... - Niemo€Rliwe! - szepta€V !wstrz€U€Tni€Qty niziutki. - Co€T !podobnego! To nies€Vychane!... A co zrobi€V €Ќe€Vdybin? Poprzez miarowy warkot silnika trolejbusu mo€Rna by€Vo us€Vysze€Ћ s€Vowa spod okna: - Milicja... skandal... no, po Vo є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПП€? cщ@РП y cLAС8= cЏAТu л cBУP+џJuBФO3 c€ПBХ[>F "Cprostu mistyka! Z tych strz€Qpk€Ww Ma€Vgorzacie uda€Vo si€Q zestawi€Ћ co€T, co mia€Vo jaki taki sens. Obywatele ci szeptali sobie, €Re jakiemu€T nieboszczykowi (nie m€Wwili jakiemu) skradzionodzi€T rano z trumny g€Vow€Q... Wreszcie znudzi€Vo si€Q Ma€Vgorzacie s€Vuchanie tej tajemniczej gadaniny o g€Vowieukradzionej z trumny i #ucieszy€Va si€Q, €Re ju€R wysiada. "W kilka chwil p€W€Њniej siedzia€Vaju€R na €Vawce pod murem !Kremla, usiad€Va tak, €Re mog€Va widzie€Ћ plac Mane€Ru. Mru€Ry€Va oczy w ostrym !s€Vo€Scu, rozpami€Qtywa€Va sw€Wj dzisiejszy sen, wspomina€Va, jak to przez r€Wwniutko rok dzie€S w dzie€S o tej samej godzinie siadywa€Va na tej€Re €Vawce z mistrzem. I zupe€Vnie tak samo jak wtedy le€Ra€Va na €Vawce obok niej czarna torebka. Mistrz nie siedzia€V !dzi€T obok niej, ale Ma€Vgorzata rozmawia€Va z nim w my€Tlach: €XCzemu nie dajesz o sobie !zna€Ћ? Przesta€Ve€T mnie kocha€Ћ?Nie, jako€T nie mog€Q w to &uwierzy€Ћ. A wi€Qc umar€Ve€T... Je€Tli tak, to prosz€Q - zwolnij mnie, pozw€Wl mi wreszcie €Ry€Ћ, oddycha€Ћ!€Y Ma€Vgorzata sama sobie odpowiada€Va w zast€Qpstwie mistrza: €XJeste€T !wolna... czy€R ja ci€Q trzymam w niewoli?€Y A potem zn€Ww !protestowa€Va: €XO nie, c€W€R to za odpowied€Њ? Odejd€Њ z mojejpami€Qci, dopiero wtedy b€Qd€Q wolna...€Y Ludzie przechodzili obok Ma€Vgorzaty. Jaki€T m€Q€Rczyzna spojrza€V spod oka na dobrze ubran€U kobiet€Q, zainteresowa€Va go jej uroda i #samotno€T€Ћ. Odkaszln€U€V i usiad€Vna brze€Rku tej samej €Vawki, na kt€Wrej siedzia€Va !Ma€Vgorzata. Zaczerpn€U€V tchu i powiedzia€V: - Jednakowo€R €Vadna mamy dzi€T pogod€Q... Ale Ma€Vgorzata popatrzy€Va na niego tak pos€Qpnie, €Re m€Q€Rczyzna wsta€V i odszed€V. €XOto masz przyk€Vad - m€Wwi€Va w my€Tli Ma€Vgorzata do tego, do kt€Wrego nale€Ra€Va. - Dlaczego w€Va€Tciwie przep€Voszy€Vam tego m€Q€Rczyzn€Q? Nudzi mi si€Q, a ten lowelas w niczym nie jest gorszy od innych, no, mo€Re #tylko to g€Vupie €Xjednakowo€R€Y...Dlaczego siedz€Q jak sowa, sama jedna pod murem? Dlaczego wyrwano mnie z €Rycia?€Y %Zwiesi€Va g€Vow€Q i pogr€U€Ry€Va si€Qw smutku. Ale nagle ta sama corano fala wzburzenia i oczekiwania uderzy€Va j€U w pier€T: €XTak, co€T si€Q dzi€T wydarzy!€Y Fala nap€Vyn€Q€Va po raz drugi i wtedy Ma€Vgorzata zrozumia€Va, €Re jest to fala !d€Њwi€Qk€Ww. Przez ha€Vas miasta coraz wyra€Њniej przedziera€V $si€Q g€Vos b€Qbna i d€Њwi€Qki nieco fa€Vszuj€Ucych tr€Ub. Pierwszy ukaza€V si€Q przeje€Rd€Raj€Ucy st€Qpa obok parkowego ogrodzenia konny milicjant, za nim maszerowali !trzej piesi. Nast€Qpnie ukaza€Va "si€Q jad€Uca powoli ci€Q€Rar€Wwka z orkiestr€U. Wreszcie wolno posuwaj€Ucy si€Q otwarty nowy samoch€Wd-karawan, na nim trumna pokryta wie€Scami, obok trumny w rogach platformy sta€Vo czworo ludzi -trzech m€Q€Rczyzn i kobieta. Ma€Vgorzata odprowadzi€Va kondukt wzrokiem, ws€Vucha€Va si€Q w zacichaj€Ucy w dali sm€Qtny g€Vos wielkiego b€Qbna, powtarzaj€Ucy ci€Ugle jedno i tosamo €Xbums, bums, bums€Y i #my€Tla€Va: €XJaki dziwny pogrzeb...i jaki smutek ogarnia od tego €Xbumsa€Y. Ach, doprawdy zaprzeda€Vabym dusz€Q diab€Vu, !€Reby si€Q tylko dowiedzie€Ћ, czyon €Ryje?... Ciekawe, czyj to pogrzeb?€Y - Micha€Va Aleksandrowicza Berlioza - us€Vysza€Va obok siebie m€Qski, nieco nosowy g€Vos - przewodnicz€Ucego Massolitu. Ma€Vgorzata odwr€Wci€Va si€Q zdziwiona i zobaczy€Va na €Vawce obok siebie obywatela, !kt€Wry musia€V przysi€U€T€Ћ si€Q bezszelestnie, kiedy Ma€Vgorzata - zapatrzywszy si€Q na €Ra€Vobn€U procesj€Q - ostatnie swoje pytanie przez roztargnienie wypowiedzia€Va widocznie na g€Vos. Tymczasem kondukt zwolni€V, najwidoczniej wstrzymywa€Vy go €Twiat€Va na skrzy€Rowaniu. - Tak - m€Wwi€V dalej niewiadomy obywatel - panujew€Tr€Wd nich doprawdy niespotykany nastr€Wj. Wioz€U nieboszczyka, a my€Tl€U o tym, !gdzie te€R si€Q mog€Va zapodzia€Ћ jego g€Vowa. - Jaka g€Vowa? - zapyta€Va Ma€Vgorzata wpatruj€Uc si€Q z uwag€U w niespodziewanego "rozm€Wwc€Q. S€Usiad jej, jak si€Q okaza€Vo, by€V niewielkiego wzrostu, p€Vomiennie rudy, posiada€V wielki kie€V, za€T na sobie mia€V wykrochmalon€U koszul€Q, pasiasty garnitur w dobrym gatunku, na nogach lakierki, a na g€Vowie melonik. Krawat jaskrawy. Zdumiewaj€Uce by€Vo to, €Re z kieszonki, w kt€Wrej zwykle m€Q€Rczy€Њni nosz€U chusteczki lub wieczne pi€Wra, wystawa€Vo mu ogryzione kurze udko. - Prosz€Q tylko pomy€Tle€Ћ - wyja€Tnia€V rudy - dzi€T rano z sali u Gribojedowa kto€T gwizdn€U€V z trumny g€Vow€Q nieboszczyka. - Jak to si€Q mog€Vo sta€Ћ? - machinalnie zapyta€Va Ma€Vgorzata wspominaj€Uc jednocze€Tnie szepty w trolejbusie. - A diabli wiedz€U jak! - nonszalancko odpowiedzia€V rudy. - I co najwa€Rniejsze, to niepoj€Qte, komu i do czego mo€Re by€Ћ potrzebna taka g€Vowa! Chocia€R Ma€Vgorzata by€Va bardzo zaj€Qta swoimi sprawami, to jednak zadziwi€Vyj€U dziwaczne €Vgarstwa nieznanego obywatela. - Chwileczk€Q! - zawo€Va€Va nagle. - Jakiego Berlioza? Tego, co to dzisiaj w gazetach... - A tak, tak... - To znaczy, €Re za trumn€U id€Uliteraci? - zapyta€Va Ma€Vgorzata. - No jasne, €Re literaci! - A pan ich zna? - Wszystkich co do jednego - odpowiedzia€V rudy. - Prosz€Q mi powiedzie€Ћ - wyrzek€Va Ma€Vgorzata, a g€Vos !jej sta€V si€Q g€Vuchy - czy nie ma w€Tr€Wd nich krytyka €atu€Sskiego? - Jak€Re go mo€Re nie by€Ћ? - odpowiedzia€V rudy. - Ten w czwartym rz€Qdzie z samego brzegu to w€Va€Tnie on. - Ten blondyn? - mru€R€Uc oczy zapyta€Va Ma€Vgorzata. - Z popielatymi w€Vosami... o, wzni€Ws€V oczy do nieba! - Podobny do pastora? - O to, to! O nic wi€Qcej Ma€Vgorzata nie spyta€Va - zapatrzy€Va si€Q na €atu€Sskiego. - Jak widz€Q - z u€Tmiechem powiedzia€V rudy - nienawidzi pani tego €atu€Sskiego, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna! Ma€Vgorzata zdziwi€Va si€Q. - Pan mnie zna? Zamiast odpowiedzi rudy zamaszy€Tcie sk€Voni€V si€Q melonikiem. €XWypisz wymaluj - morda rozb€Wjnika!€Y - pomy€Tla€Va Ma€Vgorzata wpatruj€Uc si€Q w ulicznego przyb€V€Qd€Q. - A ja pana nie znam - odpowiedzia€Va oschle. - Sk€Ud mnie pani mo€Re zna€Ћ? A nawiasem m€Wwi€Uc, to przys€Vano mnie do pani z interesem. Ma€Vgorzata odsun€Q€Va si€Q gwa€Vtownie i zblad€Va. - Nic nie rozumiem, z jakim interesem? "Rudy obejrza€V si€Q i powiedzia€V tajemniczo: - Polecono mi, €Rebym na dzi€T wiecz€Wr pani€U zaprosi€V. - Co pan bredzi? Do kogo? - Do pewnego bardzo wa€Rnegocudzoziemca - przymru€Raj€Uc oko znacz€Uco powiedzia€V rudy.Ma€Vgorzata bardzo si€Q rozgniewa€Va. - Jak widz€Q, rodzi si€Q nowa !profesja - uliczny str€Qczyciel! - powiedzia€Va wstaj€Uc z $€Vawki, aby odej€T€Ћ, i us€Vysza€Va wtedy g€Vos rudego: #- Ciemno€T€Ћ, kt€Wra nadci€Ugn€Q€Vaznad Morza €­r€Wdziemnego, okry€Va znienawidzone przez procuratora miasto. Znikn€Q€Vy wisz€Uce mosty, €V€Ucz€Uce #€Twi€Utyni€U ze straszliw€U wie€R€UAntoniusza, otch€Va€S zwali€Va si€Q z niebios i poch€Von€Q€Va skrzydlatych bog€Ww ponad hipodromem... Niech pani€U piek€Vo poch€Vonie razem z tym nadpalonym brulionem i z zasuszon€U r€W€R€U! Niech sobie pani siedzi samotnie na €Vawce i b€Vaga go, €Reby wypu€Tci€V pani€U na wolno€T€Ћ, pozwoli€V pooddycha€Ћ powietrzem, znikn€U€V z pami€Qci! !Ma€Vgorzata ze zbiela€V€U twarz€Uwr€Wci€Va na €Vawk€Q. Rudy popatrzy€V na ni€U spod przymru€Ronych powiek. - Nic nie rozumiem - powiedzia€Va cicho. - O bibu€Vceto jeszcze mo€Rna si€Q dowiedzie€Ћ... podejrze€Ћ, podpatrzy€Ћ... Ale jak pan !pozna€V moje my€Tli? - cierpienie#zbru€Њdzi€Vo jej czo€Vo i doda€Va: - Niech mi pan powie, kim panjest? - To ci utrapienie... - wymrucza€V rudy. - Niech pani usi€Udzie. Ma€Vgorzata us€Vucha€Va bez sprzeciwu, ale siadaj€Uc zapyta€Va jednak jeszcze raz: - Kim pan jest? - No, niech ju€R b€Qdzie, nazywam si€Q Asasello, ale przecie€R to i tak nic pani nie m€Wwi. - Ale pan co€T o nim wie - b€Vagalnie wyszepta€Va Ma€Vgorzata. - Powiedzmy, €Re wiem. - B€Vagam, niech mi pan powie !tylko jedno... €Ryje? Niech mnie pan nie m€Qczy! - No €Ryje, €Ryje - niech€Qtnie odrzek€V Asasello. - O Bo€Re! - Tylko prosz€Q bez histerii - nachmurzy€V si€Q Asasello - Przepraszam, przepraszam - szepta€Va pokorna teraz Ma€Vgorzata - Oczywi€Tcie, rozgniewa€Vam si€Q na pana. Ale, zgodzi si€Q pan chyba, €Re kiedyna ulicy kto€T nagle zaprasza !kobiet€Q... nie mam przes€Ud€Ww, zapewniam pana - Ma€Vgorzata !u€Tmiechn€Q€Va si€Q nieweso€Vo - ale ja nigdy nie widuj€Q si€Q z cudzoziemcami i nie mam ochoty nawi€Uzywa€Ћ z nimi stosunk€Ww towarzyskich... a przy tym m€Wj m€U€R... na tym "polega m€Wj dramat, €Re €Ryj€Q niez tym, kt€Wrego kocham... ale "uwa€Ram, €Re by€Voby pod€Vo€Tci€U zmarnowa€Ћ mu karier€Q... Z jegostrony spotka€Vo mnie tylko dobro... Asasello z widocznym znudzeniem wys€Vucha€V tego niezbyt jasnego przem€Wwienia i powiedzia€V surowo: - Poprosz€Q, aby pani na chwil€Qprzesta€Va m€Wwi€Ћ. Ma€Vgorzata pokornie zamilk€Va. - Cudzoziemiec, do kt€Wrego pani€U zapraszam, jest ca€Vkowicie niegro€Њny. I €Rywa dusza nie b€Qdzie wiedzia€Va o pani wizycie. Za co jak za co, ale za to mog€Q pani r€Qczy€Ћ. - Co to za cudzoziemiec?! - tak g€Vo€Tno zawo€Va€Va poruszona do g€V€Qbi Ma€Vgorzata, €Re zwr€Wci€Va na siebie uwag€Q mijaj€Ucych !€Vawk€Q przechodni€Ww. - I po co mia€Vabym i€T€Ћ do niego? "Asasello pochyli€V si€Q ku niej i szepn€U€V znacz€Uco: - No, powiedzmy, €Re ma pani w tym interes... skorzysta pani z okazji... - Co? - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata i$oczy jej zrobi€Vy si€Q okr€Ug€Ve. - Je€Tli pana dobrze rozumiem, oznacza to, €Re b€Qd€Q si€Q tam mog€Va czego€T o nim dowiedzie€Ћ? Asasello w milczeniu skin€U€V g€Vow€U. - Jad€Q! - z moc€U zawo€Va€Va Ma€Vgorzata i chwyci€Va go za "r€Qk€Q. - Jad€Q, dok€Ud pan tylko chce! Asasello posapuj€Uc z ulg€U opad€V na oparcie €Vawki zakrywaj€Uc plecami wyskrobane wielkimi literami !s€Vowo €XNiura€Y i powiedzia€V z ironi€U: - Ci€Q€Rka sprawa z tymi kobietami! - wepchn€U€V r€Qce w kieszenie i wyci€Ugn€U€V nogi przed siebie. - Dlaczego akuratmnie do tego oddelegowali? Niechby jecha€V Behemot, Behemot ma wdzi€Qk... Ma€Vgorzata zacz€Q€Va m€Wwi€Ћ z ironicznym i gorzkim u€Tmiechem: - Niech pan przestanie mnie mistyfikowa€Ћ i zam€Qcza€Ћ zagadkami. Jestem przecie€R bardzo nieszcz€Q€Tliwa i pan to wykorzystuje... Pakuj€Q si€Q w jak€U€T dziwn€U histori€Q, ale przysi€Qgam, robi€Q to tylko dlatego, €Re pan o nim wspomnia€V! Kr€Qci mi si€Q w g€Vowie od tych wszystkich niepoj€Qtych rzeczy... - Tylko bez dramat€Ww - wykrzywiaj€Uc si€Q powiedzia€V Asasello. - Trzeba si€Q te€R postawi€Ћ i w mojej sytuacji. Da€Ћ administratorowi po mordzie albo wyrzuci€Ћ z domu wujaszka, albo postrzeli€Ћ kogo€T, albo jaki€T tam jeszcze drobiazg w tym stylu to moja w€Va€Tciwa specjalno€T€Ћ. Ale rozmowy z zakochanymi kobietami - o, dzi€Qkuj€Q, "pokorny s€Vuga!... Przecie€R ju€R !p€W€V godziny pani€U namawiam... Wi€Qc jedzie pani? - Jad€Q - prosto odpowiedzia€Va Ma€Vgorzata. - W takim razie zechce pani przyj€U€Ћ to - powiedzia€V Asasello, wyj€U€V z kieszeni z€Vote okr€Ug€Ve puzderko i wr€Qczy€V je Ma€Vgorzacie ze s€Vowami: - Niech€Re je pani schowa, przecie€R ludzie patrz€U. Ono si€Q pani przyda, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna, pani si€Q solidnie zestarza€Va ze zmartwienia przez ostatnie p€W€V roku. - Ma€Vgorzata zaczerwieni€Va si€Q, ale nie odpowiedzia€Va nic, a Asasello m€Wwi€V dalej. - Dzisiaj wieczorem, punktualnie o wp€W€Vdo dziesi€Utej, b€Qdzie pani uprzejma rozebra€Ћ si€Q do naga i natrze€Ћ t€U ma€Tci€U twarz i ca€Ve cia€Vo. Potem mo€Re pani !robi€Ћ, co pani chce, ale prosz€Q!nie oddala€Ћ si€Q od telefonu. O dziesi€Utej zadzwoni€Q do pani ipowiem wszystko, co trzeba. Zostanie pani dostarczona na miejsce bez €Radnych k€Vopot€Wwi o nic nie b€Qdzie si€Q pani musia€Va troszczy€Ћ. Jasne? Ma€Vgorzata milcza€Va chwil€Q, potem odrzek€Va: - Jasne. To pude€Vko jest ze szczerego z€Vota, wida€Ћ po wadze. No c€W€R, €Twietnie rozumiem, €Re mnie przekupuj€Ui wci€Ugaj€U w jak€U€T ciemn€U histori€Q i €Re drogo za to zap€Vac€Q... - Co to ma znaczy€Ћ? - nieomal zasycza€V Asasello. - Znowu?... - Nie, niech pan poczeka! - Prosz€Q mi zwr€Wci€Ћ krem! Ma€Vgorzata mocniej zacisn€Q€Va puzderko w d€Voni. - Niech pani odda! - ze !z€Vo€Tci€U krzycza€V Asasello. - !Prosz€Q odda€Ћ i do diab€Va z tymwszystkim! Niech po€Tl€U Behemota! - O nie! - wprawiaj€Uc w zdumienie przechodni€Ww zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. - Zgadzam si€Q na wszystko, zgadzam si€Q na t€Q komedi€Q z wcieraniem ma€Tci, zgadzam si€Qjecha€Ћ, gdzie diabe€V m€Wwi dobranoc! Nie oddam! !- Ba! - nagle wrzasn€U€V Asaselloi wytrzeszczaj€Uc oczy na sztachety parku pokaza€V co€T palcem. Ma€Vgorzata spojrza€Va w stron€Q, w kt€Wr€U wskazywa€V Asasello, ale nic szczeg€Wlnego tam nie zauwa€Ry€Va. Kiedy odwr€Wci€Va si€Q znowu do Asasella, chc€Uc otrzyma€Ћ wyja€Tnienie w sprawie tego idiotycznego ,,Ba!€Y, ju€R nie mia€V kto udzieli€Ћ jej owego wyja€Tnienia - tajemniczy rozm€Wwca Ma€Vgorzaty znikn€U€V.20. Krem Asasella Poprzez ga€V€Qzie klonu wida€Ћ by€Vo wisz€Ucy na wieczornym bezchmurnym niebie kr€Ug€Vy ksi€Q€Ryc. Lipy i akacje rozrysowa€Vy ziemi€Q w ogrodzie!w zawi€Vy wz€Wr plam €Twiat€Va i cieni. W otwartym, ale zas€Voni€Qtym stor€U p€W€Vokr€Ug€Vym oknie w #wie€Ryczce pali€Vo si€Q w€Tciek€Ve !€Twiat€Vo elektryczne. W sypialniMa€Vgorzaty pali€Vy si€Q wszystkie lampy o€Twietlaj€Uc panuj€Ucy w pokoju nieopisany ba€Vagan. Na przykrytym kocem €V€W€Rku le€Ra€Vy koszulki, po€Sczochy i €Twie€Ra bielizna, zmi€Qta za€T bielizna poniewiera€Va si€Q wprost na pod€Vodze obok rozdeptanego w po€Tpiechu pude€Vka papieros€Ww. Pantofle sta€Vy na nocnym stoliku obok nie dopitej fili€Ranki kawy i popielniczki, w kt€Wrej dymi€V niedopa€Vek. Na oparciu krzes€Vawisia€Va czarna wieczorowa suknia. W pokoju pachnia€Vy perfumy. Przyw€Qdrowa€V tu tak€Re sk€Ud€T zapach rozgrzanego €Relazka. Ma€Vgorzata siedzia€Va przed lustrem w zamszowych czarnych pantoflach i w p€Vaszczu k€Upielowym narzuconym na nagie cia€Vo. Zegarek na z€Votej bransoletce le€Ra€V przed ni€U obok otrzymanego od Asasella puzdereczka i Ma€Vgorzata nie spuszcza€Va oczu z cyferblatu. !Chwilami wydawa€Vo si€Q jej, €Re zegarek si€Q zepsu€V i €Re jego wskaz€Wwki nie poruszaj€U si€Q. Porusza€Vy si€Q jednak, acz bardzo powoli, jak gdyby lepi€Uc si€Q do tarczy, a€R wreszcie d€Vu€Rsza wskaz€Wwka osi€Ugn€Q€Va dwudziest€U dziewi€Ut€U minut€Q po dziewi€Utej. Serce Ma€Vgorzaty za€Vomota€Vo tak strasznie, €Re nie mog€Va nawet si€Qgn€U€Ћ od razu po puzderko. Kiedy wzi€Q€Va si€Q w gar€T€Ћ i otworzy€Va je, zobaczy€Va, €Re zawiera t€Vusty #€R€W€Vtawy krem. Wyda€Vo jej si€Q, €Re krem ten ma zapach bagiennego szlamu. Ko€Scem palca Ma€Vgorzata nabra€Va !sobie na d€Vo€S odrobin€Q kremu, a wtedy jeszcze wyra€Њniej zapachnia€Vo lasem i zio€Vami z bagnisk, po czym zacz€Q€Va d€Voni€U wciera€Ћ sobie krem w policzki i w czo€Vo. Krem €Vatwo si€Q rozsmarowywa€V"i natychmiast si€Q ulatnia€V, tak przynajmniej wydawa€Vo si€Q Ma€Vgorzacie. Posmarowawszy !si€Q po kilkakro€Ћ, spojrza€Va w lustro i upu€Tci€Va puzderko prosto na szkie€Vko zegarka, kt€Wre promieni€Tcie p€Qk€Vo. !Zas€Voni€Va oczy d€Voni€U, potem spojrza€Va raz jeszcze i roze€Tmia€Va si€Q niepohamowanie. Brwi wyszczypane w sznureczki zag€Q€Tci€Vy si€Q i r€Wwnymi czarnymi €Vukami leg€Vynad pozielenia€Vymi oczyma. Delikatna pionowa zmarszczka u nasady nosa, kt€Wra pojawi€Va si€Q wtedy, w pa€Њdzierniku, "kiedy mistrz zagin€U€V, znikn€Q€Vabez €Tladu. Znikn€Q€Vy tak€Re !€R€W€Vtawe cienie na skroniach i ledwie zauwa€Ralne kurze €Vapki przy zewn€Qtrznych k€Ucikach oczu. Sk€Wra na policzkach r€Wwnomiernie por€W€Rowia€Va, $czo€Vo sta€Vo si€Q bia€Ve i jasne, atrwa€Va ondulacja r€Wwnie€R znikn€Q€Va bez €Tladu. Na trzydziestoletni€U Ma€Vgorzat€Q patrzy€Va z lustra k€Qdzierzawa kruczow€Vosa dwudziestoletnia dziewczyna. Na€Tmiawszy si€Q do woli Ma€Vgorzata jednym susem wyskoczy€Va ze szlafroka, zaczerpn€Q€Va wi€Qcej t€Vustego pienistego kremu i zacz€Q€Va mocno wciera€Ћ go sobie w sk€Wr€Q. Cia€Vo jej natychmiast !por€W€Rowia€Vo, rozgrza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПЦpу c-CЧS м cCШ/k `ѓCЩš  c€SDЪž+ђ cЖDЫ6уMEPotem w jednej chwili, jak "gdyby kto€T wyci€Ugn€U€V ig€V€Q z m€Wzgu, znik€V b€Wl w skroni, doskwieraj€Ucy ca€Vy wiecz€Wr pospotkaniu w ogrodzie Aleksandrowskim, w mi€Q€Tnie r€Uk i n€Wg wst€Upi€Va si€Va, a potem cia€Vo Ma€Vgorzaty sta€Vo si€Q niewa€Rkie. Podskoczy€Va i zawis€Va w powietrzu nieco ponad dywanem, potem co€T j€U "powolutku zacz€Q€Vo €Tci€Uga€Ћ na ziemie, opad€Va. - To mi krem! To mi krem! - zawo€Va€Va rzucaj€Uc si€Q na fotel. Krem zmieni€V j€U nie tylko zewn€Qtrznie. Teraz w Ma€Vgorzacie, w ka€Rdej cz€Ustce jej cia€Va, kipia€Va "rado€T€Ћ, kt€Wr€U odczuwa€Va tak, jak gdyby w ca€Vym jej ciele kipia€Vy male€Skie p€Qcherzyki. Ma€Vgorzata poczu€Va si€Q wolna,wyzwolona ze wszystkiego. Poza tym by€Vo teraz zupe€Vnie "jasne, €Re sta€Vo si€Q to, o czym ju€R z rana powiedzia€Vo jej !przeczucie, €Re opuszcza will€Q iporzuca swoje dotychczasowe€Rycie na zawsze. Ale oto od tego dotychczasowego €Rycia "oddzieli€Va si€Q my€Tl o tym, €Re zanim rozpocznie si€Q to nowe, niezwyk€Ve, to, co poci€Uga j€U ku g€Wrze, w powietrze, ma do spe€Vnienia jeszcze jeden, ostatni obowi€Uzek. I tak jak sta€Va, naga, co chwila wzbijaj€Uc si€Q w powietrze pobieg€Va z sypialni do gabinetu!m€Q€Ra, zapali€Va tam €Twiat€Vo, podbieg€Va do biurka. Na wyrwanej z notesu kartce napisa€Va o€V€Wwkiem szybko, bezskre€Tle€S, du€Rymi literami: €XPrzebacz mi i zapomnij o mnie jak najszybciej. Opuszczam ci€Q na zawsze. Nie szukaj mnie, to si€Q na nic nie zda. Na skutek kl€Qsk i nieszcz€Q€T€Ћ, kt€Wre na mnie spad€Vy, zosta€Vam wied€Њm€U. Czas na mnie. €Ќegnaj.€Y Ma€Vgorzata poczu€Va ogromn€U #ulg€Q, przelecia€Va do sypialni, a zaraz za ni€U wbieg€Va tam ob€Vadowana rzeczami Natasza.I wszystkie te rzeczy, drewniane rami€Uczko z sukni€U,koronkowe chusteczki, niebieskie jedwabne pantofelkina prawid€Vach i pasek, wszystko to natychmiast posypa€Vo si€Q na pod€Vog€Q, a Natasza plasn€Q€Va w wolne ju€R teraz d€Vonie. - Co, €Vadna jestem? - ochryp€Vym g€Vosem g€Vo€Tno krzykn€Q€Va Ma€Vgorzata. - Jak€Re to tak? - szepta€Va cofaj€Uc si€Q Natasza. - Jak pani to robi, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna? - To krem! Krem, krem! - odpowiedzia€Va Ma€Vgorzata wskazuj€Uc b€Vyszcz€Uce z€Vote pude€Veczko i okr€Qcaj€Uc si€Q przed lustrem. Og€Vupia€Va Natasza przez chwil€Q stoj€Uc nieruchomo patrzy€Va na Ma€Vgorzat€Q, "potem rzuci€Va si€Q jej na szyj€Q i ca€Vuj€Uc j€U wo€Va€Va: - Jak at€Vas! A€R ja€Tnieje! Czysty at€Vas! A brwi! Jakie brwi! - We€Њ sobie wszystkie szmatki, perfumy i schowaj doswojego kuferka - wo€Va€Va Ma€Vgorzata - tylko nie bierz !kosztowno€Tci, bo ci€Q pos€Udz€U o kradzie€R! Natasza zgarn€Q€Va w tob€W€V wszystko, co jej wpad€Vo w r€Qce - sukienki, pantofle, po€Sczochy i bielizn€Q - i wybieg€Va z sypialni. Tymczasem gdzie€T po przeciwnej stronie zau€Vka wyrwa€V si€Q z otwartego okna iwylecia€V w €Twiat huraganowy, wirtuozerski walc, do uszu Ma€Vgorzaty dobieg€V tak€Re warkot podje€Rd€Raj€Ucego przedbram€Q samochodu. - Zaraz zadzwoni Asasello - zawo€Va€Va s€Vuchaj€Uc nap€Vywaj€Ucego w zau€Vek walca. - Zadzwoni! A cudzoziemiec jest niegro€Њny, tak, teraz rozumiem, €Re jest niegro€Њny! Samoch€Wd zawarcza€V odje€Rd€Raj€Uc spod bramy. Stukn€Q€Va furtka i na p€Vytach prowadz€Ucej do willi alejki zatupota€Vy kroki. €XTo Miko€Vaj Iwanowicz, poznaj€Q go po krokach - pomy€Tla€Va Ma€Vgorzata - trzebab€Qdzie zrobi€Ћ na po€Regnanie co€T ciekawego i zabawnego€Y. Ma€Vgorzata odci€Ugn€Q€Va z oknazas€Von€Q i usiad€Va bokiem na parapecie, obj€Q€Va ramionami kolano. €­wiat€Vo ksi€Q€Ryca !poliza€Vo jej prawy bok. Unios€Va#g€Vow€Q do ksi€Q€Ryca i przybra€Va poetyczny i zamy€Tlony wyraz twarzy. Jeszcze dwukrotnie obcasy uderzy€Vy o p€Vyty, potem kroki nagle ucich€Vy. Ma€Vgorzata chwil€Q jeszcze podziwia€Va ksi€Q€Ryc, westchn€Q€Va, bo tak wypada€Vo, a potem odwr€Wci€Va g€Vow€Q i w ogrodzie rzeczywi€Tcie zobaczy€Va Miko€Vaja Iwanowicza, kt€Wry mieszka€V naparterze w tej samej willi. $Ksi€Q€Ryc o€Twietla€V go wyra€Њnie. Miko€Vaj Iwanowicz siedzia€V na €Vawce i wszystko wskazywa€Vo na to, €Re usiad€V na niej zupe€Vnie nieoczekiwanie. Binokle na jego nosie przekrzywi€Vy si€Q dziwacznie, teczk€Q €Tciska€V w d€Voniach. - A, dobry wiecz€Wr, Miko€Vaju Iwanowiczu - smutnym g€Vosem powiedzia€Va Ma€Vgorzata. - Jak si€Q pan ma? Wraca pan z zebrania? Miko€Vaj Iwanowicz nic na to nie odpowiedzia€V. "- A ja - ci€Ugn€Q€Va Ma€Vgorzata, jeszcze bardziej wychylaj€Uc si€Q z okna - siedz€Q, jak pan !widzi, sama, nudz€Q si€Q, patrz€Qsobie na ksi€Q€Ryc i s€Vucham walca... Lew€U d€Voni€U powiod€Va po skroni poprawiaj€Uc kosmyk w€Vos€Ww, potem powiedzia€Va gniewnie: - To niegrzecznie, Miko€Vaju Iwanowiczu! Mimo wszystko jestem przecie€R kobiet€U! Przecie€R to chamstwo - nie odpowiada€Ћ, kiedy kto€T m€Wwi do pana. Miko€Vaj Iwanowicz, kt€Wrego w $€Twietle ksi€Q€Ryca wida€Ћ by€Vo a€Rdo ostatniego guziczka na szarej kamizelce, a€R do ostatniego w€Voska w jasnej, spiczastej br€Wdce, nagle u€Tmiechn€U€V si€Q dzikim u€Tmiechem, wsta€V z €Vawki i "najwyra€Њniej zupe€Vnie og€Vupia€Vze zmieszania, zamiast zdj€U€Ћ kapelusz machn€U€V w bok teczk€U i ugi€U€V kolana, jak gdyby zamierza€V ruszy€Ћ w prysiudy. - Ach, jaki pan jest nudny, Miko€Vaju Iwanowiczu! - ci€Ugn€Q€Va Ma€Vgorzata. - W og€Wle tak €Re€Tcie mi wszyscy !obrzydli, €Re nie potrafi€Q panu tego wyrazi€Ћ i jestem "ogromnie szcz€Q€Tliwa, €Re si€Q z wami rozstaj€Q! A niech was diabli wezm€U! W tej chwili w pokoju, za plecami Ma€Vgorzaty, zadzwoni€Vtelefon. Ma€Vgorzata zerwa€Va si€Q z parapetu i, zapominaj€Uc o Miko€Vaju Iwanowiczu, chwyci€Va s€Vuchawk€Q: - M€Wwi Asasello - odezwano si€Q w s€Vuchawce. - Asasello, kochany! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. - Ju€R czas. Niech pani wylatuje - powiedzia€V w s€Vuchawce Asasello, a ton, "kt€Wrym m€Wwi€V, €Twiadczy€V, €Re szczery entuzjazm Ma€Vgorzatysprawia€V mu przyjemno€T€Ћ. - Kiedy b€Qdzie pani przelatywa€Va nad bram€U, prosz€Q krzykn€U€Ћ: €XNiewidzialna€Y. Potem niech pani sobie troch€Q polata nad miastem, €Reby si€Q przyzwyczai€Ћ, a nast€Qpnie !prosz€Q lecie€Ћ na po€Vudnie, za miasto i wprost nad rzek€Q. Tamju€R na pani€U czekaj€U! Ma€Vgorzata odwiesi€Va s€Vuchawk€Q i jednocze€Tnie w !s€Usiednim pokoju rozleg€Vo si€Q drewniane ku€Ttykanie i co€T "zacz€Q€Vo dobija€Ћ si€Q do drzwi. Ma€Vgorzata otworzy€Va i szczotka do zamiatania, w€Vosiem ku g€Wrze, ta€Scz€Uc wlecia€Va do pokoju. Ko€Scem kija stepowa€Va po pod€Vodze, "wierzga€Va i rwa€Va si€Q ku oknu. Ma€Vgorzata pisn€Q€Va z zachwytu i wskoczy€Va na oklep na szczotk€Q. Dopiero wtedy b€Vysn€Q€Va je€Њd€Њczyni my€Tl, €Re w€Tr€Wd ca€Vego tego zamieszania zapomnia€Va si€Q #ubra€Ћ. Pogalopowa€Va do €V€W€Rka, z€Vapa€Va pierwsz€U z brzegu rzecz, jaka€T niebiesk€U koszulk€Q. Wymachuj€Uc ni€U niczym sztandarem wylecia€Va przez okno. Jeszcze g€Vo€Tniej buchn€U€V ponad ogrodem walc. !Ma€Vgorzata z okna sp€Vyn€Q€Va kuziemi i zobaczy€Va na €Vawce Miko€Vaja Iwanowicza. Zastyg€V na €Vawce kompletnie !oszo€Vomiony ws€Vuchuj€Uc si€Q w krzyki i ha€Vasy dobiegaj€Uce z !o€Twietlonej sypialni lokator€Ww z g€Wry. - €Ќegnam pana, Miko€Vaju Iwanowiczu! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata ta€Scz€Uc przed nim na szczotce. Miko€Vaj Iwanowicz j€Qkn€U€V i !przebieraj€Uc d€Vo€Smi po €Vawce #odsun€U€V si€Q jak m€Wg€V, tak €Re str€Uci€V nawet na ziemi€Q teczk€Q. - €Ќegnajcie na zawsze! Odlatuj€Q! - zag€Vuszaj€Uc d€Њwi€Qki walca wo€Va€Va Ma€Vgorzata. Zrozumia€Va teraz, €Re koszula nie jest jej do niczego potrzebna i, zachichotawszy z€Vowieszczo, zarzuci€Va j€U Miko€Vajowi Iwanowiczowi na g€Vow€Q. O€Tlepiony Miko€Vaj Iwanowicz zwali€V si€Q z €Vawki na ceg€Vy alejki. Ma€Vgorzata obejrza€Va si€Q, €Reby po raz ostatni popatrzy€Ћ na will€Q, w kt€Wrej tak d€Vugo cierpia€Va, i w ja€Tniej€Ucym oknie zobaczy€Va wykrzywion€U ze zdumienia twarz Nataszy. - €Ќegnaj, Natasza! - zawo€Va€VaMa€Vgorzata i poderwa€Va szczotk€Q. - Niewidzialna! Niewidzialna! - krzykn€Q€Va jeszcze g€Vo€Tniej i pomi€Qdzy ga€V€Qziami klonu, kt€Wre smagn€Q€Vy j€U po twarzy, przelecia€Va nad bram€U i wylecia€Va w zau€Vek. A w €Tlad za ni€U polecia€V ca€Vkiem ju€R oszala€Vy walc. 21. Lot Niewidzialna! Niewidzialna!... Ma€Vgorzata przelecia€Va nad swoim zau€Vkiem, znalaz€Va si€Q !nad innymi, krzy€Ruj€Ucymi si€Q ztamtym pod k€Utem prostym. Wjednej chwili pozostawi€Va za sob€U t€Q wylatan€U, wycerowan€U, krzyw€U i d€Vug€U uliczk€Q, wypaczone drzwi sklepu z materia€Vami €Vatwopalnymi, gdzie sprzedaj€U naft€Q na kubki i flakony p€Vynuna paso€Ryty, i wtedy zrozumia€Va, €Re aczkolwiek jest zupe€Vnie wolna i niewidzialna, to przecie€R nawet w upojeniu powinna zachowa€Ћ troch€Q rozs€Udku. Doprawdy tylko cudem zdo€Va€Va przyhamowa€Ћ i unikn€U€Ћ roztrzaskania si€Q o star€U naro€Rn€U latarni€Q. Uchyli€Va si€Q jednak, mocniej #€Tcisn€Q€Va szczotk€Q i polecia€Va wolniej, wypatruj€Uc przewod€Ww elektrycznych i umieszczonych w poprzek trotuaru szyld€Ww. Trzecia z kolei uliczka prowadzi€Va wprost na Arbat. Doleciawszy tam Ma€Vgorzata ca€Vkiem ju€R si€Q oswoi€Va z kierowaniem szczotk€U, !zorientowa€Va si€Q, €Re szczotka pos€Vusznie reaguje na najl€Rejsze dotkni€Qcie d€Voni czy nogi, zrozumia€Va, €Re kiedyleci nad miastem, musi by€Ћ bardzo uwa€Rna i nie mo€Re !szale€Ћ. Poza tym ju€R w zau€Vku sta€Vo si€Q jasne, €Re przechodnie nie widz€U latawicy. Nikt nie zadziera€V g€Vowy, nie wo€Va€V: €XPopatrz, popatrz!€Y, nikt nie uskakiwa€V na bok, nie piszcza€V ani nie mdla€V, nikt nie wybucha€V ob€V€Uka€Sczym €Tmiechem. "Ma€Vgorzata lecia€Va bezg€Vo€Tnie,bardzo powoli, niezbyt wysoko, mniej wi€Qcej na poziomie pierwszego pi€Qtra. Alenawet przy tak powolnym lociena rogu o€Tlepiaj€Uco rozjarzonego Arbatu troch€Q €Њle!obliczy€Va i uderzy€Va ramieniem #o jak€U€T o€Twietlon€U tarcz€Q, na kt€Wrej namalowana by€Va strza€Vka. To rozgniewa€Vo Ma€Vgorzat€U. Osadzi€Va "pos€Vuszn€U szczotk€Q, odlecia€Va na bok, a potem run€Q€Va na tarcz€Q i kijem od szczotki rozbi€Va j€U znienacka w drobny mak. Posypa€Vo si€Q z brz€Qkiem szk€Vo, przechodnie odskoczyli,!gdzie€T rozleg€V si€Q gwizdek, a Ma€Vgorzata po tym niepotrzebnym wyczynie roze€Tmia€Va si€Q. €XNa Arbacie musz€Q by€Ћ jeszcze ostro€Rniejsza - pomy€Tla€Va - tyle tu wszystkiego ponapychali, €Re #trudno si€Q po€Vapa€Ћ€Y. Zacz€Q€Va nurkowa€Ћ mi€Qdzy przewodami elektrycznymi. Przep€Vywa€Vy pod ni€U dachy trolejbus€Ww, autobus€Ww i samochod€Ww osobowych, chodnikami za€T - tak si€Q wydawa€Vo patrz€Ucej z g€Wry Ma€Vgorzacie - p€Vyn€Q€Vy rzeki kaszkiet€Ww. Wyp€Vywa€Vy ztych rzek ma€Ve strumyczki, kt€Wre wpada€Vy w ogniste czelu€Tci wieczornych sklep€Ww. Min€Q€Va Arbat, wznios€Va si€Q wy€Rej, na wysoko€T€Ћ trzeciego "pi€Qtra, i mijaj€Uc jarz€Uce si€Q !o€Tlepiaj€Uco rurki na naro€Rnym budynku teatru wp€Vyn€Q€Va w w€Uski zau€Vek zabudowany wysokimi kamienicami. Wszystkie okna w tych domach by€Vy pootwierane, ze wszystkich dobiega€Va muzyka z radia. Ma€Vgorzata z ciekawo€Tci zajrza€Va do kt€Wrego€T okna. Zobaczy€Va kuchni€Q. Na blasze hucza€Vy dwa prymusy, obok nich sta€Vy i przemawia€Vy si€Q dwie kobiety. - Jak si€Q wychodzi z klozetu, to trzeba gasi€Ћ po sobie €Twiat€Vo, tyle pani powiem, Pelagio Piotrowna - m€Wwi€Va ta,przed kt€Wr€U sta€V rondel z !jak€U€T paruj€Uc€U potraw€U - bo jak nie, to wyst€Upimy, €Reby pani€U wykwaterowali. - A pani to te€R dobra! - odpowiada€Va druga. - Obie€Tcie dobre! - powiedzia€Va d€Њwi€Qcznie Ma€Vgorzata przesadzaj€Uc parapet i wp€Vywaj€Uc do kuchni. !Obie zwa€Tnione odwr€Wci€Vy si€Q na d€Њwi€Qk g€Vosu i zamar€Vy z brudnymi €Vy€Rkami w d€Voniach. !Ma€Vgorzata ostro€Rnie wsun€Q€Va mi€Qdzy nie r€Qk€Q, zakr€Qci€Va kurki obu prymus€Ww, zgasi€Va je. Kobiety j€Qkn€Q€Vy i pootwiera€Vy usta. Ale "Ma€Vgorzacie ju€R si€Q znudzi€Vo wkuchni i wylecia€Va z powrotem w zau€Vek. !Na ko€Scu uliczki zwr€Wci€Va jej uwag€Q wspania€Va bry€Va siedmiopi€Qtrowego, najwyra€Њniej dopiero co wybudowanego domu. Ma€Vgorzata obni€Ry€Va lot, wyl€Udowa€Va i zobaczy€Va, €Re fasada domu oblicowana jest czarnym marmurem, za szerokimi oszklonymi drzwiami wida€Ћ czapk€Q ze z€Votym galonem i guziki portiera, a nad wej€Tciem umieszczono #z€Vocone litery: €XDom Dramlitu€Y. Ma€Vgorzata przygl€Uda€Va si€Q napisowi, zastanawia€Va si€Q, cote€R by mog€Vo znaczy€Ћ to s€Vowo - €XDramlit€Y? Wzi€Q€Va szczotk€Q pod pach€Q, wesz€Va do sieni, potr€Ucaj€Uc drzwiami zdumionego portiera, i zobaczy€Va na €Tcianie obok !windy wielk€U czarn€U tablic€Q, ana niej wypisane bia€Vymi literami numery mieszka€S i nazwiska lokator€Ww. Wznios€Va si€Q nieco w powietrze i zacz€Q€Va pilnie czyta€Ћ te nazwiska: Chustow, Dwubratski, Kwant, Bieskudnikow, €atu€Sski... - €atu€Sski! - wrzasn€Q€Va przenikliwie. - €atu€Sski! To przecie€R on... przecie€R to on zgubi€V mistrza! Portier przy drzwiach wytrzeszczaj€Uc oczy, a nawetpodskakuj€Uc ze zdumienia !patrzy€V na czarn€U tablic€Q nie mog€Uc zrozumie€Ћ, co to za dziwy - czemu mianowicie !lista lokator€Ww zacz€Q€Va nagle krzycze€Ћ. Tymczasem Ma€Vgorzata !spiesznie wznosi€Va si€Q klatk€U schodow€U na g€Wr€Q i powtarza€Va w jakim€T upojeniu: - €atu€Sski osiemdziesi€Ut cztery... €atu€Sski osiemdziesi€Ut cztery... I oto na lewo osiemdziesi€Ut dwa, na prawo osiemdziesi€Ut trzy, jeszcze wy€Rej, na lewo !osiemdziesi€Ut cztery! Tu! Ot€W€R!i wizyt€Wwka: €XO. €atu€Sski€Y. Zeskoczy€Va ze szczotki, kamienna pod€Voga podestu mile!ch€Vodzi€Va jej rozpalone stopy. Zadzwoni€Va raz, zadzwoni€Va !drugi. Nikt jednak nie otwiera€V.Mocniej nacisn€Q€Va guzik, us€Vysza€Va w€Tciek€Vy dzwonek wmieszkaniu €atu€Sskiego. Tak, lokator spod osiemdziesi€Utego czwartego na si€Wdmym pi€Qtrzedo grobowej deski powinien by€Ћ wdzi€Qczny nieboszczykowiBerliozowi za to, €Re prezes Massolitu wpad€V pod tramwaj i €Re zebranie po€Twi€Qcone jego pami€Qci wyznaczone zosta€Vo akurat na ten wiecz€Wr. Pod $szcz€Q€Tliw€U gwiazd€U urodzi€V si€Qkrytyk €atu€Sski - gwiazda ta ustrzeg€Va go przed spotkaniemz Ma€Vgorzat€U, kt€Wra owego pi€Utku zosta€Va wied€Њm€U. Nikt nie otwiera€V. Zatem Ma€Vgorzata co pr€Qdzej ruszy€Vana d€W€V, odliczaj€Uc pi€Qtra !dolecia€Va na parter, wymkn€Q€Va si€Q na ulic€Q, popatrzy€Va w g€Wr€Q, odliczy€Va pi€Qtra od zewn€Utrz, sprawdzi€Va jeszcze !raz - zastanawia€Va si€Q, kt€Wre okna mog€U nale€Re€Ћ do mieszkania €atu€Sskiego. Tak, to musia€Vo by€Ћ tych pi€Q€Ћ ciemnych naro€Rnych okien na si€Wdmym pi€Qtrze. Upewniwszy si€Q co do tego Ma€Vgorzata unios€Va si€Q w powietrze i w !kilka sekund p€W€Њniej wchodzi€Vaprzez otwarte okno do nie o€Twietlonego pokoju, w kt€Wrym!srebrzy€Vo si€Q tylko w€Uziutkie pasemko ksi€Q€Rycowej po€Twiatyna pod€Vodze. Ma€Vgorzata pobieg€Va po tym pasemku, namaca€Va wy€V€Ucznik. Po chwili w ca€Vym mieszkaniu !pali€Vo si€Q €Twiat€Vo. Szczotka sta€Va w k€Ucie. Upewniwszy si€Q, €Re nie ma w domu nikogo, Ma€Vgorzata otworzy€Va drzwi na klatk€Q schodow€U, sprawdzi€Va, czy opatrzone s€U w€Va€Tciw€U wizyt€Wwk€U. Wizyt€Wwka by€Va na swoim miejscu, Ma€Vgorzata trafi€Va w€Va€Tciwie. No c€W€R, krytyk €atu€Sski podobno jeszcze dzi€T blednie, kiedy sobie przypomni €Ww straszliwy wiecz€Wr, do dzi€T imi€Q Berlioza wymawia ze czci€U. Doprawdy nie wiadomo, jaka pos€Qpna i bezecna zbrodnia upami€Qtni€Vaby ten wiecz€Wr - Ma€Vgorzata wysz€Va z kuchni trzymaj€Uc ci€Q€Rki m€Votek. Niewidzialna latawica hamowa€Va si€Q jak mog€Va, !stara€Va si€Q zachowa€Ћ spok€Wj, r€Qce jej si€Q trz€Qs€Vy z niecierpliwo€Tci. Starannie wycelowawszy uderzy€Va w klawisze fortepianu i w ca€Vym mieszkaniu rozbrzmia€V pierwszy €Ra€Vobny akord. Bogu ducha winny gabinetowy beckerowski instrument krzycza€V jak op€Qtany. Wy€Vamywa€Vy si€Q klawisze, ko€T€Ћ s€Voniowa, kt€Wr€U by€Vy oklejone, pryska€Va na wszystkie strony. Instrument wy€V, chrypia€V, podzwania€V. W €Vazience straszliwie szumia€Va woda, w kuchni "tak€Re. €XChyba ju€R si€Q przelewa na pod€Vog€Q...€Y - pomy€Tla€Va "Ma€Vgorzata i dorzuci€Va na g€Vos:- Ale nie ma si€Q co €W€Rowia€Vo, rozgrza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBЬpD cfEЭД 1 cЩEЮх_ c,FЯD" cFаH-Y cђFбЁ8Я=UG zasiadywa€Ћ. Z kuchni do przedpokoju rwa€V ju€R strumie€S. Chlupi€Uc po wodzie bosymi stopami Ma€Vgorzata wiadrami nosi€Va wod€Q z kuchni do gabinetu. Nast€Qpnie w tym€Re gabinecie rozbi€Va m€Votkiem drzwi szafy i pobieg€Va do sypialni. Rozbi€Va lustrzan€U trzydrzwiow€U szaf€Q,wyci€Ugn€Q€Va z niej garnitur krytyka i utopi€Va go w wannie.Zniszczenia, kt€Wrych dokonywa€Va, sprawia€Vy jej mn€Wstwo satysfakcji, ale jednocze€Tnie wydawa€Vo jej si€Qprzez ca€Vy czas, €Re osi€Uga zbyt mizerne rezultaty. Tymczasem pod osiemdziesi€Utym drugim, pi€Qtroni€Rej, gosposia dramatopisarzaKwanta siedzia€Va w kuchni, !popija€Va herbat€Q i zachodzi€Va !w g€Vow€Q, co te€R to za ha€Vasy,"€Vomoty i bieganin€Q s€Vycha€Ћ na !g€Wrze. Zadar€Va g€Vow€Q i nagle zobaczy€Va, €Re sufit w oczach zmienia kolor, z bia€Vego staje si€Q trupiosiny. Plama ros€Va w oczach, zacz€Q€Vy nabrzmiewa€Ћ na niej krople. Gosposia przez dwie minuty siedzia€Va przygl€Udaj€Uc si€Q dziwnemu zjawisku, a€R wreszcie rz€Qsistydeszcz lun€U€V z sufitu i zab€Qbni€V po pod€Vodze. Wtedy zerwa€Va si€Q, podstawi€Va miednic€Q, co niewiele pomog€Vo,poniewa€R deszcz pada€V na coraz wi€Qkszym obszarze, la€Vo"si€Q ju€R na kuchni€Q i na st€W€V "pe€Ven naczy€S. Krzykn€Q€Va wi€Qc, wybieg€Va na klatk€Q schodow€U izaraz w mieszkaniu #€atu€Sskiego zacz€U€V si€Q urywa€Ћ dzwonek. - No, ju€R dzwoni€U... Czas ko€Sczy€Ћ - powiedzia€Va Ma€Vgorzata. Dosiad€Va szczotki nas€Vuchuj€Uc kobiecego g€Vosu dr€Ucego si€Q w dziurk€Q od klucza: - Otw€Wrzcie! Otw€Wrzcie! Dusia,otw€Wrz! To od was woda si€Q leje? Zala€Vo nas! !Ma€Vgorzata unios€Va si€Q na metrponad pod€Vog€Q i uderzy€Va m€Votkiem w €Ryrandol. Dwie €Rar€Wwki eksplodowa€Vy, na wszystkie strony posypa€Vy si€Q kryszta€Vowe wisiorki. Przestano krzycze€Ћ w dziurk€Q od klucza, ze schod€Ww dobieg€Vtupot n€Wg. Ma€Vgorzata wyp€Vyn€Q€Va przez okno, znalaz€Vszy si€Q za oknem zamachn€Q€Va si€Q z lekka i uderzy€Va m€Votkiem w szyb€Q. Szk€Vo za€Vka€Vo i po marmurowym frontonie sypn€Q€Va"si€Q na d€W€V kaskada od€Vamk€Ww. Ma€Vgorzata podlecia€Va do nast€Qpnego okna. Daleko w !dole na trotuarze rozbiegali si€Qprzechodnie, jeden z dw€Wch stoj€Ucych przed bram€U samochod€Ww zatr€Ubi€V i odjecha€V. !T€Vum bieg€V zau€Vkiem w stron€Q domu Dramlitu, a i w samym domu po wszystkich klatkach schodowych biegali miotaj€Ucy si€Q bez celu i sensu ludzie. Gosposia Kwanta krzycza€Va dotych, kt€Wrzy biegli po schodach, €Re zala€Vo ich mieszkanie, a wkr€Wtce przy€V€Uczy€Va si€Q do niej s€Vu€R€Uca Chustowa spod osiemdziesi€Utego, dwa pi€Qtra ni€Rej. U Chustow€Ww zacz€Q€Vo "si€Q la€Ћ z sufit€Ww, w kuchni i w€Vazience. W ko€Scu w kuchni Kwant€Ww oderwa€V si€Q od sufitu!olbrzymi kawa€V tynku, pot€Vuk€V wszystkie brudne naczynia, a potem zacz€Q€Va si€Q prawdziwa ulewa, ze szpar wybrzuszanej,namokni€Qtej podsufit€Wwki lun€Q€Vo jak z cebra. Przelatuj€Uc obok przedostatniego okna na trzecim pi€Qtrze Ma€Vgorzata zajrza€Va do€S i zobaczy€Va cz€Vowieka, kt€Wry w panice naci€Uga€V na twarz mask€Q "gazow€U. Przerazi€V si€Q i wypad€Vz pokoju, kiedy Ma€Vgorzata uderzy€Va m€Votkiem w szyb€Q. Straszliwy pogrom zako€Sczy€V !si€Q znienacka. Obni€Rywszy si€Q na wysoko€T€Ћ drugiego pi€Qtra Ma€Vgorzata zajrza€Va do "zaci€Ugni€Qtego cienk€U zas€Von€U okna przy €Tcianie szczytowej. W pokoju pali€Va si€Q s€Vaba nocna lampka z aba€Rurem. W ma€Vym €V€W€Reczku z siatk€U siedzia€V czteroletni mo€Re ch€Vopczyk i z przera€Reniem nas€Vuchiwa€V, co si€Q dzieje. Nikogo doros€Vego nie by€Vo w pokoju, wszyscy wybiegli z mieszkania. - T€Vuk€U szyby - powiedzia€V ch€Vopczyk i zawo€Va€V: - Mamo! Nikt mu nie odpowiedzia€V, a w€Wwczas ch€Vopczyk o€Twiadczy€V: - Mamo, ja si€Q boj€Q. !Ma€Vgorzata uchyli€Va zas€Vony i wlecia€Va do pokoju. - Boj€Q si€Q - powt€Wrzy€V ch€Vopczyk i zacz€U€Ћ dr€Re€Ћ. - Nie b€Wj si€Q, nie b€Wj si€Q, malutki - powiedzia€Va !Ma€Vgorzata staraj€Uc si€Q nada€Ћswemu ochryp€Vemu na wietrze,zbrodniczemu g€Vosowi jak naj€Vagodniejsze brzmienie - toch€Vopcy wybijali szyby. - Z procy? - zapyta€V !ch€Vopczyk i przesta€V dygota€Ћ. - Z procy, z procy - "przytakn€Q€Va Ma€Vgorzata - €Tpij ju€R. - To Sitnik - powiedzia€V ch€Vopiec - on ma proc€Q. - Pewnie, €Re on! Ch€Vopczyk chytrze spojrza€V gdzie€T w bok i zapyta€V: - A gdzie ty jeste€T, ciociu? - Mnie nie ma - odpowiedzia€Va#mu Ma€Vgorzata - ja ci si€Q €Tni€Q.- Tak sobie my€Tla€Vem - powiedzia€V ch€Vopczyk. - K€Vad€Њ si€Q - poleci€Va #Ma€Vgorzata - pod€V€W€R r€Qk€Q pod &policzek, a ja ci si€Q b€Qd€Q €Tni€Va."- No to si€Q €Tnij - przysta€V na to ma€Vy, natychmiast si€Q $po€Vo€Ry€V i pod€Vo€Ry€V d€Vo€S pod policzek. - Opowiem ci bajk€Q - zacz€Q€Va "m€Wwi€Ћ Ma€Vgorzata i po€Vo€Ry€Va !rozpalon€U d€Vo€S na ostrzy€Ronejg€V€Wwce. - By€Va sobie razu pewnego ciocia... Nie mia€Va dzieci i w og€Wle nie by€Va szcz€Q€Tliwa. Wi€Qc ta ciocia najpierw d€Vugo p€Vaka€Va, a #potem zrobi€Va si€Q taka z€Va... - Ma€Vgorzata zamilk€Va, zabra€Va d€Vo€S, ch€Vopczyk spa€V. Po cichutku od€Vo€Ry€Va m€Votek na parapet i wylecia€Va za okno. Przed domem by€V s€Udny dzie€S. Ludzie krzycz€Uc co€T biegli wyasfaltowanym chodnikiem osypanym pot€Vuczonym szk€Vem. W€Tr€Wd nich wida€Ћ ju€R by€Vo milicjant€Ww. Nagle zagrzmia€V dzwon i od strony Arbaijij wpad€V w zau€Vek czerwony !samoch€Wd stra€Racki z drabin€U. Ale Ma€Vgorzata nie interesowa€Va si€Q tym, co !b€Qdzie dalej. Uwa€Raj€Uc, €Reby nie zaczepi€Ћ o €Raden przew€Wd,"€Tcisn€Q€Va mocniej szczotk€Q i w mgnieniu oka wznios€Va si€Q ponad dach pechowego domu. "Zau€Vek pod ni€U przechyli€V si€Q "na bok i zapad€V gdzie€T w g€V€Ub.Pod stopami Ma€Vgorzaty miejsce jego zaj€Q€Va ci€Rba dach€Ww pod r€W€Rnymi k€Utami poprzecinana po€Vyskliwymi €Tciekami. Wszystko to nagle odp€Vyn€Q€Vo w bok, €Va€Scuszki #€Twiate€V rozmaza€Vy si€Q i zla€Vy ze sob€U. Ma€Vgorzata wykona€Va jeszcze jeden zryw, w€Wwczas ziemia !poch€Von€Q€Va ca€V€U t€Q ci€Rb€Q dach€Ww, a na ich miejscu pojawi€Vo si€Q na dole jezioro rozedrganych €Twiate€V elektrycznych i owo jezioro znienacka wznios€Vo si€Q pionowo ku g€Wrze i znalaz€Vo !si€Q ponad g€Vow€U Ma€Vgorzaty - pod jej stopami zab€Vysn€U€V ksi€Q€Ryc. Zrozumia€Va, €Re "wywin€Q€Va kozio€Vka, wr€Wci€Va donormalnej pozycji, obejrza€Va #si€Q i zobaczy€Va, €Re jeziora ju€Rnie ma i €Re tam, za jej plecami, wida€Ћ ju€R tylko r€W€Rowiej€Uc€U na horyzoncie €Vun€Q. W sekund€Q p€W€Њniej znikn€Q€Va i ona, a Ma€Vgorzata zrozumia€Va, €Re jest sam na sam z lec€Ucym nad jej g€Vow€U, nieco w lewo od niej, ksi€Q€Rycem. W€Vosy Ma€Vgorzaty ju€R od dawna by€Vy zmierzwione, ksi€Q€Rycowa po€Twiata ze €Twistem op€Vywa€Vajej cia€Vo. Widz€Uc, jak dwa szeregi rzadkich €Twiate€Vek w dole zlewaj€U si€Q w dwie nieprzerwane ogniste kreski, widz€Uc, jak szybko owe kreskipozostaj€U w tyle i nikn€U, "Ma€Vgorzata domy€Tli€Va si€Q, €Re !leci z niesamowit€U szybko€Tci€U,!i zdumia€Vo j€U, €Re nie zapiera jej tchu. Min€Q€Vo jeszcze kilka sekund i daleko w dole nad czernizn€U ziemi rozjarzy€Va si€Q nowa !elektryczna €Vuna, zwali€Va si€Q pod stopy lec€Ucej, ale w tej€Re"chwili zawirowa€Va jak €Tmig€Vo i zapad€Va si€Q pod ziemi€Q. Jeszcze kilka sekund - i "powt€Wrzy€Vo si€Q dok€Vadnie takiesamo zjawisko; - Miasta! Miasta! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. Potem dwa czy trzy razy widzia€Va pod sob€U jakie€T m€Qtnie odb€Vyskuj€Uce klingi spoczywaj€Uce w otwartych czarnych #futera€Vach, domy€Tli€Va si€Q, €Re to rzeki. Zadzieraj€Uc g€Vow€Q do g€Wry i spogl€Udaj€Uc w lewo, lec€Uca napawa€Va si€Q widokiem !ksi€Q€Ryca, kt€Wry jak oszala€Vy p€Qdzi€V nad ni€U, z powrotem kuMoskwie, a zarazem w jaki€T niepoj€Qty spos€Wb sta€V nieporuszony, tak €Re wida€Ћ by€Vo na nim wyra€Њnie co€T ciemniej€Ucego i tajemniczego,ni to smoka, ni to konika-garbuska, kt€Wry zwraca€V w stron€Q porzuconegomiasta sw€Wj spiczasty pysk. !Za plecami Ma€Vgorzaty da€V si€Q s€Vysze€Ћ basowy poszum rozcinanego powietrza, poszum €Ww zacz€U€V dop€Qdza€Ћ lec€Uc€U. Powoli do owego poszumu czego€T, co mkn€Q€Vo niczym pocisk, do€V€Uczy€V si€Q s€Vyszalny w promieniu wielu wiorst €Tmiech kobiety. Ma€Vgorzata obejrza€Va si€Q i zobaczy€Va, €Re dop€Qdza j€U !jaki€T frymu€Tny ciemny kszta€Vt.Kszta€Vt €Ww, w miar€Q jak dogania€V Ma€Vgorzat€Q, stawa€V si€Q coraz wyrazistszy, wida€Ћ %ju€R by€Vo, €Re to jaki€T je€Њdziec. Wreszcie wszystko sta€Vo si€Q jasne - zwalniaj€Uc biegu !dop€Qdzi€Va Ma€Vgorzat€Q Natasza.By€Va zupe€Vnie naga, jej potargane w€Vosy rozwiewa€V wiatr, lecia€Va na oklep na spa€Tnym wieprzu, kt€Wry w przednich racicach €Tciska€V teczk€Q, zadnimi za€T w€Tciekle m€V€Wci€V powietrze. Niekiedy po€Vyskuj€Uce w €Twietle ksi€Q€Ryca, a potem zn€Ww gasn€Uce binokle zsun€Q€Vy mu !si€Q z nosa i trzymaj€Uc si€Q na tasiemce lecia€Vy za nim, kapelusz za€T co chwila zsuwa€V si€Q wieprzowi na oczy. Ma€Vgorzata przyjrzawszy si€Q dok€Vadniej rozpozna€Va w opasie Miko€Vaja Iwanowicza, a w€Wwczas jej przemieszany ze €Tmiechem Nataszy €Tmiech zagrzmia€V ponad lasami. - Nataszka! - przenikliwie zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. - Nasmarowa€Va€T si€Q kremem? - Kochana! - odpowiedzia€Va jejNatasza budz€Uc swoimi wrzaskami drzemi€Uce sosnowe bory. - Kr€Wlowo ty moja francuska! Przecie€R ja i jemu posmarowa€Vam €Vysin€Q, jemu te€R! - Ksi€Q€Rniczko! - p€Vaczliwie zawy€V wieprz galopuj€Uc z amazonk€U na grzbiecie. Natasza lecia€Va obok i w€Tr€Wd €Tmiech€Ww opowiada€Va jej, co zasz€Vo w willi po odlocie Ma€Vgorzaty. "Przyzna€Va si€Q, €Re nie tykaj€Uc nawet €Radnej z podarowanychjej rzeczy rozebra€Va si€Q do naga, pobieg€Va po krem i niezw€Vocznie nasmarowa€Va si€Q "nim. Po czym sta€Vo si€Q z ni€U to samo, co przedtem sta€Vo si€Q z jej chlebodawczyni€U. Podczas gdy Natasza €Tmiej€Uc si€Q z rado€Tci zachwyca€Va si€Q przed lustrem sw€U czarodziejsk€U urod€U, otworzy€Vy si€Q drzwi i stan€U€V przed ni€U Miko€Vaj Iwanowicz. By€V niezmiernie podniecony, trzyma€V w r€Qkach koszulk€Q Ma€Vgorzaty i sw€Wj w€Vasny kapelusz oraz teczk€Q. Zobaczywszy Natasz€Q Miko€Vaj Iwanowicz zaniem€Wwi€V. A kiedy oprzytomnia€V, o€Twiadczy€V, czerwony jak rak, €Re uwa€Ra€V, i€R jest jego obowi€Uzkiem #podnie€T€Ћ koszulk€Q i przynie€T€Ћ j€U osobi€Tcie... - Czego on nie wygadywa€V, ten €Twintuch! - piszcza€Va i !sinia€Va si€Q Natasza. - Do czegonie namawia€V! Jak€U fors€Q !obiecywa€V! M€Wwi€V, €Re Klaudia Piotrowna o niczym si€Q nie dowie! Co, mo€Re powiesz, €Re k€Vami€Q? - wo€Va€Va do wieprza Natasza, ten za€T, skonfundowany, tylko odwraca€V ryj. Rozigrawszy si€Q w sypialni, Natasza mazn€Q€Va kremem Miko€Vaja Iwanowicza i os€Vupia€Va, zdumiona. Twarz wielce szanownego lokatora z "parteru zwin€Q€Va si€Q w ryj, jego"d€Vonie i stopy przemieni€Vy si€Q w racice. Miko€Vaj Iwanowicz !spojrza€V w lustro, dziko zawy€V w rozpaczy, ale by€Vo ju€R za #p€W€Њno. W kilka chwil p€W€Њniej z Natasza na grzbiecie, szlochaj€Uc rozpaczliwie, wylatywa€V z Moskwy gdzie€T do diab€Va. - Domagam si€Q przywr€Wcenia mi mojego normalnego wygl€Udu!- nagle ni to w€Tciekle, ni to b€Vagalnie wykwicza€V ochryple tucznik. - Ma€Vgorzato Niko€Vajewna, pani jest obowi€Uzana przywo€Va€Ћ do porz€Udku swoj€U pomoc domow€U! - Ach, to ja teraz dla ciebie jestem pomoc domowa? Pomocdomowa? - wo€Va€Va Natasza targaj€Uc wieprza za ucho. - A by€Vam bogini? Jak ty do mnie m€Wwi€Ve€T? - Wenero! - p€Vaczliwie odpowiedzia€V wieprz przelatuj€Uc nad szumi€Ucym w€Tr€Wd g€Vaz€Ww strumieniem i potr€Ucaj€Uc racicami ga€V€Qzie leszczyn. - Wenero! Wenero! - triumfalnie zawo€Va€Va Natasza, !jedn€U r€Qk€Q opieraj€Uc na boku,drug€U za€T wyci€Ugaj€Uc ku ksi€Q€Rycowi. #€­cisn€Q€Va pi€Qtami zapadni€Qte odszale€Sczego galopu boki wieprza i ten tak si€Q poderwa€Vdo biegu, €Re znowu rozpru€V powietrze i po chwili Natasza mign€Q€Va daleko na przedzie jako ma€Vy czarny punkcik, a potem ca€Vkiem znikn€Q€Va z oczu, zagas€V poszum jej lotu. Ma€Vgorzata nadal lecia€Va powoli przez nieznane pustynne okolice, nad wzg€Wrzami usianymi le€R€Ucymi w€Tr€Wd ogromnych samotnych sosen wielkimi otoczakami. Lecia€Va nie ponad wierzcho€Vkami sosen, ale ni€Rej, pomi€Qdzy ich pniami wysrebrzonymi z jednej stronyprzez ksi€Q€Ryc. Lekki cie€S lec€Ucej pe€Vz€V przed ni€U po ziemi, ksi€Q€Ryc by€V teraz za plecami Ma€Vgorzaty. Wyczuwa€Va blisko€T€Ћ wody, $domy€Tla€Va si€Q, €Re cel musi by€Ћ "ju€R niedaleko. Sosny rozst€Upi€Vy si€Q i Ma€Vgorzata poszybowa€Va powoli nad kredowe urwisko. Wdole, za owym urwiskiem, le€Ra€Va w ciemno€Tciach rzeka. Mg€Va czepia€Va si€Q porastaj€Ucych zbocze krzak€Ww, snu€Va si€Q mi€Qdzy nimi, a przeciwleg€Vy brzeg rzeki by€V r€Wwninny i p€Vaski. Pod samotn€U k€Qp€U jakich€T roz€Vo€Rystych drzew chwia€Vo "si€Q na nim €Twiate€Vko ogniska i wida€Ћ by€Vo tam czyje€T poruszaj€Uce si€Q sylwetki. Wyda€Vo si€Q Ma€Vgorzacie, €Re dobiega stamt€Ud jaka€T wesolutka, wibruj€Uca muzyka. Dalej, tak daleko jak tylko mo€Rna by€Vo si€Qgn€U€Ћ spojrzeniem, nie by€Vo wida€Ћ nawysrebrzonej r€Wwninie €Radnych ludzkich siedzib ani wog€Wle €Rywego ducha. "Ma€Vgorzata ze€Tlizgn€Q€Va si€Q z urwiska i spiesznie opu€Tci€Va si€Q ponad wod€Q. Woda n€Qci€Va j€U po napowietrznej je€Њdzie. Odrzuci€Va szczotk€Q i z !rozbiegu, g€Vow€U w d€W€V, da€Va nura w nurt. Jej lekkie cia€Vo !przeci€Q€Vo lustro jak strza€Va, bryzgi wody si€Qgn€Q€Vy nieomal do parnego ksi€Q€Ryca. Woda !by€Va ciep€Va niczym w €Va€Њni i Ma€Vgorzata wychyn€Uwszy z g€V€Qbiny pop€Vywa€Va sobie do woli w tej nocnej rzece, sama,samiute€Ska jak palec. !Potem gwizdn€Q€Va przera€Њliwie, wskoczy€Va na szczotk€Q, kt€Wra pos€Vusznie podlecia€Va na ten gwizd, i przemkn€Q€Va nad wod€Una drugi brzeg. Rzucany przez #kredow€U g€Wr€Q cie€S nie si€Qga€V tutaj i ca€Vy brzeg zalany by€V €Twiat€Vem ksi€Q€Ryca. Skoro tylko Ma€Vgorzata dotkn€Q€Va wilgotnych traw, muzyka spod wierzb zagrzmia€Va dono€Tniej, weselej !strzeli€V z ogniska snop iskier. Ga€V€Qzie wierzb usiane by€Vy widocznymi w ksi€Q€Rycowej po€Twiacie delikatnymi puszystymi baziami, a pod tymi ga€V€Qziami siedzia€Vy w dw€Wch szeregach €Raby o t€Vustych pyskach, nadyma€Vy si€Q, jakby by€Vy z gumy, i przygrywa€Vy na fujarkach brawurowego marsza. Przed ka€Rd€U muzykantk€U wisia€V na wierzbowej nitce kawa€Vek €Twiec€Ucego pr€Wchna, pr€Wchno o€Twietla€Vo nuty, chybotliwy !odblask ognia pe€Vga€V po €Rabich pyskach. Marsza tego grano na cze€T€Ћ Ma€Vgorzaty. Przyj€Qto j€U nadzwyczaj uroczy€Tcie. Przejrzyste rusa€Vki przerwa€Vy sw€Wj taniec ponad rzek€U i macha€Vy do Ma€Vgorzaty wodorostami, nad zielonkawympustynnym brzegiem pop€Vyn€Q€Vyich dono€Tne j€Qkliwe pozdrowienia. Spoza wierzb wyskoczy€Vy nagie wied€Њmy, "ustawi€Vy si€Q w szereg, zacz€Q€Vyprzysiada€Ћ w dwornych uk€Vonach. Kto€T na ko€Њlich nogach podbieg€V i przypad€V do "d€Voni Ma€Vgorzaty, rozes€Va€V na trawie jedwab, zapyta€V, czy przyjemnie si€Q kr€Wlowej k€Upa€Vo, zaproponowa€V, by zechcia€Va si€Q po€Vo€Ry€Ћ i odpocz€U€Ћ nieco. Ma€Vgorzata tak te€R uczyni€Va. Ko€Њlonogi poda€V jej kielich szampana, wychyli€Va go i od !razu zrobi€Vo jej si€Q ra€Њniej. Zapyta€Va, gdzie jest Natasza. Odpowiedziano jej, €Re Natasza ju€R si€Q wyk€Upa€Va i polecia€Va na swoim wieprzu do Moskwy, by uprzedzi€Ћ tam, €ReMa€Vgorzata ju€R wkr€Wtce nadci€Ugnie, i by pom€Wc przygotowywa€Ћ dla niej szaty. Potem wszyscy zacz€Qli si€Q zbiera€Ћ do drogi. Rusa€Vki doko€Sczy€Vy sw€Wj taniec w ksi€Q€Rycowej po€Twiacie i !rozp€Vyn€Q€Vy si€Q. Ko€Њlonogi z szacunkiem zapyta€V, na czym Ma€Vgorzata przylecia€Va nad rzek€Q. Dowiedziawszy si€Q, €Re przyby€Va na oklep na szczotce, powiedzia€V: - Och, jak€Re mo€Rna, to nie uchodzi! - migiem sporz€Udzi€V zdwu patyk€Ww jaki€T podejrzany"telefon i za€R€Uda€V od kogo€T, byw tej sekundzie przys€Va€V samoch€Wd, co rzeczywi€Tcie w tej samej sekundzie zosta€Vo wykonane. Spad€V na ostr€Ww bu€Vany kabriolet, ale za kierownic€U nie siedzia€V zwyczajny szofer,tylko czarny d€Vugodzioby gawron w ceratowym kaszkiecie i w r€Qkawicach z rozci€Qtymi mankietami. Wysepka pustosza€Va. co €W€Rowia€Vo, rozgrza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBв€|’Gгќў c€ЂGдњ  cHе chHж+#Ш cЫHзѓ-ѕ c.Iиш8Ё9‘IRozp€Vyn€Q€Vy si€Q w blasku !ksi€Q€Ryca odlatuj€Uce wied€Њmy. Ognisko dogasa€Vo, w€Qgle pokrywa€Vy si€Q siwym popio€Vem.Ko€Њlonogi podsadzi€V Ma€Vgorzat€Q, spocz€Q€Va na przestronnym tylnym siedzeniubu€Vanego samochodu. Samoch€Wd zawy€V, skoczy€V i !wzni€Ws€V si€Q nieomal do samego ksi€Q€Ryca, ostr€Ww znikn€U€V, znikn€Q€Va rzeka, Ma€Vgorzata pomkn€Q€Va do Moskwy. 22. Przy €Twiecach Miarowy warkot lec€Ucego wysoko ponad ziemi€U samochodu ko€Vysa€V Ma€Vgorzat€Qdo snu, a €Twiat€Vo ksi€Q€Ryca "rozgrzewa€Vo j€U mile. Zamkn€Q€Va oczy, wystawi€Va twarz na wiatr i z niejakim smutkiem my€Tla€Va o brzegu nieznanej #rzeki, kt€Wry opu€Tci€Va i kt€Wrego!- czu€Va to - ju€R nigdy wi€Qcej nie zobaczy. Po wszystkich cudach i cude€Skach dzisiejszego wieczoru #domy€Tla€Va si€Q ju€R, do kogo j€U wioz€U, ale to jej nie przera€Ra€Vo. Nadzieja, €Re uda jej si€Q tam zdoby€Ћ na powr€Wt !swoje szcz€Q€Tcie, uczyni€Va j€U nieustraszon€U. Zreszt€U nied€Vugo mia€Va marzy€Ћ w samochodzie o tym szcz€Q€Tciu. Czy to gawron by€V takim mistrzem w swoim rzemio€Tle, czy to samoch€Wd by€V tak doskona€Vy, do€T€Ћ €Re wkr€Wtce otworzywszy oczy zobaczy€Va pod sob€U nie ciemno€T€Ћ boru, lecz rozedrgane jezioro €Twiate€V Moskwy. Czarny ptak-kierowca odkr€Qci€V w locieprawe przednie ko€Vo, a potem !wyl€Udowa€V na jakim€T zupe€Vnie bezludnym cmentarzu gdzie€T wpobli€Ru Dorogomi€Vowa. Wysadziwszy przy kt€Wrym€T grobowcu o nic nie pytaj€Uc€U Ma€Vgorzat€Q wraz z jej szczotk€U, gawron zapu€Tci€V silnik i skierowa€V samoch€Wd wprost na w€Uw€Wz za cmentarzem. Samoch€Wd run€U€V w ten w€Uw€Wz z €Voskotem i roztrzaska€V si€Q. Gawron z szacunkiem zasalutowa€V, #usiad€V oklep na kole i odlecia€V. A wtedy zza jednego z pomnik€Ww ukaza€V si€Q czarny p€Vaszcz. B€Vysn€U€V w €Twietle ksi€Q€Ryca kie€V i Ma€Vgorzata pozna€Va Asasella. Asasello gestem zach€Qci€V j€U, by dosiad€Va szczotki, sam wskoczy€V na d€Vugi rapier, oboje wzbili si€Q w powietrze i w kilka sekund p€W€Њniej, nie zauwa€Reni przez nikogo, wyl€Udowali na Sadowej przed domem numer 302-A. Kiedy nios€Uc pod pach€U szczotk€Q i rapier weszli do bramy, Ma€Vgorzata zauwa€Ry€Va w niej zniecierpliwionego cz€Vowieka w kaszkiecie i w butach z cholewami, kt€Wry zapewne czeka€V na kogo€T. Cho€Ћ kroki Ma€Vgorzaty i !Asasella by€Vy zupe€Vnie lekkie, €Ww samotny cz€Vowiek us€Vysza€V je i drgn€U€V z niepokojem, nie rozumiej€Uc, sk€Ud te€R one dobiegaj€U. Nie zadzwonili do drzwi !mieszkania numer pi€Q€Ћdziesi€Ut.Asasello po cichutku otworzy€V je w€Vasnym kluczem. Pierwsz€U rzecz€U, kt€Wra uderzy€Va Ma€Vgorzat€Q, by€Vy ciemno€Tci, w jakich si€Q znalaz€Va. Ciemno by€Vo jak w lochu, wi€Qc mimo woli chwyci€Vap€Vaszcz Asasella, bala si€Q bowiem, €Re si€Q potknie. Ale nagle, gdzie€T daleko i wysoko, !zamigota€Vo €Twiate€Vko jakiej€T %lampki, zacz€Q€Vo si€Q przybli€Ra€Ћ. Asasello wyj€U€V Ma€Vgorzacie spod ramienia szczotk€Q i !szczotka bezg€Vo€Tnie znikn€Q€Va w ciemno€Tciach. Zacz€Qli wchodzi€Ћ po jakich€T szerokich schodach, !Ma€Vgorzacie wydawa€Vo si€Q, €Re !schody nigdy si€Q nie sko€Scz€U. Zdumiewa€Va si€Q, jak w przedpokoju zwyk€Vego moskiewskiego mieszkania mog€U si€Q pomie€Tci€Ћ takie niezwyk€Ve, niewidoczne, ale przecie€R dobrze wyczuwane schody. Ale stopnie sko€Sczy€Vy si€Q, Ma€Vgorzata zorientowa€Va si€Q, €Re stoi na pode€Tcie. &€­wiate€Vko zbli€Ry€Vo si€Q tu€R-tu€R i Ma€Vgorzata ujrza€Va o€Twietlon€U twarz wysokiego czarnego m€Q€Rczyzny, kt€Wry "trzyma€V latarenk€Q w d€Voni. Ci, kt€Wrzy w owe dni mieli nieszcz€Q€Tcie stan€U€Ћ na jego drodze, rozpoznaliby go, oczywi€Tcie, natychmiast, nawet przy tym w€Ut€Vym €Twietle kaganka. By€V to Korowiow, alias Fagot. Jego powierzchowno€T€Ћ, co prawda, bardzo si€Q zmieni€Va. Migotliwy p€Vomyk odbija€V si€Q nie w p€Qkni€Qtych binoklach, kt€Wre dawno ju€R powinny by€Vy #znale€Њ€Ћ si€Q na €Tmietniku, tylkow monoklu, co prawda r€Wwnie€Rp€Qkni€Qtym. W€Usiki na jego bezczelnej twarzy by€Vy podkr€Qcone i wypomadowane, a czer€S Korowiowa dawa€Va si€Q bardzo prosto wyt€Vumaczy€Ћ - by€V we fraku. Tylko gors mu biela€V. Mag, regent cerkiewny, czarodziej, t€Vumacz czy diabli tam wiedz€U kto wreszcie, "s€Vowem - Korowiow, sk€Voni€V si€Qi zatoczywszy latarenk€U €Vuk wpowietrzu zaprosi€V Ma€Vgorzat€Q, by pod€U€Ry€Va za nim. Asasello znikn€U€V. €XZadziwiaj€Uco niezwyk€Vy !wiecz€Wr - my€Tla€Va Ma€Vgorzata - wszystkiego mog€Vam si€Q spodziewa€Ћ, ale przecie€R nie !tego. €­wiat€Vo im si€Q zepsu€Vo czy co? Ale najbardziej zdumiewaj€Uce s€U rozmiary tego pomieszczenia... Jakim cudem wszystko to mo€Re si€Q zmie€Tci€Ћ w moskiewskim mieszkaniu? Przecie€R doprawdy w €Raden spos€Wb nie mo€Re!€Y - Pani pozwoli, €Re si€Q jej przedstawi€Q - zaskrzypia€V regent - Korowiow. - Dziwi to pani€U, €Re nie ma €Twiat€Va? My€Tli pani z pewno€Tci€U, €Re "chodzi o oszcz€Qdno€T€Ћ? Sk€Ud€Re!Niech pierwszy lepszy kat, chocia€Rby jeden z tych, kt€Wrzy dzi€T, nieco p€W€Њniej, !b€Qd€U mieli zaszczyt uca€Vowa€Ћ pani kolano, na tym oto postumencie odr€Ubie mi g€Vow€Q,!je€Tli to o to chodzi! Po prostu messer nie lubi €Twiat€Va elektrycznego, wi€Qc w€V€Uczymyje w ostatniej chwili. A wtedy, prosz€Q mi wierzy€Ћ, b€Qdzie go dosy€Ћ. Mo€Rliwe nawet, €Re by€Voby lepiej, gdyby go by€Vo mniej. Korowiow spodoba€V si€Q Ma€Vgorzacie i jego zgrzytliwa gadanina podzia€Va€Va na ni€U uspokajaj€Uco. - Nie - odpowiedzia€Va mu Ma€Vgorzata - najbardziej mniezdumiewa, gdzie si€Q to wszystko mie€Tci. - Powiod€Va d€Voni€U podkre€Tlaj€Uc w ten spos€Wb nieograniczony ogrom sali. Korowiow u€Tmiechn€U€V si€Q s€Vodko, co spowodowa€Vo, €Re poruszy€Vy si€Q cienie w zmarszczkach jego nosa. !- To zupe€Vnie proste! - odpar€V.- Ci, kt€Wrzy s€U otrzaskani z pi€Utym wymiarem, bez trudu mog€U powi€Qkszy€Ћ lokal do potrzebnych rozmiar€Ww. Powiem wi€Qcej, €Vaskawa pani -do czort wie jakich rozmiar€Ww!Zdarza€Vo mi si€Q zreszt€U - papla€V dalej Korowiow - spotyka€Ћ ludzi, kt€Wrzy nie tylko nie mieli zielonego poj€Qcia o pi€Utym wymiarze, ale w og€Wle o niczym nie mieli zielonego poj€Qcia, niemniej dokonywali najprawdziwszych cud€Ww, je€Tli chodzi o powi€Qkszenie swoich mieszka€S.Tak wi€Qc opowiadano mi na przyk€Vad, €Re pewien mieszkaniec stolicy, otrzymawszy trzy pokoje z kuchni€U na Ziemlanym Wale, bez €Radnego tam pi€Utego wymiaru i innych takich rzeczy, od kt€Wrych mo€Rna dosta€Ћ ko€Vowacizny, w mgnieniu oka przerobi€V je na cztery pokoje z kuchni€U - jeden pok€Wj przedzieli€V przepierzeniem na p€W€V. Nast€Qpnie zamieni€V to mieszkanie na dwa oddzielne mieszkania w r€W€Rnych dzielnicach Moskwy, jedno trzy, a drugie dwupokojowe. Przyzna pani sama, €Re to ju€R czyni pi€Q€Ћ pokoi. Trzypokojowe zamieni€V na dwaoddzielne po dwa pokoje z kuchni€U i sta€V si€Q posiadaczem, jak sama pani towidzi, sze€Tciu pokoi, co prawda rozrzuconych chaotycznie po ca€Vej Moskwie.Zamierza€V w€Va€Tnie wykona€Ћ ostatni€U i najbardziej !popisow€U wolt€Q i zamie€Tci€V w gazecie og€Voszenie, €Re chce zamieni€Ћ sze€T€Ћ pokoi w r€W€Rnych punktach Moskwy na jedno pi€Qciopokojowe mieszkanie na Ziemlanym Wale,"kiedy jego dzia€Valno€T€Ћ usta€Va z przyczyn ca€Vkowicie od !niego niezale€Rnych. By€Ћ mo€Re, "€Re zajmuje i teraz jaki€T pok€Wj,mog€Q pani€U jednak zapewni€Ћ, €Re nie w Moskwie. Prosz€Q, to si€Q nazywa cz€Vowiek z g€Vow€U na karku, a pani tu opowiada o pi€Utym wymiarze! Ma€Vgorzata, cho€Ћ o pi€Utym wymiarze nawet si€Q nie #zaj€Ukn€Q€Va - m€Wwi€V o nim tylko Korowiow - wys€Vuchawszy opowie€Tci o przygodach kombinatora mieszkaniowego roze€Tmia€Va si€Q weso€Vo. Korowiow tymczasem ci€Ugn€U€V: - Ale do rzeczy, do rzeczy, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna. Jest pani bardzo m€Udr€U kobiet€U i bez w€Utpienia domy€Tli€Va si€Q ju€R pani, kim jest nasz gospodarz? Serce Ma€Vgorzaty za€Vomota€Vo, skin€Q€Va g€Vow€U. - No, wi€Qc tak, wi€Qc tak - m€Wwi€V Korowiow. - Jeste€Tmy wrogami wszelkich niedom€Wwie€S i tajemniczo€Tci. Raz do roku messer wydaje bal.Jest to wiosenny bal pe€Vni ksi€Q€Ryca, zwany te€R balem stukr€Wl€Ww. T€Vumy!... - w tym miejscu Korowiow z€Vapa€V si€Q za szcz€Qk€Q, jak gdyby nagle rozbola€V go z€Ub. - Zreszt€U mam nadziej€Q, €Re sama si€Q pani o tym przekona. Tak wi€Qc, jak sama pani zapewne si€Q domy€Tla, messer jest kawalerem. Potrzebna jest jednak gospodyni - Korowiow !roz€Vo€Ry€V r€Qce - chyba zgodzi si€Q pani, €Re bez gospodyni... !Ma€Vgorzata s€Vucha€Va staraj€Uc si€Q nie uroni€Ћ ani s€Vowa, uczu€Va ch€V€Wd pod sercem, nadzieja szcz€Q€Tcia powodowa€Va zawr€Wt g€Vowy. "- Utar€Va si€Q tradycja - m€Wwi€V dalej Korowiow - €Re gospodynibalu musi mie€Ћ na imi€Q Ma€Vgorzata, to po pierwsze, a po drugie - powinna pochodzi€Ћz miejscowo€Tci, w kt€Wrej bal si€Q odbywa. A my, jak pani zechcia€Va zauwa€Ry€Ћ, podr€W€Rujemy i obecnie znajdujemy si€Q w Moskwie. Odszukali€Tmy w tym mie€Tcie sto dwadzie€Tcia jedn€U Ma€Vgorzat€Q i czy pani uwierzy - Korowiow z rozpacz€U !klepn€U€V si€Q po udzie - €Radna si€Q nie nadaje! A€R wreszcie szcz€Q€Tliwy traf... Korowiow u€Tmiechn€U€V si€Q #znacz€Uco, przegi€U€V si€Q w talii i Ma€Vgorzata znowu poczu€Va ch€V€Wd pod sercem. - Kr€Wtko m€Wwi€Uc - zawo€Va€V Korowiow - €Reby si€Q mi€Q rozwodzi€Ћ: czy zgadza si€Q paniprzyj€U€Ћ na siebie te obowi€Uzki? - Zgadzam si€Q! - zdecydowanie odpowiedzia€Va Ma€Vgorzata. - To wszystko - powiedzia€V Korowiow i wzni€Ws€Vszy latarmk€U doda€V: - Prosz€Q za mn€U. Poszli pomi€Qdzy kolumny, wreszcie dotarli do jakiej€T innej sali, w kt€Wrej, nie wiedzie€Ћ czemu, mocno pachnia€Vo cytrynami, s€Vycha€Ћ "by€Vo jakie€T szelesty i w kt€Wrejco€T musn€Q€Vo g€Vow€Q Ma€Vgorzaty. Korowiow zdmuchn€U€V swoj€U latarenk€Q i znikn€Q€Va ona z jego d€Voni, a !Ma€Vgorzata zobaczy€Va le€R€Uc€U na posadzce smu€Rk€Q €Twiat€Va spod jakich€T ciemnych drzwi. Korowiow cicho zapuka€V do tych drzwi. Wtedy Ma€Vgorzata tak si€Q zdenerwowa€Va, €Re z€Qby jej zaszczeka€Vy, a przezcia€Vo przebieg€V dreszcz. #Drzwi otworzy€Vy si€Q. Pok€Wj by€V to bardzo niedu€Ry. Ma€Vgorzatazobaczy€Va szerokie d€Qbowe !€Vo€Re, na nim brudne, zmi€Qte i skopane prze€Tcierad€Va i poduszki. Przed €Vo€Rem sta€V d€Qbowy st€W€V na rze€Њbionych nogach, a na stole - kandelabrz gniazdami na €Twiece w kszta€Vcie szponiastych ptasich €Vap. W siedmiu takich z€Votych szponach p€Von€Q€Vo siedem grubych woskowych €Twiec. Pr€Wcz kandelabra znajdowa€Va si€Q na stole wielka szachownica z figurkami nadermisternej roboty. Na malutkim wytartym dywaniku sta€Va niska €Vaweczka. By€V tam jeszcze jeden st€W€V, sta€V na !nim jaki€T z€Voty puchar i drugi kandelabr, kt€Wrego ramiona "zrobione by€Vy na kszta€Vt w€Q€Ry.W pokoju trwa€V zapach siarki ismo€Vy. Na posadzce krzy€Rowa€Vy si€Q cienie obu €Twiecznik€Ww. W€Tr€Wd obecnych Ma€Vgorzata od razu pozna€Va Asasella, teraz ubranego ju€R we frak i stoj€Ucego w g€Vowach €Vo€Ra. Wystrojony Asasello nie przypomina€V ju€R owego rozb€Wjnika, jakim wyda€V si€Q wtedy Ma€Vgorzacie w parku Aleksandrowskim, uk€Voni€V si€Q jej r€Wwnie€R z nieopisan€U galanteri€U. Naga wied€Њma, ta sama Helia, kt€Wra tak zgorszy€Va czcigodnego bufetowego Varietes, i ta sama, niestety, kt€Wr€U, na ca€Ve szcz€Q€Tcie, kogut sp€Voszy€V owej nocy po os€Vawionym seansie, siedzia€Va na pod€Vodze, na dywaniku przed €Vo€Rem, i miesza€Va w garnku co€T, z czego bucha€Vy pary siarki. Opr€Wcz nich znajdowa€Vo si€Q jeszcze w pokoju olbrzymie czarne kocisko, kt€Wre siedzia€Vo na wysokim taborecie przy stoliku szachowym i trzyma€Vo w prawej €Vapie szachowego konia. !Helia wsta€Va i pok€Voni€Va si€Q Ma€Vgorzacie. Kocur zeskoczy€V z taboretu i uczyni€V to samo. !Szurgaj€Uc praw€U zadni€U €Vap€U !upu€Tci€V konia i poszukuj€Uc go wlaz€V pod €Vo€Re. Umieraj€Uca ze strachu Ma€Vgorzata w zdradliwych cieniach €Twiec zaledwie zdo€Va€Va to wszystko zauwa€Ry€Ћ. Jej uwag€Q !przykuwa€Vo pos€Vanie - siedzia€Vna nim ten, kt€Wrego jeszcze tak niedawno biedny Iwan przekonywa€V na Patriarszych "Prudach, €Re ksi€U€R€Q ciemno€Tci nie istnieje. Nieistniej€Ucy siedzia€V na €Vo€Ru. Dwoje oczu wpi€Vo si€Q w twarz Ma€Vgorzaty. Prawe, ze z€Vot€U iskierk€U na dnie, prze€Twidrowywa€Vo ka€Rdego na wylot, lewe, puste i czarne, by€Vo jak w€Uskie ucho igielne, jak wylot bezdennej studni wszelakich ciemno€Tci i cieni. Twarz Wolanda by€Va wykrzywiona, prawy k€Ucik jego ust opada€V ku do€Vowi, wysokie €Vysiej€Uce czo€Vo $bru€Њdzi€Vy g€V€Qbokie, r€Wwnoleg€Vedo ostrych brwi zmarszczki. Sk€Wr€Q na jego twarzy jak gdyby na wiek wiek€Ww przepali€Va opalenizna. Woland le€Ra€V wyci€Ugni€Qty na "po€Tcieli, ubrany tylko w d€Vug€U nocn€U koszul€Q, brudn€U i zacerowan€U na lewym ramieniu. Jedn€U go€V€U nog€Q podkuli€V pod siebie, drug€U wyci€Ugn€U€V i wspar€V na €Vaweczce. Helia naciera€Va w€Va€Tnie kolano tej ciemnej !nogi jak€U€T dymi€Uc€U ma€Tci€U. Ma€Vgorzata dostrzeg€Va jeszczena nieow€Vosionej piersi Wolanda misternej roboty skarabeusza z ciemnego kamienia na z€Votym €Va€Scuszku, €Ruk mia€V na grzbiecie jakie€T hieroglify. Na masywnym postumencie obok Wolanda sta€V dziwny, jak gdyby €Rywy globus o€Twietlony z jednej strony promieniami s€Vo€Sca. Przez kilka sekund trwa€Vo milczenie. €XOcenia mnie€Y - pomy€Tla€Va Ma€Vgorzata i wysi€Vkiem woli spr€Wbowa€Va opanowa€Ћ dr€Renie kolan. Woland u€Tmiechn€U€V si€Q wreszcie i przem€Wwi€V, jego roziskrzone oko zab€Vys€Vo przy tym. - Witam ci€Q, kr€Wlowo, i !prosz€Q, by€T mi wybaczy€Va m€Wj domowy str€Wj. !G€Vos Wolanda by€V tak niski, €Reprzy niekt€Wrych sylabach przechodzi€V w chrypienie. $Wo€Vand podni€Ws€V z €Vo€Ra d€Vug€U szpad€U, pochyli€V si€Q, !pogrzeba€V szpad€U pod €V€W€Rkiemi powiedzia€V: - Wy€Va€Њ! Przerywamy parti€Q. Mamy go€Tcia. "- Ale€R - niczym sufler l€Qkliwie €Twisn€U€V Ma€Vgorzacie nad uchem Korowiow. $- Ale€R... - zacz€Q€Va Ma€Vgorzata. - Messer - tchn€U€V jej w ucho Korowiow. - Ale€R, messer - opanowawszysi€Q, cicho, ale wyra€Њnie powiedzia€Va Ma€Vgorzata, potem u€Tmiechn€Q€Va si€Q i doda€Va: - bardzo prosz€Q, niech€Re pan nie przerywa sobie partii. Jestem pewna, €Re ka€Rde pismo szachowe wiele "by zap€Vaci€Vo za to, by m€Wc t€Q parti€Q przedrukowa€Ћ. Asasello cicho chrz€Ukn€U€V z zadowoleniem, Woland za€T uwa€Rnie przyjrza€V si€Q Ma€Vgorzacie i przywo€Va€V j€U skinieniem. Podesz€Va, nie wyczuwaj€Uc bosymi stopami posadzki. Woland po€Vo€Ry€V jej "na ramieniu swoj€U ci€Q€Rk€U, jak gdyby z kamienia wykut€U, a zarazem gor€Uc€U jak p€Vomie€S $r€Qk€Q, przyci€Ugn€U€V Ma€Vgorzat€Q ku sobie i posadzi€V j€U obok siebie na €Vo€Ru. - No, skoro jest pani tak ujmuj€Uco uprzejma - powiedzia€V - czego si€Q zreszt€U spodziewa€Vem, to dajmy pok€Wj ceremoniom - "zn€Ww schyli€V si€Q nad kraw€Qd€Њ €V€W€Rka i krzykn€U€V: - D€Vugo jeszcze b€Qdzie trwa€V cyrk podtym €V€W€Rkiem? Wyjdziesz ty stamt€Ud, Hansie przekl€Qty! - Nie mog€Q znale€Њ€Ћ konia - przyt€Vumionym, fa€Vszywym #g€Vosem odezwa€V si€Q spod €V€W€Rka kocur - pocwa€Vowa€V gdzie€T, a zamiast niego skacze tu jaka€T€Raba. - Czy nie wydaje ci si€Q aby, €Re jeste€T na jarmarku? - zapyta€V Woland udaj€Uc zagniewanie. - Nie ma i nie #by€Vo pod €V€W€Rkiem €Radnej €Raby!Zachowaj te tandetne sztuczki dla Varietes. Je€Tli w tej chwili nie wyjdziesz, to "b€Qdziemy uwa€Rali, €Re podda€Ve€T parti€Q, przekl€Qty dezerterze! - Za nic, messer - wrzasn€U€V kot i natychmiast wylaz€V spod €V€W€Rka z koniem w €Vapie. - Pragn€Q poleci€Ћ pani... - zacz€U€V Woland, ale sam sobie przerwa€V: - Nie, nie mog€Q patrzy€Ћ na tego b€Vazna. Prosz€Q popatrzy€Ћ, co on z #siebie zrobi€V pod tym €V€W€Rkiem! Zakurzony, stoj€Ucy na tylnych€Vapach kocur k€Vania€V si€Q tymczasem Ma€Vgorzacie. Mia€V !teraz pod szyj€U bia€V€U muszk€Q,a na piersiach dynda€Vo mu na rzemyku oprawne w mas€Q per€Vow€U damskie lorgnon. Pozatym poz€Voci€V sobie w€Usy. - Co to ma znaczy€Ћ? - zawo€Va€V Woland. - Dlaczego€T sobie poz€Voci€V w€Usy? I po kiego diab€Va ci ta muszka, skoro nie masz nawet spodni? - Spodnie nie dotycz€U kota, messer - niezmiernie godnie ia€Vo, rozgrza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПй€A cЪIкС  c-JлгєJмЧ" c€ЅJнщ#8 cKо!/7 ckKпX:..ЮKodpowiedzia€V kocur. - Mo€Re polecisz mi, messer, w€Vo€Ry€Ћ jeszcze buty? Koty w butach wyst€Qpuj€U jedynie w bajkach, !messer. Ale czy zdarzy€Vo ci si€Qkiedykolwiek widzie€Ћ na balu kogo€T, kto by nie by€V w muszce? Nie chcia€Vbym !znale€Њ€Ћ si€Q w o€Tmieszaj€Ucej sytuacji ani ryzykowa€Ћ, €Re zostan€Q wyrzucony za drzwi. Ka€Rdy przystraja si€Q, jak mo€Re. We€Њ pod uwag€Q, messer,€Re to, co powiedzia€Vem, odnosi si€Q tak€Re do lorgnon! - Ale w€Usy?... - Nie rozumiem - oschle zaprotestowa€V kocur - dlaczego Asasello i Korowiow gol€Uc si€Q dzisiaj mogli si€Q posypa€Ћ bia€Vym pudrem i w czym bia€Vy puder jest lepszy od z€Votego? Upudrowa€Vem sobie w€Usy i to wszystko! Co innego, gdybym si€Q ogoli€V! Ogolony kot to rzeczywi€Tcie shocking, zgoda, zawsze to przyznam. Ale w og€Wle - tu w !g€Vosie kota zadr€Ra€Va obraza - !widz€Q, €Re robi si€Q tu jakie€T wycieczki pod moim adresem, widz€Q te€R, €Re staje przede mn€U powa€Rny problem - czy aby powinienem i€T€Ћ na bal? C€W€R mi na to odpowiesz, messer? I obra€Rony kocur tak si€Q nad€U€V, €Re zdawa€Vo si€Q - jeszcze sekunda, a p€Qknie. - Ach, c€W€R to za nicpo€S - !m€Wwi€V Woland kiwaj€Uc g€Vow€U -ilekro€Ћ sytuacja na szachownicy staje si€Q dla niego beznadziejna, zaczyna odwraca€Ћ uwag€Q jak najostatniejszy szarlatan na mo€Tcie. Siadaj natychmiast i sko€Scz z t€U cha€Vtur€U. - Tak wi€Qc - Woland zwr€Wci€V si€Q do Ma€Vgorzaty - pragn€Q przedstawi€Ћ pani, mia donna, #moj€U €Twit€Q. Ten, kt€Wry si€Q tu wyg€Vupia, to kot Behemot, Asasella i Korowiowa ju€R pani zna, a oto Helia, moja wierna s€Vuga - jest roztropna, poj€Qtna i we wszystkim potrafi us€Vu€Ry€Ћ. Pi€Qkna Helia u€Tmiecha€Va si€Q zwracaj€Uc ku Ma€Vgorzacie pe€Vne zieleni oczy i nadal czerpa€Va d€Voni€U ma€T€Ћ i ok€Vada€Va ni€U kolano Wolanda. - No, to by by€Vo wszystko - zako€Sczy€V Woland i skrzywi€V #si€Q, bo Helia mocniej €Tcisn€Q€Va jego kolano - towarzystwo, jak pani widzi, niedu€Re, mieszane i prostoduszne. - Zamilk€V i zacz€U€V obraca€Ћ stoj€Ucy przed nim globus tak przemy€Tlnie sporz€Udzony, €Re b€V€Qkitne oceany falowa€Vy na nim, a na biegunie zalega€Va czapa ze €Tniegu i lodu, zupe€Vnie jak prawdziwa. - !Widz€Q, €Re zainteresowa€V pani€U m€Wj globus? - O, tak, nigdy jeszcze nie widzia€Vam niczego podobnego. - Niebrzydki drobiazg. Prawd€Q m€Wwi€Uc, nie lubi€Q s€Vucha€Ћ dziennik€Ww radiowych. Zawsze czytaj€U je jakie€T dziewcz€Utka, kt€Wre niewyra€Њnie wymawiaj€U nazwymiejscowo€Tci. W dodatku co trzecia sepleni jakby specjalnie tam takie dobierano.M€Wj globus jest znacznie wygodniejszy w u€Ryciu, tym #bardziej €Re musz€Q mie€Ћ €Tcis€Ve informacje o tym, co si€Q dzieje. Czy widzi pani ten, na przyk€Vad, skrawek omywanegoprzez ocean l€Udu? Prosz€Q "popatrzy€Ћ, jak si€Q roz€Rarzy€V. Wybuch€Va tam wojna. Je€Tli przyjrzy mu si€Q pani z bliska, zobaczy pani wszystko dok€Vadnie. Ma€Vgorzata pochyli€Va si€Q w !stron€Q globusa i zobaczy€Va, €Rekwadracik ziemi powi€Qksza si€Q, nabiera wyrazistych barw i przekszta€Vca si€Q jak gdyby wmap€Q plastyczn€U. Potem zobaczy€Va tak€Re wst€U€Reczk€Q rzeki i jak€U€T osad€Q nad t€U rzek€U. Dom wielko€Tci ziarnka "grochu rozr€Ws€V si€Q, by€V teraz jak pude€Vko zapa€Vek. Nagle dach owego domu bezg€Vo€Tnie wzlecia€V w k€V€Qbach czarnego dymu ku g€Wrze, €Tciany domu run€Q€Vy i z pi€Qtrowego pude€Veczka nie pozosta€Vo nic opr€Wcz garstki popio€Vu, z kt€Wrej wali€V czarny dym. !Nachyliwszy si€Q jeszcze bli€Rej Ma€Vgorzata zobaczy€Va male€Sk€Ufigurk€Q le€R€Ucej na ziemi kobiety, a obok niej, w ka€Vu€Rykrwi, male€Skie dziecko z rozrzuconymi raczkami. - I po wszystkim - powiedzia€V z u€Tmiechem Woland - przynajmniej nie zd€U€Ry€Vo nagrzeszy€Ћ. Abbadona pracuje bez zarzutu. - Nie chcia€Vabym znajdowa€Ћ si€Q po tej stronie, przeciwko kt€Wrej jest €Ww Abbadona - powiedzia€Va Ma€Vgorzata. - Po czyjej on jest stronie? - Im d€Vu€Rej z pani€U rozmawiam- uprzejmie powiedzia€V Woland- tym dobitniej si€Q przekonuj€Q, jak bardzo jest pani m€Udra. Mog€Q pani€U uspokoi€Ћ. Abbadona jest wyj€Utkowo obiektywny i jednakowo wsp€W€Vczuje obydwom walcz€Ucym stronom. Dzi€Qki temu obie strony osi€Ugaj€U zawsze jednakowe wyniki. Abbadona! - niezbyt g€Vo€Tno zawo€Va€V Woland i natychmiast ze €Tciany wy€Voni€Va si€Q jaka€T chuda posta€Ћ w ciemnych okularach. Okulary te zrobi€Vy na Ma€Vgorzacie tak wielkie wra€Renie, €Re krzykn€Q€Va cichutko i wtuli€Va twarz w nog€Q Wolanda. - Niech€Re pani !da spok€Wj! - zawo€Va€V Woland. -Ach, jacy nerwowi s€U dzisiaj ludzie! - Z rozmachem klepn€U€V Ma€Vgorzat€Q po plecach, a€R "zad€Њwi€Qcza€Vo. - Przecie€R widzipani, €Re on jest w okularach. Poza tym nigdy jeszcze si€Q nie!zdarzy€Vo, i zreszt€U nigdy si€Q nie zdarzy, €Reby Abbadona ukaza€V si€Q komukolwiek przedwcze€Tnie. W ko€Scu i ja tu jestem. Jest pani moim go€Tciem! Po prostu chcia€Vem go pani pokaza€Ћ. Abbadona sta€V bez ruchu. - Czy on m€Wg€Vby zdj€U€Ћ na chwil€Q te okulary? - zapyta€Va Ma€Vgorzata tul€Uc si€Q do Wolanda i dr€R€Uc. Teraz jednak dr€Ra€Va ju€R z Ciekawo€Tci. - Co to, to nie - z powag€U odpowiedzia€V Woland, skin€U€V d€Voni€U Abbadonie i ten znikn€U€V. - Co chcia€Ve€T powiedzie€Ћ, Asasello? - Messer - odpar€V Asasello - €Tpiesz€Q donie€T€Ћ, €Re mamy dwoje obcych: jak€U€T pi€Qkn€U dziewczyn€Q, kt€Wra zanudza b€Vaganiami, €Reby j€U pozostawiono przy jej pani, a wraz z ni€U, przepraszam za !wyra€Renie, przyby€V jej wieprz. - Dziwnie si€Q zachowuj€U te pi€Qkne dziewczyny! - zauwa€Ry€V Woland. - To Natasza, Natasza! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. - No, to pozostawcie j€U przy jej pani. A wieprza - do kuchni. - Chcecie go zar€Rn€U€Ћ? - z przera€Reniem krzykn€Q€Va Ma€Vgorzata. - Na lito€T€Ћ, messer, przecie€R to Miko€Vaj Iwanowicz, lokator z parteru. To nieporozumienie, Natasza, widzi pan, mazn€Q€Va go kremem, i... - Ale€R, prosz€Q pani - powiedzia€V Woland - po kiego diab€Va mia€Vby go kto zarzyna€Ћ? Niech sobie posiedziz kucharzami i koniec. Przyzna!pani przecie€R, €Re nie mog€Q go wpu€Tci€Ћ do sali balowej. - No, tego by jeszcze !brakowa€Vo - dorzuci€V Asasello izameldowa€V: - Zbli€Ra si€Q p€W€Vnoc, messer. 23. Wielki bal u szatana &Zbli€Ra€Va si€Q p€W€Vnoc, trzeba si€Q "by€Vo €Tpieszy€Ћ. Ma€Vgorzata jak !przez mg€V€Q widzia€Va komnat€Q. Zapami€Qta€Va €Twiece i basen z malachitu. Kiedy stan€Q€Va na dnie owego basenu, Helia i Natasza, kt€Wra Helii pomaga€Va,'obla€Vy j€U jak€U€T g€Qst€U, ciep€V€U, czerwon€U ciecz€U. Ma€Vgorzata poczu€Va s€Vonawy smak na wargach i zrozumia€Va, €Re k€Upi€U j€U we krwi. Miejsce krwawego p€Vaszcza zaj€U€V potem inny, g€Qsty, przejrzysty, r€W€Rowawy i Ma€Vgorzacie zakr€Qci€Vo si€Q w g€Vowie od zapachu olejku !r€W€Ranego. Potem po€Vo€Rono j€U na kryszta€Vowym €Vo€Ru i zacz€Qto wyciera€Ћ do sucha jakimi€T wielkimi zielonymi li€T€Ћmi. Wtedy wdar€V si€Q tam kocur i !zacz€U€V pomaga€Ћ. Przycupn€U€V wnogach €Vo€Ra i na€Tladuj€Uc ulicznego pucybuta naciera€V stopy Ma€Vgorzaty. Ma€Vgorzata nie pami€Qta, kto uszy€V jej pantofle z p€Vatk€Ww bladej r€W€Ry, nie pami€Qta, w jaki spos€Wb te pantofle same #zapi€Q€Vy si€Q na z€Vote klamerki. Jaka€T nieznana si€Va poderwa€Va!j€U i postawi€Va przed lustrem - we w€Vosach jej b€Vysn€U€V kr€Wlewski brylantowy diadem. !Nie wiedzie€Ћ sk€Ud zjawi€V si€Q Korowiow i zawiesi€V Ma€Vgorzacie na piersiach, na ci€Q€Rkim €Va€Scuchu, ci€Q€Rki medalion w owalnej ramie, przedstawiaj€Ucy czarnego pudla. Ta ozdoba strasznie $zaci€U€Ry€Va kr€Wlowej. €a€Scuch z miejsca zacz€U€V ociera€Ћ jej kark, medalion przygina€V j€U kuziemi. By€Vo jednak co€T, co wynagrodzi€Vo Ma€Vgorzacie k€Vopoty, jakie jej sprawia€V €Va€Scuch z czarnym pudlem - by€V to szacunek, jaki jej zacz€Qli okazywa€Ћ Korowiow i Behemot. - To nic, to nic, to nic - mamrota€V Korowiow przed drzwiami komnaty, w kt€Wrej znajdowa€V si€Q basen. - C€W€R !robi€Ћ, tak trzeba, tak trzeba...Ale niech pani pozwoli, kr€Wlowo, €Re dam jej jeszcze $tylko jedn€U rad€Q. Po€Tr€Wd go€Tci #b€Qd€U r€W€Rni, o, bardzo r€W€Rni, ale nikogo, kr€Wlowo Margot, !prosz€Q nie wyr€W€Rnia€Ћ! Je€Tli nawet kto€T si€Q pani nie spodoba... ja wiem, oczywi€Tcie,€Re nie da pani tego po sobie pozna€Ћ, o tym nie ma mowy! Zauwa€Ry, natychmiast zauwa€Ry! Jedyne wyj€Tcie to polubi€Ћ takiego kogo€T, trzeba !go polubi€Ћ, kr€Wlowo! Gospodyni balu zostanie za to po stokro€Ћwynagrodzona. I jeszcze jedno- prosz€Q nie zapomnie€Ћ o "nikim! Chocia€R u€Tmiech, je€Reli nie starczy czasu, €Reby rzuci€Ћjakie€T s€V€Wwko, cho€Ћby najl€Rejsze skinienie g€Vowy! Cokolwiek pani zechce, byle tylko nikt nie zasta€V pomini€Qty. Inaczej u€Twierkn€U ze zgryzoty... I oto eskortowana przez Korowiowa i Behemota Ma€Vgorzata przekroczy€Va pr€Wg komnaty, w kt€Wrej by€V basen, iznalaz€Va si€Q w zupe€Vnych ciemno€Tciach. - Ja, ja - szepta€V kot - ja dam sygna€V! - Dawaj! - odpowiedzia€V z ciemno€Tci Korowiow. $- Bal!!! - przera€Њliwie wrzasn€U€V kot i w tej€Re chwili Ma€Vgorzata krzykn€Q€Va i na kilka sekund zamkn€Q€Va oczy. "Bal zwali€V si€Q na ni€U najpierw pod postaci€U jasno€Tci, a zarazem d€Њwi€Qku i zapachu. Unoszona pod r€Qk€Q przez Korowiowa zobaczy€Va, €Re znalaz€Va si€Q w tropikalnym lesie. Papugi o czerwonych piersiach i zielonych ogonach dar€Vy si€Q: €XJestem zachwycona!€Y Ale las, w kt€Wrym duszno by€Vo jak w #€Va€Њni, wkr€Wtce si€Q sko€Sczy€V, znale€Њli si€Q w przewiewnej balowej sali pe€Vnej kolumn z jakiego€T roziskrzonego €R€W€Vtawego kamienia. Sala ta, podobnie jak las, by€Va zupe€Vnie pusta, tylko pod !ka€Rd€U kolumn€U stali obna€Reni Murzyni w srebrnych zawojach.Kiedy wlecia€Va do sali Ma€Vgorzata ze swoj€U €Twit€U, wkt€Wrej nie wiedzie€Ћ sk€Ud "znalaz€V si€Q r€Wwnie€R Asasello, twarze Murzyn€Ww poszarza€Vy zprzej€Qcia. W€Wwczas Korowiow pu€Tci€V r€Qk€Q Ma€Vgorzaty i szepn€U€V: - Wprost na tulipany! Przed Ma€Vgorzat€U wyros€Va niska €Tciana bia€Vych tulipan€Ww, a za t€U €Tcian€U Ma€Vgorzata zobaczy€Va nieprzeliczone ognie w ma€Vychkloszach, a pod nimi bia€Ve gorsy i czarne wyfraczone plecy. Zrozumia€Va teraz, sk€Ud to dobiega€Vy odg€Vosy balu. "Zwali€V si€Q na ni€U ryk tr€Ub, a przedzieraj€Ucy si€Q poprzez €Wwryk wzlot skrzypiec obla€V j€U ca€V€U niczym krwi€U. Stupi€Q€Ћdziesi€Qcioosobowa orkiestra gra€Va poloneza. G€Wruj€Ucy nad orkiestr€U m€Q€Rczyzna we fraku zobaczywszy Ma€Vgorzat€Q %zblad€V, zacz€U€V si€Q u€Tmiecha€Ћ i nagle gestem obu r€Uk nakaza€V orkiestrze, by wsta€Va. Ani przez moment nie przestaj€Uc gra€Ћ ca€Va orkiestra, stoj€Uc, spowija€Va Ma€Vgorzat€Q w d€Њwi€Qki. G€Wruj€Ucy nad muzykami m€Q€Rczyzna odwr€Wci€Vsi€Q od nich i szeroko rozrzuciwszy ramiona sk€Voni€V si€Q Ma€Vgorzacie, a ona !u€Tmiechn€Q€Va si€Q i pomacha€Va mu d€Voni€U. - Nie, to za ma€Vo, za ma€Vo - spiesznie j€U€V szepta€Ћ Korowiow - on przez ca€V€U noc "nie b€Qdzie m€Wg€V spa€Ћ. Prosz€Q zawo€Va€Ћ do niego: €XWitam pana, kr€Wlu walca!€Y Ma€Vgorzata zawo€Va€Va tak i "zdumia€Vo j€U, €Re jej g€Vos jest d€Њwi€Qczny jak dzwon i €Re zag€Vuszy€V ca€V€U orkiestr€U. M€Q€Rczyzna na podium zadr€Ra€V ze szcz€Q€Tcia i lew€U d€Vo€S przy€Vo€Ry€V do piersi, praw€U !za€T, w kt€Wrej trzyma€V bia€V€U batut€Q, w dalszym ci€Ugu wymachiwa€V. - To za ma€Vo, za ma€Vo - zn€Ww wyszepta€V Korowiow - prosz€Q spojrze€Ћ tam, w lewo, na pierwsze skrzypce, i prosz€Q skin€U€Ћ tak, aby ka€Rdy #pomy€Tla€V, €Re w€Va€Tnie jego panidostrzeg€Va. Tu s€U same €Twiatowe s€Vawy. O, ten, za pierwszym pulpitem, to "Vieux-temps!... Tak, €Twietnie... A teraz dalej! - Kto dyryguje? - zapyta€Va Ma€Vgorzata odlatuj€Uc. - Johann Strauss! - wrzasn€U€V kocur. - I niech mnie powiesz€Una lianie w tropikalnym lesie, je€Tli kiedykolwiek na jakimkolwiek balu gra€Va ju€R taka orkiestra! Osobi€Tcie ich "zaprasza€Vem! I prosz€Q zwr€Wci€Ћ uwag€Q, €Re ani jeden nie zachorowa€V, ani jeden nie odm€Wwi€V! W nast€Qpnej sali nie by€Vo kolumn, zamiast nich po jednejstronie sta€Va €Tciana czerwonych, r€W€Rowych i mlecznobia€Vych r€W€R, a po drugiej - €Tciana dubeltowych japo€Sskich kamelii. Mi€Qdzy !tymi dwiema €Tcianami bi€Vy ju€R z pluskiem fontanny i szampan!pieni€V si€Q b€Ubelkami w trzech basenach, z kt€Wrych pierwszy by€V przezroczysty i fioletowy, drugi rubinowy, a trzeci z kryszta€Vu. W€Tr€Wd tych basen€Ww krz€Utali si€Q Murzyni w jasnoczerwonych turbanach i srebrnymi czerpakami nape€Vniali z basen€Ww p€Vaskie "puchary. W €Tcianie z r€W€R by€Va ma€Va nisza, w kt€Wrej gor€Uczkowa€V si€Q na estradzie kto€T w czerwonym fraku z !jask€W€Vczymi po€Vami. Przed nim przera€Њliwie g€Vo€Tno dudni€V jazz. Skoro tylko dyrygent #ujrza€V Ma€Vgorzat€Q, zgi€U€V si€Q przed ni€U w uk€Vonie tak, €Re d€Vo€Smi dotyka€V pod€Vogi, po czym wyprostowa€V si€Q i krzykn€U€V przenikliwie: - Alleluja! Klepn€U€V si€Q po kolanie raz, potem na krzy€R po drugim - dwa, wyrwa€V z r€Qki siedz€Ucegoz brzegu muzyka talerz i trzasn€U€V nim o kolumn€Q. Ma€Vgorzata odlatuj€Uc dostrzeg€Va jeszcze, €Re jazzman-wirtuoz walcz€Uc z polonezem, kt€Wry d€U€V Ma€Vgorzacie w plecy, bije swoich jazzbandzist€Ww talerzem po g€Vowach, a oni przysiadaj€U z komicznym, udawanym przera€Reniem. Wylecieli wreszcie na podest, na kt€Wrym, jak zorientowa€Va "si€Q Ma€Vgorzata, spotyka€V j€U w ciemno€Tciach Korowiow z latarenk€U. Teraz na owym pode€Tcie o€Tlepia€Vo €Twiat€Vo lej€Uce si€Q z kryszta€Vowych winnych gron. €­wita zatrzyma€Va tu Ma€Vgorzat€Q, pod lewym jej ramieniem znalaz€Va si€Q niska kolumienka z ametystu. - Je€Tli b€Qdzie ju€R bardzo !ci€Q€Rko, mo€Rna oprze€Ћ na niej r€Qk€Q - szepta€V Korowiow. Jaki€T czarnosk€Wry pod€Vo€Ry€V pod nogi Ma€Vgorzaty poduszk€Q, na kt€Wrej by€V wyhaftowany z€Voty pudel, i napoduszce tej pos€Vuszna czyim€T d€Voniom Ma€Vgorzata postawi€Va praw€U nog€Q, zgi€Uwszy j€U w kolanie. Spr€Wbowa€Va si€Q rozejrze€Ћ. Korowiow i Asasello stali przy niej w uroczystych pozach. Obok Asasella stali trzej m€Vodzie€Scy, kt€Wrzy troch€Q przypominali Abbadon€Q. W plecy wia€Vo zimnem. Ma€Vgorzata obejrza€Va si€Q i zobaczy€Va, €Re z marmurowej €Tciany za jej plecami tryska i sp€Vywa do oblodzonego basenuwino. Przy lewej nodze wyczuwa€Va co€T ciep€Vego i puszystego. By€V to Behemot. Ma€Vgorzata znajdowa€Va si€Q u szczytu ogromnych, zas€Vanychdywanem schod€Ww. W dole, takdaleko, ze zdawa€Vo si€Q, i€R patrzy przez odwr€Wcon€U lornetk€Q, widzia€Va olbrzymi€U kordegard€Q z gigantycznym kominkiem, w kt€Wrego czarnej i zimnej czelu€Tci bez trudu mog€Vaby si€Q zmie€Tci€Ћ !pi€Qciotonowa ci€Q€Rar€Wwka. Ani w kordegardzie, ani na rz€Qsi€Tcie o€Twietlonych schodach nie by€Vo nikogo. !D€Њwi€Qk tr€Ub dobiega€V teraz do Ma€Vgorzaty z daleka. Stali tak w bezruchu mniej wi€Qcej przez minut€Q. !- A gdzie€R go€Tcie? - zapyta€Va Korowiowa Ma€Vgorzata. - Nadejd€U, kr€Wlowo, nadejd€U, zaraz nadejd€U. Nie b€Qdziesz si€Q mog€Va uskar€Ra€Ћ na ich brak. S€Vowo daj€Q, wola€Vbym drwa r€Uba€Ћ ni€R wita€Ћ ich tutaj, na tym pode€Tcie. - Co? R€Uba€Ћ drwa?! - podchwyci€V rozmowny kot - Jabym wola€V by€Ћ konduktorem w tramwaju, a to doprawdy najpodlejsze-zaj€Qcie na €Twiecie! !- Do p€W€Vnocy zosta€Vo najwy€Rej dziesi€Q€Ћ sekund - powiedzia€V Korowiow - zaraz si€Q zacznie. "Ma€Vgorzacie wyda€Vo si€Q, €Re te sekundy ci€Ugn€U si€Q niezwykle #d€Vugo. Najwyra€Њniej min€Q€Vy ju€R i nic si€Q w og€Wle nie sta€Vo. Ali€Tci nagle co€T hukn€Q€Vo w przepastnym kominku i wyskoczy€Va stamt€Ud szubienica, na kt€Wrej dynda€V rozsypuj€Ucy si€Q w proch #wisielec. Wisielec €Ww urwa€V si€Q ze stryczka, upad€V na posadzk€Q i oto wyskoczy€V z niego pi€Qkny rudy m€Vodzian we fraku i w lakierkach. Wybieg€Va z kominka ma€Va, na wp€W€V !zetla€Va trumna, otworzy€Vo si€Q wieko i wypad€Vy z niej inne zw€Voki. Pi€Qkny m€Vodzian poskoczy€V ku nim z galanteri€U i poda€V im rami€Q. Ze zw€Vok tych uformowa€Va si€Q ruchliwa kobieta w czarnych pantoflachi z czarnymi pi€Wrami na g€Vowie, i oboje po€Tpiesznie zacz€Qli wst€Qpowa€Ћ po schodach. - Ot€W€R i pierwsi! - zawo€Va€V Korowiow. - Monsieur Jacques ie ia€Vo, rozgrza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПрpх cќKсU ќ c_LтQќ cТLуM!l c%MфЙ,§ cˆMхЖ7ЭEыMz ma€V€Ronk€U. Mam zaszczyt przedstawi€Ћ pani, kr€Wlowo, jednego z najbardziej interesuj€Ucych m€Q€Rczyzn. Z !powo€Vania fa€Vszerz pieni€Qdzy, zdrajca stanu, ale doprawdy zdolny alchemik. Ws€Vawi€V si€Q tym - szepn€U€V na ucho Ma€Vgorzacie - €Re otru€V kochank€Q kr€Wla. A to si€Q przecie€R nie ka€Rdemu zdarza! Prosz€Q popatrzy€Ћ, jaki przystojny! Poblad€Va Ma€Vgorzata z otwartymi ustami patrzy€Va na !d€W€V i zobaczy€Va, €Re zar€Wwno trumna, jak szubienica znikaj€Uw jakich€T bocznych drzwiczkach kordegardy. #- Jak€Re si€Q ciesz€Q! - wrzasn€U€Vkot prosto w nos wspinaj€Ucego si€Q po schodach pana Jacques'a. Tymczasem na dole wy€Voni€V si€Qz kominka bezg€Vowy szkielet z"oderwan€U r€Qk€U, zwali€V si€Q na ziemi€Q i przemieni€V si€Q w m€Q€Rczyzn€Q we fraku. Ma€V€Ronka pana Jacques'a ju€R !przykl€Qka€Va przed Ma€Vgorzat€U na jedno kolano i - poblad€Va z przej€Qcia - ca€Vowa€Va jej stop€Q. - Kr€Wlowo... - be€Vkota€Va ma€V€Ronka pana Jacques'a. - Kr€Wlowa jest zachwycona! - wrzeszcza€V Korowiow. "- Kr€Wlowo... - cicho powiedzia€V pi€Qkny pan Jacques. - Jeste€Tmy zachwyceni! - !zawodzi€V kocur. M€Vodzi ludzie, towarzysze Asasella, u€Tmiechali si€Q martwo acz !uprzejmie i ju€R odci€Ugali pana Jacques'a i jego ma€V€Ronk€Q na bok, do kielich€Ww z szampanem, kt€Wre trzymali w d€Voniach Murzyni. Po schodachwbieg€V samotny m€Q€Rczyzna wefraku. - Hrabia Robert - szepn€U€V Ma€Vgorzacie Korowiow - tak€Reciekawa posta€Ћ. Prosz€Q zwr€Wci€Ћ uwag€Q, kr€Wlowo, jak zabawnie si€Q sk€Vada - to odwrotny przypadek. Hrabia Robert by€V kochankiem "kr€Wlowej i otru€V swoj€U €Ron€U. - Bardzo nam mi€Vo, hrabio! - zawo€Va€V Behemot. Z kominka po kolei jedna po drugiej wychyn€Q€Vy trzy trumny, roztrzaska€Vy si€Q i rozpad€Vy, za nimi wyskoczy€V kto€T w czarnej pelerynie, a nast€Qpny, kt€Wry wybieg€V z czarnej czelu€Tci, uderzy€V tegow pelerynie no€Rem w plecy. Dobieg€V z do€Vu przyt€Vumiony okrzyk. Z kominka wypad€V trupw stanie nieomal zupe€Vnego rozk€Vadu. Ma€Vgorzata zamkn€Q€Va oczy, czyja€T r€Qka podsun€Q€Va jej pod nos flakon zsolami trze€Њwi€Ucymi. Wyda€Vo si€Q Ma€Vgorzacie, €Re by€Va to r€Qka Nataszy. Na schodach zrobi€Vo si€Q t€Voczno. Na ka€Rdym ich stopniu znajdowali si€Q teraz, zdala zupe€Vnie identyczni, m€Q€Rczy€Њni we frakach, kt€Wrymtowarzyszy€Vy nagie kobiety, !r€W€Rni€Uce si€Q od siebie tylko kolorem pantofelk€Ww i pi€Wr na g€Vowach. Kulej€Uc zbli€Ra€Va si€Q do Ma€Vgorzaty dama w dziwnym drewnianym sabocie na lewej nodze. Oczy mia€Va spuszczonejak mniszka, by€Va chudziutka, niepoka€Њna, a na szyi, nie wiedzie€Ћ czemu, mia€Va szerok€U zielon€U przepask€U. - Kto to jest, ta... zielona? - machinalnie spyta€Va Ma€Vgorzata. - Nader czaruj€Uca i ogromnie solidna dama - szepta€V Korowiow - polecam j€U twojej uwadze - to signora Tofana. By€Va niezmiernie popularna w€Tr€Wd m€Vodych, uroczych neapolitanek, a tak€Re mieszkanek Palermo, zw€Vaszcza tych, kt€Wrym znudzili si€Q ich m€Q€Rowie. Przecie€R zdarza si€Q tak, kr€Wlowo, €Re €Rona ma do€T€Ћ m€Q€Ra... - Tak - g€Vucho odpar€Va Ma€Vgorzata, u€Tmiechaj€Uc si€Q jednocze€Tnie do dw€Wch wyfraczonych, kt€Wrzy sk€Vonili #si€Q przed ni€U po kolei, ca€Vuj€Ucjej kolano i d€Vo€S. - A zatem - Korowiow potrafi€Vszepta€Ћ do Ma€Vgorzaty, zarazem g€Vo€Tno wykrzykuj€Uc do kogo€T: - Ksi€U€R€Q! Kieliszeczek szampana? Jestemzachwycony!... Tak wi€Qc signora Tofana wczuwa€Va si€Q w sytuacj€Q tych biednych kobiet i sprzedawa€Va im jakow€U€T wod€Q we flaszeczkach. €Ќona wlewa€Va t€Q wod€Q m€Q€Rowi do zupy, m€U€R to#spo€Rywa€V, pi€Qknie dzi€Qkowa€V i czu€V si€Q znakomicie. Co prawda po paru godzinach zaczyna€V mie€Ћ ogromne !pragnienie, potem k€Vad€V si€Q do €V€W€Rka i nie mija€V dzie€S, a pi€Qkna neapolitamka, kt€Wra poda€Va swemu m€Q€Rowi tak znakomit€U zup€Q, by€Va ju€R wolna jak wiosenny wiatr. - A c€W€R to ona ma na nodze? -pyta€Va Ma€Vgorzata, nieustannie podaj€Uc r€Qk€Q go€Tciom, kt€Wrzy wyprzedzili "ku€Ttykaj€Uc€U signor€Q Tofan€Q. -!I do czego s€Vu€Ry ta ziele€S na szyi? Ma zwi€Qd€V€U szyj€Q? "- Jak€Re si€Q ciesz€Q, mon prince!- wo€Va€V Korowiow szepc€Uc jednocze€Tnie do Ma€Vgorzaty: -Szyja jest w porz€Udku, ale signor€Q spotka€Va w wi€Qzieniu pewna nieprzyjemno€T€Ћ. Na nodze ma ona, kr€Wlowo, bucik hiszpa€Sski, a ta szarfa pochodzi st€Ud, €Re stra€Rnicy wi€Qzienni dowiedziawszy si€Q, €Re oko€Vo pi€Qciuset zbyt pochopnie wybranych m€Q€R€Ww opu€Tci€Vo na wieki Neapol i Palermo, tak si€Q zdenerwowali,"€Re udusili signor€Q Tofan€Q w jejceli. - Jak€Re jestem szcz€Q€Tliwa, o !szlachetna kr€Wlowo, €Re spotka€Vmnie ten wielki zaszczyt... - szepta€Va Tofana, jak to czyni€U mniszki, usi€Vuj€Uc jednocze€Tnie przykl€Qkn€U€Ћ, w czym przeszkadza€V jej but hiszpa€Sski. Korowiow i Behemot pomogli signorze podnie€T€Ћ si€Q. - Bardzo mi mi€Vo - odpowiedzia€Va jej Ma€Vgorzata jednocze€Tnie podaj€Uc d€Vo€S innym. Po schodach p€Vyn€U€V na g€Wr€Q ca€Vy potok. Ma€Vgorzata nie mog€Va ju€R widzie€Ћ, co si€Q dzieje w kordegardzie. Machinalnie podnosi€Va i opuszcza€Va r€Qk€Q, monotonnie u€Tmiecha€Va si€Q do go€Tci. Na !pode€Tcie panowa€V ju€R zgie€Vk, z opuszczonych przez Ma€Vgorzat€Q sal balowych jak szum morza nap€Vywa€Va muzyka. - A to nieciekawa posta€Ћ - Korowiow nie szepta€V ju€R, m€Wwi€V g€Vo€Tno wiedz€Uc, €Re w€Tr€Wd zgie€Vku wielu g€Vos€Ww nikt go teraz nie us€Vyszy. - Uwielbia bale, stale marzy o tym, €Reby si€Q poskar€Ry€Ћ na swoj€U chusteczk€Q. Spojrzenie Ma€Vgorzaty wy€Vowi€Vo w€Tr€Wd wchodz€Ucych "na g€Wr€Q t€Q, kt€Wr€U wskazywa€V jej Korowiow. By€Va to m€Voda, dwudziestoletnia kobieta, niezwykle pi€Qknie zbudowana, ale oczy mia€Va natarczywe i niespokojne. - Co to za chusteczka? - zapyta€Va Ma€Vgorzata. - Przydzielono do niej pokoj€Wwk€Q - wyja€Tnia€V Korowiow - i ta pokoj€Wwka od trzydziestu lat k€Vadzie jej w nocy na stoliku ko€Vo €V€W€Rka chustk€Q do nosa. Kiedy si€Q obudzi, chustka ju€R tam le€Ry. #Pali€Va j€U ju€R w piecu, topi€Va w rzece, ale to nic nie pomog€Vo. - Co to za chusteczka? - szepta€Va Ma€Vgorzata !podnosz€Uc i opuszczaj€Uc r€Qk€Q.- Z granatow€U obw€Wdk€U. Rzecz w tym, €Re kiedy pracowa€Va w kawiarni, w€Va€Tciciel pewnego razu zawo€Va€V j€U do piwnicy, a w dziewi€Q€Ћ miesi€Qcy p€W€Њniej urodzi€Va ch€Vopczyka, wynios€Vago do lasu i wcisn€Q€Va mu do ust chusteczk€Q, a potem zakopa€Va. Przed s€Udem !m€Wwi€Va, €Re nie mia€Vaby mu co da€Ћ je€T€Ћ. - A gdzie€R €Ww w€Va€Tciciel kawiarni? - zapyta€Va Ma€Vgorzata. - Kr€Wlowo - zaskrzypia€V nagle "z do€Vu kocur - pozw€Wl, €Re ci€Q zapytam, co tu ma do rzeczy !w€Va€Tciciel kawiarni? Przecie€R to nie on dusi€V w lesie to niemowl€Q! Natarczywe, pos€Qpne oczy "znalaz€Vy si€Q przed Ma€Vgorzat€U.!- Jestem szcz€Q€Tliwa, kr€Wlowo ipani, €Re zosta€Vam zaproszona !na wielki bal pe€Vni ksi€Q€Ryca! - A ja ciesz€Q si€Q, €Re pani€U widz€Q - odpowiedzia€Va jej Ma€Vgorzata. - Bardzo si€Q ciesz€Q. Czy lubi pani szampana? - Co pani robi, kr€Wlowo? - rozpaczliwie, lecz bezg€Vo€Tnie krzykn€U€V do ucha Ma€Vgorzaty Korowiow. - Zrobi si€Q zator. - Lubi€Q - b€Vagalnie powiedzia€Va kobieta i nagle !zacz€Q€Va bezmy€Tlnie powtarza€Ћ:- Frieda, Frieda, Frieda! O, kr€Wlowo, ja jestem Frieda! - Niech si€Q wi€Qc pani dzisiaj upije, Friedo, i niech pani o niczym nie my€Tli - powiedzia€Va Ma€Vgorzata. !Frieda wyci€Ugn€Q€Va do niej obier€Qce, ale Korowiow i Behemot nader zr€Qcznie uchwycili j€U pod ramiona i Frieda zgubi€Va si€Q w t€Vumie. $Z do€Vu rwa€Va rzeka. Jej €Њr€Wd€Vo - €Ww ogromny kominek - stale j€U zasila€Vo. Min€Q€Va tak godzina, zacz€Q€Va si€Q druga godzina. Ma€Vgorzata zauwa€Ry€Va, €Re jej €Va€Scuch staje si€Q ci€Q€Rszy ni€R dotychczas. Silny b€Wl, jakby oduk€Vucia ig€V€U, przeszy€V jej prawe rami€Q i Ma€Vgorzata zacisn€Uwszy z€Qby opar€Va €Vokie€Ћ o postument. Z sali za jej plecami dobiega€Vy teraz jakie€T szelesty, jak gdyby "bicie skrzyde€V o €Tcian€Q, by€Vo oczywiste, €Re ta€Scz€U tam !nieprzeliczone zast€Qpy go€Tci, i!wydawa€Vo si€Q Ma€Vgorzacie, €Re rytmicznie pulsuje nawet masywna, marmurowa, mozaikowa i kryszta€Vowa posadzka owej przedziwnej sali. Ani cezar Gajus Kaligula, ani Messalina nie zainteresowali ju€R Ma€Vgorzaty, podobnie jak nie wzbudzi€V jej zainteresowania €Raden z "kr€Wl€Ww, ksi€U€R€Ut, kawaler€Ww, samob€Wjc€Ww, wisielc€Ww, dozorc€Ww wi€Qziennych i szuler€Ww, kat€Ww, konfident€Ww i zdrajc€Ww, tajniak€Ww, deprawator€Ww, €Radna z !trucicielek ani rajfurek. Imiona ich wszystkich popl€Uta€Vy jej "si€Q w g€Vowie, twarze ich zla€Vy !si€Q w jedn€U olbrzymi€U mas€Q i tylko jedna twarz uporczywie trwa€Va w jej pami€Qci - okolonaprawdziwie p€Vomienn€U brod€U twarz Maluty Skuratowa. Nogi ugina€Vy si€Q pod Ma€Vgorzat€U, !nieustannie ba€Va si€Q, €Re si€Q !rozp€Vacze. Najwi€Qcej cierpie€S przyczynia€Vo jej prawe kolano,!w kt€Wre j€U ca€Vowano. Spuch€Vo, sk€Wra na nim posinia€Va, cho€Ћ d€Vo€S Nataszy kilkakrotnie pojawia€Va si€Q przy nim z g€Ubka i przeciera€Va je czym€T pachn€Ucym. Pod koniec trzeciej godziny Ma€Vgorzata spojrza€Va na d€W€V oczyma, w "kt€Wrych nie by€Vo ju€R nadziei, izadr€Ra€Va z rado€Tci - t€Vum go€Tci rzed€V. W sekund€Q p€W€Њniej Ma€Vgorzatanie rozumiej€Uc, jak to si€Q sta€Vo, znalaz€Va si€Q znowu w komnacie, w kt€Wrej by€V basen, zap€Vaka€Va, tak bardzo bola€Va j€U r€Qka i noga, i upad€Va wprost na posadzk€Q. Ale Helia i Natasza w€Tr€Wd pociesze€S zn€Wwj€U zaci€Ugn€Q€Vy pod krwawy prysznic, zn€Ww wymasowa€Vy jej cia€Vo i Ma€Vgorzata znowu o€Ry€Va. - Jeszcze, jeszcze, kr€Wlowo Margot - szepta€V Korowiow, !kt€Wry znalaz€V si€Q obok niej - trzeba oblecie€Ћ sale, aby !czcigodni go€Tcie nie czuli si€Q zaniedbywani. I Ma€Vgorzata znowu wylecia€Va z komnaty, w kt€Wrej by€V basen. Na estradzie za tulipanami, tam gdzie gra€Va $orkiestra kr€Wla walca, biesi€V si€Q teraz ma€Vpi jazzband. Wielki, okosmatych bokobrodach goryl trzyma€V w r€Qku tr€Ubk€Q i dyrygowa€V, podta€Scowuj€Uc !oci€Q€Rale. Orangutany zasiad€Vy !szeregiem, d€Q€Vy w b€Vyszcz€Uce tr€Ubki. Na ich grzbietach zasiad€Vy na oklep wesele szympansy z harmoniami. Dwa pawiany p€Vaszczowe o grzywach podobnych grzywom lw€Ww gra€Vy na fortepianach, lecz fortepian€Ww tych nie by€Vos€Vycha€Ћ w€Tr€Wd grzmot€Ww, popiskiwa€S i uderze€S saksofon€Ww, skrzypiec i b€Qbn€Ww w €Vapach gibbon€Ww, mandryli i koczkodan€Ww. Na zwierciadlanej posadzce nieprzebrane mn€Wstwo sczepionych ze sob€U par wiruj€Uc w jednym kierunku, zadziwiaj€Uc zr€Qczno€Tci€U i !gracj€U ruch€Ww sun€Q€Vo jak mur,kt€Wry zamierza zmie€T€Ћ wszystko, cokolwiek znajdzie si€Q na jego drodze. €Ќywe at€Vasowe motyle nurkowa€Vy nad ta€Scz€Ucymi zast€Qpami, z plafon€Ww sypa€Vy si€Q kwiaty. Kiedy przygas€Vo €Twiat€Vo elektryczne, w kapitelach kolumn rozjarza€Vy si€Q miriady robaczk€Ww €Twi€Qtoja€Sskich, w powietrzu p€Vywa€Vy b€V€Qdne ogniki bagienne. Potem Ma€Vgorzata znalaz€Va si€Qw okolonym kolumnad€U baseniepotwornych rozmiar€Ww. Gigantyczny czarny Neptun wyrzuca€V z paszczy szeroki r€W€Rowy strumie€S. Nad basenemunosi€Va si€Q odurzaj€Uca wo€S szampana. Panowa€Va tu niewymuszona weso€Vo€T€Ћ. Damy w€Tr€Wd €Tmiech€Ww oddawa€Vy torebki do potrzymania swoim kawalerom albo Murzynom biegaj€Ucym z prze€Tcierad€Vami w d€Voniach i z krzykiem skaka€Vy strza€Vk€U do basenu. Pieniste s€Vupy szampana strzela€Vy ku g€Wrze. Kryszta€Vowe dno basenu pod€Twietlone od do€Vu jarzy€Vo si€Q przebijaj€Ucym przez warstwy wina €Twiat€Vem i wida€Ћby€Vo w tym winie srebrzyste cia€Va p€Vywaj€Ucych. Kobiety wyskakiwa€Vy z basenu pijaniute€Skie. Pod kolumnami dzwoni€Vy €Tmiechy, hucza€Vy jakjazz. W ca€Vym tym rozgardiaszu wry€Va si€Q Ma€Vgorzacie w pami€Q€Ћ jedna pijaniusie€Ska twarz kobieca o oczach bezmy€Tlnych, ale nawet w tej bezmy€Tlno€Tci b€Vagalnych, i wyp€Vyn€Q€Vo w pami€Qci jedno s€Vowo: €XFrieda€Y. - Ostatnie wyj€Tcie - szepn€U€V zafrasowany Korowiow - i b€Qdziemy wolni! Ma€Vgorzata z nieodst€Qpnym Korowiowem u boku znowu "znalaz€Va si€Q w sali balowej, aleteraz ju€R tam nie ta€Sczono - nieprzeliczone t€Vumy cisn€Q€Vy !si€Q pod kolumnami, €Trodek sali pozostawiaj€Uc wolny. Ma€Vgorzata nie pami€Qta€Va, ktopom€Wg€V jej wst€Upi€Ћ na podwy€Rszenie, kt€Wre ukaza€Vo "si€Q na €Trodku owej opr€W€Rnionej#cz€Q€Tci sali. Kiedy wst€Upi€Va na nie, us€Vysza€Va ku swemu zdziwieniu, €Re gdzie€T bije p€W€Vnoc, kt€Wra wed€Vug jej rachuby dawno ju€R min€Q€Va. Z ostatnim uderzeniem nie wiedzie€Ћ gdzie bij€Ucego zegara cisza opad€Va na t€Vumy go€Tci. I wtedy Ma€Vgorzata znowu zobaczy€Va Wolanda. Szed€V w towarzystwie Abbadony, Asasella i jeszcze kilku podobnych do Abbadony, czarnow€Vosych i m€Vodych. Zauwa€Ry€Va teraz, €Re naprzeciw jej podwy€Rszenia przygotowano drugie, dla Wolanda. Ale Woland nie !skorzysta€V z niego. Ma€Vgorzat€Qzdumia€Vo to, €Re Woland przyszed€V na to ostatnie wielkie wyj€Tcie na balu ubrany dok€Vadnie tak samo, jak by€V ubrany w sypialni. Zwisa€Va mu z ramion ta sama brudna, pocerowana nocna koszula, nanogach mia€V te same przydeptane ranne pantofle. $Mia€V szpad€Q, ale pos€Vugiwa€V si€Q!t€U obna€Ron€U szpad€U jak lask€U- wspiera€V si€Q na niej. Z lekka kulej€Ucy Woland stan€U€V ko€Vo przygotowanego dla€S podwy€Rszenia i natychmiast znalaz€V si€Q przed nim Asasello z tac€U w d€Voni - na tacy tej Ma€Vgorzata zobaczy€Va odci€Qt€U ludzk€U g€Vow€Q z wybitymi przednimi z€Qbami. Nadal trwa€Va cisza jakmakiem zasia€V, tylko raz "przerwa€V j€U daleki i niepoj€Qty w tych okoliczno€Tciach odg€Vosdzwonka, jakie bywaj€U przy drzwiach frontowych. - Michale Aleksandrowiczu - #niezbyt g€Vo€Tno zwr€Wci€V si€Q do g€Vowy Woland, a wtedy !powieki zabitego unios€Vy si€Q i Ma€Vgorzata drgn€Q€Va - na martwej twarzy zobaczy€Va "€Rywe, pe€Vne my€Tli i cierpienia oczy. - Wszystko si€Q sprawdzi€Vo, prawda? - ci€Ugn€U€V Woland patrz€Uc w oczy g€Vowy. - G€Vow€Q odci€Q€Va kobieta, posiedzenie nie dosz€Vo do skutku, a ja mieszkam w pa€Sskim mieszkaniu. To fakt. Afakty to najbardziej uparta rzecz pod s€Vo€Scem. Nas jednak interesuje to, co b€Qdzie dalej,a nie €Ww dokonany ju€R fakt. Zawsze by€V pan zagorza€Vym g€Vosicielem teorii, wed€Vug "kt€Wrej po odci€Qciu g€Vowy €Rycie cz€Vowieka si€Q urywa, cz€Vowiekzamienia si€Q w popi€W€V i odchodzi w niebyt. Mi€Vo mi zakomunikowa€Ћ panu w obecno€Tci mych go€Tci, !aczkolwiek mog€U oni pos€Vu€Ry€Ћ jako dow€Wd prawdziwo€Tci zgo€Va innej teorii, €Re teoria !pa€Sska jest r€Wwnie solidna jak b€Vyskotliwa. Zreszt€U wszystkieteorie s€U siebie warte. Jest mi€Qdzy nimi i taka, kt€Wra !g€Vosi, €Re ka€Rdemu b€Qdzie daneto, w co wierzy. Niech si€Q zatem tak stanie. Pan odchodzi w niebyt, a ja, wznosz€Uc toast za istnienie, z#rado€Tci€U spe€Vni€Q ten kielich, wkt€Wry pan si€Q przekszta€Vci. Woland wzni€Ws€V szpad€Q. Natychmiast mi€Q€Tnie okrywaj€Uce czaszk€Q "pociemnia€Vy i skurczy€Vy si€Q, a potem odpad€Vy po kawa€Vku, oczy znikn€Q€Vy i wkr€Wtce Ma€Vgorzata ujrza€Va na tacy €R€W€Vtaw€U czaszk€Q na z€Votej n€W€Rce, z oczyma ze szmaragd€Ww i z€Qbami z pere€V. Pokrywka czaszki odchyli€Va si€Q na zawiasie. - Za chwileczk€Q, messer - powiedzia€V Korowiow zauwa€Rywszy pytaj€Uce spojrzenie Wolanda - stanie on przed panem. W tej grobowej ciszy s€Vysz€Q ju€R "skrzyp jego lakierk€Ww, s€Vysz€Q, jak d€Њwi€Qczy odstawiony na "st€W€V kielich, z kt€Wrego po raz !ostatni w tym €Ryciu napi€V si€Q szampana. Ale ot€W€R i on. !Kieruj€Uc si€Q w stron€Q Wolanda wchodzi€V do sali nowy samotnygo€T€Ћ. Spo€Tr€Wd mn€Wstwa pozosta€Vych go€Tci-m€Q€Rczyzn zewn€Qtrznie "nie wyr€W€Rnia€V si€Q niczym, pozajedn€U rzecz€U - dos€Vownie chwia€V si€Q z przera€Renia, co !by€Vo wida€Ћ nawet i€R daleka. Napoliczkach p€Von€Q€Vy mu krwaweplamy, oczy biega€Vy w potwornym strachu. By€V ledwie przytomny i by€Vo to jak najbardziej uzasadnione - oszo€Vamia€Vo go wszystko, a przede wszystkim, rzecz jasna, str€Wj Wolanda. Przyj€Qty zosta€V wszak€Re niezmiernie serdecznie. - A-a-a, nasz drogi baron Meigel - z €Ryczliwym !u€Tmiechem zwr€Wci€V si€Q Woland do go€Tcia, kt€Wrego oczy grza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBц€T c0Nчд ›“Nшo c€ЌNщ{L cOъЧ#я crOыЖ.8 cеOью9—28P%zrobi€Vy si€Q wielkie jak fili€Ranki.I w tym momencie Ma€Vgorzata zamar€Va, pozna€Va bowiem owego Meigla. Widywa€Va go niekiedy w moskiewskich teatrach i restauracjach. €XZaraz... - pomy€Tla€Va Ma€Vgorzata - wi€Qc to chyba #znaczy, €Re on tak€Re umar€V?...€Y Ale ta sprawa natychmiast zosta€Va wyja€Tniona. - Drogi baron - ci€Ugn€U€V z radosnym u€Tmiechem Woland - by€V tak ujmuj€Uco uprzejmy, €Redowiedziawszy si€Q o moim przyje€Њdzie do Moskwy natychmiast zadzwoni€V do mnie i zaofiarowa€V mi swoje us€Vugi w dziedzinie, w kt€Wrej #osi€Ugn€U€V bieg€Vo€T€Ћ, to znaczy w sprawie pokazania mi tego, co w Moskwie godne uwagi. !Rozumie si€Q samo przez si€Q, €Reby€Vem szcz€Q€Tliwy mog€Uc zaprosi€Ћ go do siebie. Ma€Vgorzata zobaczy€Va, €Re Asasello tymczasem przekazujetac€Q i czaszk€Q Korowiowowi. - Nawiasem m€Wwi€Uc, baronie -nieoczekiwanie €Tciszaj€Uc "konfidencjonalnie g€Vos ci€Ugn€U€V!Woland - rozesz€Vy si€Q s€Vuchy opa€Sskiej nadzwyczajnej €R€Udzy!wiedzy. Powiadaj€U, €Re wesp€W€V z pa€Ssk€U nie mniej wybuja€V€U rozmowno€Tci€U zwraca ona na siebie powszechn€U uwag€Q. Co wi€Qcej, s€U pewne oznaki, €Twiadcz€Uce o tym, €Re nie dalej ni€R za miesi€Uc doprowadzi to pana do bardzo €Ra€Vosnego ko€Sca. Tak wi€Qc, aby oszcz€Qdzi€Ћ panu nu€R€Ucego oczekiwania, postanowili€Tmy przyj€T€Ћ mu z pomoc€U korzystaj€Uc z tego, €Re pan sam si€Q zaprosi€V do mnie z zamiarem pods€Vuchania i podpatrzenia wszystkiego, co si€Q da pods€Vucha€Ћ i podpatrze€Ћ. Baron zrobi€V si€Q bledszy ni€R Abbadona, kt€Wry z natury by€V wyj€Utkowo blady, a potem zasz€Vo co€T strasznego. Abbadona stan€U€V przed baronem i zdj€U€V na sekund€Q swoje okulary. W tej€Re chwili w d€Voniach Asasella co€T bluzn€Q€Vo ogniem, co€T niezbyt g€Vo€Tno trzasn€Q€Vo, jak gdyby !kto€T klasn€U€V w d€Vonie, baron zacz€U€V si€Q przewraca€Ћ na wznak, szkar€Vatna krew "buchn€Q€Va z jego piersi, zala€Va wykrochmalon€U koszul€Q i kamizelk€Q. Pod bij€Ucy jej strumie€S Korowiow podstawi€V czaszk€Q, po czym nape€Vnion€U poda€V Wolandowi. Martwe cia€Vo"barona le€Ra€Vo ju€R bez €Rycia na pod€Vodze. - Pij€Q wasze zdrowie, panowie- niezbyt g€Vo€Tno powiedzia€V Woland i wznosz€Uc puchar dotkn€U€V go wargami. W€Wwczas zasz€Va metamorfoza.Znikn€Q€Va pocerowana koszula iprzydeptane kapcie. Woland mia€V teraz na sobie jak€U€T czarn€U chlamid€Q, a u biodra - stalow€U szpad€Q. Szybko podszed€V do Ma€Vgorzaty, poda€Vjej puchar i powiedzia€V rozkazuj€Uco: - Pij! Ma€Vgorzacie zakr€Qci€Vo si€Q w g€Vowie, zachwia€Va si€Q, ale puchar dotyka€V ju€R jej warg, a"czyje€T g€Vosy - mi€Q mog€Va si€Q zorientowa€Ћ, czyje - szepta€Vyjej do obu uszu: %- Prosz€Q si€Q nie ba€Ћ, kr€Wlowo... !Prosz€Q si€Q nie ba€Ћ, kr€Wlowo, krew dawno ju€R wsi€Uk€Va w !ziemi€Q. Tam, gdzie j€U rozlano, dojrzewaj€U ju€R winne grona. Ma€Vgorzata nie otwieraj€Uc "oczu wypi€Va €Vyk i s€Vodki pr€Ud przebieg€V przez jej €Ry€Vy, zacz€Q€Vo jej dzwoni€Ћ w uszach.Wyda€Vo jej si€Q, €Re !og€Vuszaj€Uco piej€U koguty, €Re gdzie€T graj€U marsza. T€Vumy go€Tci zacz€Q€Vy zatraca€Ћ cz€Vowieczy wygl€Ud - wyfraczeni m€Q€Rczy€Њni i !kobiety obr€Wcili si€Q w proch, w nico€T€Ћ. Na oczach Ma€Vgorzaty rozpad ogarn€U€V ca€V€U sal€Q, nap€Vyn€U€V zapach grobowca. Rozpad€Vy si€Q kolumny, pogas€Vy!€Twiat€Va, wszystko roztaja€Vo i nie by€Vo ju€R €Radnych fontann,!kamelii ani tulipan€Ww. By€Vo po prostu to, co by€Vo - skromny salonik jubilerowej i smu€Rka €Twiat€Va wpadaj€Ucego poprzez jego niedomkni€Qte drzwi. I Ma€Vgorzata wesz€Va w owe niedomkni€Qte drzwi. 24. Wydobycie mistrza W sypialni Wolanda wszystko by€Vo tak, jak przed balem. Woland siedzia€V w nocnej !koszuli na €V€W€Rku, tylko Helia !nie naciera€Va mu ju€R nogi, lecz!nakrywa€Va do kolacji st€W€V, na kt€Wrym przedtem grali w szachy. Korowiow i Asasello zdj€Uwszy fraki zasiedli za sto€Vem, a obok nich ulokowa€V !si€Q oczywi€Tcie kot, kt€Wry nie !zechcia€V si€Q rozsta€Ћ ze swoim krawatem, cho€Ћ krawat €Ww zamieni€V si€Q tymczasem w idealnie brudn€U szmatk€Q. Ma€Vgorzata chwiej€Uc si€Q na nogach podesz€Va do nich i opar€Va si€Q o st€W€V. W€Wwczas Woland, jak wtedy, przywo€Va€V j€U gestem i wskaza€V jej miejsce obok siebie. - No co, bardzo pani€U wym€Qczyli? - zapyta€V. - O nie, messer - odpar€Va mu Ma€Vgorzata, ale powiedzia€Va totak cicho, €Re ledwo j€U by€Vo s€Vycha€Ћ. - Noblesse oblige - zauwa€Ry€V kocur i nala€V Ma€Vgorzacie do smuk€Vego kieliszka jakiego€T przejrzystego p€Vynu. - To w€Wdka? - s€Vabym g€Vosem zapyta€Va Ma€Vgorzata. "Kot poczu€V si€Q dotkni€Qty i a€R podskoczy€V na krze€Tle. !- Na lito€T€Ћ bosk€U, kr€Wlowo - "zachrypia€V - czy€R o€Tmieli€Vbym si€Q nala€Ћ damie w€Wdki? To czysty spirytus! "Ma€Vgorzata u€Tmiechn€Q€Va si€Q i "spr€Wbowa€Va odsun€U€Ћ kieliszek. - Prosz€Q pi€Ћ €Tmia€Vo - powiedzia€V Woland i Ma€Vgorzata natychmiast wzi€Q€Va kieliszek do r€Qki. - Siadaj, Helia - powiedzia€V !Woland i wyja€Tni€V Ma€Vgorzacie:- Noc pe€Vni ksi€Q€Ryca to noc €Twi€Uteczna i wieczerzam w #ma€Vym gronie przyjaci€W€V i s€Vug.A zatem - jak si€Q pani czuje? Jak przeszed€V ten m€Qcz€Ucy bal? - Znakomicie! - zaterkota€V Korowiow. - Wszyscy byli oczarowani, zakochani, !zdruzgotani! Ile€R taktu, jaka€R dystynkcja, wdzi€Qk i charme! Woland w milczeniu wzni€Ws€V kieliszek i traci€V si€Q z Ma€Vgorzat€U. Ma€Vgorzata pokornie wypi€Va przekonana, !€Re ten spirytus j€U dobije. Nic z€Vego jednak si€Q nie sta€Vo. O€Rywcze ciep€Vo rozgrza€Vo jej wn€Qtrzno€Tci, co€T mi€Qkko uderzy€Vo j€U po karku, !powr€Wci€Vy si€Vy, poczu€Va si€Q tak, jakby wsta€Va po d€Vugim orze€Њwiaj€Ucym €Tnie, poczu€Va tak€Re wilczy apetyt. Kiedy u€Twiadomi€Va sobie, €Re od wczoraj rano nic nie jad€Va, g€V€Wd €Ww sta€V si€Q jeszcze przera€Њliwszy... Zacz€Q€Va chciwie je€T€Ћ kawior. Behemot ukroi€V sobie kawa€Vek ananasa, posoli€V go, popieprzy€V, zjad€V, a potem takbrawurowo chlupn€U€V drug€U setk€Q spirytusu, €Re wszyscy zacz€Qli mu bi€Ћ brawo. Kiedy Ma€Vgorzata wypi€Va drugi kieliszek, €Twiece w lichtarzachrozjarzy€Vy si€Q ja€Tniej, na kominku przyby€Vo p€Vomieni. Ma€Vgorzata wcale nie czu€Va !rauszu. Gryz€Uc bia€Vymi z€Qbami mi€Qso upaja€Va si€Q wyciekaj€Ucym sokiem, a "jednocze€Tnie przygl€Uda€Va si€Q, jak Behemot smaruje musztard€U ostryg€Q... - Po€V€W€R jeszcze na to winogrono - tr€Ucaj€Uc kocura w bok cicho powiedzia€Va Helia.- Prosz€Q mnie nie poucza€Ћ - odpar€V Behemot - nie pierwszyraz siedz€Q przy stole, spokojna g€Vowa! "- Ach, jak mi€Vo si€Q je kolacj€Q tak w€Va€Tnie, zwyczajnie, przy kominku - skrzecza€V Korowiow- W szczup€Vym gronie... - Nie, Fagocie - protestowa€V kocur - bal ma tak€Re swoje uroki, ma rozmach... - Nie ma w nim €Radnych urok€Ww ani €Radnego rozmachu - powiedzia€V Woland. - A prosz€Q mi powiedzie€Ћ - zwr€Wci€Va si€Q do Asasella o€Rywiona po wypitej w€Wdce Margot - zastrzeli€V go pan, tego eksbarona? !- Naturalnie - odpar€V Asasello. - Jak€Re mia€Vem go nie zastrzeli€Ћ? Koniecznie trzeba go by€Vo zastrzeli€Ћ. - Ach, jak ja si€Q zdenerwowa€Vam, kiedy ten baron upad€V! - m€Wwi€Va Ma€Vgorzata, najwyra€Њniej dot€Ud jeszcze prze€Rywaj€Uc pierwsze morderstwo, jakie "zdarzy€Vo si€Q jej widzie€Ћ. - Panz pewno€Tci€U dobrze strzela? - Nie narzekam - odpowiedzia€V Asasello. - Na ile krok€Ww? - zada€Va mu Ma€Vgorzata niezupe€Vnie jasne pytanie. - To zale€Ry do czego - roztropnie odpar€V Asasello - coinnego trafi€Ћ m€Votkiem w szyb€Q krytyka €atu€Sskiego, a zupe€Vnie co innego - trafi€Ћ go w serce. - W serce! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata, nie wiedzie€Ћ, czemu chwytaj€Uc si€Q za w€Vasne serce. - W serce! - powt€Wrzy€Va g€Vucho. - Co to za krytyk €atu€Sski? - !przygl€Udaj€Uc si€Q Ma€Vgorzacie zapyta€V Woland. Asasello, Korowiow i Behemot jako€T wstydliwie pospuszczali oczy, Ma€Vgorzata za€T !czerwieni€Uc si€Q odpowiedzia€Va:- Taki jeden krytyk... Dzi€T wieczorem zdemolowa€Vam mu ca€Ve mieszkanie. - Prosz€Q, prosz€Q! A czemu€R to?... - Ten cz€Vowiek, messer - "wyja€Tni€Va Ma€Vgorzata - zgubi€V pewnego mistrza. !- Ale dlaczeg€W€R si€Q pani sama fatygowa€Va? - zapyta€V Woland, - Pozw€Wl mi, messer - zrywaj€Uc si€Q z krzes€Va rado€Tnie zawrzasn€U€V kocur. - Sied€Њ! - burkn€U€V Asasello wstaj€Uc. - Sam tam zaraz pojad€Q... !- Nie! - zawo€Va€Va Ma€Vgorzata. - Nie, b€Vagam, messer, nie trzeba! - Jak pani woli, jak pani sobie €Ryczy - odpar€V Woland, a Asasello usiad€V na swoim miejscu. - Wi€Qc na czym €Re€Tmy to stan€Qli, nieoszacowana kr€Wlowo Margot? - m€Wwi€V Korowiow. - Ach, tak, serce... W serce to on trafia - Korowiow wyci€Ugn€U€V d€Vugi sw€Wj palec w kierunku Asasella - jak chce. W dowolny przedsionek albo w dowoln€U komor€Q - do wyboru. Ma€Vgorzata nie od razu zrozumia€Va, a zrozumiawszy zawo€Va€Va ze zdumieniem: - Ale przecie€R ich nie wida€Ћ! - Z€Vociutka - skrzecza€V Korowiow - ca€Va sztuka na tym polega, €Re s€U niewidoczne! Na tym w€Va€Tnie polega ca€Vy dowcip! W przedmiot, kt€Wry wida€Ћ, ka€Rdypotrafi trafi€Ћ! Korowiow wyj€U€V z szuflady "sto€Vu si€Wdemk€Q pik, poda€V j€U Ma€Vgorzacie i poprosi€V, by zechcia€Va zaznaczy€Ћ paznokciem dowolne serduszko. Ma€Vgorzata zaznaczy€Va to w prawym g€Wrnym rogu. Helia schowa€Va kart€Q pod poduszk€Q i zawo€Va€Va: - Gotowe! "Asasello, kt€Wry siedzia€V ty€Vem do poduszki, wyj€U€V z kieszeni sztuczkowych spodni oksydowany samopowtarzalny pistolet, opar€V sobie luf€Q na ramieniu i nie odwracaj€Uc si€Q w stron€Q €Vo€Ra wystrzeli€V, wywo€Vuj€Uc zabawne przera€Renie Ma€Vgorzaty. Spod przestrzelonej poduszki wyj€Qto si€Wdemk€Q. Zaznaczone przez Ma€Vgorzat€Q serduszko by€Vo przedziurawione. - Nie chcia€Vabym si€Q spotka€Ћ z panem, kiedy b€Qdzie pan mia€V w r€Qku rewolwer - spogl€Udaj€Uc kokieteryjnie na Asasella powiedzia€Va Ma€Vgorzata. Pasjami lubi€Va ludzi, kt€Wrzy to, co robi€U, robi€U po mistrzowsku. - Kr€Wlowo bezcenna - piszcza€VKorowiow - nikomu bym nie !radzi€V spotka€Ћ si€Q z nim nawetwtedy, kiedy nie b€Qdzie mia€V w r€Qku €Radnego rewolweru! Daj€Q s€Vowo honoru by€Vego dyrygenta ch€Wru cerkiewnego, s€Vowo honoru by€Vego zapiewaj€Vy, €Re nie ma czego !zazdro€Tci€Ћ cz€Vowiekowi, kt€Wryna swej drodze spotka Asasella. Weso€Va kolacja trwa€Va dalej. €­wiece op€Vywa€Vy w kandelabrach, falami p€Vyn€Q€Vo przez pok€Wj suche, wonne ciep€Vo kominka. Ma€Vgorzata najad€Va si€Q, ogarn€Q€Vo j€U "uczucie b€Vogo€Tci. Patrzy€Va, jakszare k€W€Vka dymu znad cygara Asasella €Regluj€U do kominka i jak kocur chwyta je na koniuszek szpady. Nie chcia€Vo "jej si€Q nigdzie st€Ud odchodzi€Ћ,cho€Ћ odnosi€Va wra€Renie, €Re !jest ju€R bardzo p€W€Њno. Wed€Vugwszelkich oznak dochodzi€Va sz€Wsta rano. Wykorzysta€Va wi€Qc chwil€Q milczenia, zwr€Wci€Va si€Q do Wolanda i nie€Tmia€Vo, niepewnie powiedzia€Va: - Chyba czas ju€R na mnie... Jest p€W€Њno... - Dok€Ud si€Q pani €Tpieszy? - zapyta€V Woland uprzejmie, ale !nieco oschle. Pozostali milczeli,udawali, €Re s€U poch€Voni€Qci k€W€Veczkami dymu z cygara. To do reszty zmiesza€Vo Ma€Vgorzat€Q. !- Tak, ju€R czas - powt€Wrzy€Va iodwr€Wci€Va si€Q, jak gdyby szukaj€Uc narzutki czy p€Vaszcza. Poczu€Va si€Q nagle za€Renowana swoj€U nago€Tci€U. Wsta€Va od sto€Vu, Woland w milczeniu podni€Ws€V z €V€W€Rka sw€Wj brudny znoszony szlafrok, a Korowiow narzuci€V go Ma€Vgorzacie na ramiona. - Dzi€Qkuj€Q panu, messer - zaledwie dos€Vyszalnie powiedzia€Va Ma€Vgorzata i pytaj€Uco popatrzy€Va na Wolanda. U€Tmiechn€U€V si€Q w odpowiedzi tyle€R uprzejmie, ileoboj€Qtnie. Czarna rozpacz z miejsca obla€Va jej serce. Ma€Vgorzata poczu€Va si€Q oszukana. Nikt najwyra€Њniej nie zamierza€V zaproponowa€Ћ €Radnej nagrody za jej us€Vugi na balu, nikt jej tak€Re nie zatrzymywa€V. Na domiar z€Vego by€Vo dla niej zupe€Vnie oczywiste, €Re nie ma dok€Ud "i€T€Ћ. Przelotna my€Tl o tym, €Re "trzeba b€Qdzie wr€Wci€Ћ do willi, wywo€Va€Va w niej wewn€Qtrzny wybuch rozpaczy. A mo€Re ma poprosi€Ћ sama, jak to jej doradza€V Asasello, kiedy j€U wodzi€V na pokuszenie W ogrodzie Aleksandrowskim? €XNie, za nic!€Y - powiedzia€Va sobie. - Wszystkiego dobrego, messer - powiedzia€Va na g€Vos, $pomy€Tla€Va za€T: €XByle si€Q st€Ud wydosta€Ћ, potem ju€R jako€T "dojd€Q do rzeki i utopi€Q si€Q€Y. - Prosz€Q usi€U€T€Ћ - rozkaza€V nagle Woland. Ma€Vgorzata zmieni€Va si€Q na twarzy i usiad€Va. - Chce pani mo€Re powiedzie€Ћ co€T na po€Regnanie? - Nie, messer, nie mam nic do powiedzenia - dumnie odpar€Va Ma€Vgorzata - poza tym, €Re je€Tli jestem jeszcze potrzebna, to jestem gotowa zrobi€Ћ wszystko, czego b€Qdziesz sobie €Ryczy€V. Nie jestem ani troch€Q zm€Qczona i bardzo dobrze bawi€Vam si€Q na balu - Ma€Vgorzata patrzy€Va na Wolanda jak przez zas€Von€Q, #jej oczy nape€Vnia€Vy si€Q €Vzami. - To by€Va pr€Wba - powiedzia€V Woland - niech pani nigdy !nikogo i o nic nie prosi! Nigdy i o nic, tych zw€Vaszcza, kt€Wrzy s€U od pani pot€Q€Rniejsi. Sami zaproponuj€U, sami wszystko dadz€U. Siadaj, dumna kobieto - Woland zdar€V z Ma€Vgorzaty ci€Q€Rki szlafrok i Ma€Vgorzata znowu siedzia€Va na pos€Vaniu obok Wolanda. - A wi€Qc, Margot - ci€Ugn€U€V Woland €Vagodniejszym ju€R g€Vosem - czego pani chce za to, €Re by€Va dzi€T pani gospodyni€U mego balu? Prosz€Q m€Wwi€Ћ! I prosz€Q ju€R teraz m€Wwi€Ћ bez skr€Qpowania, poniewa€R propozycja wysz€Va ode mnie. Serce Ma€Vgorzaty za€Vomota€Vo, "westchn€Q€Va g€V€Qboko, zacz€Q€Va si€Q zastanawia€Ћ. - No, c€W€R to, €Tmielej! - zach€Qca€V Woland. - Prosz€Q rozbudzi€Ћ swoj€U wyobra€Њni€Q, niech€Re jej pani da ostrog€Q! Ju€R za sam€U obecno€T€Ћ przy zamordowaniu tego, niech mu !ziemia ci€Q€Rk€U b€Qdzie, €Votra !barona nale€Ry si€Q cz€Vowiekowi nagroda, zw€Vaszcza je€Tli cz€Vowiek ten jest kobiet€U. A wi€Qc? Ma€Vgorzacie zapar€Vo dech, chcia€Va ju€R wypowiedzie€Ћ od dawna sformu€Vowane w duchu najgor€Qtsze €Ryczenie, ale nagle poblad€Va, otworzy€Va usta, wytrzeszczy€Va oczy. "€XFrieda!... Frieda, Frieda!... - krzycza€V jej w uszach czyj€T !natr€Qtny, b€Vagalny g€Vos. - Ja jestem Frieda!€Y - i Ma€Vgorzatazacinaj€Uc si€Q co s€Vowo zacz€Q€Va m€Wwi€Ћ: - A zatem, jak rozumiem... mog€Q... wyrazi€Ћ jedno €Ryczenie? - Za€R€Uda€Ћ, za€R€Uda€Ћ, mia donna - u€Tmiechaj€Uc si€Q porozumiewawczo odpar€V !Woland. - Za€R€Uda€Ћ spe€Vnienia jednego €Ryczenia. Ach, jak zr€Qcznie, jak dobitnieWoland powtarzaj€Uc s€Vowa Ma€Vgorzaty podkre€Tli€V to €Xjedno €Ryczenie!€Y Ma€Vgorzata westchn€Q€Va raz jeszcze i powiedzia€Va: - Chc€Q, aby przestano podsuwa€Ћ Friedzie t€Q chustk€Q,!kt€Wr€U zadusi€Va swoje dziecko. "Kocur wzni€Ws€V €Tlepia ku niebu, westchn€U€V dono€Tnie, ale nic nie powiedzia€V. - Poniewa€R - u€Tmiechn€Uwszy si€Q zacz€U€V m€Wwi€Ћ Woland - "mo€Rliwo€T€Ћ wzi€Qcia przez pani€U €Vap€Wwki od tej idiotki Friedy jest oczywi€Tcie najzupe€Vniej wykluczona - nie da€Voby si€Q toprzecie€R pogodzi€Ћ z pani kr€Wlewsk€U godno€Tci€U - doprawdy nie wiem, co mam pocz€U€Ћ. Mam chyba tylko jedno wyj€Tcie - zaopatrzy€Ћ si€Q w szmaty i pozatyka€Ћ nimi wszystkie szpary w €Tcianach mej sypialni. - O czym pan m€Wwi, messer? -zdumia€Va si€Q Ma€Vgorzata us€Vyszawszy te doprawdy niepoj€Qte s€Vowa. - Najzupe€Vniej si€Q z tob€U zgadzam, messer - wmiesza€V si€Q do rozmowy kocur - w€Va€Tnie szmatami! - I rozdra€Rniony kot trzasn€U€V €Vap€U w st€W€V. - M€Wwi€Q o mi€Vosierdziu - wyja€Tni€V swoje s€Vowa Woland nie spuszczaj€Uc z Ma€Vgorzaty p€Vomiennego oka - niekiedy najzupe€Vniej nieoczekiwanie i zdradliwie wciska si€Q ono w najmniejsze szczeliny. Dlatego "w€Va€Tnie m€Wwi€Vem o szmatach... - To samo mia€Vem na my€Tli! - zawo€Va€Vo kocisko. - Milcz! - przykaza€V kotu Woland i zwracaj€Uc si€Q do Ma€Vgorzaty zapyta€V: - O ile "zdo€Va€Vem si€Q zorientowa€Ћ, jestpani cz€Vowiekiem niespotykanej dobroci? Cz€Vowiekiem wyj€Utkowo moralnym? - O, nie - odpowiedzia€Va mu znaciskiem Ma€Vgorzata - wiem, €Re z panem mo€Rna rozmawia€Ћ tylko szczerze, wi€Qc powiem panu z ca€V€U szczero€Tci€U, na jak€U mnie sta€Ћ - jestem lekkomy€Tlna. Wstawiam si€Q za !Fried€U tylko dlatego, €Re by€Vam tak nierozwa€Rna i zrobi€Vam jejkt€Wrego oczy grza€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПэpу cjPюS М cЭPя c0Q№!Ч c“Qёц+Р cіQђІ6рRYRnadziej€Q. Ona czeka, messer, ona wierzy w moj€U pot€Qg€Q. A je€Tli zostanie zawiedziona, ja znajd€Q si€Q w okropnej !sytuacji. Przez ca€Ve €Rycie nie zaznam spokoju. C€W€R robi€Ћ, tak si€Q z€Vo€Ry€Vo. - Aa - powiedzia€V Woland - rozumiem. - Sprawi pan to? - zapyta€Va cicho Ma€Vgorzata. - W €Radnym razie - odpowiedzia€V Woland - zasz€Vo tu, droga kr€Wlowo, ma€Ve nieporozumienie. Ka€Rdy resort powinien si€Q zajmowa€Ћ w€Vasnymi sprawami. Nie przecz€Q, mamy do€T€Ћ du€Re !mo€Rliwo€Tci, znacznie wi€Qksze, !ni€R s€Udz€U niekt€Wrzy, niezbyt dalekowzroczni ludzie... - Ach, bez por€Wwnania wi€Qksze - nie wytrzyma€V i wtr€Uci€V si€Q kocur, najwyra€Њniej niezmiernie z tych mo€Rliwo€Tci dumny. - Zamilcz wreszcie u diab€Va! - powiedzia€V do€S Woland i zwracaj€Uc si€Q do Ma€Vgorzaty kontynuowa€V: - Ale jaki€R jest sens zajmowa€Ћ si€Q tym, czym, jak ju€R powiedzia€Vem, zaj€U€Ћ si€Q powinien inny resort? A zatem ja tego nie zrobi€Q, panito za€Vatwi sama. - A czy na moje €Ryczenie zostanie to za€Vatwione? !Asasello ironicznie wyba€Vuszy€V na Ma€Vgorzat€Q pokryt€U bielmem €Њrenic€Q, ukradkiem pokr€Qci€V rud€U g€Vow€U i prychn€U€V. - Niech pani spr€Wbuje, co za utrapienie - mrukn€U€V Woland, pokr€Qci€V globus i j€U€V si€Q wpatrywa€Ћ w jaki€T punkt na nim, najwyra€Њniej w czasie rozmowy z Ma€Vgorzat€U zajmuj€Uc si€Q r€Wwnie€R innymi sprawami. !- No, Frieda... - podpowiedzia€V Korowiow. - Frieda! - przera€Њliwie krzykn€Q€Va Ma€Vgorzata. "Drzwi otworzy€Vy si€Q na o€Tcie€R i wbieg€Va do komnaty naga, potargana, ale zupe€Vnie ju€R trze€Њwa kobieta o szalonych oczach. Wyci€Ugn€Q€Va r€Qce do Ma€Vgorzaty, a Ma€Vgorzata majestatycznie oznajmi€Va: - Wybaczono ci. Nie b€Qd€U ci !ju€R wi€Qcej przynosi€Ћ chustki. Us€Vyszeli j€Qk Friedy, Frieda pad€Va na twarz na pod€Vog€Q, leg€Va krzy€Rem przed Ma€Vgorzat€U. Woland machn€U€V r€Qk€U i Frieda znikn€Q€Va im sprzed oczu. - Dzi€Qkuj€Q, €Regnam was - powiedzia€Va Ma€Vgorzata i wsta€Va. - Jak sadzisz, Behemocie - rzek€V Woland - nie b€Qdziemy chyba €Rerowa€Ћ w noc €Twi€Qta na uczynkach kogo€T, kto jest tak dalece niepraktyczny - #zwr€Wci€V si€Q ku Ma€Vgorzacie. - Azatem to si€Q nie liczy, ja przecie€R nic nie zrobi€Vem. Czego pani pragnie dla siebie? !Zapad€Vo milczenie. Przerwa€V je Korowiow szepc€Uc Ma€Vgorzacie do ucha: - Donno ty moja brylantowa, radz€Q, niech pani b€Qdzie tym razem rozs€Udniejsza! No, bo !przecie€R fortuna mo€Re si€Q pani wymkn€U€Ћ! - Chc€Q, by mi natychmiast, w tej chwili zwr€Wcono mego ukochanego mistrza - powiedzia€Va Ma€Vgorzata i twarz jej zeszpeci€V skurcz. Natenczas do komnaty wdar€V si€Q wicher, sp€Vaszczy€Vy si€Q p€Vomienie €Twiec w lichtarzach,#wyd€Q€Va si€Q ci€Q€Rka zas€Vona na oknie, okno otworzy€Vo si€Q i w dali na wysoko€Tci ukaza€V si€Q kr€Ug€Vy, nie poranny jednak, tylko p€W€Vnocny ksi€Q€Ryc. Z parapetu okna spe€Vz€Va na pod€Vog€Q zielonkawa chusta nocnej po€Twiaty i zjawi€V si€Q na niej nocny go€T€Ћ Iwana, ten, kt€Wry nazywa€V siebie mistrzem."Mia€V na sobie szpitaln€U odzie€R,by€V w szlafroku, w rannych pantoflach i w czarnej czapeczce, z kt€Wr€U si€Q nie rozstawa€V. Nerwowy grymas !zniekszta€Vca€V jego nie ogolon€Utwarz, mistrz z ob€V€Uka€Sczym l€Qkiem patrzy€V z ukosa na p€Vomyki €Twiec, ksi€Q€Rycowy strumie€S wrza€V wok€W€V niego. Ma€Vgorzata pozna€Va go od razu, j€Qkn€Q€Va, plasn€Q€Va w !d€Vonie i podbieg€Va do mistrza. Ca€Vowa€Va go w czo€Vo, w usta, tuli€Va si€Q do k€Vuj€Ucego policzka, d€Vugo powstrzymywane €Vzy bieg€Vy teraz strumieniami po jej twarzy. Wymawia€Va jedno tylko s€Vowo, powtarza€Va je bezmy€Tlnie: - Ty... ty... ty... !Mistrz odsun€U€V j€U od siebie i g€Vuchym g€Vosem powiedzia€V: - Nie p€Vacz, Margot, nie dr€Qczmnie, jestem bardzo chory - chwyci€V za parapet, jak gdybyzamierzaj€Uc wskoczy€Ћ na€S i uciec, i, wpatruj€Uc si€Q w siedz€Ucych za sto€Vem, !zawo€Va€V: - Boj€Q si€Q, Margot! Znowu zaczynaj€U si€Q halucynacje! Ma€Vgorzata krztusi€Va si€Q od szlochu, szepta€Va: - Nie, nie, nie... Niczego si€Q !nie b€Wj... jestem przy tobie... jestem przy tobie... Korowiow, nie wiedzie€Ћ kiedy, zr€Qcznie podsun€U€V mistrzowi krzes€Vo i mistrz usiad€V, Ma€Vgorzata za€T pad€Va na !kolana, przytuli€Va si€Q do boku chorego i tak zamar€Va. By€Va bardzo przej€Qta, nawet nie zauwa€Ry€Va, €Re jako€T nagle !przesta€Va ju€R by€Ћ naga, €Re materaz na sobie czarny jedwabny p€Vaszcz. Chory $spu€Tci€V g€Vow€Q i wbi€V w ziemi€Q pos€Qpny wzrok. Woland zwr€Wci€V si€Q do Korowiowa: - Daj no, rycerzu, temu cz€Vowiekowi co€T wypi€Ћ. Ma€Vgorzata dr€R€Ucym g€Vosem b€Vaga€Va mistrza: - Wypij! Wypij! Boisz si€Q? Oni ci pomog€U, wierz mi! !Chory wzi€U€V kieliszek i wypi€V to, co w nim by€Vo, ale r€Qka mu zadr€Ra€Va, kieliszek wypad€V z #niej i st€Vuk€V si€Q u jego st€Wp. - To na szcz€Q€Tcie, na szcz€Q€Tcie - szepn€U€V do Ma€Vgorzaty Korowiow. - Prosz€Qpopatrzy€Ћ, przychodzi do siebie. Rzeczywi€Tcie, spojrzenie chorego by€Vo ju€R mniej dzikie,spokojniejsze. - Ale to ty, Margot? - zapyta€Vksi€Q€Rycowy go€T€Ћ. - To ja, mo€Resz by€Ћ tego pewien - odpowiedzia€Va Ma€Vgorzata. - Jeszcze! - poleci€V Woland. Kiedy mistrz osuszy€V drugi kieliszek, jego oczy o€Rywi€Vy si€Q oprzytomnia€Vy. - Teraz to co innego - mru€R€Ucoczy powiedzia€V Woland - teraz mo€Remy porozmawia€Ћ. Kim pan jest? - Teraz jestem nikim - odpar€V mistrz i u€Tmiech wykrzywi€V muusta. - Sk€Ud pan przybywa? - Z domu udr€Qki. Jestem chory umys€Vowo - odpowiedzia€V przybysz. Ma€Vgorzata nie mog€Va znie€T€Ћ tych s€V€Ww, zap€Vaka€Va znowu. Potem otar€Va oczy i powiedzia€Va: - Straszne s€Vowa! Straszne! Onjest mistrzem, messer, musisz o tym wiedzie€Ћ! Uzdr€Ww go, onjest tego wart! - Czy pan wie, z kim pan teraz rozmawia? - zapyta€V przybysza Woland. - U kogo si€Q pan znajduje? - Wiem - odpowiedzia€V mistrz. - W domu wariat€Ww moim s€Usiadem by€V ten ch€Vopiec, Iwan Bezdomny. Opowiedzia€V mi o panu. - Oczywi€Tcie, oczywi€Tcie - powiedzia€V Woland - mia€Vem przyjemno€T€Ћ zetkn€U€Ћ si€Q z tym m€Vodym cz€Vowiekiem na Patriarszych Prudach. O ma€Vo co mnie samego nie doprowadzi€V do ob€V€Qdu !dowodz€Uc mi, €Re nie istniej€Q. Ale pan wierzy, €Re to rzeczywi€Tcie jestem ja? "- C€W€R robi€Ћ, musz€Q wierzy€Ћ - powiedzia€V przybysz - ale, oczywi€Tcie, by€Vbym znacznie spokojniejszy, gdybym m€Wg€V uwa€Ra€Ћ pana za wytw€Wr halucynacji. - Tu spostrzeg€V #si€Q i doda€V: - O, przepraszam!...!- No c€W€R, skoro sprawi to, €Re b€Qdzie pan spokojniejszy, to prosz€Q tak uwa€Ra€Ћ - uprzejmie odpar€V Woland. - Nie, nie! - m€Wwi€Va przestraszona Ma€Vgorzata i !potrz€Usa€Va mistrza za rami€U. -Opami€Qtaj si€Q! Stan€U€Ve€T naprawd€Q przed nim! Kocur i teraz si€Q wtr€Uci€V: - Za to ja wygl€Udam, jak !gdybym si€Q przywidzia€V. Prosz€Q!zwr€Wci€Ћ uwag€U na m€Wj profil w€Twietle ksi€Q€Ryca - wlaz€V w !s€Vup ksi€Q€Rycowego €Twiat€Va i !chcia€V co€T jeszcze doda€Ћ, ale poproszono go, €Reby si€Q zamkn€U€V, wi€Qc odpar€V: - Dobrze, dobrze, mog€Q milcze€Ћ! "B€Qd€Q milcz€Uc€U halucynacj€U - i zamilk€V. - Prosz€Q powiedzie€Ћ, dlaczegoMa€Vgorzata nazywa pana mistrzem? - zapyta€V Woland. Mistrz u€Tmiechn€U€V si€Q i powiedzia€V: !- To s€Vabostka, kt€Wr€U nale€Ry jej wybaczy€Ћ. Ma€Vgorzata ma zbyt wysokie mniemanie o powie€Tci, kt€Wr€U napisa€Vem. - O czym by€Va ta powie€T€Ћ? - O Poncjuszu Pi€Vacie. I oto znowu zachwia€Vy si€Q, rozedrga€Vy j€Qzyczki €Twiec, zadzwoni€Va zastawa na stole - Woland roze€Tmia€V si€Q grobowo,ale €Tmiech ten nikogo nie przestraszy€V ani nie zdumia€V. Behemot nie wiadomo dlaczegozacz€U€V bi€Ћ brawo. - O czym? O czym? O kim? - przestaj€Uc si€Q €Tmia€Ћ powiedzia€V Woland. - To !wstrz€Usaj€Uce! To nies€Vychane! Prosz€Q mi j€U da€Ћ, chcia€Vbym j€U zobaczy€Ћ - i wyci€Ugn€U€V nadstawion€U d€Vo€S. - Niestety, nie mog€Q tego zrobi€Ћ - odpar€V mistrz - spali€Vem j€U w piecu. - Przepraszam, nie mog€Q w to uwierzy€Ћ - odpowiedzia€V Woland - to niemo€Rliwe, #r€Qkopisy nie p€Von€U - odwr€Wci€V si€Q do Behemota i powiedzia€V: - Ano, Behemocie, daj no tu t€Q powie€T€Ћ. Kot momentalnie zerwa€V si€Q z krzes€Va i wszyscy zobaczyli, €Re siedzia€V na grubym pliku maszynopis€Ww. Egzemplarz, !kt€Wry le€Ra€V na wierzchu, kocurz uk€Vonem poda€V Wolandowi. Ma€Vgorzata zadr€Ra€Va, by€Va zn€Ww zdenerwowana do €Vez, krzykn€Q€Va: - To tw€Wj r€Qkopis! Woland wzi€U€V do r€Qki podany mu egzemplarz, odwr€Wci€V go, od€Vo€Ry€V i w milczeniu, bez u€Tmiechu, zapatrzy€V si€Q na mistrza. Ale mistrz, nie wiadomo dlaczego, posmutnia€V,#zacz€U€V si€Q niepokoi€Ћ, wsta€V z krzes€Va, za€Vama€V r€Qce i zwracaj€Uc si€Q do dalekiego ksi€Q€Ryca zacz€U€V mamrota€Ћ dygoc€Uc: !- I w nocy, i przy ksi€Q€Rycu niezaznam spokoju!... Czemu€R, niepozostawiono mnie w spokoju?O, bogowie, o, bogowie moi!... Ma€Vgorzata wczepi€Va si€Q w szpitalny szlafrok, przytuli€Va "si€Q do mistrza i tak€Re zacz€Q€Vamamrota€Ћ, smutna, zalana €Vzami: - Bo€Re, dlaczego nie pomaga ci lekarstwo? - To nic, to nic, to nic - szepta€V Korowiow uwijaj€Uc si€Qwok€W€V mistrza - to nic, to !nic... Jeszcze kieliszeczek, a jate€R dla towarzystwa... I kieliszeczek zagra€V, $rozb€Vysn€U€V w €Twietle ksi€Q€Ryca i kieliszeczek ten pom€Wg€V. Posadzono mistrza z powrotemna krze€Tle, twarz chorego uspokoi€Va si€Q. - No, Ma€Vgorzato - znowu w€V€Uczy€V si€Q do rozmowy Woland - niech wi€Qc pani powie, czego pani pragnie? Oczy Ma€Vgorzaty rozb€Vys€Vy, b€Vagalnie zwr€Wci€Va si€Q do Wolanda: - Pozw€Wlcie mi szepn€U€Ћ mu par€Q s€V€Ww. Woland skin€U€V g€Vow€U, a Ma€Vgorzata przypad€Va mistrzowi do ucha i co€T szepta€Va. Us€Vyszano odpowied€Њ mistrza: - Nie, za p€W€Њno. Niczego ju€R !nie chc€Q od €Rycia, pr€Wcz tego jednego - chc€Q widzie€Ћ ciebie.Ale radz€Q ci jeszcze raz - opu€T€Ћ mnie, ze mn€U zginiesz. - Nie, nie zostawi€Q ci€Q - "odpar€Va Ma€Vgorzata i zwr€Wci€Va si€Q do Wolanda. - Prosz€Q, !€Reby€Tmy zn€Ww si€Q znale€Њli w suterenie przy zau€Vku Arbackim, €Reby znowu pali€Va !si€Q lampa i €Reby wszystko by€Vo jak dawniej. Tu mistrz si€Q za€Tmia€V i ujmuj€Uc od dawna ju€R potargan€U g€Vow€Q Ma€Vgorzaty powiedzia€V: - Ach, messer, niech pan nie s€Vucha tej biednej kobiety! W owej suterenie ju€R od dawna mieszka kto inny, a w og€Wle to si€Q nie zdarza, €Reby cokolwiek!znowu by€Vo tak, jak ju€R by€Vo. - Przytkn€U€V policzek do g€Vowyswej ukochanej, obj€U€V "Ma€Vgorzat€Q i zacz€U€V mrucze€Ћ: - Biedna... biedna... - Nie zdarza si€Q, powiada pan?- powiedzia€V Woland - To prawda. Ale my jednak spr€Wbujemy. - I zawo€Va€V: - Asasello! !I zaraz zwali€V si€Q z sufitu na pod€Vog€Q og€Vupia€Vy, bliski ob€V€Qdu obywatel w samej bieli€Њnie, ale nie wiedzie€Ћ czemu z walizka w d€Voni i w #kaszkiecie. Trz€Us€V si€Q i kuca€V ze strachu. - Mogarycz? - zapyta€V Asasello tego, kt€Wry spad€V im z nieba. - Alojzy Mogarycz - dr€R€Uc odpowiedzia€V mu tamten. - To ty po przeczytaniu artyku€Vu €atu€Sskiego o powie€Tci tego cz€Vowieka napisa€Ve€T na niego donos? - zapyta€V Asasello. €­wie€Ro przyby€Vy obywatel zsinia€V i zala€V si€Q €Vzami skruchy. - Chcia€Ve€T zaj€U€Ћ jego mieszkanie? - Najserdeczniej, jak umia€V, powiedzia€V przez nos Asasello. - Wstawi€Vem wann€Q... - szcz€Qkaj€Uc z€Qbami dar€V si€Q Mogarycz i z przera€Renia zacz€U€V bredzi€Ћ od rzeczy: - Samo pobielenie... sam ton... - To bardzo dobrze, €Re !wstawi€Ve€T wann€Q - powiedzia€V z aprobat€U Asasello - on !powinien za€Rywa€Ћ k€Upieli. - I wrzasn€U€V: - Won! Mogarycza przekr€Qci€Vo do g€Wrynogami i wynios€Vo z sypialni Wolanda przez otwarte okno. Mistrz wytrzeszczy€V oczy, szepta€V: - To jest chyba jeszcze lepszeod tego, o czym opowiada€V $Iwan! - Rozgl€Uda€V si€Q, g€V€Qboko wstrz€U€Tni€Qty, wreszcie zwr€Wci€V si€Q do kota: - Przepraszam, czy to ty... Czy !to pan... - zaj€Ukn€U€V si€Q nie wiedz€Uc, jak powinien si€Q zwraca€Ћ do kocura. - Czy to pan jest tym kotem, kt€Wry wsiada€V do tramwaju? - Ja - przytakn€U€V kot, kt€Wry #czu€V si€Q pochlebiony, i doda€V: -"Mi€Vo mi us€Vysze€Ћ, €Re si€Q pan tak uprzejmie zwraca do kota.Nie wiadomo dlaczego, wszyscy m€Wwi€U do kot€Ww €Xty€Y, cho€Ћ jako €Rywo €Raden kot nigdy z nikim nie pi€V bruderszaftu. - Wydaje mi si€Q, €Re niezupe€Vnie jest pan kotem - niepewnie odpar€V na to mistrz. - Tak czy owak zaczn€U mnie !szuka€Ћ w szpitalu - nie€Tmia€Vo doda€V zwracaj€Uc si€Q do Wolanda. - Dlaczego mieliby szuka€Ћ! - uspokoi€V go Korowiow i w r€Qkach Korowiowa znalaz€Vy si€Q$jakie€T papiery, jakie€T ksi€Qgi: - Pa€Sska historia choroby? - Tak... Korowiow cisn€U€V histori€Q choroby do kominka. - A to jest ksi€Qga meldunkowapa€Sskiego przedsi€Qbiorcy budowlanego? - Ta-ak... - Zobaczymy, kto tu jest zameldowany? Alojzy Mogarycz? - Korowiow dmuchn€U€V na stronic€Q ksi€Qgi meldunkowej. - Raz-dwa i ju€R go nie ma i nigdy, prosz€Q zwr€Wci€Ћ na to uwag€Q, nigdy nie by€Vo. A gdyby si€Q ten "pa€Sski przedsi€Qbiorca zdziwi€V, to niech mu pan powie, €Re mu si€Q ten Alojzy przy€Tni€V. Mogarycz? Co znowu za Mogarycz? €Ќaden Mogarycz nigdy nie istnia€V! - I zasznurowana ksi€Qga ulotni€Va !si€Q z rak Korowiowa. - I ksi€Qgajest ju€R w biurku przedsi€Qbiorcy budowlanego. A oto pani skarb, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna. - I Korowiow wr€Qczy€V Ma€Vgorzacie wielki brulion z nadpalonymi brzegami, zasuszon€U r€W€R€Q, zdj€Qcie i ksi€U€Reczk€Q "oszcz€Qdno€Tciow€U, t€Q ostatni€U #ze szczeg€Wln€U troskliwo€Tci€U. - "Dziesi€Q€Ћ tysi€Qcy, kt€Wre by€Va pani uprzejma wp€Vaci€Ћ, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna. Cudzego nam nie trzeba. "- Pr€Qdzej mi €Vapy uschn€U, ni€R #si€Qgn€Q po cudze - nad€U€V si€Q i "wrzasn€U€V kocur, kt€Wry ta€Sczy€Vna walizce, staraj€Uc si€Q upcha€Ћ w niej wszystkie egzemplarze nieszcz€Qsnej powie€Tci. - A oto i pani dokumencik - ci€Ugn€U€V Korowiow podaj€Uc Ma€Vgorzacie dokument, a potem zwracaj€Uc si€Q do Wolanda zameldowa€V z szacunkiem: - Ju€R wszystko, messer! - Nie, to jeszcze nie wszystko- odpar€V odrywaj€Uc si€Q od globusa Woland - mia donna droga, dok€Ud pani rozka€Re odes€Va€Ћ jej €Twit€Q? Mnie ona nie jest potrzebna. I natychmiast przez otwarte drzwi wbieg€Va Natasza. Zawo€Va€Va do Ma€Vgorzaty: "- €Ќycz€Q pani du€Ro szcz€Q€Tcia, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna! - Skin€Q€Va mistrzowi g€Vow€U i znowu zwr€Wci€Va si€Q do Ma€Vgorzaty: - Ja przecie€R doskonale wiedzia€Vam, dok€Ud pani chodzi. - S€Vu€R€Uce wiedz€U wszystko - znacz€Uco wznosz€Uc €Vap€Q zauwa€Ry€V kot. - Jest b€V€Qdem s€Udzi€Ћ, €Re s€U €Tlepe. - Czego chcesz, Natasza? - zapyta€Va Ma€Vgorzata. - Wracaj do willi. - Ma€Vgorzato Niko€Vajewna, "z€Vociutka - b€Vagalnie zacz€Q€Va Natasza i pad€Va na kolana. - Niech pani ich uprosi - wskaza€Va oczyma Wolanda - niech mnie zatrzymaj€U jako wied€Њm€Q. Monsieur Jacques o€Twiadczy€V mi si€Q wczoraj na balu. - Natasza rozwar€Va #zaci€Tni€Qt€U pi€Q€T€Ћ i pokaza€Va jakie€T z€Vote monety. Ma€Vgorzata spojrza€Va pytaj€Ucona Wolanda. Woland skin€U€V g€Vow€U. W€Wwczas Natasza rzuci€Va si€Q Ma€Vgorzacie na $szyj€Q, g€Vo€Tno j€U poca€Vowa€Va i z okrzykiem triumfu wylecia€Va przez okno. "Zast€Upi€V j€U Miko€Vaj Iwanowicz.Przybra€V znowu swoj€U ludzk€U posta€Ћ, by€V jednak niezmiernieponury, a nawet chyba zirytowany. - O, tego to zwolni€Q ze szczeg€Wln€U przyjemno€Tci€U - powiedzia€V Woland patrz€Uc z odraz€U na lokatora z parteru -z wyj€Utkow€U przyjemno€Tci€U, bo takich nam tu nie trzeba. - Bardzo prosz€Q o wydanie mi za€Twiadczenia - tocz€Uc dzikim wzrokiem powiedzia€V z wielkim naciskiem Miko€Vaj Iwanowicz - za€Twiadczenia, gdzie sp€Qdzi€Vem dzisiejsz€U noc. - W celu okazania komu? - surowo zapyta€V kocu r. - W celu okazania €Ronie - stanowczo powiedzia€V Miko€Vaj Iwanowicz. - Zazwyczaj nie wydajemy za€Twiadcze€S - powiedzia€V kot i nad€U€V si€Q - ale dla pana zrobimy chyba wyj€Utek. I Miko€Vaj Iwanowicz ani si€Q obejrza€V, a ju€R go€Va Helia siedzia€Va przy maszynie, a kotdyktowa€V jej: - Za€Twiadcza si€Q niniejszym, €Re okaziciel niniejszego za€Twiadczenia, Miko€Vaj Iwanowicz, sp€Qdzi€V wy€Rej wymienion€U noc na balu u szatana, gdzie zosta€V a€Vo si€Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBѓ€ч cЋRєg ь cSѕS[ cqSіЎ!) cдSїз,Ю c7TјЅ7а#šTљu;(&€НTzaanga€Rowany jako €Trodek lokomocji... otw€Wrz, Helia, nawias, a w nawiasie napisz €Xwieprz€Y. Podpisano - Behemot. "- A data? - pisn€U€V by€Vy wieprz.- Dat nie wpisujemy, z dat€U dokument by€Vby niewa€Rny - powiedzia€V kot sk€Vadaj€Uc niedba€Vy podpis. Potem wyj€U€V "sk€Ud€T piecz€Utk€Q, chuchn€U€V nani€U urz€Qdowo, odbi€V na !papierze s€Vowo €Xzap€Vacono€Y i wr€Qczy€V €Ww papier lokatorowi z parteru. Po czym lokator z parteru znikn€U€V bez €Tladu, a na jego miejscu zjawi€V si€Q nowy nieoczekiwany go€T€Ћ. - A to zn€Ww kto? - z obrzydzeniem zapyta€V Woland,!d€Voni€U os€Vaniaj€Uc si€Q przed blaskiem €Twiec. Warionucha zwiesi€V g€Vow€Q, !westchn€U€V i cicho powiedzia€V: - Zwolnijcie mnie, nie mog€Q by€Ћ wampirem. Przecie€R my€Tmyz Helia wtedy o ma€Vo co nie wyprawili Rimskiego na tamten€Twiat. A ja nie jestem krwio€Rerczy. Wypu€T€Ћcie mnie! - Co to znowu za brednie? - marszcz€Uc czo€Vo powiedzia€V Woland. - Jaki Rimski? Co to znowu za bzdura? - Prosz€Q si€Q nie denerwowa€Ћ, !messer - odezwa€V si€Q Asasello i zwr€Wci€V si€Q do Warionuchy: - Przez telefon nie nale€Ry nikomu ubli€Ra€Ћ. Przez telefon nie nale€Ry k€Vama€Ћ. Zrozumiano? Nie b€Qdziesz tegowi€Qcej robi€V? Warionusze z rado€Tci zam€Uci€Vosi€Q w g€Vowie, twarz mu si€Q rozpromieni€Va i, og€Vupia€Vy, zacz€U€V mamrota€Ћ: - Jak Boga ko... to jest, chcia€Vem powiedzie€Ћ... Wasza Wyso... zaraz po obiedzie... - Warionucha przyciska€V d€Vonie !do piersi i patrzy€V na Asasella b€Vagalnie. - Dobra. Do domu! - powiedzia€VAsasello i Warionucha rozp€Vyn€U€V si€Q. - Teraz zostawcie mnie z nimi samego - poleci€V Woland wskazuj€Uc na mistrza i Ma€Vgorzat€Q. Polecenie Wolanda zosta€Vo wykonane b€Vyskawicznie. Po chwili milczenia Woland zwr€Wci€V si€Q do mistrza: - A zatem - do sutereny na Arbacie? A pa€Sska powie€T€Ћ? A Pi€Vat? !- Znienawidzi€Vem t€Q powie€T€Ћ -odpar€V mistrz. - B€Vagam ci€Q - €Ra€Vo€Tnie prosi€Va Ma€Vgorzata - nie m€Ww tak. Dlaczego si€Q nade mn€U zn€Qcasz? Przecie€R wiesz, €Re w!t€Q ksi€U€Rk€Q w€Vo€Ry€Vam ca€Ve "swoje €Rycie. - I zwracaj€Uc si€Q do Wolanda doda€Va: - Niech pan go nie s€Vucha, messer. - Ale o czym€T przecie€R trzeba #pisa€Ћ? - m€Wwi€V Woland. - Je€Tli pan sko€Sczy€V z tym procuratorem, to niech pan si€Qzabierze chocia€Rby do takiego Alojzego. Mistrz u€Tmiechn€U€V si€Q. - To niezbyt interesuj€Uce. - Wi€Qc co panu wype€Vni €Rycie?Ma€Vgorzata oderwa€Va si€Q od mistrza i z wielkim €Rarem zacz€Q€Va m€Wwi€Ћ: - Zrobi€Vam wszystko, co mog€Vam, podsuwa€Vam mu najbardziej porywaj€Uce !projekty. Ale on na nic si€Q nie zgadza. - Ja wiem, o czym mu pani szepta€Va - zaprotestowa€V Woland - ale to wcale nie jest najbardziej porywaj€Uce. A ja panu powiem - z u€Tmiechem zwr€Wci€V si€Q do mistrza - €Re pa€Sska powie€T€Ћ jeszcze sprawipanu niejedn€U niespodziank€Q. - To bardzo smutne - odpowiedzia€V mistrz. - Nie, to nie jest smutne - powiedzia€V Woland - nie ma w tym niczego strasznego. No !c€W€R, Ma€Vgorzato Niko€Vajewna, wszystko zosta€Vo wykonane. Czy mo€Re mi pani co€T zarzuci€Ћ? - Ale€R sk€Ud€Re, messer! - Wi€Qc niech€Re to pani przyjmie ode mnie na pami€Utk€Q - powiedzia€V Wolandi wyj€U€V spod poduszki niewielk€U ozdobion€U diamentami z€Vot€U podk€Wwk€Q. !- Nie, nie, nie, z jakiej racji? - Szuka pani zwady ze mn€U? - zapyta€V Woland i u€Tmiechn€U€V si€Q. Poniewa€R p€Vaszcz nie mia€V "kieszeni, Ma€Vgorzata po€Vo€Ry€Va podk€Wwk€Q na serwetce, kt€Wr€U nast€Qpnie zawi€Uza€Va w w€Qze€Vek. I w tym momencie "dozna€Va ol€Tnienia. Spojrza€Va w okno, za kt€Wrym €Twieci€V ksi€Q€Ryc, i po wiedzia€Va: - Czego€T tu nie rozumiem... co to w€Va€Tciwie jest - ci€Ugle !p€W€Vnoc i p€W€Vnoc, a przecie€R ju€R dawno powinien nadej€T€Ћ €Twit? #- €­wi€Uteczn€U p€W€Vnoc mi€Vo jestzatrzyma€Ћ nieco d€Vu€Rej - odpowiedzia€V Woland. - No, to €Rycz€Q szcz€Q€Tcia wam obojgu! Ma€Vgorzata modlitewnie wyci€Ugn€Q€Va obie d€Vonie do "Wolanda, ale nie o€Tmieli€Va si€Q "do€S zbli€Ry€Ћ i tylko zawo€Va€Va cicho: - €Ќegnaj! €Ќegnaj, messer! - Do zobaczenia - powiedzia€V Woland. Ma€Vgorzata w czarnym p€Vaszczu, a mistrz w szpitalnym szlafroku wyszli na korytarz mieszkania po jubilerowej. W korytarzu pali€Vasi€Q €Twieca i oczekiwa€Va ich tam €Twita Wolanda. Kiedy wyszli z korytarza, Helia "nios€Va walizk€Q, w kt€Wrej by€Va powie€T€Ћ i ca€Vy skarb Ma€Vgorzaty, kot za€T pomaga€V Helii. Przy drzwiach wej€Tciowych $Korowiow sk€Voni€V si€Q i znikn€U€V,a reszta wysz€Va odprowadza€Ћ na schody. Klatka schodowa by€Va pusta. Kiedy mijali podestdrugiego pi€Qtra, co€T mi€Qkko !stukn€Q€Vo o pod€Vog€Q, ale nikt nie zwr€Wci€V na to uwagi. Przy samych drzwiach, ju€R na dole, Asasello dmuchn€U€V w g€Wr€Q i skoro tylko weszli na podw€Wrze, na kt€Wre nie zagl€Uda€V ksi€Q€Ryc, zobaczyli stoj€Ucy przy samym wyj€Tciu z klatki schodowej czarny samoch€Wd z wygaszonymi !€Twiat€Vami. Na przedniej szybie niewyra€Њnie rysowa€Va si€Q sylwetka gawrona. Kiedy mieli ju€R wsiada€Ћ do samochodu, przera€Rona Ma€Vgorzata krzykn€Q€Va cicho: - O Bo€Re, zgubi€Vam podkow€Q! - Wsiadajcie do samochodu - powiedzia€V Asasello - i poczekajcie na mnie. Zaraz !wr€Wc€Q, musz€Q tylko zobaczy€Ћ, co si€Q w€Va€Tciwie sta€Vo. - I zawr€Wci€V. !A sta€Vo si€Q, co nast€Qpuje: na jaki€T czas przed tym, nim mistrz i Ma€Vgorzata oraz ca€Ve towarzystwo wyszli z mieszkania numer !pi€Q€Ћdziesi€Ut, z mieszkania podczterdziestym €Wsmym, kt€Wre "znajdowa€Vo si€Q pi€Qtro ni€Rej w tym samym pionie, wysz€Va na schody wychud€Va kobieta z ba€Sk€U i z torb€U. By€Va to ta w€Va€Tnie Annuszka, kt€Wra w #€Trod€Q na nieszcz€Q€Tcie Berlioza rozla€Va przy turnikiecie olej s€Vonecznikowy. Nikt nie wiedzia€V i z pewno€Tci€U nikt si€Q nigdy nie dowie, czym si€Q zajmowa€Va w Moskwie ta kobieta i z czego €Ry€Va. Wiedziano o niej tyle !tylko, €Re codziennie mo€Rna j€U "by€Vo spotka€Ћ z ba€Sk€U - albo i z ba€Sk€U, i z torb€U - albo w myd€Vami, albo na targu, albo pod bram€U, albo na schodach, najcz€Q€Tciej jednak w kuchni mieszkania pod czterdziestym €Wsmym, w kt€Wrym zamieszkiwa€Va owa Annuszka. Poza tym wszyscy przede wszystkim wiedzieli, €Re gdziekolwiek si€Q znajdowa€Va, gdziekolwiek si€Q pojawia€Va, tam natychmiast wybucha€V dziki skandal; mo€Remy jeszczedoda€Ћ, €Re by€Va ona powszechnie znana r€Wwnie€R jako €XGangrena€Y. Annuszka -Gangrena nie wiadomo dlaczego wstawa€Va bardzo wcze€Tnie, a dzisiaj co€Twyrwa€Vo j€U ze snu jeszcze przed pierwszym brzaskiem, zaraz po dwunastej. Przekr€Qci€V si€Q klucz w drzwiach, wsun€U€V si€Q w nie nos, a nast€Qpnie ca€Va reszta Annuszki, drzwi zosta€Vy zatrza€Tni€Qte i Annuszka zamierza€Va ju€R !gdzie€T wyruszy€Ћ, kiedy pi€Qtro wy€Rej hukn€Q€Vy drzwi, kto€T !pop€Qdzi€V na d€W€V po schodach, wpad€V na Annuszk€Q i odepchn€U€V na bok tak mocno, €Re kobieta uderzy€Va potylic€U w €Tcian€Q. - Gdzie ci€Q diabe€V nosi w samych kalesonach? - piskliwie"wrzasn€Q€Va Annuszka €Vapi€Uc si€Qza kark. Cz€Vowiek w samej bieli€Њnie, w kaszkiecie, z !walizk€U w r€Qku, nie otwieraj€Ucoczu powiedzia€V Annuszce niesamowitym sennym g€Vosem: - Piecyk w €Vazience... ton... samo pobielenie ile kosztowa€Vo... - z p€Vaczem zarycza€V. - Won! Zerwa€V si€Q i pobieg€V nie na "d€W€V, tylko z powrotem na g€Wr€Q,w kierunku okna z wybita szyb€U i przez to okno do g€Wry nogami wylecia€V na podw€Wrze. Annuszka nawet o swoim karkuzapomnia€Va, j€Qkn€Q€Va i te€R podbieg€Va do okna. Po€Vo€Ry€Va si€Q, przywar€Va brzuchem do !pod€Vogi i wystawi€Va g€Vow€Q na zewn€Utrz, przekonana, €Re na o€Twietlonym latarni€U asfalcie podw€Wrka zobaczy roztrzaskane zw€Voki cz€Vowieka"z walizk€U... Ale asfalt podw€Wrkaby€V idealnie pusty. Pozostawa€Vo wi€Qc uzna€Ћ, €Re €Ww dziwny i senny osobnik wylecia€V z domu jak ptak nie pozostawiaj€Uc po sobie najmniejszych €Tlad€Ww. Annuszka prze€Regna€Va si€Q i pomy€Tla€Va: €XWeso€Ve !mieszkanko ta pi€Q€Ћdziesi€Utka! Nie na darmo ludzie gadaj€U! Toci mieszkanko!€Y Nie zd€U€Ry€Va tego na dobre "pomy€Tle€Ћ, a ju€R drzwi na g€Wrze trzasn€Q€Vy znowu i znowu kto€T zbiega€V stamt€Ud. Annuszka przycisn€Q€Va si€Q do €Tciany i zobaczy€Va jakiego€T do€T€Ћ dystyngowanego obywatela z br€Wdk€U, ale z odrobin€Q - tak si€Q przynajmniej Annuszce wyda€Vo - prosiakowat€U !twarz€U. Obywatel €Ww €Tmign€U€V ko€Vo niej, podobnie jak tamtenpierwszy opu€Tci€V dom przez okno i r€Wwnie€R ani mu w "g€Vowie by€Vo roztrzaskiwa€Ћ si€Q o asfalt. Annuszka zapomnia€Va ju€R, jaki mia€V by€Ћ cel jej wymarszu, i zosta€Va na schodach - €Regna€Va si€Q znakiem krzy€Ra, poj€Qkiwa€Va i sama ze sob€U rozmawia€Va. Trzeci nie mia€V br€Wdki, tylko "okr€Ug€V€U, wygolon€U twarz, by€V w to€Vstojowskiej koszuli, zbieg€V z g€Wry niebawem i !r€Wwnie€R wyfrun€U€V przez okno. Oddaj€Uc Annuszce sprawiedliwo€T€Ћ musimy powiedzie€Ћ, €Re by€Va kobiet€U €R€Udn€U wiedzy i €Re postanowi€Va troch€Q poczeka€Ћ - a nu€R zdarz€U si€Q jeszcze jakie€T nowe cuda? Drzwi na g€Wrze otworzy€Vy si€Q znowu, ale tym razem zacz€Q€Vo schodzi€Ћ ca€Ve towarzystwo, nie zbiega€Vo, sz€Vo normalnie, jak ludzie. Annuszka odbieg€Va "od okna, zesz€Va p€W€V pi€Qtra do swoich drzwi, szybciute€Sko je otworzy€Va, schowa€Va si€Q do przedpokoju i w w€Uskiej szparze niedomkni€Qtych drzwi zamigota€Vo jej oszala€Ve z ciekawo€Tci oko. Jaki€T niby chory, niby nie chory, dziwny, blady, zaro€Tni€Qty, w czarnej czapeczce i w jakim€T szlafroku niepewnie szed€V po schodach. Troskliwie podtrzymywa€Va go pod rami€Q jaka€T damulka w czym€T, co w p€W€Vmroku wyda€Vo si€Q Annuszcehabitem. Damulka by€Va ni to bosa, ni to w jakich€T przezroczystych, z pewno€Tci€Uzagranicznych, podartych na strz€Qpy pantofelkach. €XWeso€Vemieszkanko!...€Y Wszystko w duszy Annuszki €Tpiewa€Vo, kiedy sobie wyobrazi€Va, jak b€Qdzie rano opowiada€Ћ to wszystko s€Usiadom. Za dziwnie ubran€U damulka !pod€U€Ra€Va inna dama, zupe€Vnie go€Va, nios€Uca walizeczk€Q, #obok walizeczki za€T kr€Qci€V si€Q ogromny czarny kocur. Annuszka przetar€Va oczy i ma€Vo brakowa€Vo, a zapiszcza€Vaby na g€Vos. Zamyka€V poch€Wd kulej€Ucy cudzoziemiec niskiego wzrostu, z bielmem na oku, bez marynarki, w bia€Vej frakowej kamizelce, w krawacie. Ca€Ve to towarzystwoprzedefilowa€Vo obok Annuszki i$posz€Vo na d€W€V. Co€T stukn€Q€Vo o podest. Annuszka odczeka€Va, a€R kroki przycich€Vy, jak w€U€R wy€Tlizgn€Q€Va si€Q zza drzwi, !odstawi€Va ba€Sk€Q pod €Tcian€Q, po€Vo€Ry€Va si€Q na pode€Tcie i zacz€Qta obmacywa€Ћ pod€Vog€Q. Po chwili mia€Va w r€Qku serwetk€Q, a w niej co€T ci€Q€Rkiego. Oczy Annuszce wylaz€Vy na czo€Vo, kiedy rozwin€Q€Va t€Q serwetk€Q. Podnios€Va klejnot ku samym oczom, a w oczach tych "p€Von€U€V wilczy zaiste ogie€S. W g€Vowie Annuszki zerwa€Va si€Q zawierucha: €XNic nie wiem, nic nie "widzia€Vam!... Do siostrze€Sca? A "mo€Re rozpi€Vowa€Ћ na kawa€Vki?...Kamienie mo€Rna wyd€Vuba€Ћ i pokamyku - jeden na Pietrowk€Q, drugi na Smole€Sski... Nic nie wiem, nic nie widzia€Vam...€Y Schowa€Va wi€Qc znalezisko za pazuch€Q, chwyci€Va ba€Sk€Q i odk€Vadaj€Uc wypraw€Q na miasto$ju€R zamierza€Va si€Q w€Tlizn€U€Ћ z powrotem do swego mieszkania, kiedy diabli wiedza sk€Ud wzi€U€V si€Q przed !ni€U ten z bia€V€U piersi€U, bez marynarki, i cicho powiedzia€V: - Dawaj podk€Wwk€Q i serwetk€Q! - Jak€U znowu podk€Wwk€Q, jak€Uznowu serwetk€Q? - zdumia€Va si€Q nader udatnie Annuszka. - Na oczy nie widzia€Vam €Radnej serwetki. Pijani jeste€Tcie, obywatelu, czy jak? !Bia€Vopier€Tny, nic ju€R wi€Qcej nie m€Wwi€Uc, twardymi jak por€Qcze w autobusie i jak one zimnymi palcami tak €Tcisn€U€V !gard€Vo Annuszki, €Re ca€Vkowicieprzerwa€V dop€Vyw powietrza do jej p€Vuc. Ba€Ska wypad€Va Annuszce z r€Qki, upad€Va na pod€Vog€Q. Potrzymawszy Annuszk€Q czas pewien bez powietrza, roznegli€Rowany cudzoziemiec rozlu€Њni€V uchwyt.Annuszka zaczerpn€Q€Va tchu i u€Tmiechn€Q€Va si€Q. - Ach, podk€Wweczk€Q? - "przem€Wwi€Va. - Ju€R si€Q robi! A wi€Qc to pa€Sska podk€Wweczka? A ja patrz€Q: le€Ry sobie w serwetce, to specjalnie wzi€Q€Vam, €Reby jej kto nie zabra€V, bo potem to, wie pan, szukaj wiatru w polu! Otrzymawszy podk€Wweczk€Q i serwetk€Q cudzoziemiec j€U€V "uni€Renie k€Vania€Ћ si€Q Annuszce,mocno €Tciska€Ћ jej r€Qk€Q i gor€Uco dzi€Qkowa€Ћ z bardzo wyra€Њnym zagranicznym akcentem, takimi s€Vowy: - Jestem pani niezmiernie zobowi€Uzany, madame. Ta podk€Wwka to droga mi pami€Utka rodzinna. Pani b€Qdzie€Vaskawa za przechowanie tego!drobiazgu przyj€U€Ћ te dwie€Tcie rubli znale€Њnego - wyj€U€V pieni€Udze z kieszonki kamizelki i wr€Qczy€V je Annuszce. U€Tmiechaj€Uc si€Q rozpaczliwie Annuszka pokrzykiwa€Va tylko: - Ach, dzi€Qkuj€Q panu najpokorniej! Merci! Merci! Hojny cudzoziemiec jednym !susem przesadzi€V p€W€V pi€Qtra, ale nim ostatecznie znikn€U€V, !krzykn€U€V jeszcze z do€Vu, tylkoju€R bez akcentu: - Ty stara wied€Њmo, jak jeszcze kiedy znajdziesz cudz€U rzecz, to na milicj€Q odnie€T, a nie chowaj za pazuch€Q! Annuszka, maj€Uc w rozdzwonionej g€Vowie - wskutek wszystkich tych wydarze€S na klatce schodowej- zam€Qt, d€Vugo jeszcze z rozp€Qdu powtarza€Va: - Merci! Merci! Merci!... - ale cudzoziemca dawno ju€R nie by€Vo. Nie by€Vo tak€Re na podw€Wrzu samochodu. Jego €Twiat€Va $znikn€Q€Vy w€Tr€Wd innych €Twiate€V na bezsennej, gwarnej Sadowej. W godzin€Q p€W€Њniej w sutereniemale€Skiego domku przy jednym z zau€Vk€Ww w pobli€Ru Arbatu, wpierwszym pokoju, w kt€Wrym wszystko by€Vo tak samo jak przed ow€U straszn€U zesz€Voroczn€U noc€U jesienn€U, przy nakrytym aksamitn€U serwet€U stole, pod lamp€U z !aba€Rurem, ko€Vo kt€Wrej sta€Vy wwazoniku konwalie, siedzia€Va Ma€Vgorzata i cicho p€Vaka€Va z wyczerpania prze€Rytymi wstrz€Usami i ze szcz€Q€Tcia. Le€Ra€V przed ni€U nadpalony !brulion, a obok niego pi€Qtrzy€Vasi€Q sterta innych, nienaruszonych. W domku panowa€Va cisza. W male€Skim s€Usiednim pokoiku le€Ra€V przykryty szpitalnym szlafrokiem, pogr€U€Rony w g€V€Qbokim €Tnie, mistrz. Oddycha€V r€Wwno i cicho. Ma€Vgorzata wyp€Vaka€Va si€Q, si€Qgn€Q€Va po nienaruszone bruliony i odnalaz€Va to miejsce, kt€Wre czyta€Va przed spotkaniem z Asasellem pod murem Kremla. Nie chcia€Vo jej si€Q spa€Ћ. Pieszczotliwie g€Vaska€Va maszynopis, jak g€Vaska si€Q ulubionego kota, obraca€Va go w d€Voniach, ogl€Uda€Va ze wszystkich stron, to zatrzymuj€Uc si€Q na karcie tytu€Vowej, to zagl€Udaj€Uc na koniec. Wpad€Va jej nagle do g€Vowy straszna my€Tl, €Re wszystko to s€U czary, €Re za chwil€Q bruliony znikn€U, €Re znajdzie si€Q w swojej sypialni w willi, a kiedy si€Q obudzi, %b€Qdzie musia€Va i€T€Ћ si€Q utopi€Ћ. Ale by€Va to ostatnia straszna #my€Tl, pog€Vos d€Vugiej udr€Qki, w "jakiej €Ry€Va. Nic nie nikn€Q€Vo, wszechmocny Woland by€V rzeczywi€Tcie wszechmog€Ucy i Ma€Vgorzata mog€Va, ile tylko chcia€Va, chocia€Rby do samego €Twitu, szele€Tci€Ћ stronicami "brulion€Ww, przygl€Uda€Ћ si€Q im, ca€Vowa€Ћ je i czyta€Ћ raz jeszcze s€Vowa: Ciemno€T€Ћ, kt€Wra nadci€Ugn€Q€Va znad Morza€­r€Wdziemnego, okry€Va znienawidzone przez procuratora miasto... 25. Jak procurator usi€Vowa€V ocali€Ћ Jud€Q z Kiriatu "Ciemno€T€Ћ, kt€Wra nadci€Ugn€Q€Va znad Morza €­r€Wdziemnego, okry€Va znienawidzone przez procuratora miasto. Znikn€Q€Vy wisz€Uce mosty €V€Ucz€Uce $€Twi€Utyni€Q ze straszliw€U wie€R€U Antoniusza, otch€Va€S zwali€Va si€Q z niebios i poch€Von€Q€Va skrzydlatych bog€Ww ponad hipodromem, pa€Vac Hasmonejski wraz z jego strzelnicami, bazary, karawanseraje, zau€Vki, stawy...Jeruszalaim, wielkie miasto, znikn€Q€Vo, jak gdyby nigdy nie istnia€Vo. Wszystko po€Rar€Va ciemno€T€Ћ, kt€Wra przerazi€Va wszystko, co €Ry€Vo w samym Jeruszalaim i w jego okolicach.Dziwna chmura przygnana zosta€Va znad morza przed wieczorem czternastego dnia wiosennego miesi€Uca nisan. Chmura ta zwali€Va si€Q ju€R na nagie wzg€Wrze zwane Trupi€U Czaszk€U, na kt€Wrym oprawcy po€Tpiesznie dobijali skaza€Sc€Ww, zwali€Va si€Q na €Twi€Utyni€Q jeruszalaimsk€U, dymnymi potokami spe€Vz€Va ze wzg€Wrza, na kt€Wrym sta€V Przybytek, i zala€Va Dolne Miasto. Wlewa€Va si€Q w okienka i sp€Qdza€Va ludzi z kr€Qtych €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПњp cуTћ†  cFUќЅс cЉU§†!Я c VўU,~ coVџг6ЎRвVuliczek do dom€Ww. Niespieszne $jej by€Vo podzieli€Ћ si€Q z ziemi€U "sw€U wod€U, obdziela€Va j€U tylko sw€U barw€U. Skoro tylko dymn€U czarn€U kipiel roz€Vupywa€V #ogie€S, wzbija€Va si€Q ku g€Wrze z nieprzejrzanych ciemno€Tci ogromna bry€Va €Twi€Utyni z "po€Vyskuj€Uc€U €Vusk€U dachu. Ale ogie€S gas€V natychmiast i €Twi€Utynia pogr€U€Ra€Va si€Q w ciemnej otch€Vani. Wyrasta€Va z niej po kilkakro€Ћ i znowu si€Q zanurza€Va, a za ka€Rdym razemtowarzyszy€V takiemu zanurzeniu €Voskot w€Va€Tciwy kataklizmom. Inne migotliwe rozb€Vyski wydobywa€Vy z otch€Vani stoj€Ucy naprzeciw €Twi€Utyni nazachodnim wzg€Wrzu pa€Vac Heroda Wielkiego i straszliwe bezokie pos€Ugi ze z€Vota wzlatywa€Vy ku czarnemu niebu"i wyci€Uga€Vy ku niemu r€Qce. Ale !ogie€S niebieski znowu znika€V i ci€Q€Rkie uderzenia piorun€Ww zap€Qdza€Vy z€Vote idole w ciemno€T€Ћ. Ulewa lun€Q€Va nieoczekiwanie, awtedy burza przemieni€Va si€Q whuragan. W tym samym miejscu, gdzie oko€Vo po€Vudnia procurator rozmawia€V z arcykap€Vanem, ko€Vo marmurowej €Vawy w ogrodzie, uderzenie podobne uderzeniu armatniego pocisku prze€Vama€Vojak trzcin€Q cyprys. Wraz z py€Vem wodnym i gradem wiatr wciska€V pod kolumnad€Q tarasu "zerwane r€W€Re, li€Tcie magnolii, !kawa€Vki strzaskanych ga€V€Qzi i piasek. Huragan szarpa€V ogrody. W tym momencie znajdowa€V si€Q pod kolumnad€U jeden tylko cz€Vowiek - procurator. Nie siedzia€V teraz na tronie, ale le€Ra€V na sofie przy niewielkim niskim stole zastawionym jad€Vem i dzbanami z winem. Po przeciwnej stronie sto€Vu znajdowa€Vo si€Q drugie €Vo€Re, puste. U st€Wp procuratora ciemnia€Va nie wytarta czerwona ka€Vu€Ra podobna "ka€Vu€Ry krwi, poniewiera€Vy si€Q skorupy rozbitego dzbana. S€Vug€Q, kt€Wry przed burz€U !nakrywa€V st€W€V dla procuratora,nie wiedzie€Ћ czemu zmiesza€Vo spojrzenie hegemona, zdenerwowa€V si€Q my€Tl€Uc, €Re zrobi€V co€T nie tak, jak nale€Ra€Vo, a rozgniewany na niego procurator rozbi€V dzban o mozaikow€U posadzk€Q i powiedzia€V: - Czemu nie patrzysz w twarz, kiedy podajesz? Czy co€T ukrad€Ve€T? Czarna twarz Afrykanina poszarza€Va, w jego oczach #wida€Ћ by€Vo €Tmierteln€U trwog€Q, zadygota€V i o ma€Vo nie zbi€V drugiego dzbana, lecz gniew procuratora dlaczego€T min€U€V r€Wwnie szybko, jak nim ow€Vadn€U€V. Afrykanin poskoczy€V, by zebra€Ћ skorupy i wytrze€Ћ ka€Vu€R€Q, ale procurator skin€U€V na€S i niewolnik uciek€V. Ka€Vu€Ra natomiast pozosta€Va. Teraz, podczas huraganu, Afrykanin kry€V si€Q nie opodal niszy, w kt€Wrej sta€Va bia€Va statua przedstawiaj€Uca nag€U kobiet€Q z pochylon€U g€Vow€U, #ba€V si€Q nawin€U€Ћ pod r€Qk€Q nie !w por€Q, a zarazem l€Qka€V si€Q, €Re przegapi chwil€Q, kiedy procurator mo€Re go zawezwa€Ћ do siebie. Procurator le€R€Uc na €Vo€Ru w p€W€Vmroku burzy sam nalewa€V sobie wino do pucharu, pi€V je !d€Vugimi €Vykami, niekiedy bra€V do r€Qki chleb, kruszy€V go i prze€Vyka€V male€Skie kawa€Veczki, od czasu do czasu wysysa€V ostrygi, €Ru€V cytryn€Q i znowu popija€V. Gdyby nie €Voskot wody, gdyby nie uderzenia piorun€Ww, kt€Wre,#zdawa€Vo si€Q, chcia€Vy rozp€Vata€Ћpa€Vacowy dach, gdyby nie stukot gradu m€V€Wc€Ucego stopnie tarasu, mo€Rna by by€Vous€Vysze€Ћ, €Re procurator mruczy co€T sam do siebie. I gdyby niepewne migoty ogni niebieskich przemieni€Vy si€Q w "trwalsze €Twiat€Vo, kto€T, kto by na to patrzy€V, m€Wg€Vby zauwa€Ry€Ћ, €Re twarz procuratora o oczach rozpalonych przez bezsenno€T€Ћ i przez wino wyra€Ra zniecierpliwienie, €Re procurator patrzy nie tylko na $dwie bia€Ve r€W€Re, kt€Wre uton€Q€Vyw czerwonej ka€Vu€Ry, ale co chwila zwraca twarz w stron€Q ogrodu, tam sk€Ud wpada py€V wodny i piasek, €Re oczekuje na kogo€T, oczekuje niecierpliwie. Min€U€V czas pewien, zacz€Q€Va rzedn€U€Ћ przes€Vona wody przedoczyma proeuratora. Huragan, cho€Ћ tak w€Tciek€Vy, s€Vab€V "przecie€R. Nie trzeszcza€Vy ju€R i"nie spada€Vy ga€V€Qzie. Pioruny i b€Vyskawice by€Vy coraz rzadsze. Teraz przep€Vywa€Va nad Jeruszalaim ju€R nie fioletowa o bia€Vych brzegach zas€Vona, ale zwyk€Va szara chmura d€Vugotrwa€Vej burzy. Burza przesuwa€Va si€Q w stron€QMorza Martwego. "Teraz mo€Rna ju€R by€Vo us€Vysze€Ћz osobna i szum deszczu, i szum wody spadaj€Ucej €Tciekami i wprost ze stopni owych schod€Ww, po kt€Wrych procurator szed€V w dzie€S, by og€Vosi€Ћ na placu wyrok. Wreszcie mo€Rna by€Vo us€Vysze€Ћtak€Re zag€Vuszan€U dotychczas !fontann€Q. Rozja€Tnia€Vo si€Q. W szarej, oddalaj€Ucej si€Q ku wschodowi przes€Vonie pojawi€Vysi€Q b€V€Qkitne prze€Twity. Wtedy z oddali, poprzez b€Qbnienie drobnego ju€R teraz deszczyku, dobieg€V do uszu procuratora tupot kilkuset kopyt i s€Vabe d€Њwi€Qki tr€Ub. !Procurator poruszy€V si€Q, kiedy to us€Vysza€V, jego twarz !o€Rywi€Va si€Q. Ala powraca€Va z Nagiej G€Wry. S€Udz€Uc po !odg€Vosach mija€Va w€Va€Tnie €Ww plac, na kt€Wrym og€Voszono wyrok. Wreszcie procurator us€Vysza€V od dawna oczekiwane kroki i cz€Vapanie na schodach prowadz€Ucych na g€Wrny taras ogrod€Ww, przed sam€U ju€R !kolumnad€U. Wyci€Ugn€U€V szyj€Q, !jego oczy zab€Vys€Vy, wyra€Ra€Vy rado€T€Ћ. Pomi€Qdzy dwoma marmurowymilwami ukaza€Va si€Q najpierw zakapturzona g€Vowa, a potem zupe€Vnie przemoczony cz€Vowiek w p€Vaszczu, kt€Wry !oblepia€V mu cia€Vo. By€V to ten sam cz€Vowiek, kt€Wry przed wyrokiem spotka€V si€Q z procuratorem w zaciemnionej komnacie pa€Vacu, kt€Wry w czasie ka€Њni siedzia€V na tr€Wjno€Rnym taborecie i bawi€V si€Q kijaszkiem. Nie zwracaj€Uc uwagi na ka€Vu€Re zakapturzony go€T€Ћ przeszed€V przez ogrodowy taras, wszed€V na mozaikow€U posadzk€Q pod kolumnad€U i wznosz€Uc d€Vo€S powiedzia€V mi€Vym wysokim g€Vosem: - B€Ud€Њ pozdrowiony, procuratorze! - M€Wwi€V po €Vacinie. !- Bogowie! - zawo€Va€V Pi€Vat. - Przecie€R nie ma na tobie suchej nitki! Co za huragan! Prawda? Prosz€Q, przejd€Њ do mnie. Zechciej mi wy€Twiadczy€Ћt€Q €Vask€Q i przebierz si€Q niezw€Vocznie. Przybysz odrzuci€V kaptur, ods€Voni€V zupe€Vnie mokr€U g€Vow€Q, w€Vosy przywar€Vy mu doczo€Va. Na wygolon€U twarz przywo€Va€V uprzejmy u€Tmiech, podzi€Qkowa€V za propozycj€Q zmiany ubrania i zapewni€V, €Re deszczyk bynajmniej mu nie zaszkodzi. - Nie chc€Q tego s€Vucha€Ћ - !powiedzia€V Pi€Vat i klasn€U€V w d€Vonie. Wezwa€V w ten spos€Wb !chowaj€Uce si€Q przed nim s€Vugi "i poleci€V im zatroszczy€Ћ si€Q o przybysza, a potem niezw€Vocznie poda€Ћ co€T gor€Ucego do jedzenia. Na to, by wysuszy€Ћ w€Vosy, zmieni€Ћ obuwie i odzie€R i w og€Wle doprowadzi€Ћ si€Q do porz€Udku, go€T€Ћ procuratora potrzebowa€V bardzo niewiele czasu i niebawem zjawi€V si€Q natarasie w suchych sanda€Vach, w suchym purpurowym wojskowym p€Vaszczu, uczesany. S€Vo€Sce tymczasem powr€Wci€Vo nad Jeruszalaim i zanim odesz€Vo, by zaton€U€Ћ w Morzu €­r€Wdziemnym, posy€Va€Vo po€Regnalne promienie znienawidzonemu przez procuratora miastu i wyz€Vaca€Vo wiod€Uce na taras schody. Fontanna od€Ry€Va ju€R "zupe€Vnie i roz€Tpiewa€Va si€Q ze wszystkich si€V, wysz€Vy na piasek go€V€Qbie, grucha€Vy, przeskakiwa€Vy przez po€Vamane ga€V€Uzki, wydziobywa€Vy co€T z mokrego piasku. Wytarto #czerwon€U ka€Vu€R€Q, sprz€Utni€Qto skorupy, na stole dymi€Vo mi€Qsiwo. - S€Vucham rozkaz€Ww procuratora - podchodz€Uc do sto€Vu powiedzia€V przybysz. - Niczego nie us€Vyszysz, zanim nie usi€Udziesz i nie napijesz si€Q wina - uprzejmie odpowiedzia€V Pi€Vat i wskaza€V woln€U sof€Q. !Przybysz leg€V, s€Vuga nala€V do jego pucharu g€Qstego czerwonego wina. Inny s€Vu€R€Ucy, przechylaj€Uc si€Q !ostro€Rnie przez rami€Q Pi€Vata, nape€Vni€V puchar procuratora. Nast€Qpnie procurator skinieniem g€Vowy oddali€V obydwu. Kiedy przybysz pi€V i jad€V, Pi€Vat, poci€Ugaj€Uc wino drobnymi €Vyczkami, patrzy€V zmru€Ronymi oczyma na swego go€Tcia. Cz€Vowiek, kt€Wry przyszed€V do Pi€Vata, by€V w €Trednim wieku, mia€V bardzo "mi€V€U, kr€Ug€V€U, czyst€U twarz, !mi€Qsisty nos i w€Vosy jakiego€T nieokre€Tlonego koloru. !Poja€Tnia€Vy teraz, wysychaj€Uc. Trudno by€Voby orzec, jaka jestnarodowo€T€Ћ go€Tcia. Tym, co dominowa€Vo w jego twarzy, by€Va chyba dobroduszno€T€Ћ, z !kt€Wr€U zreszt€U k€V€Wci€Vy si€Q oczy, a raczej nie tyle same oczy, ile spos€Wb, w jaki mia€V zwyczaj patrze€Ћ na swego rozm€Wwc€Q. Zazwyczaj skrywa€V swoje ma€Ve €Њrenice pod opuszczonymi, nieco dziwnymi, jak gdyby opuchni€Qtymi powiekami. Wtedy w szparkach tych oczu"ja€Tnia€Va dobroduszna chytro€T€Ћ.Nale€Ry s€Udzi€Ћ, €Re go€T€Ћ procuratora by€V cz€Vowiekiem weso€Vym. Ale niekiedy ze szparek humor €Ww znika€V bez €Tladu, cz€Vowiek, kt€Wrego go€Tci€V teraz procurator, szeroko otwiera€V oczy i znienacka patrzy€V na swego rozm€Wwc€Q tak badawczo, jak gdyby chcia€V si€Q szybko i dok€Vadnie przyjrze€Ћ niezauwa€Ralnemu znamieniu nanosie rozm€Wwcy. Trwa€Vo to przez oka mgnienie, po czym powieki znowu opada€Vy, zw€Q€Ra€Vy si€Q szparki i zn€Ww zaczyna€Va w nich ja€Tnie€Ћ dobroduszno€T€Ћ i figlarna bystro€T€Ћ umys€Vu. !Przybysz nie odm€Wwi€V r€Wwnie€R drugiego pucharu wina, z !widoczn€U rozkosz€U prze€Vkn€U€V kilka ostryg, spr€Wbowa€V gotowanych jarzyn, zjad€V kawa€Vek mi€Qsa. Zaspokoiwszy g€V€Wd pochwali€V wino: - Znakomity gatunek, procuratorze, ale to nie falern? - Caecubum. Trzydziestoletnie - odpowiedzia€V uprzejmie procurator. %Go€T€Ћ przy€Vo€Ry€V d€Vo€S do serca, odm€Wwi€V zjedzenia jeszcze czegokolwiek, powiedzia€V, €Re jest najedzony. W€Wwczas Pi€Vat nape€Vni€V sw€Wj puchar, go€T€Ћ uczyni€V to samo. Obaj ucztuj€Ucy odlali nieco wina zeswoich puchar€Ww do p€W€Vmiska z mi€Qsiwem i procurator wznosz€Uc puchar powiedzia€V g€Vo€Tno: - Za nas, za ciebie, cezarze, ojcze Rzymian!... Nast€Qpnie dopili wino, !Afrykanie sprz€Utn€Qli ze sto€Vu jad€Vo, pozostawiaj€Uc owoce i dzbany. Procurator znowu oddali€V skinieniem us€Vuguj€Ucych i zosta€V pod kolumnad€U sam na sam ze swoim go€Tciem. - A zatem - powiedzia€V Pi€Vat niezbyt g€Vo€Tno - co mo€Resz mipowiedzie€Ћ o nastrojach panuj€Ucych w tym mie€Tcie? Mimo woli popatrzy€V w t€Q stron€Q, gdzie za tarasami ogrod€Ww, w dole dopala€Vy si€Q kolumnady i p€Vaskie dachy wyz€Vocone ostatnimi promieniami. !- S€Udz€Q, €Re kohorta B€Vyskawicmo€Re odej€T€Ћ - powiedzia€V go€T€Ћ. - To bardzo dobra my€Tl - !zgodzi€V si€Q z nim procurator. -!Ode€Tl€Q j€U pojutrze, sam tak€Re!odjad€Q i, przysi€Qgam na uczt€Q dwunastu bog€Ww, przysi€Qgam na lary, €Re wiele bym da€V za to, aby m€Wc to uczyni€Ћ ju€R dzisiaj! - Nie lubisz jednak Jeruszalaim, procuratorze? - dobrodusznie zapyta€V go€T€Ћ. $- Na lito€T€Ћ! - u€Tmiechaj€Uc si€Q zawo€Va€V procurator. - Nie ma bardziej beznadziejnego miejsca na ziemi. Nie m€Wwi€Q ju€R o przyrodzie - jestem chory za ka€Rdym razem, !ilekro€Ћ musz€Q tu przyjecha€Ћ - "to jeszcze p€W€V biedy!... Ale te €Twi€Qta!... Magowie, czarodzieje, czarnoksi€Q€Rnicy, te stada wiernych!... Fanatycy,!fanatycy!... Ile€R by€V wart ten jeden mesjasz, kt€Wrego nagle zacz€Qli si€Q spodziewa€Ћ w tym roku! Cz€Vowiek jest przygotowany na to, €Re w ka€Rdej chwili mo€Re sta€Ћ si€Q €Twiadkiem odra€Raj€Ucego przelewu krwi... Nieustannie trzeba przesuwa€Ћ wojska, czyta€Ћ donosy i skargi, a po€Vowa z nich to donosy i skargi na mnie! Przyznasz, €Re to nudne. O, gdyby nie to, €Re "jestem w s€Vu€Rbie imperatora!... #- Tak, €Twi€Qta tu s€U ci€Q€Rkie - przytakn€U€V go€T€Ћ. - Pragn€Q z ca€Vego serca, €Reby"si€Q sko€Sczy€Vy jak najrychlej - energicznie dorzuci€V Pi€Vat. - "B€Qd€Q m€Wg€V wreszcie powr€Wci€Ћ do Caesarei. Czy uwierzysz, €Reta poroniona budowla Heroda -procurator machn€U€V r€Qk€U w stron€Q kolumnad i sta€Vo si€Q oczywiste, €Re ma na my€Tli pa€Vac - po prostu doprowadza mnie do ob€V€Qdu? Nie mog€Q tu sypia€Ћ. €­wiat nie widzia€V dziwaczniejszej architektury!...Tak, ale wr€W€Ћmy do rzeczy. Przede wszystkim - czy nie !niepokoi ci€Q ten przekl€Qty Bar Rawan? W tym momencie go€T€Ћ wystrzeli€V swoje osobliwe spojrzenie w policzek procuratora. Ale zmru€Rone w obrzydzeniu, udr€Qczone oczy Pi€Vata patrzy€Vy w dal, wpatrywa€Vy si€Q w le€R€Uc€U u jego st€Wp, dogasaj€Uc€U w zmierzchu cz€Q€T€Ћ miasta. Zgas€Vo tak€Re spojrzenie go€Tcia, jego powieki opad€Vy. !- Nale€Ry s€Udzi€Ћ, €Re Bar Rawanb€Qdzie teraz niegro€Њny jak jagni€Q - przem€Wwi€V go€T€Ћ i zmarszczki pojawi€Vy si€Q na kr€Ug€Vej jego twarzy. - Ale w ka€Rdym razie - zauwa€Ry€V z niepokojem procurator i wzni€Ws€V d€Vugi cienki palec z czarnym kamieniem pier€Tcienia - trzeba b€Qdzie... - O, procurator mo€Re by€Ћ pewien, €Re dop€Wki ja jestem wJudei, Bar nie uczyni ani jednego kroku, by moi ludzie nie deptali mu po pi€Qtach. - Teraz jestem spokojny, zreszt€U zawsze jestem spokojny, kiedy ty jeste€T tutaj. - Jeste€T dla mnie zbyt €Vaskaw,procuratorze! - A teraz, prosz€Q, opowiedz mio ka€Њni - powiedzia€V procurator. - Co mianowicie interesuje procuratora? - Czy t€Vum nie pr€Wbowa€V w jaki€T spos€Wb wyrazi€Ћ oburzenia? To, oczywista, najwa€Rniejsze. - Nie - odpar€V go€T€Ћ. - To bardzo dobrze. Stwierdzi€Ve€T zgon osobi€Tcie? - Procurator mo€Re by€Ћ tego pewien. - A powiedz mi... czy przed powieszeniem na s€Vupach podano im nap€Wj? !- Tak. Ale - tu go€T€Ћ zamkn€U€V oczy - nie chcia€V go wypi€Ћ. - Kto mianowicie? - zapyta€V Pi€Vat. - Przepraszam, hegemonie! - zawo€Va€V go€T€Ћ. - Nie powiedzia€Vem, kto? Ha-Nocri! "- Szaleniec! - powiedzia€V Pi€Vat i wykrzywi€V si€Q nie wiedzie€Ћ czemu. Zadygota€Va €Ry€Vka pod jego lewym okiem. - Umiera€Ћ na udar s€Voneczny! Czemu€R nieprzyj€U€Ћ tego, na co zezwala prawo? W jakich s€Vowach odm€Wwi€V? - Powiedzia€V - odpar€V go€T€Ћ znowu zamykaj€Uc oczy - €Re "dzi€Qkuje i nie ma €Ralu o to, €Repozbawia si€Q go €Rycia. - Do kogo nie ma €Ralu? - g€Vucho zapyta€V Pi€Vat. - Tego, hegemonie, nie powiedzia€V... - Nic poza tym? - zapyta€V ochryp€Vy g€Vos, - Poza tym nic. Procurator stukn€U€V pucharem nalewaj€Uc sobie jeszcze wina. Wys€Uczywszy puchar do dna powiedzia€V: - Chodzi o to, €Re jakkolwiek nie mo€Remy, przynajmniej w tej chwili, znale€Њ€Ћ €Radnych jego wyznawc€Ww czy te€R na€Tladowc€Ww, to przecie€R nie spos€Wb zar€Qczy€Ћ, €Re ich w og€Wle nie ma. $Go€T€Ћ s€Vucha€V uwa€Rnie, pochyli€V g€Vow€Q. - Zatem, aby ustrzec si€Q jakich€T niespodzianek - ci€Ugn€U€V procurator - bardzo prosz€Q, aby jak najpr€Qdzej i nie nadaj€Uc sprawie rozg€Vosu uprz€Utn€U€Ћ cia€Va wszystkich trzech skaza€Sc€Ww i pogrzeba€Ћje potajemnie, cichaczem, tak!€Reby nikt ju€R o nich nigdy nie us€Vysza€V. - Rozkaz, hegemonie - powiedzia€V go€T€Ћ i wsta€V ze s€Vowami: - Poniewa€R sprawa jest skomplikowana i wielkiej wagi, prosz€Q mi pozwoli€Ћ odjecha€Ћ natychmiast. !- Nie, usi€Ud€Њ jeszcze, prosz€Q - powiedzia€V Pi€Vat, gestem powstrzymuj€Uc swego go€Tcia -s€U jeszcze dwie sprawy. Sprawa pierwsza - ogromne twoje zas€Vugi w trudnej pracy komendanta tajnej s€Vu€Rby przy procuratorze Judei pozwalaj€U mi zameldowa€Ћ o nich Rzymowi, co z przyjemno€Tci€U uczyni€Q. !W€Wwczas zar€W€Rowi€Va si€Q twarz&go€Tcia, go€T€Ћ wsta€V, sk€Voni€V si€Qprocuratorowi i powiedzia€V: - Spe€Vniam jedynie m€Wj obowi€Uzek w s€Vu€Rbach imperatora. - Chcia€Vbym jednak prosi€Ћ - ci€Ugn€U€V hegemon - o to, by€T odrzuci€V propozycj€Q awansu z przeniesieniem gdzie indziej, je€Tli zostanie ci ona uczyniona, i aby€T pozosta€V przy mnie. Za nic nie chcia€Vbym rozstawa€Ћ si€Q z tob€U. Niechaj ci€Q wynagrodz€U w jaki€T inny spos€Wb. $- Jestem szcz€Q€Tliwy, €Re s€Vu€R€Q pod twymi rozkazami, hegemonie. - Bardzo to dla mnie mi€Ve. Zatem - sprawa druga. Chodzi "o tego... jak€Re mu tam... Jud€Q z Kiriatu. Tu go€T€Ћ wystrzeli€V w procuratora swoje spojrzenie i, jak przysta€Vo, zaraz je zgasi€V. - Powiadaj€U, €Re - ci€Ugn€U€V procurator €Tciszywszy glos - otrzyma€V pieni€Udze za to jakoby, €Re tak serdecznie podj€U€V tego szale€Sca. - Otrzyma je dopiero - sprostowa€V cicho komendant tajnej s€Vu€Rby. - Czy to du€Ra suma? - Nikt tego wiedzie€Ћ nie mo€Re, hegemonie. - Nawet ty? - powiedzia€V hegemon i w jego zdziwieniu zabrzmia€Va pochwa€Va. - Nawet ja, niestety - !spokojnie odpowiedzia€V go€T€Ћ. -Ale wiem na pewno, €Re otrzyma te pieni€Udze z kr€Qtych €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBpa c$Wб V ^‡W' c€хW/ " cHXQ+# cЋXt6 SYdzisiejszego wieczora. Zosta€V na dzisiaj wezwany do pa€Vacu Kajfasza. - Ach, c€W€R to za chciwy starzec, ten kiriatczyk! - zauwa€Ry€V z u€Tmiechem procurator. - Bo to przecie€R starzec, prawda? !- Procurator nigdy si€Q nie myli, tym razem jednak si€Q omyli€V - uprzejmie odpar€V go€T€Ћ - !cz€Vowiek z Kiriatu jest m€Vody. "- O! Czy mog€Q prosi€Ћ o bli€Rsz€Ucharakterystyk€Q? Czy to fanatyk? - O nie, procuratorze! - Ta-ak... C€W€R jeszcze? - Jest bardzo przystojny. - A opr€Wcz tego? Ma mo€Re jak€U€T s€Vabo€T€Ћ? - Trudno jest wiedzie€Ћ wszystko o ka€Rdym mieszka€Sca tak du€Rego miasta, procuratorze... - O, nie, nie, Afraniuszu! Prosz€Q, nie pomniejszaj swoich zas€Vug. - Ma on pewn€U s€Vabo€T€Ћ, procuratorze! - go€T€Ћ zrobi€V "ma€V€U pauz€Q. - Ma s€Vabo€T€Ћ do pieni€Qdzy. - A czym si€Q zajmuje? Afraniusz wzni€Ws€V oczy ku g€Wrze, zastanowi€V si€Q i odpowiedzia€V: - Pracuje w kantorze wymiany, kt€Wry nale€Ry do jednego z jego krewnych. - Ach, tak, tak, tak, tak - procurator zamilk€V, rozejrza€V si€Q, czy nikogo nie ma pod kolumnad€U, a potem powiedzia€V cicho: - A wi€Qc, chodzi o to, €Re doniesiono mi, i€R zostanie on tej nocy zasztyletowany. !Us€Vyszawszy to, go€T€Ћ nie tylkoobrzuci€V procuratora osobliwymswoim spojrzeniem, ale nawet zatrzyma€V je przez chwil€Q na rozm€Wwcy, a potem powiedzia€V: - Zbyt pochlebny by€V tw€Wj s€Udo mnie, procuratorze. Uwa€Ram,!€Re nie zas€Vuguj€Q na to, aby€T donosi€V o mnie Rzymowi. Mnie nic o tym nie wiadomo. - Zas€Vugujesz na najwy€Rsze nagrody - odpar€V procurator. -Wiem jednak, €Re ten m€Vody cz€Vowiek ma by€Ћ dzisiejszej nocy zasztyletowany. - O€Tmielam si€Q zapyta€Ћ, od kogo pochodz€U te wiadomo€Tci.- Wybacz, €Re tego na razie nie zdradz€Q, tym bardziej €Re to wiadomo€Tci przypadkowe, niepewne i niejasne. Mam jednak obowi€Uzek przewidzie€Ћwszystko. Tego wymaga ode mnie m€Wj urz€Ud, a ja wierz€Q przede wszystkim moim przeczuciom, bo one nigdy mnie jeszcze nie zawiod€Vy. Z raportu za€T, kt€Wry otrzyma€Vem, wynika, €Re kto€T zpotajemnych przyjaci€W€V Ha-Nocri, oburzony potworn€U zdrad€U tego wekslarza, zmawia si€Q ze swymi kompanami, zamierzaj€Uc zabi€Ћgo dzisiejszej nocy, a pieni€Udze, kt€Wre otrzyma€V za to, €Re zaprzeda€V gamalijczyka,podrzuci€Ћ arcykap€Vanowi z notatk€U: €XZwracam przekl€Qte pieni€Udze€Y. Komendant tajnej s€Vu€Rby nie rzuca€V ju€R wi€Qcej na hegemona swoich nieoczekiwanych spojrze€S, przymkn€Uwszy oczy s€Vucha€V "jego s€V€Ww, a Pi€Vat ci€Ugn€U€V: - Pomy€Tl, prosz€Q, czy przyjemnie b€Qdzie arcykap€Vanowi, kiedy w €Twi€Uteczn€U noc otrzyma taki prezent? - Czy przyjemnie? - !odpowiedzia€V u€Tmiechaj€Uc si€Q !go€T€Ћ. - S€Udz€Q, procuratorze, €Re to wywo€Va ogromny skandal.- Jestem tego samego zdania. Dlatego w€Va€Tnie chcia€Vbym, "by€T zaj€U€V si€Q t€U spraw€U, to znaczy, by€T uczyni€V wszystko,co le€Ry w twej mocy, by uchroni€Ћ Jud€Q z Kiriatu. - Rozkaz tw€Wj zostanie spe€Vniony - zacz€U€V m€Wwi€Ћ Afraniusz - ale musz€Q ci€Q, hegemonie, uspokoi€Ћ. Zamys€V zbrodniarzy jest nader trudny do wykonania. Prosz€Q tylko #pomy€Tle€Ћ - go€T€Ћ obejrza€V si€Q m€Wwi€Uc, po czym ci€Ugn€U€V dalej - musz€U wy€Tledzi€Ћ cz€Vowieka, zabi€Ћ go, w dodatku musz€U si€Q !dowiedzie€Ћ, ile dosta€V i potem znale€Њ€Ћ spos€Wb zwr€Wcenia pieni€Qdzy Kajfaszowi. I wszystko to w ci€Ugu jednej nocy? Dzisiejszej nocy? - A jednak zasztyletuj€U go dzisiaj - powt€Wrzy€V z uporem Pi€Vat. - Mam takie przeczucie, powiadam ci! Nie zdarzy€Vo si€Q jeszcze, €Reby przeczucie mniezawiod€Vo - i grymas wykrzywi€Vtwarz procuratora, hegemon ostro zatar€V r€Qce. - Rozkaz - s€Vu€Rbi€Tcie powiedzia€V go€T€Ћ, wsta€V, wyprostowa€V si€Q i nagle zapyta€V surowo: - A zatem zasztyletuj€U go, hegemonie? - Tak - odpowiedzia€V mu Pi€Vat.- Pok€Vadam nadziej€Q jedynie wtwojej zadziwiaj€Ucej wszystkich sprawno€Tci. $Go€T€Ћ obci€Ugn€U€V ci€Q€Rki pas podp€Vaszczem i powiedzia€V: - B€Ud€Њ pozdrowiony! - No, tak! - zawo€Va€V niezbyt g€Vo€Tno Pi€Vat. - Na €Tmier€Ћ zapomnia€Vem. Przecie€R jestem twoim d€Vu€Rnikiem!... Go€T€Ћ zdziwi€V si€Q. - Doprawdy, procuratorze, nic mi nie jeste€T winien. - Ale€R jak to! W czasie mego wjazdu do Jeruszalaim, pami€Qtasz, ten t€Vum €Rebrak€Ww... chcia€Vem jeszcze "rzuci€Ћ im troch€Q pieni€Qdzy, aleju€R nie mia€Vem i ty€T mi ich u€Ryczy€V! - O, procuratorze, to drobiazg! - Nale€Ry pami€Qta€Ћ tak€Re o !drobiazgach. - Pi€Vat odwr€Wci€V 'si€Q, uni€Ws€V p€Vaszcz, kt€Wry le€Ra€Vna tronie za jego plecami, wyj€U€V spod niego sk€Wrzany woreczek i poda€V go go€Tciowi. €Џw sk€Voni€V si€Q, kiedy go odbiera€V, i schowa€V sakiewk€Q pod p€Vaszczem. - Czekam - powiedzia€V Pi€Vat -na raport o pogrzebaniu cia€V, a tak€Re w sprawie tego Judy zKiriatu, jeszcze dzisiejszej nocy, s€Vyszysz, Afraniuszu - !jeszcze dzi€T. Stra€Ry poleci€Ћ, by mnie obudzono, skoro tylkonadejdziesz. B€Qd€Q czeka€V. - Vale, procurator! - powiedzia€V komendant tajnej %s€Vu€Rby, odwr€Wci€V si€Q i wyszed€V spod kolumnady. S€Vycha€Ћ by€Vo chrz€Qst mokrego piasku pod jego stopami, potem stukot jego but€Ww po marmurze pomi€Qdzy lwami, potem znikn€Q€Vy jego nogi, potem tu€V€Ww, wreszcie kaptur. Dopiero wtedy procurator zauwa€Ry€V, €Re s€Vo€Sce ju€R zasz€Vo i €Re zapad€V mrok. 26. Z€Vo€Renie do grobu Mo€Re to w€Va€Tnie €Ww mrok sprawi€V, €Re procurator tak bardzo si€Q zmieni€V. Jak gdyby w oczach si€Q postarza€V, przygarbi€V, wydawa€Ћ si€Q mog€Vo, €Re ogarnia go trwoga. !W pewnej chwili rozejrza€V si€Q idrgn€U€V, nie wiedzie€Ћ czemu, kiedy spojrza€V na pusty tron, na kt€Wrego oparciu le€Ra€V !p€Vaszcz. Nadesz€Va €Twi€Uteczna noc, gra€Vy sw€Wj koncert wieczorne cienie i zm€Qczonemu procuratorowi przywidzia€Vo si€Q zapewne, €Re kto€T siedzi na tym pustym "tronie. Procurator nie opar€V si€Qma€Voduszno€Tci, obmaca€V #p€Vaszcz, od€Vo€Ry€V go i zacz€U€V spiesznie przechadza€Ћ si€Q pod kolumnada, to zaciera€V r€Qce, to podbiega€V do sto€Vu i chwyta€V puchar to zn€Ww zatrzymywa€V si€Q i bezmy€Tlnie wpatrywa€V w mozaik€Q posadzki, jak gdyby usi€Vowa€V odczyta€Ћ z niej jakie€T inskrypcje... Zawracaj€Uc po raz kt€Wry€T, #zatrzyma€V si€Q nagle i gwizdn€U€V.Na €Ww gwizd rozleg€Vo si€Q w mroku basowe naszczekiwanie i wbieg€V z ogrodu pod kolumnad€Q ogromny szary pies o zaostrzonych uszach, w obro€Ry nabijanej z€Voconymi blaszkami. - Banga, Banga - zawo€Va€V cicho procurator. !Pies stan€U€V na dw€Wch €Vapach, przednie po€Vo€Ry€V swemu panu na ramionach, o ma€Vo nie przewracaj€Uc go na ziemi€Q, i poliza€V go po policzku. Procurator usiad€V na tronie. Banga wysun€Uwszy oz€Wr ziaj€Uc po€Vo€Ry€V si€Q u st€Wp swego pana, €Tlepia jego wyra€Ra€Vy rado€T€Ћ z tego, €Re sko€Sczy€Va si€Q burza, jedyna w"€Twiecie rzecz, kt€Wrej ba€V si€Q ten nieustraszony pies, a tak€Re z tego, €Re pies jest znowu tutaj, obok cz€Vowieka, kt€Wrego kocha, szanuje i uwa€Ra za najpot€Q€Rniejsz€U istot€Q na €Twiecie, za pogromc€Q wszystkich innych ludzi, obok cz€Vowieka, dzi€Qki kt€Wremu pies tak€Re mo€Re czu€Ћsi€Q stworzeniem uprzywilejowanym, wywy€Rszonym i niezwyk€Vym. Ale leg€Vszy u jego st€Wp, i nawet nie patrz€Uc na swego pana, tylko w wieczerniej€Ucy "ogr€Wd, pies od razu poj€U€V, €Re pana spotka€Vo nieszcz€Q€Tcie. Pokr€Qci€V si€Q wi€Qc, wsta€V, "zaszed€V z boku i po€Vo€Ry€V pysk i przednie €Vapy na kolanach procuratora wilgotnym piaskiem brudz€Uc po€Vy jego p€Vaszcza. Poczynania Bangi mia€Vy zapewne oznacza€Ћ, €Re pies chce pocieszy€Ћ swego pana i got€Ww jest wraz z nim stawi€Ћ czo€Va przeciwno€Tciom. Pr€Wbowa€Vy to wyrazi€Ћ i zezuj€Uce na pana €Tlepia, i postawione wyostrzone uszy. I tak razem, pies i cz€Vowiek kochaj€Ucy si€Q nawzajem, witali pod kolumnad€U noc €Twi€Qta. Tymczasem go€T€Ћ procuratora mia€V mn€Wstwo do zrobienia. Opu€Tciwszy g€Wrny taras przed kolumnad€U zszed€V po schodachna nast€Qpny taras ogrod€Ww, skr€Qci€V w prawo i doszed€V do mieszcz€Ucych si€Q na terenie pa€Vacu koszar. To w€Va€Tnie w tych koszarach kwaterowa€Vy owe dwie centurie: manipu€V, !kt€Wry przyszed€V na €Twi€Qto do Jeruszalaim wraz z procuratorem, a tak€Re tajna stra€R procuratora, kt€Wra znajdowa€Va si€Q pod rozkazami #go€Tcia. Go€T€Ћ nied€Vugo zabawi€V w koszarach, nie d€Vu€Rej ni€R "dziesi€Q€Ћ minut, ale po up€Vywie tych dziesi€Qciu minut wyjecha€Vy z koszarowego podw€Wrza trzy wozy wy€Vadowane €Vopatami i kilofami, na jednym z woz€Ww sta€Va tak€Re beczka z wod€U. Wozom towarzyszy€Vo pi€Qtnastu konnych w szarych p€Vaszczach. Eskortowane przez nich wozy wyjecha€Vy z terenu pa€Vacu przez tyln€U bram€Q, skierowa€Vy si€Q na zach€Wd, przejecha€Vy przez bram€Q w murze miejskim, dojecha€Vy €Tcie€Rk€U do traktu na Betlejem, pojecha€Vy tym traktem na p€W€Vnoc, do skrzy€Rowania dr€Wg przy bramieHebronu, a stamt€Ud traktem na Jaf€Q, tym samym, kt€Wrym za dnia sun€Q€Va procesja ze skaza€Scami. By€Vo ju€R pod€Wwczas ciemno, a nad horyzontem wyd€Њwign€U€V si€Q ksi€Q€Ryc. Wkr€Wtce po odje€Њdzie woz€Ww itowarzysz€Ucego im oddzia€Vku wyjecha€V konno z pa€Vacu tak€Re i go€T€Ћ procuratora przebrany w ciemny zniszczony chiton. Go€T€Ћ nie pojecha€V jednak za miasto, lecz do miasta. Po pewnym czasie mo€Rna by€Vo zobaczy€Ћ, jak podje€Rd€Ra€V do twierdzy !Antoniusza w p€W€Vnocnej cz€Q€Tcimiasta, twierdza ta s€Usiadowa€Va z wielk€U €Twi€Utyni€U. W twierdzy go€T€Ћ tak€Re nie zabawi€V d€Vugo, stamt€Ud za€T €Tlad jego prowadzi€V do Dolnego Miasta, do jego krzywych, spl€Utanych !zau€Vk€Ww. Go€T€Ћ przyjecha€V tu oklep na mule. Dobrze zna€V miasto i bez trudu#odnalaz€V ulic€Q, kt€Wrej szuka€V. Nazywano t€Q ulic€Q Greck€U, poniewa€R znajdowa€Vo si€Q przy niej kilka greckich sklep€Ww, a w€Tr€Wd nich jeden, w kt€Wrym sprzedawano dywany. Przed tym w€Va€Tnie sklepem go€T€Ћ zatrzyma€V swego mu€Va, zsiad€V i przywi€Uza€V zwierz€Q do pier€Tcienia przy drzwiach. #Sklep by€V ju€R zamkni€Qty. Go€T€Ћ wszed€V w znajduj€Uce si€Q obok wej€Tcia do sklepu drzwiczki i znalaz€V si€Q na niewielkim kwadratowym podw€Wrzu obudowanym z trzech stron szopami. Na podw€Wrzu skr€Qci€V !za w€Qgie€V, znalaz€V si€Q przed obro€Tni€Qtym bluszczem tarasem domu mieszkalnego, !rozejrza€V si€Q. Zar€Wwno w domu,jak w szopach by€Vo ciemno, nie zapalono jeszcze €Twiat€Va. Go€T€Ћ zawo€Va€V cicho: - Nisa! Na to wo€Vanie skrzypn€Q€Vy drzwi i w p€W€Vmroku wieczora ukaza€Va si€Q na tarasie m€Voda !kobieta z ods€Voni€Qt€U g€Vow€U. !Przechyli€Va si€Q przez por€Qcz, l€Qkliwie wpatrywa€Va si€Q w mrok, chcia€Va zobaczy€Ћ, kto przyszed€V. Poznawszy "przybysza u€Tmiechn€Q€Va si€Q do€S!na powitanie, skin€Q€Va g€Vow€U, pomacha€Va r€Qk€U. - Jeste€T sama? - cicho zapyta€V po grecku Afraniusz. - Sama - szepn€Q€Va stoj€Uca na tarasie - m€U€R pojecha€V rano do Caesarei - tu kobieta obejrza€Va si€Q na drzwi i dorzuci€Va szeptem - ale jest w#domu s€Vu€R€Uca. - I zrobi€Va gest,kt€Wry by€V zaproszeniem do wej€Tcia. Afraniusz rozejrza€V si€Q i wszed€V na kamienne schodki. Potem oboje znikn€Qli wewn€Utrz domku. Afraniusz by€V u tej kobiety zupe€Vnie kr€Wtko, z pewno€Tci€U nie "d€Vu€Rej ni€R pi€Q€Ћ minut. Potem opu€Tci€V dom, zszed€Vszy z tarasu nasun€U€V kaptur na oczy i wyszed€V na ulic€Q. Po domach zapalano w€Va€Tnie szaba€Tniki, przed€Twi€Uteczny t€Vok na "ulicach by€V ju€R bardzo wielki i Afraniusz na swoim mule zgin€U€V w rzece przechodni€Ww i"je€Њd€Њc€Ww. Nikt nie wie, dok€Ud pojecha€V stamt€Ud. Natomiast kobieta, kt€Wr€U Afraniusz nazwa€V Nis€U, "zacz€Q€Va si€Q przebiera€Ћ, kiedy wyszed€V, spieszy€Va si€Q przy tym bardzo. Ale chocia€R z trudem odnajdowa€Va w ciemnym pokoju potrzebne jej rzeczy, nie zapala€Va €Twiecznika ani nie wzywa€Va s€Vu€R€Ucej. Dopiero gdy by€Va gotowa i mia€Va ju€R na g€Vowie ciemny czepek, rozleg€V si€Q w domku jej g€Vos: - Gdyby kto€T o mnie pyta€V, powiedz, €Re posz€Vam do Enanty. "Da€Vo si€Q s€Vysze€Ћ w ciemno€Tci !pomrukiwanie starej s€Vu€R€Ucej: - Do Enanty? Ci€Ugle tylko ta !Enanta! Przecie€R m€U€R zakaza€V do niej chodzi€Ћ! To rajfurka, ta twoja Enanta! Powiem ja m€Q€Rowi... - No, no, no, milcz lepiej - "powiedzia€Va Nisa i wy€Tlizn€Q€Va si€Q z domu jak cie€S. Sanda€Vy jej zastukota€Vy po kamiennychp€Vytach podw€Wrka. S€Vu€R€Uca mamrocz€Uc co€T zamkn€Q€Va !drzwi od tarasu. Nisa opu€Tci€Va dom. W tym samym czasie w innym zau€Vku Dolnego Miasta, w kr€Qtym zau€Vku schodz€Ucym stopniami ku jednemu ze staw€Ww miejskich, z furtki niepoka€Њnego domku, kt€Wrego okna wychodzi€Vy na podw€Wrze,"a €Tlepa tylna €Tciana na zau€Vek,wyszed€V m€Vody cz€Vowiek ze starannie przystrzy€Ron€U br€Wdka, w bia€Vym opadaj€Ucym na ramiona kefi, w nowym, "od€Twi€Qtnym b€V€Qkitnym tallifie obramowanym u do€Vu kutasikami, w nowiute€Skich poskrzypuj€Ucych sanda€Vach. €Џw przystojny m€Vodzieniec o orlim nosie, wystrojony jak na "wielkie €Twi€Qto, szed€V dziarsko,wyprzedza€V przechodni€Ww €Tpiesz€Ucych do dom€Ww, by zasi€U€T€Ћ do €Twi€Utecznego sto€Vu, patrzy€V, jak jedno po drugim zapalaj€U si€Q okna. M€Vody cz€Vowiek poszed€V wiod€Uc€U wzd€Vu€R targowiska ulic€U w stron€Q pa€Vacu arcykap€Vana Kajfasza po€Vo€Ronego u st€Wp wzg€Wrza, na kt€Wrym sta€Va €Twi€Utynia. Wkr€Wtce potem mo€Rna by€Vo zobaczy€Ћ, jak wchodzi€V do bramy pa€Vacu Kajfasza. A jeszcze nieco p€W€Њniej - jak opuszcza€V €Ww pa€Vac. Odwiedziwszy pa€Vac, w kt€Wrymp€Von€Q€Vy ju€R €Twieczniki i pochodnie, gdzie trwa€Va €Twi€Uteczna krz€Utanina, m€Vodycz€Vowiek szed€V jeszcze ra€Њniej, jeszcze bardziej dziarsko, szed€V z powrotem, wstron€Q Dolnego Miasta. Na rogu, tam gdzie ulica wychodzi€Va na plac targowy, wyprzedzi€Va go w t€Voku zwiewna kobieta id€Uca krokiem jak gdyby tanecznym,kobieta w nasuni€Qtym na sameoczy czarnym kekryphalos. Wyprzedzaj€Uc przystojnego m€Vodzie€Sca kobieta ta na sekund€Q zsun€Q€Va czepek niecowy€Rej, rzuci€Va na m€Vodego cz€Vowieka spojrzenie, ale nie zwolni€Va kroku, przeciwnie, przy€Tpieszy€Va, jak gdyby chcia€Va uciec przed tym, kt€Wrego wyprzedzi€Va. !M€Vody cz€Vowiek zauwa€Ry€V j€U, co wi€Qcej - rozpozna€V, a poznawszy drgn€U€V, zatrzyma€V si€Q, z niedowierzaniem popatrzy€V w jej €Tlad i natychmiast pop€Qdzi€V za ni€U. O ma€Vo nie przewr€Wciwszy jakiego€T nios€Ucego dzban przechodnia dogoni€V kobiet€Q i ci€Q€Rko dysz€Uc z podniecenia zawo€Va€V: - Nisa! Kobieta odwr€Wci€Va si€Q, zmru€Ry€Va oczy, jej twarz przybra€Va ch€Vodny wyraz niezadowolenia, oschle odpowiedzia€Va po grecku: - Ach, to ty, Juda! Nie pozna€Vam ci€Q w pierwszej "chwili. To zreszt€U lepiej. M€Wwi "si€Q u nas, €Re ten, kt€Wrego nie poznano, b€Qdzie bogaty... Tak podniecony, €Re serce !t€Vuk€Vo mu si€Q jak ptak okryty czarnym kekryphalos, Juda, l€Qkaj€Uc si€Q, by nikt z przechodni€Ww go nie dos€Vysza€V, zapyta€V urywanym szeptem: - Dok€Ud idziesz, Nisa? !- Po co mia€Vby€T to wiedzie€Ћ? -odpowiedzia€Va Nisa zwalniaj€Uckroku i patrz€Uc na Jud€Q wynio€Tle. W€Wwczas w g€Vosie Judy da€Va si€Q s€Vysze€Ћ jaka€T dziecinna nutka, szepta€V zmieszany: - Jak€Re to tak... Przecie€R um€Wwili€Tmy si€Q.... Chcia€Vem wst€Upi€Ћ do ciebie, m€Wwi€Va€T przecie€R, €Re przez ca€Vy wiecz€Wr b€Qdziesz w domu... - Ach, nie, nie - odpowiedzia€Va Nisa i kapry€Tnieod€Q€Va doln€U warg€Q, co sprawi€Vo, €Re Judzie wyda€Vo si€Q, i€R jej twarz, najpi€Qkniejsza twarz, jak€U "kiedykolwiek widzia€V, sta€Va si€Qjeszcze pi€Qkniejsza - !zacz€Q€Vam si€Q nudzi€Ћ. Wy macie€Twi€Qto, a ja co mam robi€Ћ? Siedzie€Ћ i s€Vucha€Ћ, jak wzdychasz na tarasie? I w dodatku l€Qka€Ћ si€Q, czy s€Vu€R€Uca nie powie mu o tym? O, nie, nie, postanowi€Vam !p€Wj€T€Ћ za miasto i pos€Vucha€Ћ s€Vowik€Ww. - Jak to: za miasto? - zapyta€Vzdetonowany Juda. - Sama? - Oczywi€Tcie, €Re sama - odpowiedzia€Va Nisa. - Pozw€Wl sobie towarzyszy€Ћ - poprosi€V Juda. Zapiera€Vo mu dech w piersiach. My€Tli zm€Uci€Vy mu si€Q, zapomnia€V o bo€Rym €Twiecie, patrzy€V b€Vagalnie w b€V€Qkitne oczy Nisy, kt€Wre teraz wydawa€Vy si€Q czarne. Nic na to nie odpowiedzia€Va i przyspieszy€Va kroku. - Czemu milczysz, Nisa? - €Ra€Vo€Tliwie zapyta€V Juda eni€Udze z kr€Qtych €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBp8 caYЈ  cФYФt c'Z 8"A cŠZ y-Q cэZ Ъ8У>P[ dostosowuj€Uc si€Q do jej kroku.- A nie b€Qd€Q si€Q z tob€U nudzi€Va? - zapyta€Va nagle Nisa"i stan€Q€Va. W€Wwczas my€Tli Judy zupe€Vnie si€Q ju€R spl€Uta€Vy. - No, dobrze - uleg€Va wreszcieNisa. - Chod€Њmy. - Ale dok€Ud, dok€Ud? - Poczekaj... Wejd€Њmy na to podw€Wrko, tam si€Q zastanowimy, bo si€Q boj€Q, €Re zobaczy mnie kto€T ze znajomych, a potem powiedz€U m€Q€Rowi, €Re by€Vam na ulicy z kochankiem. Nisa i Juda znikn€Qli z targowiska, szeptali do siebie w bramie jakiego€T podw€Wrza: - Id€Њ na plantacj€Q oliwek - szepta€Va Nisa naci€Ugaj€Uc czepek na oczy i odwracaj€Uc si€Q plecami do jakiego€T cz€Vowieka, kt€Wry wchodzi€V w€Va€Tnie do bramy nios€Uc wiadro - w Getsemani, za Kedronem, wiesz gdzie? - Tak, tak, tak... - Ja p€Wjd€Q pierwsza - !ci€Ugn€Q€Va Nisa - ale nie depcz mi po pi€Qtach, id€Њ osobno. Ja p€Wjd€Q pierwsza... Kiedy przejdziesz przez potok... Wiesz, gdzie jest grota? - Wiem, wiem... - Miniesz wyt€Vaczarni€Q oliwek,#p€Wjdziesz w g€Wr€Q i skr€Qcisz do #groty. Ja ju€R tam b€Qd€Q. Ale nie #wa€R si€Q i€T€Ћ teraz za mn€U, miej cierpliwo€T€Ћ, poczekaj tutaj - z tymi s€Vowami Nisa wysz€Va z bramy, jakby w og€Wle nie rozmawia€Va z Juda. Juda posta€V samotnie przez czas pewien, usi€Vowa€V zebra€Ћ !rozbiegane my€Tli. By€Va w€Tr€Wd nich tak€Re my€Tl o tym, jak wyt€Vumaczy wobec rodziny swoj€U nieobecno€T€Ћ przy €Twi€Utecznym stole. Sta€V i "wymy€Tla€V jakie€T €Vgarstwo, ale w zdenerwowaniu niczego nie obmy€Tli€V jak nale€Ry ani nie przygotowa€V sobie €Radnego wykr€Qtu i wyszed€V powoli z bramy. "Zmieni€V kierunek, nie szed€V ju€Rku Dolnemu Miastu, ale zawr€Wci€V w stron€Q pa€Vacu Kajfasza. W mie€Tcie #rozpocz€Q€Vo si€Q ju€R €Twi€Qto. W oknach wok€W€V Judy p€Von€Q€Vy €Twiat€Va, s€Vycha€Ћ ju€R by€Vo tak€Re modlitwy. Sp€W€Њnieni przechodnie p€Qdzili po jezdni osio€Vki, pop€Qdzali je batem i okrzykami. Nogi same nios€Vy Jud€Q i nie zauwa€Ry€V nawet, kiedy przesun€Q€Vy si€Q obok niego straszliwe, omsza€Ve !wie€Re Antoniusza, nie s€Vysza€V dobiegaj€Ucego z twierdzy d€Њwi€Qku tr€Ub, nie zwr€Wci€V uwagi na konny patrol rzymski z pochodni€U, kt€Wrej niespokojny blask o€Twietli€V jego pier€T. !Min€Uwszy wie€R€Q Juda odwr€Wci€V"si€Q i zobaczy€V, €Re niezmiernie wysoko nad €Twi€Utyni€U zap€Von€Q€Vy dwa gigantyczne "pi€Qcioramienne €Twieczniki. Ale ito Juda ledwie zauwa€Ry€V. !Wyda€Vo mu si€Q, €Re rozjarzy€Vo si€Q nad Jeruszalaim dziesi€Q€Ћ nies€Vychanej wielko€Tci znicz€Ww, kt€Wrych blask konkurowa€V ze €Twiat€Vem tego jednego jedynego, wznosz€Ucego si€Q coraz wy€Rej nad Jeruszalaim - miesi€Uca. Nic go teraz nie interesowa€Vo,spieszy€V do bramy Getsemani, !chcia€V jak najszybciej opu€Tci€Ћmiasto. Niekiedy wydawa€Vo mu si€Q, €Re dostrzega przed sob€U w€Tr€Wd plec€Ww i twarzy przechodni€Ww taneczn€U figurk€Q, kt€Wra go za sob€U prowadzi. Ale by€Vo to z€Vudzenie. Wiedzia€V, €Re Nisa musia€Va go znacznie wyprzedzi€Ћ. Przebieg€V obok kantor€Ww wymiany i znalaz€V si€Q wreszcie przy bramie Getsemani. Cho€Ћ p€Von€U€V z niecierpliwo€Tci, musia€V si€Q jednak zatrzyma€Ћ przed bram€U. Do miasta wchodzi€Vy !wielb€V€Udy, za nimi wje€Rd€Ra€V patrol syryjskich €Ro€Vnierzy. Juda przekl€U€V go w my€Tli... Ale wszystko ma sw€Wj koniec. Niecierpliwy Juda by€V wreszcieza miejskimi murami. Na lewo od siebie zobaczy€V niewielki cmentarz, a przy nim kilka pasiastych namiot€Ww !pielgrzym€Ww. Przeszed€V zalan€U "ksi€Q€Rycowym €Twiat€Vem, pe€Vn€U kurzu drog€Q, skierowa€V si€Q w stron€Q potoku kedro€Sskiego, aby przej€T€Ћ na drugi jego brzeg. Woda bulgota€Va z cicha pod jego stopami. Przeskakuj€Uc z kamienia na !kamie€S znalaz€V si€Q wreszcie nagetsema€Sskim brzegu i zobaczy€V z rado€Tci€U, €Re prowadz€Uca wzd€Vu€R gaj€Ww droga jest pusta. Na wp€W€V rozwalona brama plantacji oliwek by€Va ju€R niedaleko. Jud€Q, kt€Wry wyszed€V z dusznego miasta, odurzy€V zapach wiosennej nocy. Zza ogrodzenia gaju nap€Vywa€V od getsema€Sskich polan zapach mirt€Ww i akacji. Nikt nie strzeg€V bramy, nikogo w niej nie by€Vo i ju€R w kilka minut p€W€Њniej Juda bieg€V w tajemniczym cieniu wielkich roz€Vo€Rystych drzew oliwnych. Droga wiod€Va pod g€Wr€Q. "Wspina€V si€Q dysz€Uc ci€Q€Rko, odczasu do czasu wypada€V z mroku na wzorzyste ksi€Q€Rycowe dywany, kt€Wre przypomina€Vy mu dywany widywane w sklepie zazdrosnego m€Q€Ra Nisy. Jeszcze w chwil€Q p€W€Њniej na polanie, na lewo od Judy, zamajaczy€Va wyt€Vaczarnia oliwek z wielkim kamiennym !ko€Vem i sterta jakich€T beczek. W gaju nie by€Vo nikogo, prace przerwano o zachodzie s€Vo€Sca,a teraz nad g€Vow€U Judy grzmia€Vy kl€Uskaj€Uce ch€Wry s€Vowicze. Cel by€V ju€R niedaleki. Juda wiedzia€V, €Re w mroku po prawej r€Qce us€Vyszy lada chwila cichy szept spadaj€Ucej w grocie wody. Tak si€Q te€R $sta€Vo, us€Vysza€V go. Robi€Vo si€Q coraz ch€Vodniej. Wtedy zwolni€Vkroku i cicho zawo€Va€V: - Nisa! Ale zamiast Nisy oderwa€Va si€Q od grubego pnia oliwki i wyskoczy€Va na drog€Q kr€Qpa m€Qska sylwetka, w r€Qku m€Q€Rczyzny co€T b€Vysn€Q€Vo i zaraz zgas€Vo. Juda krzykn€U€V $cicho, zawr€Wci€V i rzuci€V si€Q do ucieczki, ale inny cz€Vowiek odcina€V mu odwr€Wt. Ten pierwszy, z przodu, zapyta€V: &- Ile€T dzi€T dosta€V? M€Ww, je€Tli ci"€Rycie mi€Ve! Nadzieja za€Twita€Vaw sercu Judy i zawo€Va€V z rozpacz€U: - Trzydzie€Tci tetradrachm! Trzydzie€Tci tetradrachm! Wszystko, co dosta€Vem, mam przy sobie! Oto pieni€Udze! Bierzcie, ale nie zabijajcie! !Cz€Vowiek, kt€Wry sta€V z przodu,b€Vyskawicznie wydar€V Judzie z!r€Qki sakiewk€Q. W tej€Re chwili za plecami Judy wzni€Ws€V si€Q !n€W€R i wbi€V si€Q pod €Vopatk€Q zakochanego. Juda zatoczy€V si€Q do przodu, wyrzuci€V w powietrze d€Vonie o zakrzywionych palcach. !Cz€Vowiek, kt€Wry sta€V z przodu,!przej€U€V Jud€Q na sw€Wj n€W€R - wbi€V go w serce Judy a€R po r€Qkoje€T€Ћ. !- Ni...sa... - nie swoim, wysokimi czystym m€Vodzie€Sczym g€Vosem, ale pe€Vnym wyrzutu basem wyrzek€V Juda i nie wyda€V ju€R €Radnego d€Њwi€Qku. Cia€Vo jego uderzy€Vo o ziemi€Q tak mocno, €Re a€R j€Qkn€Q€Va. Wtedy zjawi€Va si€Q na drodze !trzecia posta€Ћ. Ten trzeci mia€Vna sobie p€Vaszcz z kapturem. - Po€Tpieszcie si€Q - rzuci€V. Mordercy po€Tpiesznie zawin€Qli w kawa€V sk€Wry sakiewk€Q i karteczk€Q podan€U im przez tego trzeciego, przewi€Uzali zawini€Utko sznurkiem. Potem jeden z nich wsun€U€V je sobie w zanadrze i obaj mordercy !uskoczyli z drogi, poch€Von€Q€Va ich ciemno€T€Ћ pod oliwkami. Trzeci za€T przykucn€U€V przy zabitym i zajrza€V mu w twarz. W cieniu twarz ta wyda€Va si€Q patrz€Ucemu bia€Va jak kreda, pi€Qkna i jaka€T jakby natchniona. W kilka sekund p€W€Њniej nie by€Vo na drodze €Rywego ducha. Wida€Ћ by€Vo tylko "znieruchomia€Ve cia€Vo le€R€Uce z rozrzuconymi r€Qkami. Lewa stopa znalaz€Va si€Q w plamie !ksi€Q€Rycowego €Twiat€Va, wida€Ћ by€Vo wyra€Њnie ka€Rdy rzemyk sanda€Va. Tymczasem ca€Vy gaj Getsemani rozbrzmiewa€V €Tpiewem s€Vowik€Ww. Nikt nie wie, dok€Ud poszli ci dwaj, kt€Wrzy zad€Њgali Jud€Q, wiadomo jednak, co czyni€V !nast€Qpnie €Ww trzeci, cz€Vowiek !w kapturze. Zszed€V ze €Tcie€Rki,da€V nura w g€Qstwin€Q drzew oliwkowych i ruszy€V na po€Vudnie. Przelaz€V przez ogrodzenie plantacji w pobli€Ru g€V€Wwnej bramy, na po€Vudniowym kra€Scu gaju, w miejscu gdzie wykruszy€Vy si€Q zmuru g€Wrne kamienie. Wkr€Wtce potem by€V na brzegu Kedronu. Wszed€V w€Wwczas do wody i przez czas jaki€T szed€V rzeka, dop€Wki nie zobaczy€V w oddali sylwetek dwu koni i pilnuj€Ucego ich cz€Vowieka. !Konie r€Wwnie€R sta€Vy w potoku. Woda bulgota€Va omywaj€Uc im kopyta. Cz€Vowiek, kt€Wry !pilnowa€V koni, dosiad€V jednego z nich, m€Q€Rczyzna w kapturzewskoczy€V na drugiego, obaj pojechali potokiem, s€Vycha€Ћ by€Vo, jak zgrzytaj€U pod kopytami wierzchowc€Ww kamienie. Potem je€Њd€Њcy wyjechali z wody, wspi€Qli si€Q na jeruszalaimski brzeg i pojechali st€Qpa wzd€Vu€R miejskiego muru. Nagle luzak pocwa€Vowa€V do przodu i znikn€U€V z oczu, m€Q€Rczyzna za€T w kapturze zatrzyma€V konia, zsiad€V na pustej drodze, zdj€U€V p€Vaszcz, przewr€Wci€V go na drug€U stron€U, wyj€U€V spod p€Vaszcza #p€Vytki he€Vm bez kity i w€Vo€Ry€V go na g€Vow€Q. Teraz wskoczy€V na konia cz€Vowiek ubrany w #€Ro€Vniersk€U chlamid€Q, z kr€Wtkim!mieczem na biodrze. €­ci€Ugn€U€V u€Њdzienic€Q i ognisty ko€S kawaleryjski ruszy€V cwa€Vem, !podrzucaj€Uc je€Њd€Њca w siodle. Nie pojechali daleko - je€Њdzieczbli€Ra€V si€Q do po€Vudniowej bramy Jeruszalaim. Pod €Vukiem bramy ta€Sczy€Vy i podskakiwa€Vy niespokojne odblaski pochodni. Pe€Vni€Ucy wart€Q €Ro€Vnierze z drugiej centurii legionu B€Vyskawic siedzieli na kamiennych €Vawach i grali w ko€Tci. Zobaczywszy mundur wje€Rd€Raj€Ucego zerwali si€Q, !je€Њdziec skin€U€V im d€Voni€U i wjecha€V do miasta. Miasto by€Vo €Twi€Utecznie o€Twietlone. W ka€Rdym oknie $pe€Vga€Vo €Twiat€Vo szaba€Tnik€Ww i zewsz€Ud dobiega€Vy mod€Vy zlewaj€Uce si€Q w niesk€Vadny ch€Wr. Z rzadka zagl€Udaj€Uc do wychodz€Ucych na ulic€Q okien, !je€Њdziec m€Wg€V zobaczy€Ћ ludzi siedz€Ucych za sto€Vami, na "kt€Wrych sta€Vo mi€Qso jagni€Qcia i, w€Tr€Wd doprawionych gorzkimi zio€Vami potraw, puchary nape€Vnione winem. Cicho pogwizduj€Uc jak€U€T piosenk€Q, je€Њdziec niespiesznym cwa€Vem przemierzy€V wyludnione ulice Dolnego Miasta kieruj€Uc si€Q kuwie€Ry Antoniusza i spogl€Udaj€Uc niekiedy na nie maj€Uce sobie r€Wwnych na ca€Vym €Twiecie pi€Qcioramienne €Twieczniki gorej€Uce nad €Twi€Utyni€U albo na ksi€Q€Ryc, kt€Wry wisia€V teraz jeszcze wy€Rej ni€R €Twieczniki. Pa€Vac Heroda Wielkiego nie uczestniczy€V w uroczysto€Tciach paschalnej nocy. W po€Tledniejszych, zwr€Wconych ku po€Vudniowi komnatach pa€Vacu, w kt€Wrych zakwaterowano starszyzn€Q kohorty rzymskiej oraz legata !legionu, pali€Vo si€Q €Twiat€Vo, panowa€V tam jeszcze jaki€T ruch. Natomiast cz€Q€T€Ћ frontowa pa€Vacu, jego cz€Q€T€Ћ reprezentacyjna, w kt€Wrej spa€V tylko jeden jedyny, przymusowy zreszt€U jej mieszkaniec - procurator, ca€Vata cz€Q€T€Ћ, wraz ze swymi kolumnadami i pos€Ugami ze z€Vota, jak gdyby o€Tlep€Va w blasku wyj€Utkowo jasnego ksi€Q€Ryca. Tu, w pa€Vacowych wn€Qtrzach, panowa€Va cisza i mrok. Procurator, jak zreszt€U sam o tym powiedzia€V Afraniuszowi, nie mia€V ochoty wchodzi€Ћ do pa€Vacu. Poleci€V, aby mu przygotowano pos€Vanie pod kolumnad€U, tam gdzie ucztowa€V, gdzie rankiem prowadzi€V €Tledztwo. Leg€V na przygotowanym €Vo€Ru, ale sen nie nadszed€V. Nagi ksi€Q€Ryc wisia€V wysoko na czystym niebie i procurator patrzy€V we€S przez kilka godzin. Mniej wi€Qcej o p€W€Vnocy sen u€Rali€V si€Q wreszcie nad procuratorem. Ziewn€Uwszy spazmatycznie rozpi€U€V i zrzuci€V p€Vaszcz, zdj€U€V przepasuj€Ucy tunik€Q rzemie€S ze stalowym kr€Wtkim sztyletemw pochwie, po€Vo€Ry€V go na stoj€Ucym obok €Vo€Ra tronie, &zdj€U€V sanda€Vy i wyci€Ugn€U€V si€Q. Banga natychmiast wskoczy€V $na po€Tciel i po€Vo€Ry€V si€Q obok, jego pysk znalaz€V si€Q przy g€Vowie procuratora, kt€Wry !po€Vo€Ry€V d€Vo€S na karku psa i wreszcie zamkn€U€V oczy. Dopiero wtedy zasn€U€V i pies. €o€Re znajdowa€Vo si€Q w "p€W€Vmroku, kolumna os€Vania€Va jeprzed ksi€Q€Rycem, ale od wiod€Ucych na taras schod€Ww do pos€Vania ci€Ugn€Q€Vo si€Q ksi€Q€Rycowe pasmo, procurator,skoro tylko straci€V kontakt z otaczaj€Uc€U go !rzeczywisto€Tci€U, zaraz ruszy€V "po owej ja€Tniej€Ucej €Tcie€Rce i poszed€V ni€U ku g€Wrze, wprost "w ksi€Q€Ryc. A€R si€Q roze€Tmia€V !przez sen, uszcz€Q€Tliwiony, €Re tak pi€Qkne i niepowtarzalne by€Vo wszystko na tej przejrzystej niebieskiej drodze. Szed€V, towarzyszy€V muBanga, a obok kroczy€V w€Qdrowny filozof. Dyskutowali o czym€T nader wa€Rnym i niezmiernie skomplikowanym i €Raden z nich nie m€Wg€V przekona€Ћ drugiego. Nie mieli €Radnych wsp€Wlnych pogl€Ud€Ww, co czyni€Vo ich dyskusj€Q szczeg€Wlnie interesuj€Uc€U i sprawia€Vo, €Re mog€Va si€Q ona ci€Ugn€U€Ћ w niesko€Sczono€T€Ћ. Dzisiejsza ka€Њ€S, oczywista, okaza€Va si€Q by€Ћ jedynie zwyk€Vym nieporozumieniem; #filozof, kt€Wry wymy€Tli€V co€T takniepomiernie niedorzecznego jak to, €Re wszyscy ludzie s€U dobrzy, szed€V tu€R obok, a zatem €Ry€V. Wolnego czasu mieli, ile dusza zapragnie, a burza mia€Va nadci€Ugn€U€Ћ dopiero pod wiecz€Wr, tch€Wrzostwo natomiast nale€Ry bez w€Utpienia do najstraszliwszych u€Vomno€Tci cz€Vowieka. Dowodzi€V tego Jeszua Ha-Nocri. O, nie, m€Wj filozofie, nie zgodz€Q si€Q z tob€U - tch€Wrzostwo nie jest jedna z najstraszliwszych u€Vomno€Tci, ono jest u€Vomno€Tci€U najstraszliwsz€U! Oto, na przyk€Vad, nie stch€Wrzy€Ve€T, obecny procuratorze prowincji Judea, a €Wwczesny trybunie legionu wtedy, tam, w Dolinie Dziewic,kiedy tak niewiele brakowa€Vo, €Reby rozw€Tcieczeni Germanie zagry€Њli olbrzyma Szczurz€U €­mier€Ћ? Ale zechciej mi wybaczy€Ћ, filozofie! Czy€Rby€T ty, tak rozumny, m€Wg€V przypu€Tci€Ћ, €Re z powodu cz€Vowieka, kt€Wry pope€Vni€V przest€Qpstwo przeciw cezarowi, procurator Judei zaprzepa€Tci swoj€U karier€Q? $- Tak, tak... - j€Qcza€V i szlocha€Vprzez sen Pi€Vat. - Teraz zawsze b€Qdziemy razem - m€Wwi€V do€S we €Tnie obdarty filozof-w€V€Wcz€Qga, kt€Wry, nie wiedzie€Ћ w jaki spos€Wb, stan€U€V na drodze Je€Њd€Њca Z€Votej W€V€Wczni - gdzie jeden, tam i drugi! Kiedywspomn€U mnie, r€Wwnocze€Tnie wspomn€U ciebie! Mnie, podrzutka, syna nieznanych rodzic€Ww, i ciebie, syna kr€Wla-astronoma i m€Vynarz€Wwny, pi€Qknej Pilli. - Tak, zechciej o mnie pami€Qta€Ћ, wspomnij o mnie, o synu astronoma - prosi€V we "€Tnie Pi€Vat. I spostrzeg€Vszy we €Tnie skinienie id€Ucego obok niego n€Qdzarza z En Sarid, skinienie, kt€Wre by€Vo zapewnieniem, surowy procurator Judei z rado€Tci #€Tmia€V si€Q i p€Vaka€V przez sen. Wszystko to by€Vo bardzo !pi€Qkne, ale tym €Ra€Vo€Tniejsze by€Vo przebudzenie hegemona. Banga zawy€V do ksi€Q€Ryca i urwa€Va si€Q przed procuratorem€Tliska, jak gdyby wymoszczona"oliw€U b€V€Qkitna droga. Otworzy€Voczy i odruchowo chwyci€V obro€R€Q Bangi, a potem jego zbola€Ve €Њrenice zacz€Q€Vy "szuka€Ћ ksi€Q€Ryca i spostrzeg€V, #€Re ksi€Q€Ryc odp€Vyn€U€V nieco na bok i sta€V si€Q srebrzystszy. Blask miesi€Uca silniejszy by€V ni€R nieprzyjemne, niespokojne €Twiat€Vo igraj€Uce na tarasie tu€R przed oczyma. W d€Voniach centuriona Szczurzej €­mierci pe€Vga€Va i kopci€Va pochodnia. Ten, kt€Wry j€U trzyma€V, spogl€Uda€V ze strachem i z nienawi€Tci€U na niebezpieczn€U "besti€Q, gotuj€Uc€U si€Q do skoku.- Nie rusz, Banga - powiedzia€Vchorym g€Vosem procurator i zakaszla€V. Os€Vaniaj€Uc si€Q d€Voni€U przed p€Vomieniem, ci€Ugn€U€V: - I w nocy, i przy !ksi€Q€Rycu nie zaznam spokoju!... O, bogowie!... Ty, Marku, tak€Re#masz pod€Va s€Vu€Rb€Q. €Ќo€Vnierzy czynisz kalekami... Marek patrzy€V na procuratora z nieopisanym zdumieniem i !procurator opami€Qta€V si€Q. Aby zatrze€Ћ wra€Renie niepotrzebnych s€V€Ww, s€V€Ww, kt€Wre wypowiedzia€V budz€Uc si€Q, procurator rzek€V: !- Nie gniewaj si€Q, centurionie. Moja rola, powtarzam, jest jeszcze gorsza. Czego chcesz?- Przyszed€V komendant tajnej s€Vu€Rby - spokojnie zakomunikowa€V Marek. - Pro€T, pro€T - powiedzia€V procurator odkaszln€Uwszy i jego bose stopy zacz€Q€Vy szuka€Ћ sanda€V€Ww. P€Vomie€S zata€Sczy€V na kolumnach, caligae centuriona zastukota€Vypo mozaice. Centurion wyszed€V do ogrodu. - Nawet przy ksi€Q€Rycu nie zaznam spokoju - zgrzytn€Uwszy z€Qbami powiedzia€V procurator sam do siebie. Pod kolumnad€U miejsce centuriona zaj€U€V cz€Vowiek w kapturze. - Banga, nie rusz - cicho powiedzia€V procurator i przygi€U€V do ziemi kark psa. Afraniusz, zgodnie ze swoim zwyczajem, rozejrza€V si€Q, nim #zacz€U€V m€Wwi€Ћ, odszed€V w cie€S !i dopiero, kiedy si€Q przekona€V,€Re poza nimi dwoma nie ma pod kolumnad€U nikogo pr€Wcz Bangi, powiedzia€V cicho: - Prosz€Q odda€Ћ mnie pod s€Ud, "procuratorze. Mia€Ve€T racj€Q. Niepotrafi€Vem ustrzec Judy z Kiriatu, zosta€V zasztyletowany, jak to przeczuwa€Ve€T. Prosz€Q o oddanie mnie pod s€Ud i o dymisj€Q. Wyda€Vo si€Q Afraniuszowi, €Re patrzy na niego czworo oczu -dwoje psich i dwoje wilczych. Afraniusz wyj€U€V spod chlamidy sakiewk€Q, zapiecz€Qtowan€U dwoma piecz€Qciami, ca€V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB €X cŽ[ и ц cё[ОЗ cT\u ’ cЗ\+. c]56}]L989€›]zakrzep€Vej krwi. - Ten oto woreczek z pieni€Qdzmi mordercy podrzuciliw domu arcykap€Vana. Krew na tym woreczku - to krew Judy z Kiriatu. - Ciekawe, ile tam jest? - pochylaj€Uc si€Q nad sakiewk€U zapyta€V Pi€Vat. - Trzydzie€Tci tetradrachm. Procurator u€Tmiechn€U€V si€Q i powiedzia€V: - Nie jest to wiele. Afraniusz milcza€V. - Gdzie jest zabity? - Tego nie wiem - godnie i ze spokojem odpowiedzia€V cz€Vowiek, kt€Wry nigdy nie rozstawa€V si€Q ze swoim kapturem. - Rano rozpoczniemy poszukiwania. Procurator drgn€U€V, pu€Tci€V rzemie€S sanda€Va, kt€Wry ani rusz nie chcia€V si€Q zadzierzgn€U€Ћ. - Ale wiesz na pewno, €Re on nie €Ryje? Na to pytanie procurator otrzyma€V osch€V€U odpowied€Њ: - Pracuj€Q w Judei od pi€Qtnastulat, procuratorze. Wst€Upi€Vem do s€Vu€Rby za czas€Ww Waleriusza Gratusa. Nie musz€Q ogl€Uda€Ћ zw€Vok, €Reby powiedzie€Ћ, czy kto€T zosta€V zabity, i oto melduj€Q ci, €Re ten, kt€Wrego nazywano Juda zKiriatu, przed kilkoma godzinami zosta€V zasztyletowany. - Prosz€Q, wybacz mi, !Afraniuszu - odpar€V Pi€Vat - nierozbudzi€Vem si€Q jeszcze jak nale€Ry i tylko dlatego to powiedzia€Vem. le sypiam - "procurator u€Tmiechn€U€V si€Q - i ci€Ugle mi si€Q €Tni promie€S ksi€Q€Ryca. To zabawne, wyobra€Њ sobie - jak gdybym spacerowa€V po tym promieniu. A zatem chcia€Vbym si€Q dowiedzie€Ћ, jakie s€U twoje w tej sprawie przypuszczenia. Gdzie zamierzasz go szuka€Ћ? Siadaj, komendancie tajnej s€Vu€Rby. Afraniusz sk€Voni€V si€Q, "przysun€U€V tron bli€Rej €Vo€Ra i usiad€V podzwaniaj€Uc mieczem. - Zamierzam go szuka€Ћ w pobli€Ru wyt€Vaczarni oliwek, w ogrodach Getsemani. - Tak, tak. A dlaczego w€Va€Tnietam? - Hegemonie, wed€Vug moich przypuszcze€S Juda zosta€V zabity nie w samym !Jeruszalaim, ale te€R nie gdzie€Tdaleko st€Ud; zabito go pod Jeruszalaim. - Uwa€Ram ci€Q za jednego z najwybitniejszych specjalist€Www twoim zawodzie. Nie wiem zreszt€U, jak sprawy wygl€Udaj€Uw Rzymie, ale w koloniach nie masz r€Wwnego sobie... Tak! Zapomnia€Vem zapyta€Ћ - !procurator potar€V czo€Vo - jaki wymy€Tlono spos€Wb, by podrzuci€Ћ Kajfaszowi pieni€Udze? - Widzisz, procuratorze... Nie by€Vo to zbyt skomplikowane. "M€Tciciele poszli na ty€Vy pa€VacuKajfasza, tam gdzie zau€Vek wznosi si€Q nad pa€Vacowym dziedzi€Scem. Przerzucili paczk€Q przez mur. - Z notatk€U? - Tak, dok€Vadnie tak, jak to przewidzia€Ve€T, procuratorze. - Wyobra€Ram sobie, co si€Q dzia€Vo u Kajfasza! - Tak, procuratorze, wywo€Va€Voto bardzo du€Re poruszenie. Zaprosili mnie natychmiast. Nawet w p€W€Vmroku wida€Ћ by€Vo,jak gorej€U oczy Pi€Vata. - To ciekawe, to ciekawe... "- O€Tmielam si€Q s€Udzi€Ћ inaczej,procuratorze, to nie by€Vo ciekawe. Nudna i €Rmudna sprawa. Kiedy zapyta€Vem, czy w pa€Vacu Kajfasza nie wyp€Vacono komu€T pieni€Qdzy, odpowiedziano mi kategorycznie, €Re nie. - Ach tak? No c€W€R, nie wyp€Vacono, to znaczy nie wyp€Vacono. Tym trudniej b€Qdzie znale€Њ€Ћ morderc€Ww. - Tak jest, procuratorze. - A zatem, Afraniuszu, ta sprawa jest jasna. Przejd€Њmy do sprawy pogrzebu. - Skaza€Scy zostali pogrzebani,procuratorze. - O, Afraniuszu, oddanie ciebie pod s€Ud by€Voby przest€Qpstwem. Godzien jeste€T najwy€Rszej nagrody. Jak to si€Q odby€Vo? Afraniusz zacz€U€V opowiada€Ћ. Podczas kiedy zaj€Qty by€V spraw€U Judy, dru€Ryna tajnej s€Vu€Rby pod dow€Wdztwem jego zast€Qpcy dotar€Va na wzg€Wrze ju€R po zapadni€Qciu zmierzchu. Na szczycie brakowa€Vo "jednego cia€Va. Pi€Vat drgn€U€V i powiedzia€V ochryple: - Ach, jak€Re mog€Vem nie przewidzie€Ћ tego!... - Nie ma powodu do niepokoju, procuratorze - "powiedzia€V Afraniusz i ci€Ugn€U€V"dalej swoj€U opowie€T€Ћ: - Zabralicia€Va Dismosa i Gestasa, kt€Wrym drapie€Rne ptaki "zd€U€Ry€Vy ju€R wy€Vupi€Ћ oczy, i natychmiast ruszyli na poszukiwanie trzecich zw€Vok. Znale€Њli je bardzo szybko. Pewien cz€Vowiek... - Mateusz Lewita - powiedzia€VPi€Vat. Nie pyta€V, raczej stwierdzi€V. - Tak, procuratorze... Mateusz Lewita ukrywa€V si€Q w pieczarze na p€W€Vnocnym zboczu €ysej Czaszki, czeka€V,a€R zapadnie ciemno€T€Ћ. Obok "niego le€Ra€Vo nagie cia€Vo JeszuiHa-Nocriego. Kiedy stra€Rnicy zpochodni€U weszli do pieczary, Lewita wpad€V w rozpacz i gniew. Krzycza€V, €Re nie pope€Vni€V €Radnego przest€Qpstwa i €Re zgodnie z prawem ka€Rdemu cz€Vowiekowi wolno pochowa€Ћ cia€Vo !skaza€Sca, je€Tli tylko ma na to ochot€Q. Mateusz Lewita m€Wwi€V,!€Re nie chce si€Q rozsta€Ћ z tym cia€Vem. By€V bardzo podniecony,wykrzykiwa€V co€T bez sensu, to&prosi€V, to zn€Ww grozi€V i l€Ry€V... - Trzeba go by€Vo pojma€Ћ? - pos€Qpnie zapyta€V Pi€Vat. - Nie, procuratorze, nie - uspokajaj€Uco odpowiedzia€V !Afraniusz - uda€Vo si€Q uspokoi€Ћtego szale€Sca, wyja€Tnili€Tmy mu, €Re cia€Vo zostanie pogrzebane. Zrozumiawszy to Lewita uspokoi€V si€Q, ale !o€Twiadczy€V, €Re nie ruszy si€Q stamt€Ud i €Re chce uczestniczy€Ћ w pogrzebie. Powiedzia€V, €Re nie odejdzie, nawet gdyby go miano zamordowa€Ћ, i nawet oferowa€Vw tym celu n€W€R chlebowy, kt€Wry mia€V przy sobie. - Przep€Qdzono go? - zapyta€V st€Vumionym g€Vosem Pi€Vat. - Nie, procuratorze, nie. M€Wj zast€Qpca pozwoli€V mu wzi€U€Ћ udzia€V w pogrzebie. - Kt€Wry z twoich zast€Qpc€Ww kierowa€V tym wszystkim? - zapyta€V Pi€Vat. - Tolmaj - odpowiedzia€V Afraniusz i doda€V z niepokojem: - Mo€Re pope€Vni€V jaki€T b€V€Ud? !- M€Ww dalej - odpar€V Pi€Vat. - !Nie pope€Vniono €Radnego b€V€Qdu.W og€Wle jestem nieco zaniepokojony, Afraniuszu, najwyra€Њniej mam do czynienia z cz€Vowiekiem, kt€Wry nigdy nie pope€Vnia b€V€Qd€Ww. Cz€Vowiek €Ww to ty. - Mateusza Lewit€Q zabrali na w€Wz wraz z cia€Vami skaza€Sc€Wwi po dw€Wch godzinach przyjechali do pustynnego w€Uwozu na p€W€Vnoc od Jeruszalaim. Tam dru€Ryna pracuj€Uc na zmian€Q w ci€Ugu "godziny wykopa€Va g€V€Qboki d€W€V i pogrzeba€Va w nim wszystkichtrzech skaza€Sc€Ww. - Nagich? - Nie, procuratorze, dru€Ryna specjalnie zabra€Va chitony. Na palce w€Vo€Rono trupom pier€Tcienie. Jeszui - z jednym naci€Qciem, Dismosowi - z dwoma, Gestasowi za€T z trzema. D€W€V zasypano, przywalono kamieniami. Tolmaj pami€Qta znak, kt€Wry pozwoli nam trafi€Ћ. - Ach, gdybym m€Wg€V to przewidzie€Ћ! - krzywi€Uc si€Q powiedzia€V Pi€Vat. - Powinienemby€V przecie€R zobaczy€Ћ tego Mateusza Lewit€Q... - On jest tu, procuratorze. Pi€Vat szeroko otworzy€V oczy i patrzy€V przez czas pewien na Afraniusza, po czym powiedzia€V: - Dzi€Qkuj€Q za wszystko, co zosta€Vo zrobione w tej sprawie. Prosz€Q, aby€T jutro przys€Va€V do mnie Tolmaja, powiedz mu przedtem, €Re jestem z niego zadowolony, a ciebie, Afraniuszu - procurator!wyj€U€V z kieszeni le€R€Ucego na "stole pasa pier€Tcie€S i poda€V gokomendantowi tajnej s€Vu€Rby - prosz€Q, by€T przyj€U€V to na pami€Utk€Q. Afraniusz sk€Voni€V si€Q ze s€Vowami: - Wielki to dla mnie honor, procuratorze. - Dru€Rynie, kt€Wra zajmowa€Va si€Q poch€Wwkiem, wyp€Va€Ћ, prosz€Q, nagrody. Wywiadowcom, kt€Wrzy stracili z oczu Jud€Q, da€Ћ nagany. A teraz przy€Tlij mi Mateusza Lewit€Q. Potrzebne mi s€U teraz szczeg€W€Vowe informacje o sprawie Jeszui. - Rozkaz, procuratorze - powiedzia€V Afraniusz zacz€U€V si€Q oddala€Ћ w€Tr€Wd uk€Von€Ww, procurator za€T !klasn€U€V w d€Vonie i zawo€Va€V: - Do mnie! €­wiecznik pod kolumnad€Q! Afraniusz odchodzi€V ju€R do ogrodu, a za plecami Pi€Vata w r€Qkach s€Vug migota€Vy ju€R ogniki. Na stole przed procuratorem stan€Q€Vy trzy €Twieczniki i ksi€Q€Rycowa noc natychmiast cofn€Q€Va si€Q do ogrod€Ww, jak gdyby to Afraniusz zabra€V j€U ze sob€U. Zamiast Afraniusza wszed€V podkolumnad€Q nieznany, niski i wychudzony cz€Vowiek - obok niego szed€V olbrzym centurion. Centurion z€Vowi€V spojrzenie procuratora, natychmiast odszed€V do ogrodu i znikn€U€V. Przybysz dobiega€V czterdziestki, by€V czarny, obdarty, pokryty zaschni€Qtym !b€Votem, patrzy€V spode €Vba jak wilk. S€Vowem - wygl€Uda€V bardzo n€Qdznie, mo€Rna o by€Vo wzi€U€Ћ za miejskiego €Rebraka, jakich mn€Wstwo snuje si€Q po tarasach €Twi€Utyni albo po targowiskach warnego i pe€Vnego b€Vota Dolnego Miasta. Milczenie trwa€Vo d€Vugo, a przerwa€Vo je dziwne zachowanie tego, kt€Wrego przyprowadzono do Pi€Vata. Jego twarz przybra€Va dziwny wyraz, zachwia€V si€Q upad€Vby, gdyby nie chwyci€V brudn€U d€Voni€U skraju sto€Vu. - Co ci jest? - zapyta€V go Pi€Vat. - Nic - odpowiedzia€V Mateusz Lewita i uczyni€V taki ruch, jakgdyby co€T po€Vyka€V. Naga, wychud€Va, szara jego szyja nabrzmia€Va i znowu zakl€Qs€Va. - Co ci jest, odpowiadaj - powt€Wrzy€V Pi€Vat. - Jestem zm€Qczony - odpowiedzia€V Lewita i pos€Qpniewpatrzy€V si€Q w posadzk€Q. "- Usi€Ud€Њ - powiedzia€V Pi€Vat i wskaza€V mu tron. Lewita spojrza€V na procuratora z niedowierzaniem, odszed€V do tronu, popatrzy€V z l€Qkiem na z€Vote por€Qcze usiad€V nie na tronie, ale obok niego, na pod€Vodze. - Wyja€Tnij mi, dlaczego nie !usiad€Ve€T na tronie? - zapyta€V Pi€Vat. - Jestem brudny, zabrudz€Q - powiedzia€V patrz€Uc na ziemi€Q Lewita. - Zaraz dadz€U ci co€T do jedzenia. - Nie chc€Q je€T€Ћ - odpowiedzia€V Lewita. - Po co k€Vama€Ћ? - cicho zapyta€V Pi€Vat. - Nie jad€Ve€T przecie€R przez ca€Vy dzie€S, a mo€Re nawet d€Vu€Rej. Ale dobrze, nie jedz. Wezwa€Vem ci€Q, aby€T mi pokaza€V n€W€R, kt€Wry mia€Ve€T przy sobie. - €Ќo€Vnierze zabrali mi go, kiedy mnie tu wprowadzali - odpowiedzia€V Lewita i pos€Qpnie doda€V: - Ka€R mi zwr€Wci€Ћ ten n€W€R, hegemonie, musz€Q go odda€Ћ w€Va€Tcicielowi, ja go ukrad€Vem. - Po co? - €Ќeby przeci€U€Ћ sznury - odpowiedzia€V Lewita. - Marek! - krzykn€U€V procuratori centurion wszed€V pod kolumny. -Dajcie mi jego n€W€R. Centurion z jednej z dw€Wch pochew u pasa wyj€U€V brudny n€W€R piekarski i poda€V go procuratorowi, sam za€T si€Q oddali€V. - Komu zabra€Ve€T ten n€W€R? - Ze sklepiku piekarza przy bramie Hebronu, jak si€Q wchodzi do miasta to zaraz nalewo. Pi€Vat popatrzy€V na szerok€U kling€U, mimochodem spr€Wbowa€V palcem, czy n€W€R jest ostry, i powiedzia€V: - O n€W€R si€Q nie niepok€Wj, zostanie zwr€Wcony do sklepiku.A teraz nast€Qpna sprawa - poka€R mi t€Q kartk€Q, kt€Wr€U nosisz przy sobie i na kt€Wrej zapisane s€U s€Vowa Jeszui. Lewita z nienawi€Tci€U popatrzy€V na Pi€Vata i "u€Tmiechn€U€V si€Q u€Tmiechem tak niedobrym, €Re jego twarz $sta€Va si€Q zupe€Vnie odra€Raj€Uca. - Chcecie j€U zabra€Ћ? - zapyta€V. - Nie powiedzia€Vem ci: oddaj - odpar€V Pi€Vat - powiedzia€Vem: poka€R. Lewita pogrzeba€V w zanadrzu i!wyj€U€V zwitek pergaminu. Pi€Vat #wzi€U€V go, rozwin€U€V, rozpostar€Vna stole mi€Qdzy €Twiat€Vami i mru€R€Uc oczy zacz€U€V odczytywa€Ћ niewyra€Њne, nabazgrane tuszem znaczki. Trudno by€Vo zrozumie€Ћ te ko€Tlawe linijki, wi€Qc Pi€Vat marszczy€V si€Q i pochyla€V nad pergaminem, palcem wodz€Uc po wierszach. Zdo€Va€V si€Q w ko€Scu zorientowa€Ћ, €Re ma przed sob€U bez€Vadny potok jakich€T maksym, jakich€T dat, gospodarskich notatek i fragment€Ww poetyckich. To i owo uda€Vo mu si€Q odcyfrowa€Ћ: &€X...€Tmierci nie ma..., ...jedli€Tmy wczoraj s€Vodki wiosenny chleb €Twi€Qtoja€Sski...€Y Wykrzywiaj€Uc si€Q z napi€Qcia Pi€Vat mru€Ry€V oczy i czyta€V: €X...zobaczymy czyst€U rzek€Q "wody €Rycia...€Y, €X...ludzko€T€Ћ b€Qdzie patrzy€Va w s€Vo€Sce poprzez przezroczysty kryszta€V...€Y Pi€Vat zwin€U€V pergamin i gwa€Vtownym ruchem poda€V go Lewicie. - Masz - powiedzia€V, zamilk€V, potem doda€V: - Kochasz ksi€Qgi,jak widz€Q, i nie powiniene€T chodzi€Ћ tak samopas w n€Qdzarskim odzieniu, nie maj€Uc w€Vasnego k€Uta. Mam w Caesarei wielk€U bibliotek€U, jestem bardzo bogaty i chc€Q %wzi€U€Ћ ci€Q na s€Vu€Rb€Q. B€Qdziesz !porz€Udkowa€V papirusy i dba€V o nie, b€Qdziesz syty i b€Qdziesz mia€V si€Q w co ubra€Ћ. Lewita wsta€V i odpowiedzia€V: - Nie, nie chc€Q. - Dlaczego? - zapyta€V procurator i jego twarz pociemnia€Va. - Nie jestem ci mi€Vy... obawiasz si€Q mnie? Ten sam niedobry u€Tmiech zeszpeci€V twarz Lewity, kt€Wry powiedzia€V: - Nie, nie chc€Q, poniewa€R to !ty b€Qdziesz si€Q mnie obawia€V. !Nie€Vatwo ci b€Qdzie spojrze€Ћ miw twarz po tym, jak go zabi€Ve€T. !- Milcz - odpowiedzia€V Pi€Vat. -Masz tu pieni€Udze. Lewita odmownie pokr€Qci€V $g€Vow€U, procurator za€T ci€Ugn€U€V:- Wiem, €Re uwa€Rasz si€Q za ucznia Jeszui, ale musz€Q ci powiedzie€Ћ, €Re nie zrozumia€Ve€T nic z tego, czego ci€Q uczy€V. Albowiem gdyby€T cokolwiek zrozumia€V, to z #pewno€Tci€U przyj€U€Vby€T co€T ode mnie. We€Њ pod uwag€Q, €Re on "powiedzia€V przed €Tmierci€U, i€R nikogo nie wini. - Pi€Vat znacz€Uco wzni€Ws€V palec, twarzjego drga€Va. - On sam bez w€Utpienia przyj€U€Vby co€T ode mnie. Jeste€T nieludzki, a on "taki nie by€V. Dok€Ud p€Wjdziesz? Lewita zbli€Ry€V si€Q nagle do !sto€Vu, wspar€V na nim obie r€Qcei patrz€Uc p€Von€Ucymi oczyma na procuratora zacz€U€V szepta€Ћ: - Wiedz o tym, hegemonie, €Rejest w Jeruszalaim cz€Vowiek, !kt€Wrego zabij€Q. Chc€Q ci o tym powiedzie€Ћ, €Reby€T wiedzia€V, €Re krew jeszcze si€Q poleje. - Ja tak€Re wiem, €Re krew si€Q !jeszcze poleje - odpar€V Pi€Vat. - Twoje s€Vowa mnie nie zdziwi€Vy. Oczywista, zamierzasz zabi€Ћ mnie? !- Ciebie zabi€Ћ mi si€Q nie uda -!szczerz€Uc z€Qby i u€Tmiechaj€Uc si€Q odpowiedzia€V Lewita - nie jestem taki g€Vupi, by na to liczy€Ћ. Ale poder€Rn€Q gard€Vo !Judzie z Kiriatu, po€Twi€Qc€Q na to ostatek mych dni. Wtedy w oczach procuratora odmalowa€Va si€Q rozkosz, skinieniem palca zach€Qci€V Mateusza Lewit€Q, by si€Q zbli€Ry€V, i powiedzia€V: - Tego ci si€Q nie uda zrobi€Ћ, nie k€Vopocz si€Q o to. Juda zosta€V ju€R zabity tej nocy. Lewita odskoczy€V od sto€Vuj rozejrza€V si€Q ob€V€Qdnie i krzykn€U€V: - Kto to uczyni€V? Pi€Vat odpowiedzia€V mu: - Ja to uczyni€Vem. Lewita otworzy€V usta, zagapi€V si€Q na procuratora, ten za€T powiedzia€V cicho: - Uczyni€Vem, oczywi€Tcie, "niewiele, ale b€Ud€Њ co b€Ud€Њ to "uczyni€Vem ja. - I doda€V: - No, ateraz - czy przyjmiesz co€T ode mnie? !Lewita pomy€Tla€V, z€Vagodnia€V, wreszcie powiedzia€V: - Rozka€R, a€Reby mi dano kawa€Vek czystego pergaminu. Min€Q€Va godzina. Lewity nie "by€Vo ju€R w pa€Vacu. Teraz cisz€Q"€Twitu m€Uci€V tylko cichy szelestkrok€Ww wartownik€Ww w ogrodach. Ksi€Q€Ryc szybko p€Vowia€V, na przeciwleg€Vym #kra€Scu nieba wida€Ћ by€Vo bia€V€U plamk€Q gwiazdy zarannej. !€­wieczniki dawno ju€R pogas€Vy. $Procurator le€Ra€V na €Vo€Ru. Spa€V pod€Vo€Rywszy d€Vo€S pod !policzek, oddycha€V bezg€Vo€Tnie.Obok niego spa€V Banga. Tak spotka€V €Twit pi€Qtnastego nisana pi€Uty procurator Judei, Poncjusz Pi€Vat. 27. Zag€Vada mieszkania numer pi€Q€Ћdziesi€Ut Kiedy Ma€Vgorzata doczyta€Va do ko€Sca ostatnie s€Vowa !rozdzia€Vu: €XTak spotka€V €Twit pi€Qtnastego nisana pi€Uty procurator Judei, Poncjusz Pi€Vat€Y, wsta€V dzie€S. Z podw€Wrka, z koron wierzby i lipy s€Vycha€Ћ by€Vo weso€Ve poranne rozmowy podnieconych wr€Wbli. Ma€Vgorzata wsta€Va z fotela, przeci€Ugn€Q€Va si€Q i dopiero teraz poczu€Va, jak ogromnie jest znu€Rona i jak bardzo !chce jej si€Q spa€Ћ. Ciekawe, €ReMa€Vgorzata znajdowa€Va si€Q w stanie ca€Vkowitej r€Wwnowaga duchowej. My€Tla€Va sprawnie i precyzyjnie, nie by€Va bynajmniej wstrz€U€Tni€Qta tym, €Re sp€Qdzi€Va noc w spos€Wb nadprzyrodzony. Nie niepokoi€Vojej wspomnienie pobytu na balu u szatana, €Re jakim€T cudem mistrz zosta€V jej zwr€Wcony, €Re powie€T€Ћ "odrodzi€Va si€Q z popio€V€Ww, €Re wszystko w suterenie w zau€Vku, z kt€Wrej przep€Qdzony zosta€V oszczerca Alojzy Mogarycz, znowu jest po staremu. Jednym s€Vowem - znajomo€T€Ћ z Wolandem nie przyczyni€Va jej €Radnego uszczerbku psychicznego. Wygl€Uda€Vo na to, €Re wszystkojest tak, jak by€Ћ powinno. Posz€Va do s€Usiedniego pokoju, upewni€Va si€Q, €Re mistrz €Tpi snem mocnym i spokojnym, zgasi€Va niepotrzebn€U ju€R lamp€Q na stole, sama r€Wwnie€R wyci€Ugn€Q€Va si€Q pod €Tciana naprzeciwko niego, na kanapce zas€Vanej starym, podartym prze€Tcierad€Vem. Zasn€Q€Va w ci€Ugu minuty i nic !jej si€Q nie €Tni€Vo tego ranka. Milcza€Vy pokoiki w suterenie, milcza€V ca€Vy male€Ski domeczekprzedsi€Qbiorcy budowlanego, cisza panowa€Va tak€Re w ca€Vymustronnym zau€Vku. a piecz€Qciami, ca€V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПpІ cд] й c7^яІ cš^• и c§^m+N c`_Л6ЬNУ_Ale w tym czasie, to znaczy wsobot€Q o €Twicie, nie spa€Vo ca€Ve pi€Qtro w pewnej moskiewskiej instytucji. Ca€Ve pi€Qtro zaj€Qte by€Vo €Tledztwem w sprawie Wolanda i w dziesi€Qciu gabinetach przez ca€V€U noc nie gas€Vo €Twiat€Vo. Prawd€Q m€Wwi€Uc ca€Va sprawa sta€Va si€Q jasna ju€R od wczoraj, to znaczy od pi€Utku,kiedy to wypad€Vo zamkn€U€Ћ Varietes z powodu zawieruszenia si€Q ca€Vej administracji teatralnej oraz za przyczyn€U szeregu skandali, kt€Wre mia€Vy miejsce w wigili€Q tego dnia, w czasie os€Vawionego seansu czarnej magii. Rzecz w tym jednak, €Renieustannie, bez najmniejszej przerwy, do czuwaj€Ucych gabinet€Ww nap€Vywa€V wci€U€R nowy materia€V. Teraz ci, kt€Wrzy prowadzili €Tledztwo w tej dziwnej sprawie - najwyra€Њniej zatr€Ucaj€Ucej diabelstwem i, jakby tego by€Vo nie do€T€Ћ, jakimi€T hipnotycznymi sztuczkami i wyra€Њnym krymina€Vem - starali si€Q te wszystkie r€W€Rnorakie i spl€Utane wydarzenia zlepi€Ћ w jedn€U sensown€U ca€Vo€T€Ћ. Pierwszym, kt€Wremu wypad€Vo odwiedzi€Ћ rozja€Tnione elektrycznym €Twiat€Vem bezsenne pi€Qtro, by€V ArkadiuszApo€V€Vonowicz Siemplejarow, przewodnicz€Ucy komisji akustycznej. Rozmowa to by€Va przygn€Qbiaj€Uca, doprawdy wyj€Utkowo nieprzyjemna rozmowa, poniewa€R wypad€Vo szczerze i otwarcie opowiedzie€Ћ nie tylko o obrzydliwym seansie i o awanturze w lo€Ry, ale te€R przyokazji - co by€Vo niestety naprawd€Q konieczne - r€Wwnie€Ro Milicy Andriejewnie Pokobatko z ulicy Je€Vochowskiej i o siostrzenicy z Saratowa, i o wielu jeszcze rzeczach. Opowiadanie o tym sprawia€Vo przewodnicz€Ucemu niewypowiedziane katusze. !Rozumie si€Q samo przez si€Q, €Rezeznania Siemplejarowa, cz€Vowieka inteligentnego i kulturalnego, kt€Wry by€V €Twiadkiem skandalicznego seansu, i to €Twiadkiem rozumnym i wykwalifikowanym,kt€Wry znakomicie opisa€V zar€Wwno samego zamaskowanego maga, jak i dwu jego €Vajdackich pomocnik€Ww, kt€Wry bezb€V€Qdniezapami€Qta€V, €Re nazwisko magabrzmi Woland, znacznie posun€Q€Vy €Tledztwo naprz€Wd. Za€T por€Wwnanie zezna€S Arkadiusza Apo€V€Vonowicza z zeznaniami innych, w liczbie kt€Wrych znajdowa€Vy si€Q r€Wwnie€R pewne damy poszkodowane na skutek seansu (ta w fioletowej #bieli€Њnie, kt€Wra tak przerazi€Va Rimskiego, oraz, niestety, wiele innych dam) i goniec Karpow, kt€Wrego posy€Vano do mieszkania numer pi€Q€Ћdziesi€Utna Sadow€U - w€Va€Tciwie od !razu pozwoli€Vo ustali€Ћ miejsce,w kt€Wrym nale€Ry poszukiwa€Ћ winowajcy. Owszem, ci, do kt€Wrych to !nale€Ra€Vo, odwiedzili mieszkanie numer pi€Q€Ћdziesi€Ut, i to nie raz. I nie tylko przeszukali je nadzwyczaj starannie, ale opukali r€Wwnie€R €Tciany, sprawdzili przewody kominowe nad kominkiem, szukali tajnych skrytek. Jednak wszystko to nie da€Vo najmniejszego rezultatu i ani razu w czasie kolejnych wizyt "nikogo pod pi€Q€Ћdziesi€Utk€U nie wykryto, cho€Ћ by€Vo oczywiste,€Re w mieszkaniu kto€T przebywa, niezale€Rnie od faktu, €Re wszystkie osobisto€Tci, kt€Wre w ten czy inny spos€Wb zajmowa€Vy si€Q przyje€Rd€Raj€Ucymi do Moskwy artystami z zagranicy, stwierdza€Vy stanowczo i kategorycznie, €Re €Radnego maga Wolanda w Moskwie nie ma i by€Ћ nie mo€Re. Woland po przyje€Њdzie absolutnie nigdzie si€Q nie zarejestrowa€V, nikomu nie okazywa€V swojego paszportu, podobnie jak €Radnych innych dokument€Ww, kontrakt€Ww czy um€Ww, i nikt nic o nim nie s€Vysza€V. Kierownik wydzia€Vu repertuarowego Komisji Nadzoru Widowisk, niejaki #Kitajcew, przysi€Qga€V i zaklina€V #si€Q na wszystkie €Twi€Qto€Tci, €Re€Radnego programu Wolanda zaginiony Stiopa Lichodiejew nie przysy€Va€V mu do zatwierdzenia ani nie rozmawia€V z nim o przyje€ЊdzieWolanda przez telefon. Tak wi€Qc on, Kitajcew, nie wie i w og€Wle nie rozumie, w jaki !spos€Wb Stiopa m€Wg€V dopu€Tci€Ћ do tego, aby podobny seans odby€V si€Q w Varietes. Kiedy za€T m€Wwiono mu, €Re Arkadiusz Apo€V€Vonowicz na w€Vasne oczy widzia€V tego maga na seansie, "Kitajcew tylko rozk€Vada€V r€Qce iwznosi€V oczy do nieba. I patrz€Uc w te oczy mo€Rna by€Vo"€Tmia€Vo stwierdzi€Ћ, €Re Kitajcewjest w tej sprawie czysty jak kryszta€V. A znowu przewodnicz€Ucy G€V€Wwnej Komisji Nadzoru Widowisk, ten sam w€Va€Tnie Prochor Piotrowicz... Nawiasem m€Wwi€Uc, odnalaz€V si€Q z powrotem w swoim garniturze natychmiast po wkroczeniu milicji do jego gabinetu, ku nieprzytomnej rado€Tci jego sekretarki i ku nieopisanemu zdumieniu niepotrzebnie wezwanej milicji.Nale€Ry tu jeszcze doda€Ћ, €Re powr€Wciwszy na swoje miejsce, w sw€Wj szary pr€U€Rkowany garnitur, Prochor Piotrowicz ca€Vkowicie zaaprobowa€V wszystkie decyzje, kt€Wre podpisa€V garnitur w czasie kr€Wtkotrwa€Vej nieobecno€Tci w€Va€Tciciela. ...A wiec ten w€Va€Tnie Prochor Piotrowicz zdecydowanie niczego nie wiedzia€V o €Radnym Wolandzie. Nale€Ry odda€Ћ sprawiedliwo€T€Ћ temu, kt€Wry kierowa€V €Tledztwem. Zaginionego Rimskiego odnaleziono ze zdumiewaj€Uc€U szybko€Tci€U. Wystarczy€Vo tylko przeanalizowa€Ћ zachowanie Askara na postoju taks€Wwek obok kina oraz ustali€Ћ dok€Vadnie godziny niekt€Wrych wydarze€S - jak na przyk€Vad godzin€Q zako€Sczenia seansu i !czas, w kt€Wrym m€Wg€V zagin€U€Ћ Rimski - €Reby niezw€Vocznie wys€Va€Ћ depesz€Q do Leningradu.Po godzinie nadesz€Va odpowied€Њ (by€Vo to w pi€Utek wieczorem), €Re Rimski zosta€V odnaleziony w hotelu "€XAstoria€Y, na trzecim pi€Qtrze, w pokoju czterysta dwana€Tcie, w s€Usiedztwie pokoju, w kt€Wrym zatrzyma€V si€Q kierownik artystyczny pewnego moskiewskiego teatru, przebywaj€Ucego na go€Tcinnych wyst€Qpach w Leningradzie. Rimski zatrzyma€Vsi€Q w tym w€Va€Tnie pokoju, w kt€Wrym, jak wiadomo, jest znakomita €Vazienka i szaroniebieskie meble ze z€Voceniami. Wydobytego z szafy w czterysta dwunastym pokoju hotelu €XAstoria€Y Rimskiego przes€Vuchano od razu w Leningradzie. W wyniku tego do Moskwy zosta€Va wys€Vana depesza informuj€Uca, €Re dyrektor finansowy Rimski postrada€V zmys€Vy, €Re na zadawane mu pytania sensownych odpowiedzi nie #umie udzieli€Ћ albo te€R udzieli€Ћ ich nie chce, i b€Vaga tylko o jedno, aby go zamkn€U€Ћ w opancerzonej celi, a przy drzwiach postawi€Ћ uzbrojonych stra€Rnik€Ww. W pi€Utek wieczorem natrafiono r€Wwnie€R na €Tlad Lichodiejewa. W poszukiwaniu Lichodiejewa do wszystkich miast rozes€Vano telegramy i z Ja€Vty otrzymano odpowied€Њ, €Re Lichodiejew znajdowa€V si€Q w Ja€Vcie, obecnie za€T leci samolotem do Moskwy. Jedynym cz€Vowiekiem, na kt€Wrego €Tlad wpa€T€Ћ si€Q nie uda€Vo, by€V Warionucha. Znany dos€Vownie ca€Vej Moskwie znamienity administrator teatralny przepad€V jak kamie€S w wod€Q. Tymczasem trzeba by€Vo si€Q zaj€U€Ћ wydarzeniami w innych miejscach Moskwy, poza teatrem Varietes. Nale€Ra€Vo #wyja€Tni€Ћ niezwyk€V€U histori€Q z urz€Qdnikami €Tpiewaj€Ucymi €XMorze przes€Vawne€Y (profesorowi Strawi€Sskiemu w !ci€Ugu dw€Wch godzin uda€Vo si€Q ich doprowadzi€Ћ do normalnegostanu przy pomocy jakich€T zaaplikowanych podsk€Wrnie zastrzyk€Ww), nale€Ra€Vo wyja€Tni€Ћ afery z osobami wr€Qczaj€Ucymi innym osobom lub urz€Qdom pozornie pieni€Udze, a w istocie diabli wiedz€U co, jak r€Wwnie€R ko€Vomyjki z osobami, kt€Wre ucierpia€Vy na skutek tego rodzaju transakcji. Jest samo przez si€Q zrozumia€Ve, €Re najbardziej skandaliczny, najnieprzyjemniejszy i najbardziej niepoj€Qty by€V faktporwania g€Vowy zmar€Vego literata Berlioza. G€Vow€Q ukradziono wprost z trumny, wbia€Vy dzie€S, z sali w Gribojedowie. Dwunastu ludzi prowadzi€Vo €Tledztwo €Vapi€Uc jak na druty przekl€Qte oczka tej skomplikowanej, rozproszonej po ca€Vej Moskwie sprawy. Jeden ze €Tledczych przyjecha€Vdo kliniki profesora Strawi€Sskiego i zacz€U€V od tego, €Re poprosi€V, aby udost€Qpniono mu spis os€Wb, kt€Wre przyj€Qto do lecznicy w ci€Ugu ostatnich trzech dni. W ten spos€Wb natrafiono na Nikanora Bosego i na nieszcz€Qsnego konferansjera. Zreszt€U nimi akurat zajmowano si€Q niewiele. Teraz ju€R bez trudu mo€Rna by€Vo ustali€Ћ, €Re obydwaj oni byli ofiarami tego samego gangu, na kt€Wrego czele sta€V €Ww tajemniczy mag. Ale za to IwanBezdomny nadzwyczajnie zainteresowa€V €Tledczego. W pi€Utek pod wiecz€Wr otwar€Vysi€Q drzwi pokoju numer sto siedemna€Tcie. €­ledczy serdecznym g€Vosem wymieni€V swoje nazwisko i powiedzia€V, €Re wpad€V do Iwana, aby pogada€Ћ z nim o przedwczorajszych wydarzeniach na Patriarszych Prudach. O, jak by Iwan triumfowa€V, gdyby €Tledczy zjawi€V si€Q u niego nieco wcze€Tniej, powiedzmy cho€Ћby w ow€U czwartkow€U noc, kiedy poeta tak zapalczywie i gwa€Vtownie wojowa€V o to, by wys€Vuchano jego opowie€Tci o Patriarszych Prudach! Teraz jego marzenie o schwytaniu konsultanta przybra€Vo realny kszta€Vt, nie musia€V si€Q ju€R za nikim ugania€Ћ, przyszli do niego "sami, i przyszli po to w€Va€Tnie, aby wys€Vucha€Ћ jego relacji o !tym, co wydarzy€Vo si€Q w €Trod€Q wieczorem. Lecz, niestety, Iwan "ca€Vkowicie zmieni€V si€Q w ci€Ugu!tego czasu, kt€Wry up€Vyn€U€V od chwili €Tmierci Berlioza, by€V got€Ww uprzejmie i rzeczowo odpowiada€Ћ na wszystkie pytania €Tledczego, ale zar€Wwno w spojrzeniu Iwana, jak i w intonacji jego g€Vosu wyczuwa€Vo si€Q oboj€Qtno€T€Ћ. Poety nie wzrusza€V ju€R los Micha€Va Aleksandrowicza. Przed przyj€Tciem €Tledczego Iwan le€Ra€V, drzema€V i zwidywa€Vy mu si€Q r€W€Rne majaki. Widzia€V wi€Qc miasto, dziwne, niepoj€Qte, nie istniej€Uce miasto, bry€Vy marmuru, zwietrza€Ve kolumnady, dachy b€Vyszcz€Uce w s€Vo€Scu, czarn€U pos€Qpn€U i bezlitosn€U wie€R€Q Antoniusza, pa€Vac na zachodnim wzg€Wrzu, prawie po sam dach zatopiony w tropikalnej zieleni ogrodu, a "nad t€U zieleni€U p€Vomieniej€Uce w promieniach zachodu rze€Њby, widzia€V id€Uce pod murami staro€Rytnego miasta pancerne rzymskie centurie. We €Tnie pojawia€V si€Q przed Iwanem nieruchomo siedz€Ucy na tronie ogolony cz€Vowiek o "udr€Qczonej, po€R€W€Vk€Vej twarzy, cz€Vowiek w bia€Vym p€Vaszczu z purpurowym podbiciem, patrzy€V z nienawi€Tci€U na wspania€Vy i obcy ogr€Wd. "Widzia€V te€R Iwan nagie €R€W€Vte wzg€Wrze i puste ju€R s€Vupy z poprzecznymi belkami. A to, co si€Q sta€Vo na Patriarszych Prudach, poety Iwana Bezdomnego ju€R nie interesowa€Vo. - Powiedzcie, towarzyszu Bezdomny, jak daleko byli€Tcie od turnikietu, kiedy Berlioz wpad€V pod tramwaj? Ledwie dostrzegalny oboj€Qtny u€Tmiech nie wiedzie€Ћ czemu musn€U€V wargi Iwana, kiedy odpowiada€V: - By€Vem daleko. - A ten kraciasty by€V przy samym turnikiecie? - Nie, siedzia€V nieopodal niego, na €Vawce. - Dobrze pami€Qtacie, €Re nie podchodzi€V do turnikietu w tym momencie, kiedy Berlioz si€Q przewr€Wci€V? - Pami€Qtam. Nie podchodzi€V. $Rozpar€V si€Q na €Vawce i siedzia€V.To by€Vy ostatnie pytania, jakie zada€V Iwanowi €Tledczy. Otrzymawszy na nie odpowied€Њ wsta€V, wyci€Ugn€U€V do Iwana r€Qk€Q, €Ryczy€V mu szybkiego powrotu do zdrowia i wyrazi€V nadziej€Q, €Re niebawem zn€Ww b€Qdzie m€Wg€V czyta€Ћ jego wiersze. - Nie - cicho odpowiedzia€V "Iwan - ja ju€R nie b€Qd€Q wi€Qcej pisa€V wierszy. €­ledczy u€Tmiechn€U€V si€Q grzecznie i pozwoli€V sobie wyrazi€Ћ przekonanie, €Re poetaznajduje si€Q obecnie w stanie pewnej depresji, kt€Wra niezawodnie szybko przeminie.- Nie - odpowiedzia€V Iwan patrz€Uc nie na €Tledczego, ale gdzie€T w dal, na gasn€Ucy niebosk€Von - to mi ju€R nigdy nie przejdzie. Wiersze, kt€Wre pisa€Vem, to by€Vy niedobre wiersze. Teraz to zrozumia€Vem.€­ledczy wyszed€V od Iwana zebrawszy bardzo wa€Rny materia€V. Id€Uc po nitce od ko€Sca do pocz€Utku wydarze€S !wreszcie uda€Vo si€Q dotrze€Ћ do "ich €Њr€Wd€Va. €­ledczy nie mia€V w€Utpliwo€Tci co do tego, €Re wszystko wzi€Q€Vo pocz€Utek od morderstwa na Patriarszych Prudach. Oczywi€Tcie ani Iwan, ani ten kraciasty nie wpychali pod tramwaj nieszcz€Qsnego przewodnicz€Ucego Massolitu - w sensie fizycznym, je€Tli mo€Rna si€Q tak wyrazi€Ћ, nikt mu nie dopom€Wg€V w dostaniu "si€Q pod ko€Va. Ale €Tledczy by€V przekonany, €Re Berlioz rzuci€V !si€Q pod tramwaj (lub te€R upad€Vna szyny), poniewa€R go zahipnotyzowano. Tak, zebra€Vo si€Q ju€R sporo materia€Vu, by€Vo ju€R wiadomo, "kogo i gdzie nale€Ry €Vapa€Ћ. Ale problem polega€V na tym, €Re niespos€Wb by€Vo z€Vapa€Ћ podejrzanych. W po trzykro€Ћ przekl€Qtym mieszkaniu numer pi€Q€Ћdziesi€Ut, trzeba to jeszcze raz powt€Wrzy€Ћ, !niew€Utpliwie kto€T by€V. Czasamimieszkanie odpowiada€Vo na telefon, niekiedy skrzypi€Ucym,innym za€T razem nosowym g€Vosem, od czasu do czasu kto€T otwiera€V okno. wi€Qcej nawet, zdarza€Vo si€Q, €Re z mieszkania dobiega€Vy d€Њwi€Qki patefonu. A tymczasem za ka€Rdym razem, kiedy je odwiedzano, dok€Vadnie nikogo tam nie by€Vo. Tak, mieszkanie "numer pi€Q€Ћdziesi€Ut rozrabia€Vo,i nic na to nie mo€Rna by€Vo poradzi€Ћ. Tak sprawa ci€Ugn€Q€Va si€Q do p€W€Vnocy z pi€Utku na sobot€Q, kiedy to baron Meigel, w stroju wieczorowym i w lakierkach, uroczy€Tcie wkroczy€V do mieszkania numerpi€Q€Ћdziesi€Ut w charakterze proszonego go€Tcia. By€Vo s€Vycha€Ћ, jak barona wpuszczono do mieszkania. Dok€Vadnie w dziesi€Q€Ћ minut !p€W€Њniej z€Vo€Rono w mieszkaniu wizyt€Q, tym razem ju€R bez €Radnych dzwonk€Ww, jednak !nie do€T€Ћ, €Re nie znaleziono w nim gospodarzy, ale, co by€Vo ju€R zupe€Vnie niepoj€Qte, nie wykryto r€Wwnie€R €Radnych oznak pobytu barona Meigla. A wi€Qc, jak ju€R m€Wwili€Tmy, sprawa ci€Ugn€Q€Va si€Q tak do soboty rano. W€Wwczas uzyskano nowe, nader interesuj€Uce dane. Na moskiewskim lotnisku wyl€Udowa€V sze€Tcioosobowy samolot pasa€Rerski z Krymu. Pr€Wcz innych pasa€Rer€Ww wysiad€V z niego r€Wwnie€R nadzwyczaj dziwny podr€W€Rny. By€V to nie myty co najmniej odtrzech dni m€Vody, potwornie zaro€Tni€Qty obywatel o zaczerwienionych powiekach i przera€Ronych oczach. Obywatel €Ww nie mia€V €Radnegobaga€Ru, ubrany by€V natomiast nieco ekscentrycznie. Na g€Vowie mia€V papach€Q, burk€U narzuci€V na nocn€U koszul€Q, szed€V w sk€Wrkowych, nowiutkich, prosto ze sklepu nocnych granatowych pantoflach. Kiedy tylko oderwa€V si€Q od trapu, po kt€Wrym wychodzono z kabiny samolotu, podeszli do niego. Oczekiwano ju€R na tego obywatela i po nied€Vugim czasie niezapomniany dyrektorVarietes, Stiepan BogdanowiczLichodiejew, stan€U€V przed prowadz€Ucymi €Tledztwo. Lichodiejew dostarczy€V nowych danych. Sta€Vo si€Q teraz jasne, €Re Woland, uprzednio zahipnotyzowawszy "Stiop€Q, dosta€V si€Q do Varietes udaj€Uc artyst€Q, a nast€Qpnie znalaz€V spos€Wb, aby tego€R #Stiop€Q przenie€T€Ћ o b€Wg wie ile kilometr€Ww od Moskwy. W ten spos€Wb ilo€T€Ћ materia€Vu #obci€U€Raj€Ucego zwi€Qkszy€Va si€Q,ale wcale l€Rej od tego nie by€Vo, kto wie, mo€Re nawet nieco ci€Q€Rej, poniewa€R "stawa€Vo si€Q ju€R oczywiste, €Re pokonanie kogo€T, kto umia€V dokaza€Ћ takiej sztuki, jak ta, kt€Wrej ofiar€U pad€V Stiopa Lichodiejew, nie b€Qdzie takie proste. Nawiasem m€Wwi€Uc, !Lichodiejew na w€Vasn€U pro€Tb€Q zosta€V zamkni€Qty w bezpiecznej celi i przed €Tledczymi stan€U€V Warionucha, €Twie€Ro aresztowany w swoim w€Vasnym mieszkaniu, do kt€Wrego powr€Wci€V po tajemniczej dwudniowej nieobecno€Tci. Nie bacz€Uc na obietnic€Q, €Re nigdy wi€Qcej nie b€Qdzie k€Vama€Ћ, obietnic€Q, kt€Wr€U wym€Wg€V na nim Asasello, !administrator zacz€U€V w€Va€Tnie od k€Vamstwa. Nie nale€Ry go wszak€Re os€Udza€Ћ za to zbyt surowo. Asasello przecie€R !zabroni€V mu k€Vama€Ћ i ur€Uga€Ћ przez telefon, a w przypadku, o kt€Wrym teraz mowa, administrator rozmawia€V nie korzystaj€Uc z po€Trednictwa aparatu telefonicznego. B€V€Udz€Uc wi€Qc oczyma Iwan !Sawieliewicz o€Twiadczy€V, €Re w czwartek samotnie zala€V si€Q w trupa w swoim gabinecie w Varietes, €Re potem poszed€V gdzie€T, a gdzie - tego nie pami€Qta, potem gdzie€T jeszczepi€V stark€Q, gdzie - nie pami€Qta, a jeszcze p€W€Њniej le€Ra€V gdzie€T pod p€Votem, a gdzie to by€Vo - tego r€Wwnie€R nie pami€Qta. Dopiero kiedy powiedziano mu, €Re swoim g€Vupim i nierozs€Udnym zachowaniem utrudnia prowadzenie €Tledztwa w wa€Rnej sprawie, w zwi€Uzku z czym, oczywi€Tcie, b€Qdzie musia€V ponie€T€Ћ konsekwencje, Warionucha zaszlocha€V i rozgl€Udaj€Uc si€Q dooko€Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBpй c`I ѓ ct`<Ў cз`ъ  c:a,> caA7>Ib!wyszepta€V dr€R€Ucym g€Vosem, €Rek€Vamie wy€V€Ucznie ze strachu przed zemst€U szajki, kt€Wra mia€Va go ju€R w swoich r€Qkach,i €Re on, administrator Warionucha, pragnie, prosi, b€Vaga, aby go zamkni€Qto w opancerzonej celi. - Tfu, do diab€Va! Poszaleli na punkcie tej opancerzonej celi! - mrukn€U€V jeden z prowadz€Ucych €Tledztwo. - Ci bandyci ogromnie ich nastraszyli - powiedzia€V ten, kt€Wry by€V u Iwana. Uspokoili Warionuch€Q, jak umieli, powiedzieli mu, €Re obroni€U go bez zamykania w "celi, i od razu wyja€Tni€Vo si€Q, €Re €Radnej starki pod €Radnym p€Votem nie pi€V, €Re bi€Vo go dw€Wch, jeden rudy, z k€Vem, a drugi gruby. - Ach, ten podobny do kota? - Tak, tak, tak - szepta€V ogl€Udaj€Uc si€Q co sekund€Q i zamieraj€Uc ze strachu administrator i dalej zeznawa€V szczeg€W€Vowo o tym, jak oko€Vo dw€Wch dni przebywa€V w mieszkaniu numer pi€Q€Ћdziesi€Utw charakterze wampira-nawigatora, kt€Wry omal nie sta€V si€Q przyczyn€U €Tmierci dyrektora Rimskiego. Tymczasem wprowadzono przywiezionego poci€Ugiem z Leningradu Rimskiego. Ale ten trz€Qs€Ucy si€Q ze strachu, posiwia€Vy i rozbity psychiczniestarzec, w kt€Wrym trudno by€Vopozna€Ћ dawnego dyrektora, za!nic nie chcia€V m€Wwi€Ћ prawdy i wykaza€V w tej mierze niespotykany up€Wr. Utrzymywa€V, €Re nie widzia€V €Radnej Helii za oknem noc€U w swoim gabinecie, podobnie jaknie widzia€V Warionuchy, tylko najzwyczajniej zrobi€Vo mu si€Q s€Vabo i w zamroczeniu wyjecha€V do Leningradu. Nie trzeba chyba dodawa€Ћ, €Re swoje zeznania chory dyrektor finansowy zako€Sczy€V pro€Tb€U ozamkni€Qcie go w opancerzonejceli. Annuszk€Q aresztowano w chwili, kiedy usi€Vowa€Va wr€Qczy€Ћ kasjerce w domu towarowym na Arbacie dziesi€Qciodolarowy banknot. Opowie€T€Ћ Annuszki o ludziach wylatuj€Ucych przez okno z domu na Sadowej i o z€Votej podk€Wwce, kt€Wr€U ona, Annuszka, jakoby podnios€Va z tym wy€V€Ucznie zamiarem, by okaza€Ћ j€U na milicji, wys€Vuchana zosta€Va uwa€Rnie. - Czy podk€Wwka by€Va rzeczywi€Tcie z€Vota i wysadzana brylantami? - zapytywano Annuszk€Q. - Co to, ja brylant€Ww nie widzia€Vam? - odpowiada€Va Annuszka. - Ale przecie€R on da€V wam, jakm€Wwicie, czerwonce? - Co to, ja czerwo€Sc€Ww nie widzia€Vam? - odpowiada€Va Annuszka. - No, a kiedy te czerwonce zamieni€Vy si€Q w dolary? - Nic nie wiem, jakie znowu dolary, €Radnych tam dolar€Ww nie widzia€Vam! - wrzaskliwie odpowiada€Va Annuszka. - Jeste€Tmy w swoim prawie! Dali nam nagrod€Q, a my za ni€U kupujemy perkal. - I zaraz, ju€Rzupe€Vnie od rzeczy, zacz€Q€Va gada€Ћ o tym, €Re ona nie odpowiada za administracj€Q, kt€Wra zapu€Tci€Va na czwartym %pi€Qtrze nieczyst€U si€V€Q, €Re ju€R wytrzyma€Ћ nie mo€Rna. Tu €Tledczy machn€U€V na Annuszk€Q obsadk€U, albowiem wszyscy ju€R mieli tego do€T€Ћ, wypisa€V jej przepustk€Q na zielonym papierku, po czym kuog€Wlnemu zadowoleniu Annuszka znikn€Q€Va z budynku. !Nast€Qpnie przedefilowa€Vo ca€Ve mn€Wstwo innych ludzi. W€Tr€Wd nich znajdowa€V si€Q r€Wwnie€R Miko€Vaj Iwanowicz, aresztowany wy€V€Ucznie z powodu g€Vupoty swojej zazdrosnej ma€V€Ronki, kt€Wra nad ranem zawiadomi€Va milicj€Q,"€Re jej m€U€R zagin€U€V. Miko€Vaj Iwanowicz niezbyt zadziwi€V €Tledczych, kiedy po€Vo€Ry€V na biurku b€Vaze€Sskie za€Twiadczenie stwierdzaj€Uce, €Re sp€Qdzi€V noc na balu u szatana. W swoich opowie€Tciach o tym, jak w powietrzu wi€Wz€V na grzbiecie nag€U s€Vu€R€Uc€U gdzie€T nad "rzek€Q, do k€Upieli, gdzie diabe€Vm€Wwi dobranoc, i o poprzedzaj€Ucej to wszystko historii z pojawieniem si€Q w oknie nagiej Ma€Vgorzaty, Miko€Vaj Iwanowicz nieco "rozmin€U€V si€Q z prawd€U. Tak na przyk€Vad, nie uzna€V za stosowne wspomnie€Ћ o tym, "jak to pojawi€V si€Q w sypialni z wyrzucon€U przez okno koszulk€U. Z jego s€V€Ww wynika€Vo, €Re Natasza wylecia€Va przez okno, dosiad€Vago i wywlok€Va hen, daleko za Moskw€Q... - Zmuszony by€Vem ust€Upi€Ћ przed przemoc€U i podporz€Udkowa€Ћ si€Q - zako€Sczy€V swoje opowiadanie Miko€Vaj Iwanowicz, po czym !poprosi€V, €Reby ani jedno s€Vowo!z tego, co m€Wwi€V, nie dotar€Vo do jego ma€V€Ronki. Przyobiecano mu to. Zeznanie Miko€Vaja Iwanowicza "pozwoli€Vo ustali€Ћ, €Re zar€Wwno Ma€Vgorzata, jak jej s€Vu€R€Uca Natasza znikn€Q€Vy bez najmniejszego €Tladu. Poczyniono odpowiednie kroki w celu odnalezienia obu kobiet.Tak wi€Qc sobotni poranek powita€Vo nie ustaj€Uce ani na sekund€Q €Tledztwo. Tymczasem na mie€Tcie powstawa€Vy i "rozprzestrzenia€Vy si€Q zupe€Vnie nieprawdopodobne pog€Voski, wkt€Wrych malutkie cz€Ustki prawdy przyozdabiano najwspanialszymi €Vgarstwami. Opowiadano, €Re w Varietes odby€V si€Q seans, po kt€Wrym dwa tysi€Uce widz€Ww wyskoczy€Vo na ulic€Q jak ich pan B€Wg stworzy€V, €Re wykryto na Sadowej drukarni€Q fa€Vszywych, zaczarowanych banknot€Ww, €Re jaka€T szajka porwa€Va pi€Qciu naczelnik€Ww z wydzia€Vu rozrywek, ale €Re milicja zaraz ich wszystkich odnalaz€Va, a tak€Re wiele jeszcze innych rzeczy, kt€Wrych si€Q nawet nie chce powtarza€Ћ. Tymczasem zbli€Ra€Va si€Q pora obiadowa, kiedy tam, gdzie prowadzono €Tledztwo, zadzwoni€V telefon. Dzwoniono z Sadowej, €Re przekl€Qte mieszkanie znowu daje oznaki €Rycia. Poinformowano, €Re w mieszkaniu kto€T otworzy€V okna, €Re dobiegaj€U stamt€Ud !d€Њwi€Qki pianina oraz €Tpiewy i €Re widziano w oknie czarnego kota siedz€Ucego na parapecie i wygrzewaj€Ucego si€Q w s€Vo€Scu. Oko€Vo godziny czwartej owegogor€Ucego popo€Vudnia spora grupa ubranych po cywilnemu m€Q€Rczyzn wysiad€Va z trzech samochod€Ww, Kt€Wre zatrzyma€Vy si€Q nieco przed domem 302-A na Sadowej. Ta du€Ra grupa podzieli€Va si€Q na dwie mniejsze, jedna z nich przez bram€Q i podw€Wrko skierowa€Va si€Q prosto na sz€Wst€U klatk€Q, druga natomiast otworzy€Va zabite zwykle gwo€Њdziami malutkie drzwi na kuchenne schody, po czym obie grupy r€W€Rnymi klatkami schodowymi pod€U€Ry€Vydo mieszkania numer pi€Q€Ћdziesi€Ut. Korowiow i Asasello - przy czym Korowiow by€V w swoim zwyk€Vym stroju, a bynajmniej nie w od€Twi€Qtnym fraku - siedzieli w€Va€Tnie w jadalni ko€Scz€Uc €Tniadanie. Woland swoim zwyczajem znajdowa€V si€Q w sypialni, a gdzie by€V kocur - nie wiadomo. Ale s€Udz€Uc po dobiegaj€Ucym z kuchni brz€Qku garnk€Ww mo€Rna by€Vo przypuszcza€Ћ, €Re Behemot znajduje si€Q w€Va€Tnie tam, swoim zwyczajem udaj€Uc g€Vupiego. - A co to za kroki na schodach? - zapyta€V Korowiow, zabawiaj€Uc si€Q €Vy€Reczk€U zanurzon€U w fili€Rance czarnej kawy. - Id€U nas zaaresztowa€Ћ - odpowiedzia€V Asasello i wychyli€V stopk€Q koniaku. "- Aa... no-no... - odrzek€V na to Korowiow. Tymczasem ci, kt€Wrzy szli od frontu, znale€Њli si€Q na pode€Tcie drugiego pi€Qtra. Tam jacy€T dwaj hydraulicy majstrowali przy harmonijce kaloryfera. Id€Ucy zamienili z hydraulikami znacz€Uce spojrzenia. - Wszyscy w domu - szepn€U€V jeden z hydraulik€Ww stukaj€Uc m€Votkiem po rurze. Wtedy ten, kt€Wry szed€V na czele grupy, niczego przed nikim nie ukrywaj€Uc wyj€U€V spod palta czarny mauzer, a drugi id€Ucy obok niego - wytrychy. W ogol€Q ci, kt€Wrzy zmierzali pod pi€Q€Ћdziesi€Uty, byli wyposa€Reni jak nale€Ry. Dwaj mieli w kieszeniach cienkie, jedwabne, €Vatwo rozwijaj€Uce si€Q sieci, inny mia€V arkan, jeszcze inny - maski z gazy i ampu€Vki z chloroformem. Najwy€Rej sekund€Q trwa€Vo otwieranie drzwi mieszkania !numer pi€Q€Ћdziesi€Ut i przybyli znale€Њli si€Q w przedpokoju, a w tej samej chwili trzasn€Q€Vy drzwi w kuchni, co oznacza€Vo,€Re druga grupa, !zabezpieczaj€Uca ty€Vy, r€Wwnie€Rprzyby€Va na czas. Tym razem, je€Reli nie ca€Vkowity, to pewien sukces by€V jednak oczywisty. Ludzie w mgnieniu oka rozbiegli si€Q powszystkich pokojach i nigdzie nikogo nie znale€Њli, ale w jadalni na stole wykryto resztki - wed€Vug wszelkich oznak przed chwil€U przerwanego - €Tniadania, a w salonie na gzymsie kominka obok kryszta€Vowej amfory siedzia€V ogromny czarny kot. Trzyma€V w €Vapach prymus. W kompletnym milczeniu przybyli do€T€Ћ d€Vugo kontemplowali tego kota. $- Ta-ak... rzeczywi€Tcie nie€Њle... - szepn€U€V jeden z nich. - Nikomu nie przeszkadzam, nikogo nie ruszam, reperuj€Q prymus - nie€Ryczliwie "powiedzia€V kot i nastroszy€V si€Q- poza tym uwa€Ram za sw€Wj obowi€Uzek uprzedzi€Ћ, €Re kot to zwierz€Q staro€Rytne i nietykalne. - Wyj€Utkowo czysta robota - szepn€U€V jeden z przyby€Vych, adrugi powiedzia€V g€Vo€Tno i wyra€Њnie: - No to, nietykalny kocie-brzuchom€Wwco, pozw€Wl no tutaj! &Sie€Ћ rozwin€Q€Va si€Q i €Tmign€Q€Va wpowietrze, ale ku zdumieniu wszystkich chybi€Va i z€Vowi€Va tylko dzban, kt€Wry natychmiast rozbi€V si€Q z brz€Qkiem. - Pud€Vo! - wrzasn€U€V kot. - Hurra! - i nagle, odstawiwszy prymus, wyszarpn€U€V zza plec€Ww brauning. B€Vyskawiczniewycelowa€V w najbli€Rej stoj€Ucego, ale nim zd€U€Ry€V wystrzeli€Ћ, z d€Voni tamtego zion€Q€Vo ogniem i wraz z hukiem wystrza€Vu z mauzera kot, wypuszczaj€Uc brauning i porzucaj€Uc prymus, klapn€U€V g€Vow€U na d€W€V z gzymsu na pod€Vog€Q. - Wszystko sko€Sczone - s€Vabym g€Vosem powiedzia€V kot i malowniczo u€Vo€Ry€V si€Q w czerwonej ka€Vu€Ry - odsu€Scie si€Q ode mnie na chwil€Q, pozw€Wlcie mi po€Regna€Ћ ten pad€W€V. O przyjacielu m€Wj, Asasello - wyj€Qcza€V kot !ociekaj€Uc krwi€U - gdzie€Re€T? -wykr€Qci€V gasn€Uce oczy w kierunku drzwi do jadalni - nieprzyszed€Ve€T mi z pomoc€U w chwili nier€Wwnej walki, opu€Tci€Ve€T biednego Behemota, zamieni€Ve€T go na setk€Q - co prawda bardzo dobrego - koniaku! C€W€R, niech moja €Tmier€Ћ spadnie na twoje sumienie, zapisuj€Q ci w testamencie m€Wj brauning... - Sie€Ћ, sie€Ћ, sie€Ћ... - niespokojnie zacz€Qto szepta€Ћ "dooko€Va kota. Ale sie€Ћ, diabe€V wie dlaczego, o co€T si€Q zaczepi€Va w kieszeni i za nic "nie mo€Rna jej by€Vo wyci€Ugn€U€Ћ.- Jedyne, co mo€Re uratowa€Ћ €Tmiertelnie rannego kota - odezwa€V si€Q kot - to male€Ski €Vyczek benzyny - i, wykorzystuj€Uc zamieszanie, przypi€U€V si€Q do okr€Ug€Vego otworu w prymusie i napi€V si€Q benzyny. Krew natychmiast przesta€Va si€Q s€Uczy€Ћ spod !jego lewej przedniej €Vapy... Kot"poderwa€V si€Q, €Rwawy i rze€Tki, porwa€V prymus pod pach€Q, €Tmign€U€V wraz z nim z powrotem na kominek, a stamt€Ud rozdzieraj€Uc tapety "wlaz€V na €Tcian€Q, mniej wi€Qcej po dw€Wch sekundach znalaz€V si€Q wysoko nad wszystkimi i zasiad€V na metalowym karniszu. Natychmiast d€Vonie wczepi€Vy si€Q w zas€Von€Q i zerwa€Vy j€U razem z karniszem, na skutek czego s€Vo€Sce wpad€Vo do mrocznego pokoju. Ale na ziemi€Q nie spad€V ani prymus, ani ozdrowia€Vy nagle kot-przechera. Nie rozstaj€Uc #si€Q z prymusem zdo€Va€V €Tmign€U€Ћw powietrzu i wskoczy€Ћ na wisz€Ucy na €Trodku pokoju €Ryrandol. "- Drabin€Q! - krzykn€Qli na dole. - Wyzywam na pojedynek - !wydziera€V si€Q kot przelatuj€Uc nad g€Vowami ludzi na rozhu€Ttanym €Ryrandolu, brauning znowu znalaz€V si€Q w jego €Vapach, prymus za€T kocurumie€Tci€V miedzy ramionami "€Ryrandola. Kot z€Vo€Ry€V si€Q do !strza€Vu i lataj€Uc jak wahad€Vo nad g€Vowami przyby€Vych otworzy€V do nich ogie€S. Huk zatrz€Us€V mieszkaniem. Na "pod€Vog€Q posypa€Vy si€Q odpryski !kryszta€Vu z €Ryrandola, p€Qk€Vo gwia€Њdzi€Tcie lustro na kominku, wzbi€Va si€Q chmura tynkowego py€Vu. po pod€Vodze skaka€Vy wystrzelone €Vuski, szyby w oknach pop€Qka€Vy, a zprzestrzelonego prymusa trysn€Q€Va benzyna. Ale strzelanina ta trwa€Va nied€Vugo i sama z siebie zacz€Q€Va przycicha€Ћ. Rzecz w tym, €Re ani kotu, ani przyby€Vym nie wyrz€Udzi€Va ona najmniejszej krzywdy. Nikt niezosta€V zabity, nikogo nawet nie zraniono. Wszyscy, w tym $r€Wwnie€R kot, byli cali i zdrowi...Kt€Wry€T z przyby€Vych, aby ostatecznie rzecz wyja€Tni€Ћ, !pi€Q€Ћ po kolei ku€V ulokowa€V w g€Vowie przekl€Qtego zwierzaka,kot w odpowiedzi dziarsko wystrzela€V ca€Vy magazynek i znowu to samo - €Radnego efektu. Kot hu€Tta€V si€Q na !coraz s€Vabiej si€Q ko€Vysz€Ucym €Ryrandolu dmuchaj€Uc, nie wiadomo po co, w luf€Q "brauninga i spluwaj€Uc na €Vap€Q. Na twarzach tych, kt€Wrzy w milczeniu stali na dole, pojawi€Vo si€Q niebywa€Ve zdumienie. To by€V jedyny, czy te€R jeden z jedynych, przypadek, kiedy strzelanina "zdawa€Va si€Q zupe€Vnie nie mie€Ћ nast€Qpstw. Mo€Rna by€Vo oczywi€Tcie przypu€Tci€Ћ, €Re brauning kota jest po prostu straszakiem, ale o mauzerach go€Tci tego w €Radnym ju€R razienie mo€Rna by€Vo powiedzie€Ћ. Pierwsza za€T rana kota - teraz ju€R, rzecz jasna, nie mo€Rna by€Vo mie€Ћ co do tego najmniejszych w€Utpliwo€Tci - nie by€Va niczym innym jak tylko wybiegiem, fortelem, ob€Vudnym €Twi€Sstwem, podobnie jak picie benzyny. Podj€Qto jeszcze jedn€U pr€Wb€Q schwytania kota. Ale rzucony arkan zahaczy€V o jedn€U z #€Rar€Wwek i €Ryrandol si€Q urwa€V. Wydawa€Vo si€Q, €Re uderzenie wstrz€Usn€Q€Vo murami ca€Vego domu, ale specjalnych korzy€Tcito nie przynios€Vo. Na obecnych"posypa€V si€Q gruz, kot za€T da€V olbrzymiego susa i wyl€Udowa€V wysoko pod sufitem na g€Wrnej kraw€Qdzi poz€Vacanej ramy wisz€Ucego nad kominkiem lustra. Nie zamierza€V nigdzie ucieka€Ћ, a nawet przeciwnie, siedz€Uc w miejscu wzgl€Qdnie bezpiecznym, przyst€Upi€V do jeszcze jednego przem€Wwienia.- Nie potrafi€Q sobie wyt€Vumaczy€Ћ - m€Wwi€V spod sufitu - dlaczego si€Q mnie tak €Њle traktuje... Ale oracj€Q kota ju€R po pierwszych jego s€Vowach przerwa€V niski, ci€Q€Rki g€Vos dobiegaj€Ucy nie wiadomo sk€Ud:- Co si€Q w tym mieszkaniu dzieje? Przeszkadzaj€U mi w pracy... Drugi g€Vos, nieprzyjemny, nosowy, odrzek€V: - A niech go diabli wezm€U, to oczywi€Tcie Behemot! Trzeci, skrzekliwy g€Vos powiedzia€V: - Messer! Sobota. S€Vo€Sce zachodzi. Czas na nas. - Prosz€Q mi wybaczy€Ћ, €Re nie !mog€Q d€Vu€Rej z wami gaw€Qdzi€Ћ - powiedzia€V kot z lustra. - Namnie czas. - I cisn€U€V swoim brauningiem w okno wybijaj€Uc !obie szyby. Nast€Qpnie chlusn€U€Vbenzyn€U i benzyna ta sama si€Qzapali€Va, wyrzucaj€Uc fal€Q p€Vomieni a€R pod sufit. Zapali€Vo si€Q jako€T niezwyczajnie szybko i ostro, tak nie pali si€Q nawet benzyna.Natychmiast zatli€Vy si€Q tapety, zap€Von€Q€Va zerwana stora na pod€Vodze, zadymi€Vy futryny powybijanych okien. "Kot zwin€U€V si€Q jak spr€Q€Ryna, !miaukn€U€V, skoczy€V z lustra na parapet i znikn€U€V za oknem razem ze swoim prymusem. Na #zewn€Utrz rozleg€Vy si€Q strza€Vy. Cz€Vowiek siedz€Ucy na drabinieprzeciwpo€Rarowej, na wysoko€Tci okien jubilerowej, ostrzela€V kota, kiedy ten przelatywa€V z parapetu na parapet w kierunku rynny w za€Vomie domu zbudowanego, jak to ju€R by€Vo powiedziane, w kszta€Vcie otwartego czworoboku. Po tej to rynnie kot wdrapa€V si€Q na dach. Tam, niestety r€Wwnie€R bez rezultatu, ostrzelali go ci, !kt€Wrzy strzegli komin€Ww, i kot przepad€V w zalewaj€Ucym miasto blasku zachodz€Ucego s€Vo€Sca. Tymczasem w mieszkaniu !zapali€V si€Q parkiet pod nogami obecnych i w ogniu, w tym miejscu, gdzie z szalbiercz€U "ran€U le€Ra€V kot, ukaza€V si€Q z minuty na minut€Q coraz bardziej si€Q materializuj€Ucy trup by€Vego barona Meigla z wyostrzonym podbr€Wdkiem, ze szklistymi oczyma. Nie by€Vo ju€R €Radnego sposobu, €Reby go wyci€Ugn€U€Ћ z p€Vomieni. Skacz€Uc po p€Von€Ucych klepkach parkietu, uderzaj€Uc r€Qkami po dymi€Ucych si€Q plecach i klapach przybysze wycofywali si€Q z salonu do gabinetu, do przedpokoju. Ci, kt€Wrzy znajdowali si€Q w sypialni i w sto€Vowym, wybiegli!przez korytarz. Ci, kt€Wrzy byli !w kuchni, r€Wwnie€R pop€Qdzili doprzedpokoju, Salon by€V ju€R pe€Ven p€Vomieni i dymu. Kto€T zd€U€Ry€V w biegu nakr€Qci€Ћ numer stra€Ry ogniowej i krzykn€U€V w s€Vuchawk€Q: - Sadowa 302-A! "Na d€Vu€Rej nie by€Vo mo€Rna si€Q "zatrzyma€Ћ. P€Vomie€S wychlusn€U€Vdo przedpokoju, nie by€Vo ju€R czym oddycha€Ћ. Skoro tylko z wybitych okien przekl€Qtego mieszkania wyskoczy€Vy pierwsze smu€Rki dymu, na podw€Wrzu rozleg€Vy si€Q rozpaczliwe okrzyki: - Pali si€Q! Pali si€Q! Po€Rar! W rozmaitych mieszkaniach w ca€Vym domu ludzie zacz€Qli krzycze€Ћ do s€Vuchawek: - Sadowa! Sadowa 302-A! W tym samym czasie, kiedy naSadowej us€Vyszano mro€R€Uce krew bicie dzwon€Ww na d€Vugich czerwonych samochodach, p€Qdz€Ucych tam ze wszystkich oddzia€V€Ww ooko€Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBЮ Ib ^Ъ c€Sb!( Л cЖb"уЖ cc#™!X c|c$ё,ќ cпc%э7ЇBd&”9 8€Udmiejskich, miotaj€Ucy si€Q po podw€Wrzu ludzie widzieli, jak zokien na czwartym pi€Qtrze wylecia€Vy wraz z dymem trzy ciemne, jak si€Q wydawa€Vo, m€Qskie sylwetki i jedna sylwetka nagiej kobiety. 28. Ostatnie przygody Korowiowa i Behemota Czy sylwetki te naprawd€Q wylecia€Vy przez okno, czy te€R tak si€Q tylko wydawa€Vo sparali€Rowanym ze strachu lokatorom nieszcz€Qsnego domuna Sadowej - trudno stwierdzi€Ћ z ca€Vkowit€U pewno€Tci€U. Je€Reli za€T by€Vy tam, to r€Wwnie€R nikt nie wie, dok€Ud si€Q uda€Vy wprost z p€Von€Ucego mieszkania. Nie mo€Remy te€R stwierdzi€Ћ, gdzie si€Q rozdzieli€Vy, wiemy natomiast, €Re mniej wi€Qcej po kwadransie Behemot i Korowiow znale€Њli si€Q ju€R na bulwarze, akurat przed domemciotki Gribojedowa. Korowiow zatrzyma€V si€Q przy ogrodzeniu i powiedzia€V: - Ba! Przecie€R to dom pisarzy! Wiesz, Behemocie, s€Vysza€Vem o tym domu bardzo wiele dobrego, bardzo wiele pochlebnych opinii. Zwr€W€Ћ na ten dom uwag€Q, m€Wj przyjacielu. A€R przyjemnie pomy€Tle€Ћ, €Re pod tym dachem wzbiera i dojrzewa ca€Vy ocean talent€Ww. - Jak ananasy w oran€Reriach! - powiedzia€V Behemot i, aby dok€Vadniej obejrze€Ћ kremowy dom z kolumienkami, wlaz€V na betonow€U podmur€Wwk€Q €Relaznych sztachet. - Masz ca€Vkowit€U racj€Q - zgodzi€V si€Q ze swoim nieod€V€Ucznym kole€Rk€U Korowiow - i s€Vodka zgroza €Tciska serce, kiedy pomy€Tlisz sobie, €Re w tym domu dojrzewa teraz przysz€Vy autor!€XDon Kichota€Y albo €XFausta€Y, albo, niech mnie diabli wezm€U,€XMartwych dusz€Y! Co? - A€R strach pomy€Tle€Ћ - potwierdzi€V Behemot. - Tak - m€Wwi€V dalej Korowiow - zdumiewaj€Ucych rzeczy mo€Rna oczekiwa€Ћ z cieplarni tego domu, jednocz€Ucego pod swoim dachem kilka tysi€Qcy pracowitych strace€Sc€Ww, kt€Wrzy postanowili ca€Ve swoje €Rycie po€Twi€Qci€Ћ s€Vu€Rbom Melpomeny, Polihymnii i Talii. Czy wyobra€Rasz sobie, jaki podniesie si€Q rwetes, kiedy kt€Wry€T z nich na pocz€Utek ofiaruje czytelnikom €XRewizora€Y albo, w najgorszym razie, €XEugeniusza Oniegina€Y! - Ale, ale - zasi€Qgn€U€V informacji Behemot przesuwaj€Uc swoja okr€Ug€V€U g€Vow€Q przez otw€Wr w ogrodzeniu - co oni tam robi€U na werandzie? - Jedz€U obiad - wyja€Tni€V Korowiow - do wszystkiego, co ju€R zosta€Vo powiedziane, dodam jeszcze, m€Wj drogi, €Re mie€Tci si€Q tu zupe€Vnie nie najgorsza i niedroga restauracja. A ja, jak ka€Rdy !turysta przed dalek€U podr€W€R€U,odczuwam nieprzepart€U #ochot€Q, aby co€T zje€T€Ћ i wypi€Ћ du€Re zimne piwo. !- I ja r€Wwnie€R - odpowiedzia€V Behemot i obydwaj szubrawcy pomaszerowali wyasfaltowan€U !€Tcie€Rk€U wprost na werand€Q nieprzeczuwaj€Ucej gro€R€Ucego nieszcz€Q€Tcia restauracji. Blada i znudzona obywatelka wbia€Vych skarpetkach i w r€Wwnie bia€Vym bereciku z pomponem siedzia€Va na gi€Qtym fotelu w k€Ucie przy wej€Tciu nawerand€Q, w tym miejscu, gdzie w zieleni €Rywop€Votu widnia€Vo wej€Tcie. Przed obywatelk€U na zwyczajnym kuchennym stole !le€Ra€Va gruba ksi€Qga z gatunku kancelaryjnych, do kt€Wrej obywatelka owa z nieznanego powodu wpisywa€Va wszystkich wchodz€Ucych do restauracji. !Ta w€Va€Tnie obywatelka stan€Q€Vana drodze Korowiowa i Behemota. - Prosz€Q okaza€Ћ legitymacje! -powiedzia€Va patrz€Uc ze zdziwieniem na binokle Korowiowa jak r€Wwnie€R na prymus Behemota oraz na rozdarty r€Qkaw tego ostatniego. - Tysi€Uckrotnie przepraszam, jakie legitymacje? - zapyta€V zdziwiony Korowiow. - Panowie jeste€Tcie pisarzami?- teraz z kolei pyta€Va obywatelka. - Bez w€Utpienia - z godno€Tci€Uodpowiedzia€V Korowiow. - Prosz€U okaza€Ћ legitymacje -powt€Wrzy€Va obywatelka. !- €­licznotko moja... - zacz€U€V tkliwie Korowiow. - Nie jestem €Tlicznotk€U - przerwa€Va mu obywatelka. - O, jak€Re tego €Ra€Vuj€Q - rozczarowanym g€Vosem powiedzia€V Korowiow, a nast€Qpnie m€Wwi€V dalej. - No "c€W€R, je€Tli pani sobie tego nie €Ryczy, to nie musi pani by€Ћ "€Tlicznotk€U, chocia€R by€Voby to nader przyjemne. Wi€Qc, €Reby upewni€Ћ si€Q, €Re Dostojewski jest pisarzem, nale€Ry od niego€R€Uda€Ћ okazania legitymacji? Niech€Re pani we€Њmie dowolne pi€Q€Ћ stron pierwszej lepszej jego powie€Tci, a przekona si€Q pani, €Re ma pani do czynienia z pisarzem. Zreszt€U przypuszczam, €Re Dostojewski!w og€Wle €Radnej legitymacji nie mia€V! A ty jak my€Tlisz? - Korowiow zwr€Wci€V si€Q do Behemota. "- Za€Vo€R€Q si€Q, €Re nie mia€V - odpowiedzia€V tamten, postawi€Vprymus na stole obok ksi€Qgi i wytar€V r€Qk€U pot z usmolonego czo€Va. - Ale pan nie jest Dostojewskim - powiedzia€Va zbijana z tropu przez Koro wiowa obywatelka. - Sk€Ud to mo€Rna wiedzie€Ћ, sk€Ud to mo€Rna wiedzie€Ћ - odrzek€V Korowiow. - Dostojewski umar€V - powiedzia€Va obywatelka, ale jako€T niezbyt pewnie. "- Protestuj€Q! - gor€Uco zawo€Va€VBehemot. - Dostojewski jest nie€Tmiertelny! - Prosz€Q okaza€Ћ legitymacje, obywatele - powiedzia€Va obywatelka. - Na lito€T€Ћ, przecie€R to zaczyna by€Ћ €Tmieszne, koniec ko€Sc€Ww! - nie poddawa€V si€Q Korowiow. - Pisarz jest pisarzem, poniewa€R pisze, a bynajmniej nie dlatego, €Re ma legitymacj€Q. Sk€Ud pani mo€Re wiedzie€Ћ, jakie wizje rodz€U si€Q w mojej g€Vowie? Albo w tejoto g€Vowie? - i wskaza€V na g€Vow€Q Behemota, kt€Wry natychmiast zdj€U€V czapk€Q, jakby po to, aby u€Vatwi€Ћ obywatelce dok€Vadniejsze obejrzenie jego €Vba! "- Prosz€Q nie sta€Ћ w przej€Tciu, obywatele - powiedzia€Va ju€R troch€Q nerwowo. Korowiow i Behemot odsun€Qli si€Q i przepu€Tcili jakiego€T pisarza w szarym garniturze i bia€Vej letniej koszuli, bez krawata, z gazet€U pod pach€U. #Pisarz przyja€Њnie skin€U€V g€Vow€Uobywatelce, postawi€V w podsuni€Qtej mu ksi€Qdze jaki€T zakr€Qtas i pomaszerowa€V na werand€Q. - Niestety, nie mam, nie mam - smutnie powiedzia€V Korowiow- tylko jemu dostanie si€Q €Ww lodowaty kufel piwa, o kt€Wrym tak marzyli€Tmy my, biedni pielgrzymi. Sytuacja nasza jestnie€Vatwa, smutna, i nie wiem, co mam pocz€U€Ћ. Behemot za€T tylko bole€Tciwie &roz€Vo€Ry€V r€Qce i w€Vo€Ry€V czapk€Q %na okr€Ug€V€U g€Vow€Q, poro€Tni€Qt€U g€Qstym w€Vosem, !przypominaj€Ucym koci€U sier€T€Ћ.W tym momencie nad g€Vow€U obywatelki zabrzmia€V "nieg€Vo€Tny, lecz w€Vadczy g€Vos. - Zofio Paw€Vowna, prosz€Q przepu€Tci€Ћ. Obywatelka z ksi€Qg€U zdumia€Vasi€Q. W zieleni €Rywop€Votu pojawi€V si€Q €Tnie€Rny frakowy !gors i przyci€Qta w klin br€Wdka flibustiera. Pirat €Ryczliwie spogl€Uda€V na dw€Wch podejrzanych oberwa€Sc€Ww i cowi€Qcej, wykonywa€V zapraszaj€Uce gesty. AutorytetArchibalda Archibaldowicza posiada€V swoj€U wag€Q na terenie restauracji, kt€Wr€U zarz€Udza€V, wi€Qc Zofia Paw€Vowna pokornie zapyta€Va Korowiowa: - Pa€Sskie nazwisko? - Panajew - uprzejmie odpowiedzia€V tamten. Obywatelka zapisa€Va to nazwisko i podnios€Va pytaj€Ucespojrzenie na Behemota. - Skabiczewski - zapiszcza€V Behemot, nie wiadomo dlaczego wskazuj€Uc na sw€Wj prymus. Zofia Pawlowna zapisa€Va r€Wwnie€R i to nazwisko, po czym podsun€Q€Va #ksi€Qg€Q go€Tciom, aby z€Vo€Ryli w niej swe podpisy. Korowiow naprzeciw nazwiska €XPanajew€Y napisa€V €XSkabiczewski€Y, a Behemot naprzeciw €XSkabiczewskiego€Y napisa€V €XPanajew€Y. Archibald Archibaldowicz wprawi€V Zofi€Q Paw€Vown€U w kompletne os€Vupienie - z uwodzicielskim u€Tmiechem poprowadzi€V go€Tci do najlepszego stolika na przeciwleg€Vym ko€Scu werandy,w miejsce najbardziej zacienione, do stolika, przy kt€Wrym w szparze zieleni !weso€Vo iskrzy€Vo si€Q s€Vo€Sce. Zofia Paw€Vowna natomiast mrugaj€Uc ze zdumienia d€Vugo studiowa€Va dziwne podpisy, kt€Wre niespodziewani go€Tcie z€Vo€Ryli w jej ksi€Qdze. W nie mniejsze zdumienie ni€R Zofi€Q Paw€Vowne Archibald Archibaldowicz wprawi€V kelner€Ww. Osobi€Tcie bowiem odsun€U€V krzes€Vo stolika zapraszaj€Uc Korowiowa, €Reby usiad€V, do jednego mrugn€U€V, do drugiego co€T szepn€U€V i !dwaj kelnerzy zakrz€Utn€Qli si€Q ko€Vo nowych go€Tci, jeden za€T z tych go€Tci postawi€V sw€Wj prymus na pod€Vodze obok porudzia€Vego buta. B€Vyskawicznie znik€Va ze stolika stara poplamiona czym€T €R€W€Vtym serweta, wzlecia€Va w powietrze z chrz€Qstem krochmalu inna, bia€Va, jak turban beduina, czysta, a pirat ju€R naszeptywa€V cicho i z uczuciem w samo ucho Korowiowa: - Co panowie racz€U zam€Wwi€Ћ? Mamy nadzwyczajnego jesiotra... wydar€Vem go zjazdowi architekt€Ww... - Niech nam pan... e... da w og€Wle zak€Uski... e... - dobrodusznie zamrucza€V Korowiow rozwalaj€Uc si€Q na krze€Tle. - Rozumiem - znacz€Uco przymykaj€Uc oczy odpowiedzia€V Archibald Archibaldowicz. Kiedy kelnerzy zobaczyli, jak traktuje nader w€Utpliwych go€Tci kierownik restauracji, opu€Tci€Vy ich wszelkie podejrzenia i powa€Rnie wzi€Qli si€Q do roboty. Jeden ju€R podawa€V zapa€Vk€Q Behemotowi, !kt€Wry wsadzi€V w€Va€Tnie do ust wyci€Ugni€Qty z kieszeni niedopa€Vek, drugi podbieg€V podzwaniaj€Uc zielonym szk€Vem i ju€R ustawia€V przy nakryciach#kieliszki, kieliszeczki i literatki o cieniutkich €Tciankach, te, z kt€Wrych tak znakomicie pija si€Q narzan pod markiza... nie, wybiegaj€Uc naprz€Wd powiemy !raczej - pija€Vo si€Q narzan pod markiz€U niezapomnianej werandy w Gribojedowie. "- Mog€Q poleci€Ћ pier€T jarz€Ubka - melodyjnie pomrukiwa€V !Archibald Archibaldowicz. Go€T€Ћ w p€Qkni€Qtych binoklach ca€Vkowicie zaaprobowa€V propozycj€Q dow€Wdcy brygu i spogl€Uda€V na niego przychylnieprzez bezu€Ryteczne szkie€Vko. Spo€Rywaj€Ucy obiad przy s€Usiednim stoliku prozaik Pietrakow -Suchowiej wraz z ma€V€Ronk€U, kt€Wra w€Va€Tnie ko€Sczy€Va wieprzow€U escalope,z w€Va€Tciw€U wszystkim pisarzom spostrzegawczo€Tci€U zauwa€Ry€V starania Archibalda Archibaldowicza i bardzo, ale to bardzo si€Q zdziwi€V. A jego €Rona, dama nad wyraz czcigodna, nawet zrobi€Va si€Q zazdrosna o pirata i nawet "zadzwoni€Va €Vy€Reczk€U - c€W€R toma znaczy€Ћ? Jak d€Vugo jeszcze mamy czeka€Ћ? Kiedy€R wreszcie podadz€U te lody? Co to za porz€Udki? Flibustier pos€Va€V Pietrakowej uwodzicielski u€Tmiech i kelnera, sam wszak€Re nie opu€Tci€V swych drogich go€Tci. !Ach, jak€Re m€Udry by€V ArchibaldArchibaldowicz! A jaki spostrzegawczy! Chyba nawet nie mniej ni€R sami pisarze! !S€Vysza€V i o seansie w Varietes,i o wielu innych wydarzeniach ostatnich dni, i nie pu€Tci€V mimo uszu s€Vowa €Xkraciasty€Y !ani s€Vowa €Xkot€Y. Od razu si€Q #domy€Tli€V, kim s€U jego go€Tcie. Askoro si€Q domy€Tli€V, to oczywi€Tcie wola€V im si€Q nie nara€Ra€Ћ. A ta Zofia Paw€Vowna - dobra sobie! Trzeba umie€Ћ "co€T takiego wymy€Tli€Ћ - broni€Ћ tej dw€Wjce wst€Qpu na werand€Q! Ale w€Va€Tciwie czego mo€Rna od niej wymaga€Ћ!... !Wynio€Tle grzebi€Uc €Vy€Reczk€U wtopniej€Ucych lodach €Tmietankowych Pietrakowa z niezadowoleniem obserwowa€Va,jak stolik przed tymi dwoma przebranymi za strachy na wr€Wble niby na skinienie czarnoksi€Q€Rnika obrasta smakowito€Tciami. Wymyte, skrz€Uce si€Q kroplami wody "li€Tcie sa€Vaty ju€R wystawa€Vy z salaterki ze €Twie€Rutkim kawiorem, jeszcze chwila i na specjalnie przystawionym, oddzielnym stoliku pojawi€Vo sit; zapotnia€Ve srebrne wiaderko... Dopiero przekonawszy si€Q, €Re wszystko zosta€Vo wykonane jak nale€Ry, dopiero w€Wwczas, kiedy w d€Voniach kelner€Ww nadlecia€Va przykryta patelnia, na kt€Wrej co€T powarkiwa€Vo, Archibald Archibaldowicz !pozwoli€V sobie opu€Tci€Ћ dw€Wch zagadkowych go€Tci, i to te€R dopiero wtedy, kiedy im szepn€U€V: - Prosz€Q mi wybaczy€Ћ! Ja na "minutk€Q! Osobi€Tcie przypilnuj€Q jarz€Ubk€Ww! $Oddali€V si€Q od stolika i znikn€U€V!na zapleczu. Je€Reli jakikolwiek !obserwator m€Wg€Vby prze€Tledzi€Ћdalsze poczynania pirata, poczynania te niew€Utpliwie wyda€Vyby mu si€Q nieco zagadkowe. Szef nie uda€V si€Q bynajmniej do kuchni, aby dopilnowa€Ћ jarz€Ubk€Ww - uda€V si€Q do restauracyjnej spi€Rarni. Otworzy€V j€U w€Vasnym kluczem,zamkn€U€V si€Q w niej od wewn€Utrz, ostro€Rnie, €Reby niezabrudzi€Ћ mankiet€Ww, wyj€U€V ze skrzyni z lodem dwa pot€Q€Rne w€Qdzone jesiotry, zawin€U€V je w gazety, pedantycznie przewi€Uza€V sznurkiem i od€Vo€Ry€V na bok. Nast€Qpnie w s€Usiednim pokoju sprawdzi€V, czy znajduje si€Q naswoim miejscu jego kapelusz oraz letni p€Vaszcz na jedwabnej podszewce i dopiero wtedy skierowa€V si€Q dokuchni, gdzie kucharz starannie przygotowywa€V obiecane go€Tciom jarz€Ubki. Nale€Ry tu powiedzie€Ћ, €Re w tym, co robi€V Archibald Archibaldowicz, nie by€Vo nic zagadkowego ani dziwacznego, i tylko nader powierzchowny obserwator m€Wg€Vby uzna€Ћ jego poczynaniaza dziwne. Post€Qpowanie Archibalda Archibaldowicza by€Vo logicznym nast€Qpstwem wszystkiego, co dzia€Vo si€Q poprzednio. Znajomo€T€Ћ ostatnich wydarze€S, a przede wszystkim fenomenalna intuicja podpowiada€Vy kierownikowi restauracji Gribojedowa, €Re obiad jego !dw€Wch go€Tci b€Qdzie by€Ћ mo€Re obfity i wystawny, lecz niezmiernie kr€Wtko potrwa. Intuicja, kt€Wra jeszcze nigdy nie zawiod€Va flibustiera, nie zawiod€Va go r€Wwnie€R tym razem. W tej samej chwili, kiedy Korowiow i Behemot tr€Ucali si€Qdrugim ju€R kieliszkiem wspania€Vej, zimnej, podw€Wjnie destylowanej moskiewskiej w€Wdki, z zaplecza restauracji szybkim krokiem wyszli trzej "m€Q€Rczy€Њni mocno €Tci€Tni€Qci w talii pasami, w sztylpach, z rewolwerami w d€Voniach. Id€Ucy na przedzie krzykn€U€V d€Њwi€Qcznie i przera€Raj€Uco: !- Nie rusza€Ћ si€Q z miejsc! - i wszyscy trzej otworzyli na werandzie ogie€S celuj€Uc w g€Vowy Behemota i Korowiowa. Obaj ostrzeliwani natychmiast "rozp€Vyn€Qli si€Q w powietrzu, a zprymusa trysn€U€V prosto w markiz€Q s€Vup ognia. Jak gdyby rozwarta paszcza o czarnych brzegach pojawi€Va si€Q w p€V€Wtnie i zacz€Q€Va si€Q rozpe€Vza€Ћ na wszystkie strony.#Ogie€S przedar€V si€Q przez ni€U i wzbi€V si€Q a€R do samego dachu domu Gribojedowa. Le€R€Uce na oknie w pokoju redakcji na pierwszym pi€Qtrze teczki z papierami nagle si€Q zapali€Vy, "od nich zaj€Q€Va si€Q zas€Vona, a wtedy ogie€S buzuj€Uc, jak gdyby go kto€T rozdmuchiwa€V, s€Vupami ruszy€V w g€V€Ub ciotczynego domu. W kilka sekund p€W€Њniej wyasfaltowanymi €Tcie€Rkami prowadz€Ucymi do sztachet bulwaru, sk€Ud w €Trod€Q wieczorem przyszed€V nie znajduj€Ucy u nikogo zrozumienia pierwszy zwiastunnieszcz€Q€Tcia, poeta Iwan Bezdomny, biegli oderwani od obiadu pisarze, Zofia Paw€Vowna, Pietrakowa, Pietrakow. Wyszed€Vszy zawczasu bocznymi drzwiami Archibald Archibaldowicz nigdzie nie uciekaj€Uc i nigdzie si€Q nie €Tpiesz€Uc, jak kapitan, kt€Wry ostatni opuszcza pok€Vad p€Von€Ucego brygu, sta€V spokojnie w swoim letnim p€Vaszczu na jedwabnej podszewce, trzymaj€Uc pod pach€U dwa jesiotrowe polana. 29. Przes€Udzone zostaj€U losy mistrza i Ma€Vgorzaty O zachodzie s€Vo€Sca, wysoko ponad miastem, na tarasie jednego z najpi€Qkniejszych budynk€Ww Moskwy, budynku wzniesionego przed stu "pi€Q€Ћdziesi€Qcioma mniej wi€Qcej !laty, znajdowa€Vo si€Q ich dw€Wch - Woland i Asasello. Z do€Vu, z ulicy nie mo€Rna ich by€Vo zobaczy€Ћ, poniewa€R przed niepo€R€Udanym spojrzeniem os€Vania€Va ich balustrada ozdobiona gipsowymi wazami i gipsowym kwieciem. Ale oni widzieli prawie ca€Ve miasto. Woland ubrany w swoj€U czarn€U chlamid€Q siedzia€V na sk€Vadanym taborecie. D€Vuga i szeroka jego szpada wetkni€Qta ostrzem w szpar€Q mi€Qdzy dwiema obluzowanymi p€Vytami tarasu, stercza€Va pionowo, tak €Re powsta€V zegars€Voneczny. Cie€S szpady wyd€Vu€Ra€V si€Q powoli acz nieub€Vaganie, podpe€Vza€V ku czarnym trzewikom na nogach szatana. Wspar€Vszy na pi€Q€Tci tr€Wjk€Utny podbr€Wdek, podwin€Uwszy nog€Q skurczony na taborecie Woland patrzy€V nieustannie na nieogarnione skupisko pa€Vac€Ww, wielopi€Qtrowych dom€Ww i malutkich, skazanych na rozbi€Wrk€Q ruder. Asasello, kt€Wry zrzuci€V sw€Wj wsp€W€Vczesny str€Wj, czyli marynark€Q, melonik i lakierki, podobnie jak Woland ubrany wczer€S sta€V bez ruchu nie opodal swego w€Vadcy i podobnie jak on nie spuszcza€V miasta z oczu. Ale nagle co€T kaza€Vo Wolandowi zwr€Wci€Ћ uwag€Q na okr€Ug€V€U wie€R€Q, znajduj€Uc€U si€Q za nim, na dachu. Z muru tej wie€Ry wychyn€U€V obdarty, umazany glin€U pos€Qpny czarnobrody cz€Vowiek w chitonie i w sanda€Vach w€Vasnej roboty. ko€Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk'p) cd(™ D№d)ДO c€4e*\ c—e+_) cњe,o4ё c]f- Ba! - zawo€Va€V Woland patrz€Uc na przybysza z ironicznym u€Tmieszkiem. - Wszystkiego si€Q mog€Vem spodziewa€Ћ, tylko nie ciebie! Co ci€Q sprowadza, nieproszony go€Tciu? - Przyby€Vem do ciebie, duchu z€Va i w€Vadco cieni - odpar€V przybysz, nieprzyja€Њnie patrz€Uc spode €Vba na Wolanda. - Skoro przyby€Ve€T do mnie, to dlaczego mnie nie pozdrowi€Ve€T,by€Vy poborco podatk€Ww? - surowo powiedzia€V Woland. - Bo nie €Rycz€Q ci dobrze, wcale nie chc€Q, €Reby ci si€Q dobrze wiod€Vo - hardo odpowiedzia€V mu przybysz. !- B€Qdziesz si€Q jednak musia€V ztym pogodzi€Ћ - odpar€V na to Woland i u€Tmiech wykrzywi€V mu twarz. - Zaledwie€T si€Q zjawi€V na dachu, a ju€R paln€U€Ve€T g€Vupstwo. Chcesz wiedzie€Ћ, na czym ono polega?Na intonacji twego g€Vosu. To, "co powiedzia€Ve€T, powiedzia€Ve€T w spos€Wb zdaj€Ucy si€Q €Twiadczy€Ћ, €Re nie uznajesz cieni ani z€Va. B€Ud€Њ tak !uprzejmy i spr€Wbuj przemy€Tle€Ћ nast€Qpuj€Ucy problem - na co by si€Q zda€Vo twoje dobro, "gdyby nie istnia€Vo z€Vo i jak by wygl€Uda€Va ziemia, gdyby z niejznikn€Q€Vy cienie? Przecie€R cienie rzucaj€U przedmioty i ludzie. Oto cie€S mojej szpady. !Ale s€U r€Wwnie€R cienie drzew i cienie istot €Rywych. A mo€Re chcesz z€Vupi€Ћ ca€V€U kul€Q ziemsk€U, usuwaj€Uc z jej powierzchni wszystkie drzewa i wszystko, co €Ryje, poniewa€R!masz tak€U fantazj€Q, €Reby si€Q napawa€Ћ niezm€Ucon€U !€Twiat€Vo€Tci€U? Jeste€T g€Vupi. - Nie zamierzam z tob€U dyskutowa€Ћ, stary sofisto - odpar€V Mateusz Lewita. - Nie mo€Resz ze mn€U dyskutowa€Ћ z powodu, o kt€Wrym ju€R wspomnia€Vem - albowiem jeste€T g€Vupi - odpowiedzia€V Woland i zapyta€V:- No, m€Ww kr€Wtko i nie zawracaj mi g€Vowy. Po co€T tu przyszed€V? - On mnie przysy€Va. - C€W€R ci poleci€V przekaza€Ћ, niewolniku? - Nie jestem niewolnikiem - odpowiedzia€V coraz bardziej rozw€Tcieczony Mateusz Lewita. - Jestem jego uczniem.- M€Wwimy, jak zawsze, !r€W€Rnymi j€Qzykami - powiedzia€VWoland. - Ale rzeczy, o kt€Wrych m€Wwimy, nie ulegn€U odtego zmianie, prawda? - On przeczyta€V utw€Wr mistrza- zacz€U€V m€Wwi€Ћ Mateusz Lewita - i prosi ci€Q, aby€T zabra€V mistrza do siebie i w nagrod€Q obdarzy€V go spokojem.Czy€R trudno ci to uczyni€Ћ, duchu z€Va? - Nic dla mnie nie jest trudne - odpowiedzia€V Woland - i ty otym dobrze wiesz. - Milcza€V przez chwil€Q, po czym doda€V: -A dlaczego nie we€Њmiecie go do siebie, w €Twiat€Vo€T€Ћ? - On nie zas€Vu€Ry€V na !€Twiat€Vo€T€Ћ, on zas€Vu€Ry€V na spok€Wj - ze smutkiem powiedzia€V Lewita. - Mo€Resz powiedzie€Ћ, €Re zostanie to zrobione - odpowiedzia€V Woland i doda€V, !a oko mu przy tym b€Vysn€Q€Vo: - I opu€T€Ћ mnie natychmiast. - On prosi, aby€Tcie zabrali !tak€Re t€Q, kt€Wra go kocha€Va i kt€Wra przez niego cierpia€Va - po raz pierwszy Lewita zwr€Wci€Vsi€Q do Wolanda b€Vagalnie. - Gdyby nie ty, nigdy by€Tmy na to nie wpadli. Odejd€Њ. I Mateusz Lewita znikn€U€V, !Woland za€T przywo€Va€V Asasella i rozkaza€V mu: - Le€Ћ do nich i za€Vatw wszystko. - Asasello opu€Tci€V taras i Woland zosta€V sam. !Ale samotno€T€Ћ jego nie trwa€Va #d€Vugo. Da€V si€Q s€Vysze€Ћ stukot but€Ww po p€Vytach tarasu i o€Rywione glosy i przed Wolandem stan€Qli Korowiow i Behemot. Ale teraz grubas nie mia€V ze sob€U prymusa, ob€Vadowany by€V innymi przedmiotami. A wi€Qc pod pach€U trzyma€V niedu€Ry landszafcik w poz€Vacanej ramie, przez rami€Q przerzuci€V na wp€W€V spalony fartuch kucharski, w drugim za€T r€Qku trzyma€V ca€Vego €Vososia w sk€Wrze i z ogonem. I od Korowiowa, i od Behemota zalatywa€Vo spalenizn€U, fizjonomia Behemota by€Va usmarowana sadzami, czapk€Q za€T mia€V mocno nadpalon€U. - Salute, messer! - zawrzasn€Q€Va niepoprawna parka, a Behemot pomacha€V €Vososiem. - Dobrzy€Tcie - powiedzia€V Woland. - W ka€Rdym razie przybyli€Tmy,messer - meldowa€V Korowiow -i czekamy na twoje rozkazy. Woland wsta€V z taboretu, podszed€V do balustrady i d€Vugo, w milczeniu, samotnie, odwr€Wcony plecami do swojej €Twity patrzy€V w dal. Potem zawr€Wci€V, znowu zasiad€V na taborecie i powiedzia€V: - Nie mam dla was €Radnych !polece€S, zrobili€Tcie wszystko, "co€Tcie mogli zrobi€Ћ, i na razie nie b€Qdziecie mi potrzebni. Mo€Recie odpocz€U€Ћ. Zaraz nadci€Ugnie burza i ruszymy w drog€Q. - €­wietnie, messer - odpowiedzia€Vy te dwa b€Vazny i znikn€Q€Vy k€Qdy€T za kr€Ug€V€U !wie€Ryczk€U znajduj€Uc€U si€Q na €Trodku tarasu. !Burza, o kt€Wrej m€Wwi€V Woland, wzbiera€Va ju€R na widnokr€Qgu. Czarna chmura wyd€Њwign€Q€Va si€Q na zachodzie i przeci€Q€Va s€Vo€Sce w po€Vowie. Potem !przes€Voni€Va je ca€Vkowicie. Na #tarasie zrobi€Vo si€Q ch€Vodniej, anieco p€W€Њniej zapad€Vy ciemno€Tci. 30. Czas ju€R! Czas! Wesz - m€Wwi€Va Ma€Vgorzata - wczoraj wieczorem, kiedy #zasn€U€Ve€T, ja w€Va€Tnie czyta€Vamo ciemno€Tciach, kt€Wre nadci€Ugn€Q€Vy znad Morza #€­r€Wdziemnego... i te idole, ach, te z€Vote idole! Nie wiem, czemu przez ca€Vy czas one mi nie daj€U spokoju. Wydaje mi #si€Q, €Re i teraz b€Qdzie pada€Vo. Czujesz, jak si€Q och€Vodzi€Vo? - Wszystko to jest bardzo €Vadne i bardzo mi€Ve - odpowiedzia€V mistrz, pal€Uc i !rozganiaj€Uc d€Voni€U dym - i te idole, b€Wg z nimi... ale doprawdy nie wiem, co b€Qdzie dalej! Rozmowa ta odbywa€Va si€Q o zachodzie s€Vo€Sca, wtedy w€Va€Tnie, kiedy na tarasie u Wolanda pojawi€V si€Q Mateusz Lewita. Okienko sutereny sta€Vootworem i gdyby kto€T w nie #zajrza€V, zdumia€Vby si€Q, €Re tak dziwnie wygl€Udali rozmawiaj€Ucy. Ma€Vgorzata mia€Va na sobie czarny p€Vaszcz narzucony wprost na go€Ve !cia€Vo, mistrz za€T ubrany by€V w#swoj€U szpitaln€U pi€Ram€Q. Sta€Vo !si€Q tak dlatego, €Re Ma€Vgorzatados€Vownie nie mia€Va co na siebie w€Vo€Ry€Ћ, wszystkie jej rzeczy zosta€Vy bowiem w willi,i chocia€R do willi tej by€Vo bardzo blisko, oczywi€Tcie nawet nie mog€Vo by€Ћ mowy o tym, €Reby tam i€T€Ћ i zabra€Ћ rzeczy. Mistrz za€T, kt€Wrego wszystkie ubrania by€Vy w szafie, jakby nigdzie nie "wje€Rd€Ra€V, po prostu nie chcia€Vsi€Q ubra€Ћ t€Vumacz€Uc !Ma€Vgorzacie, €Re tylko patrze€Ћ,a zacznie si€Q znowu jakie€T nadprzyrodzone szale€Sstwo. Coprawda by€V ogolony po raz pierwszy od tamtej jesiennej nocy (w klinice przystrzygano mu tylko br€Wdk€Q maszynk€U). !Pok€Wj tak€Re wygl€Uda€V dziwnie i trudno si€Q by€Vo po€Vapa€Ћ w panuj€Ucym tam ba€Vaganie. Na dywaniku le€Ra€Vy r€Qkopisy, r€Qkopisy poniewiera€Vy si€Q tak€Re na kanapie. Na fotelu "le€Ra€Va grzbietem do g€Wry jaka€T"otwarta ksi€U€Rka, okr€Ug€Vy za€T st€W€V nakryto do obiadu, kilka !butelek sta€Vo w€Tr€Wd zak€Usek. Ani Ma€Vgorzata, ani mistrz nie $mieli poj€Qcia, sk€Ud si€Q wzi€Q€Vy te potrawy i napoje. Kiedy si€Q obudzili, zastali ju€R to wszystko na stole. Pospawszy a€R do sobotniego zmierzchu, mistrz i jego przyjaci€W€Vka obudzili si€Q zupe€Vnie wypocz€Qci i jedno tylko przypomina€Vo im o wczorajszych przygodach - ka€Rde z nich odczuwa€Vo lekki b€Wl w lewej skroni. Natomiast wielkie przemiany zasz€Vy w psychice obojga i przekona€Vbysi€Q o tym ka€Rdy, kto pos€Vucha€Vby tocz€Ucej si€Q w suterenie rozmowy. Nie by€Vo jednak nikogo, kto by ja m€Wg€V pods€Vucha€Ћ. Zaleta owego "podw€Wrza by€Vo w€Va€Tnie to, €Re zawsze by€Vo puste. Wierzby i lipy za oknem z dnia na dzie€S coraz gwa€Vtowniej si€Q zazieleniaj€Uce roztacza€Vy zapach wiosny i wietrzyk, "kt€Wry w€Va€Tnie zaczyna€V d€U€Ћ, przynosi€V €Ww zapach do sutereny. - Do diab€Va! - zawo€Va€V nagle mistrz. - Pomy€Tle€Ћ tylko, to przecie€R... - rozgni€Wt€V niedopa€Vek w popielniczce i chwyci€V si€Q za g€Vow€Q. - S€Vuchaj, jeste€T przecie€R m€Udrym cz€Vowiekiem i nie by€Va€T ob€V€Ukana... Czy naprawd€Q jeste€T pewna, €Re byli€Tmy wczoraj u szatana? - Naprawd€Q jestem zupe€Vnie pewna - odpowiedzia€Va Ma€Vgorzata. - Oczywi€Tcie, oczywi€Tcie - !powiedzia€V ironicznie mistrz. - €adne rzeczy... A wi€Qc mamy teraz zamiast jednego wariata- dwoje: i m€Q€Ra, i €Ron€Q! - Wzni€Ws€V d€Vonie ku niebu i "zawo€Va€V: - Diabli wiedz€U, co toma znaczy€Ћ! Diabli, diabli... Ma€Vgorzata zbli€Ry€Va usta do ucha mistrza i szepn€Q€Va: - Przysi€Qgam na twoje €Rycie, przysi€Qgam na przepowiedzianego przez ciebie syna astronoma, €Re wszystko b€Qdzie dobrze! I w tej€Re chwili zza okienka "da€V si€Q s€Vysze€Ћ nosowy g€Vos: - Pok€Wj temu domowi! Mistrz drgn€U€V, a Ma€Vgorzata, kt€Wra zd€U€Ry€Va si€Q ju€R przyzwyczai€Ћ do rzeczy niezwyk€Vych, zawo€Va€Va: !- Przecie€R to Asasello! Ach, jakto mi€Vo, jak to dobrze! - i szepn€Uwszy do mistrza: - No, widzisz, nie zapominaj€U o nas!- pobieg€Va otworzy€Ћ drzwi. - Zapnij si€Q przynajmniej! - krzykn€U€V za ni€U mistrz. - Mam to w nosie - ju€R z korytarzyka odpowiedzia€Va mu Ma€Vgorzata. $I oto Asasello ju€R si€Q k€Vania€V, ju€R si€Q wita€V z mistrzem pob€Vyskuj€Uc swoim bia€Vym !okiem, Ma€Vgorzata za€T wo€Va€Va:!- Ach, jak si€Q ciesz€Q! Nigdy w €Ryciu tak si€Q nie cieszy€Vam! Nala€Va go€Tciowi koniaku, "Asasello za€T wypi€V go ch€Qtnie. Mistrz nie spuszczaj€Uc oczu zAsasella od czasu do czasu leciutko szczypa€V si€Q pod sto€Vem w lew€U d€Vo€S. Ale szczypanie nie pomaga€Vo. Asasello nie rozp€Vywa€V si€Q w powietrzu, zreszt€U, prawd€Q m€Wwi€Uc, nie by€Vo to potrzebne. Niziutki, rudawy cz€Vowiek nie mia€V w sobie nic przera€Raj€Ucego, opr€Wcz mo€Re przes€Voni€Qtego bielmem oka, ale to si€Q przecie€R zdarza tak€Re i bez €Radnych czar€Ww. Mo€Re tylko jego ubranie by€Vo troch€Q niecodzienne - jaki€T habit czy te€R p€Vaszcz - ale po namy€Tle trzeba by€Vo przyzna€Ћ, €Re i takie rzeczy si€Q widuje. Koniak r€Wwnie€R ci€Ugn€U€V jak ka€Rdy porz€Udny cz€Vowiek - duszkiem, ca€Vymi setkami i bez zagrychy. To w€Va€Tnie €Ww koniak sprawi€V, €Re mistrzowi !zaszumia€Vo w g€Vowie i zacz€U€V rozmy€Tla€Ћ: €XTak, Ma€Vgorzata ma racj€Q... Oczywi€Tcie, siedzi przede mn€U!wys€Vannik diab€Va. Przecie€R ja sam nie dalej ni€R przedwczorajwieczorem dowodzi€Vem Iwanowi, €Re na Patriarszych Prudach z pewno€Tci€U zetkn€U€V si€Q z szatanem we w€Vasnej osobie, wi€Qc czemu teraz "przestraszy€Vem si€Q tej my€Tli i zacz€U€Vem wygadywa€Ћ co€T o hipnotyzerach i !halucynacjach... C€W€R z nich, u diab€Va, za hipnotyzerzy!€Y Zacz€U€V si€Q przygl€Uda€Ћ go€Tciowi i zauwa€Ry€V, €Re w spojrzeniu Asasella jest co€T nienaturalnego, €Re nie m€Wwi onczego€T, czego na razie nie chce wypowiedzie€Ћ. €XTo nie jest zwyk€Va wizyta, on #przyszed€V tu z jak€U€T misj€U€Y - my€Tla€V mistrz. - Czemu zak€V€Wcasz m€Wj spok€Wj, Asasello? - zapyta€Va Ma€Vgorzata. !- Ale€R, co te€R!... - zawo€Va€V Asasello - nawet przez my€Tl minie przesz€Vo, aby was niepokoi€Ћ. Ach! Ma€Vo brakowa€Vo, a by€Vbym zapomnia€V... messer przesy€Va wam pozdrowienia, a tak€Re poleci€V mi powiedzie€Ћ, €Re zaprasza was na niewielk€U przechadzk€Q, je€Reli, oczywi€Tcie, nie macie nic przeciwko temu. Co wy na to? !Ma€Vgorzata pod sto€Vem tr€Uci€Vamistrza nog€U. - Z przyjemno€Tci€U - odpar€V mistrz, bacznie przygl€Udaj€Uc si€Q go€Tciowi, a Asasello ci€Ugn€U€V: - Mamy nadziej€Q, €Re i Ma€Vgorzata Niko€Vajewna nie odm€Wwi naszej pro€Tbie. - O, z pewno€Tci€U nie odm€Wwi€Q - powiedzia€Va Ma€Vgorzata i jejnoga zn€Ww dotkn€Q€Va stopy mistrza. - To wspaniale! - zawo€Va€V Asasello. - To mi si€Q podoba! Raz-dwa i po wszystkim! Nie to, co wtedy, w parku Aleksandrowskim! - Ach, Asasello, prosz€Q mi o tym nie przypomina€Ћ, by€Vam wtedy g€Vupia. Zreszt€U trudno mie€Ћ mi to za z€Ve, przecie€R nie co dzie€S cz€Vowiek spotykasi€Q z nieczyst€U si€V€U! - Tego jeszcze brakowa€Vo - przytakn€U€V Asasello. - Gdyby si€Q spotyka€V co dzie€S, to by€Voby za dobrze! - Mnie te€R si€Q podoba szybko€T€Ћ - m€Wwi€Va podnieconaMa€Vgorzata - podoba mi si€Q szybko€T€Ћ i nago€T€Ћ... Jak z mauzera - trrach! Ach, jak on !strzela! - zawo€Va€Va zwracaj€Uc si€Q do mistrza. - Si€Wdemka podJa€Tkiem, a on w dowolne !serduszko!... - Ma€Vgorzata by€Va ju€R podchmielona, oczy jej si€Q rozjarzy€Vy. - Znowu zapomnia€Vem! - "zawo€Va€V Asasello uderzaj€Uc si€Q w czo€Vo. - G€Vowa do poz€Voty! Messer przecie€R przys€Va€V dla was upominek - i zwr€Wci€V si€Q do mistrza - butelk€Q wina. "Prosz€Q zwr€Wci€Ћ uwag€Q, €Re jestto to samo wino, kt€Wre pija€V procurator Judei, falern. Jest rzecz€U zupe€Vnie zrozumia€V€U, €Re podobny rarytas wywo€Va€V wielkie zainteresowanie mistrza i !Ma€Vgorzaty. Asasello odwin€U€V zkawa€Vka ciemnego trumiennego z€Votog€Vowiu niezwykle omsza€Vy dzban. Pow€Uchali, naleli wina do szklanek, patrzyli przez nie !pod €Twiat€Vo, zamieraj€Uce ju€R przed burz€U. - Zdrowie Wolanda! - zawo€Va€Vawznosz€Uc swoj€U szklank€Q Ma€Vgorzata. Wszyscy troje unie€Tli szklanki do ust i poci€Ugn€Qli po dobrym €Vyku. W€Wwczas zwiastuj€Uce burz€Q €Twiat€Vo dnia zacz€Q€Vo gasn€U€Ћ w oczach mistrza, dech mu zapar€Vo, poczu€V, €Re zbli€Ra si€Q koniec. Widzia€V jeszcze, jak €Tmiertelnie poblad€Va Ma€Vgorzata bezradniewyci€Uga do€S r€Qce, jak opuszcza g€Vow€Q na st€W€V, a potem zsuwa si€Q na pod€Vog€Q. $- Trucicielu!... - zd€U€Ry€V jeszczekrzykn€U€Ћ mistrz. Chcia€V chwyci€Ћ n€W€R ze sto€Vu, aby przebi€Ћ nim Asasella, ale jego "d€Vo€S bezw€Vadnie ze€Tlizgn€Q€Va si€Q po obrusie, wszystko, co by€Vo w suterenie mistrza, poczernia€Vo, a potem zupe€Vnieznikn€Q€Vo. Mistrz upad€V na wznak, a padaj€Uc rozci€U€V sobie o kant sekretarzyka sk€Wr€Q na skroni. Kiedy otruci znieruchomieli, Asasello przyst€Upi€V do dzia€Vania. Przede wszystkim !skoczy€V w okno i ju€R w chwil€Q "p€W€Њniej by€V w willi, w kt€Wrej mieszka€Va Ma€Vgorzata. Asasello, nieodmiennie staranny i dok€Vadny, chcia€V osobi€Tcie sprawdzi€Ћ, czy wszystko zosta€Vo wykonane jak nale€Ry. Okaza€Vo si€Q, €Re wszystko jest w porz€Udku. Asasello widzia€V, jak zas€Qpiona, oczekuj€Uca na powr€Wt m€Q€Ra kobieta wysz€Va ze swej sypialni, poblad€Va !raptem, z€Vapa€Va si€Q za serce, bezradnie zawo€Va€Va: - Natasza... ktokolwiek... na "pomoc... - i upad€Va na pod€Vog€Q w salonie, nie zd€U€Rywszy doj€T€Ћ do gabinetu. - Wszystko w porz€Udku - powiedzia€V Asasello. W sekund€Qp€W€Њniej by€V znowu przy powalonych kochankach. Ma€Vgorzata le€Ra€Va z twarz€U wtulon€U w dywan. Asasello swymi €Relaznymi r€Qkami #odwr€Wci€V j€U jak lalk€Q, twarz€U #ku sobie, i wpatrzy€V si€Q w ni€U. Twarz otrutej zmienia€Va si€Q w jego oczach. Nawet w zapadaj€Ucym przed burz€U p€W€Vmroku wida€Ћ by€Vo, jak znika jej chwilowy zez wied€Њmy, jak €Vagodniej€U jej "rysy. Twarz zmar€Vej rozja€Tni€Va "si€Q, z€Vagodnia€Va wreszcie, nie "by€Va ju€R drapie€Rna, by€Va teraztwarz€U cierpi€Ucej kobiety. "Asasello rozwar€V jej bia€Ve z€Qby!i wla€V do ust kilka kropel tego !samego wina, kt€Wrym j€U otru€V. Ma€Vgorzata westchn€Q€Va, bez pomocy Asasella wsta€Va z pod€Vogi, usiad€Va i s€Vabym g€Vosem zapyta€Va: - Za co, Asasello, za co? Co€T ty ze mn€U zrobi€V? Zobaczy€Va !le€R€Ucego mistrza, wzdrygn€Q€Va si€Q, szepn€Q€Va: !- Tego si€Q nie spodziewa€Vam... morderca! - Ale€R sk€Ud! - odpowiedzia€V Asasello. - On zaraz wstanie. Ach, dlaczego jeste€T taka nerwowa? Ton rudego demona tak bardzoby€V przekonywaj€Ucy, €Re Ma€Vgorzata uwierzy€Va mu od razu. Zerwa€Va si€Q, dziarska i !pe€Vna si€V, pomog€Va wla€Ћ wino do ust le€R€Ucego. Mistrz otworzy€V oczy, popatrzy€V ponuro i z nienawi€Tci€U powt€Wrzy€V swoje ostatnie s€Vowo: - Trucicielu!... - Ach, zniewagi s€U najcz€Qstsz€U nagrod€U za dobrze wykonan€U prac€Q! - odpowiedzia€V mu na to Asasello. - Czy jeste€T €Tlepy? Je€Tli tak, przejrzyj jak najpr€Qdzej! W€Wwczas mistrz wsta€V, rozejrza€V si€Q, a spojrzenie !mia€V ju€R €Rywe i rozja€Tnione, zapyta€V: - To co€T nowego. Co to ma znaczy€Ћ? - Znaczy to - odpowiedzia€V !Asasello - €Re na nas ju€R czas. !Ju€R grzmi, s€Vyszycie? €­ciemniasi€Q. Rumaki ryj€U ziemi€U kopytami, rozko€Vysa€Vy si€Q drzewa w waszym male€Skim ogr€Wdku. Po€Regnajcie si€Q, po€Regnajcie si€Q co pr€Qdzej. - Ach, rozumiem - powiedzia€V $mistrz i obejrza€V si€Q - zabi€Ve€T mnie, jeste€Tmy martwi. Teraz ju€R wszystko zrozumia€Vem. - Ach, na lito€T€Ћ - odpowiedzia€V Asasello. - Co ja s€Vysz€Q? I kt€W€R to m€Wwi? Przecie€R twoja ukochana nazywa ci€Q mistrzem, przecie€Ri w sanda€Vach w€Vasnej roboty. ko€Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB-. cРf.О 5 c#g/ѓ c†g0"gщg1z"ё c€№g2k-NSh3Й/љ c €kh4В:ё, Юhpotrafisz my€Tle€Ћ, jak wi€Qc mo€Resz by€Ћ martwy? To €Tmieszne!... - Zrozumia€Vem wszystko, co "powiedzia€Ve€T - zawo€Va€V mistrz.- Nic ju€R nie m€Ww! Masz po stokro€Ћ racj€Q! - Woland jest wielki! - zawt€Wrowa€Va mu Ma€Vgorzata. -!Woland jest wielki! Wymy€Tli€V toznacznie lepiej ode mnie! Ale #powie€T€Ћ, powie€T€Ћ - wo€Va€Va do mistrza - dok€Udkolwiek polecisz, zabierz powie€T€Ћ! - Nie trzeba - odpar€V mistrz. -Znam j€U na pami€Q€Ћ. #- Ale ani s€Vowa... ani s€Vowa nie zapomnisz? - pyta€Va Ma€Vgorzata przywieraj€Uc do kochanka i ocieraj€Uc krew z jego rozci€Qtej skroni. - B€Ud€Њ spokojna. Teraz ju€R nigdy niczego nie zapomn€Q - odpowiedzia€V jej na to. - A zatem - ogie€S! - zawo€Va€V Asasello. - Ogie€S, od kt€Wrego wszystko wzi€Q€Vo sw€Wj pocz€Utek i kt€Wrym wszystko zwykli€Tmy ko€Sczy€Ћ. - Ogie€S! - przera€Њliwie krzykn€Q€Va Ma€Vgorzata. Trzasn€Q€Vo okienko sutereny, wiatr zdmuchn€U€V na bok "zas€Von€Q. Rozleg€V si€Q w niebie kr€Wtki i weso€Vy grzmot. Asasello wsun€U€V do pieca !pazurzast€U d€Vo€S, wyci€Ugn€U€V dymi€Uc€U g€Vowni€Q i podpali€V le€R€Ucy na stole obrus. Potem podpali€V plik starych gazet na kanapie, wreszcie r€Qkopis i zas€Von€Q na oknie. Mistrz, odurzony ju€R czekaj€Uc€U go galopad€U, &wyrzuci€V z p€W€Vki na st€W€V jak€U€T ksi€U€Rk€Q, wzburzy€V jej karty nad p€Von€Ucym obrusem i ksi€U€Rka rozgorza€Va weso€Vym p€Vomieniem. Ca€Vy pok€Wj chwia€V si€Q ju€R !pe€Ven szkar€Vatnych j€Qzor€Ww i wszyscy troje wybiegli wraz z dymem przez drzwi, wspi€Qli si€Qpo ceglanych schodkach na $g€Wr€Q i znale€Њli si€Q w ogr€Wdku. Pierwsz€U rzecz€U, jak€U tam zobaczyli, by€Va siedz€Uca na ziemi kucharka przedsi€Qbiorcy budowlanego. Wok€W€V niej poniewiera€Vy si€Q rozsypane ziemniaki i kilka p€Qczk€Ww cebuli. Stan kucharki by€V !zrozumia€Vy. Przy szopie r€Ra€Vy trzy czarne rumaki, wierzga€Vy,wzbija€Vy fontanny ziemi. Ma€Vgorzata pierwsza wskoczy€Va na siod€Vo, za ni€U Asasello, mistrz na ko€Scu. Kucharka chcia€Va podnie€T€Ћ r€Qk€Q, aby uczyni€Ћ znak !€Twi€Qtego krzy€Ra, ale Asasello gro€Њnie zawo€Va€V z siod€Va: %- Utn€Q ci t€Q r€Qk€Q! - gwizdn€U€V iwierzchowce €Vami€Uc ga€V€Uzki lip wzbi€Vy si€Q i zapad€Vy w czarn€U nawis€V€U chmur€Q. Jednocze€Tnie z okienka sutereny buchn€U€V dym. Dobieg€V#z do€Vu s€Vaby, €Ra€Vo€Tliwy krzyk kucharki: - Gore!... Konie przelatywa€Vy ju€R ponad dachami Moskwy. - Chc€Q si€Q po€Regna€Ћ z miastem - krzykn€U€V mistrz do Asasella, kt€Wry cwa€Vowa€V na przedzie. Grzmot zag€Vuszy€V dalsze jego s€Vowa. Asasello skin€U€V g€Vow€U i przynagli€V rumaka do galopu. Naprzeciw lec€Ucym p€Qdzi€Va chmura, ale nie chlusta€Va jeszcze deszczem. Lecieli ponad bulwarem, !widzieli postacie ludzi, kt€Wrzy #rozbiegali si€Q, aby schroni€Ћ si€Qprzed deszczem. Spada€Vy ju€R pierwsze krople. Przelecieli nadk€V€Qbami dymu - to by€Vo wszystko, co zosta€Vo z domu Gribojedowa. Przelecieli nad miastem, kt€Wre ogarnia€Va ju€R !ciemno€T€Ћ. Rozjarza€Vy si€Q nad nimi b€Vyskawice. Potem ziele€S zaj€Q€Va miejsce dach€Ww. I dopiero wtedy lun€U€V deszcz i lec€Ucy zamienili si€Q w trzy ogromne, zanurzone w wodzie ba€Ski powietrza. Ma€Vgorzata zna€Va ju€R uczucie,jakiego doznaje si€Q w locie, mistrz jeszcze go nie zna€V, wi€Qc zdziwi€V si€Q, €Re tak pr€Qdko przybyli do celu, czyli do tego, z kt€Wrym chcia€V si€Q po€Regna€Ћ nie maj€Uc pr€Wcz niego nikogo, z kim by si€Q €Regna€Ћ powinien. Przez welon deszczu pozna€V od razu budynek kliniki Strawi€Sskiego, rzek€Q i b€Wr na jej przeciwleg€Vym brzegu, b€Wr, kt€Wry tak dobrze zd€U€Ry€V pozna€Ћ. Wyl€Udowali w zagajniku na polanie, niedaleko od kliniki. - Poczekam tutaj na was - zwin€Uwszy d€Vonie w tr€Ubk€Q "krzycza€V Asasello. To gin€U€V za szar€U przes€Von€U, to zn€Ww o€Twietla€Vy go b€Vyskawice. - €Ќegnajcie si€Q, byle pr€Qdzej! Mistrz i Ma€Vgorzata zeskoczyli"z siode€V i pobiegli przez ogr€Wd kliniki majacz€Uc w ulewie jak !wodne cienie. W chwil€Q p€W€Њniejmistrz wprawn€U d€Voni€U odsun€U€V balkonow€U krat€Q w pokoju numer sto siedemna€Tcie. Ma€Vgorzata "pod€U€Ra€Va za nim. W €Voskocie i wyciu burzy weszli do pokoju Iwana niewidzialni i nie zauwa€Reni. Mistrz przystan€U€V przy €V€W€Rku. Iwan le€Ra€V nieruchomo jak w€Wwczas, kiedy po raz pierwszy obserwowa€V burz€Q w miejscu swego odpocznienia. !Ale nie p€Vaka€V jak wtedy. Kiedydok€Vadniej przyjrza€V si€Q ciemnej sylwetce, kt€Wra wtargn€Q€Va do€S z balkonu, 'uni€Ws€V si€Q na €V€W€Rku, wyci€Ugn€U€Vr€Qce i powiedzia€V rado€Tnie: - Ach, to pan! A ja ci€Ugle czekam, ci€Ugle czekam na pana. Przyszed€V pan wreszcie, m€Wj s€Usiedzie! Mistrz odpar€V na to: - Przyszed€Vem, ale, niestety, nie mog€Q ju€R by€Ћ s€Usiadem pana. Odlatuj€Q na zawsze i przyszed€Vem po to jedynie, bysi€Q po€Regna€Ћ. - Wiedzia€Vem, €Re tak b€Qdzie, #domy€Tla€Vem si€Q, €Re tak b€Qdzie - odpowiedzia€V cicho Iwan i zapyta€V: - Spotka€V go pan? - Tak - powiedzia€V mistrz. - Przyszed€Vem si€Q z panem po€Regna€Ћ, poniewa€R by€V pan jedynym cz€Vowiekiem, z jakim rozmawia€Vem ostatnimi czasy. Iwan rozpromieni€V si€Q i powiedzia€V: - To dobrze, €Re pan tu przylecia€V. Ja przecie€R dotrzymam s€Vowa, nie b€Qd€Q wi€Qcej pisywa€V wierszyde€V. Teraz zajmuje mnie co innego - Iwan u€Tmiechn€U€V si€Q i ob€V€Ukanymi oczyma popatrzy€V gdzie€T w przestrze€S obok mistrza. - Chc€Q napisa€Ћ co€T innego. Poruszy€Vy mistrza te s€Vowa. Powiedzia€V siadaj€Uc na skraju €V€W€Rka Iwana: - To dobrze, to bardzo dobrze.Niech pan napisze dalszy ci€Ug o nim. Oczy Iwana zab€Vys€Vy. - To pan nie b€Qdzie o tym "pisa€V? - Ale spu€Tci€V g€Vow€Q i doda€V w zadumie: - No, tak... po c€W€R o to pytam - spojrza€V zezem na pod€Vog€Q, popatrzy€V z l€Qkiem. - Tak - powiedzia€V mistrz, a jego g€Vos wyda€V si€Q Iwanowi "nie znany i g€Vuchy. - Nie b€Qd€Q ju€R o nim pisa€V. Co innego b€Qd€Q mia€V do roboty. Szum burzy przeci€U€V daleki gwizd. - S€Vyszy pan? - zapyta€V mistrz. - Burza szumi... - Nie, to wo€Vaj€U mnie, na mnie ju€R czas - wyja€Tni€V mistrz i wsta€V z €V€W€Rka. - Niech pan zaczeka! Tylko !jedno s€Vowo - poprosi€V Iwan. - Odnalaz€V j€U pan? Czy zosta€Va panu wierna? - Oto ona - odpowiedzia€V !mistrz i wskaza€V na €Tcian€U. Odbia€Vej €Tciany oderwa€Va si€Q ciemna Ma€Vgorzata, podesz€Va $do €V€W€Rka. Patrzy€Va na le€R€Ucegoch€Vopaka i w jej oczach malowa€Va si€Q €Ra€Vo€T€Ћ. "- Biedak, biedak... - bezg€Vo€Tnie!szepta€Va Ma€Vgorzata, pochyli€Vasi€Q nad €V€W€Rkiem. !Le€R€Ucy ch€Vopak obj€U€V j€U za szyj€Q, poca€Vowa€Va go. - €Ќegnaj, uczniu - ledwo !dos€Vyszalnie powiedzia€V mistrz i zacz€U€V rozp€Vywa€Ћ si€Q w powietrzu. Znikn€U€V, a wraz z nim znikn€Q€Va i Ma€Vgorzata. Zamkn€Q€Va si€Q krata balkonu. Iwanem ow€Vadn€U€V niepok€Wj. %Usiad€V na €V€W€Rku, rozejrza€V si€Q l€Qkliwie, j€Qkn€U€V nawet, powiedzia€V co€T sam do siebie, !wsta€V. Burza rozhasa€Va si€Q na dobre i najwyra€Њniej go "rozstroi€Va. Niepokoi€Vo go tak€Reto, €Re jego przyzwyczajony do niezm€Uconej ciszy s€Vuch wy€Vowi€V niespokojne kroki i przyg€Vuszone g€Vosy za drzwiami. Zawo€Va€V, zdenerwowany ju€R i dr€R€Ucy: - Praskowio Fiodorowna! Praskowia Fiodorowna ju€R wchodzi€Va do pokoju i zaniepokojona, pytaj€Uco patrzy€Va na Iwana. - Co? Co takiego? - pyta€Va. - Burza przestraszy€Va? To nic, to nic... Zaraz ci pomo€Remy... zaraz zawo€Vam doktora... - Nie, Praskowio Fiodorowna, nie trzeba wo€Va€Ћ doktora - powiedzia€V Iwan, niespokojnie patrz€Uc nie na Praskowie Fiodorown€Q, ale na €Tcian€Q - nic mi takiego nie jest. Niech !si€Q pani nie boi, ja teraz ju€R rozumiem... Lepiej niech mi panipowie - poprosi€V Iwan serdecznie - co si€Q sta€Vo tam obok w sto osiemnastce? - W osiemnastce? - Odpowiedzia€Va pytaniem na pytanie Praskowia Fiodorowna i spojrzenie jej pobieg€Vo w "bok. - Nic si€Q tam nie sta€Vo. - Ale w jej g€Vosie brzmia€Va nieszczero€T€Ћ, Iwan natychmiast to zauwa€Ry€V i powiedzia€V: - E, Praskowio Fiodorowna! Pani przecie€R zawsze m€Wwi #prawd€Q... My€Tli pani, €Re zaczn€U rozrabia€Ћ? Nie, naprawd€Q, nie zaczn€Q. Niech mi pani lepiej szczerze powie, ja przecie€R przez €Tcian€Q wszystko wyczuje. - Umar€V tw€Wj s€Usiad przed chwil€U - wyszepta€Va PraskowiaFiodorowna nie umiej€Uc si€Q sprzeniewierzy€Ћ swojej dobroci i prawdom€Wwno€Tci i popatrzy€Va z l€Qkiem na Iwana, sp€Vyn€Q€Vo po niej €Twiat€Vo !b€Vyskawicy. Ale nic z€Vego si€Q !nie sta€Vo. Iwan tylko wzni€Ws€V znacz€Uco palec i powiedzia€V: - Przecie€R ja wiedzia€Vem! Mo€Re mi pani wierzy€Ћ, Praskowio Fiodorowna, €Re teraz w mie€Tcie umar€V jeszczejeden cz€Vowiek. Ja nawet !wiem, kto. - I Iwan u€Tmiechn€U€Vsi€Q tajemniczo. - To by€Va kobieta. 31. Na Worobiowych G€Wrach "Burza przemin€Q€Va ju€R bez €Tladui przerzucona €Vukiem ponad !ca€V€U Moskw€Q trwa€Va na niebie wielobarwna t€Qcza, pi€Va wod€Q z rzeki Moskwy. Wysoko na wzg€Wrzu, mi€Qdzy dwiema k€Qpami krzak€Ww, wida€Ћ by€Vo trzy ciemne sylwetki. Woland, Korowiow i Behemot siedzieli na czarnych osiod€Vanych koniach, patrzyli na !rozpo€Tcieraj€Uce si€Q za rzek€U miasto, ca€Ve w rozpryskach s€Vo€Sca, pob€Vyskuj€Ucego w tysi€Ucach zwr€Wconych ku zachodowi okien, na piernikowe baszty Diewiczego Monasteru. Co€T zaszumia€Vo w powietrzu i Asasello wyl€Udowa€V w pobli€Ru ca€Vej grupy - za czarnym trenem jego p€Vaszcza lecieli mistrz i Ma€Vgorzata. - Musia€Vem przeszkodzi€Ћ wam tobie, Ma€Vgorzato, i tobie, mistrzu - po chwili milczenia zacz€U€V Woland - ale nie miejcie o to do mnie €Ralu. Nie s€Udz€Q, by€Tcie mieli tego $€Ra€Vowa€Ћ. No c€W€R - zwraca€V si€Qteraz tylko do mistrza - po€Regnaj si€Q z tym miastem. Na nas ju€R czas - Woland d€Voni€U w czarnej r€Qkawicy z rozci€Qtym mankietem powi€Wd€V !w t€Q stron€Q, gdzie niezliczone s€Vo€Sca roztapia€Vy za rzek€U szk€Vo, gdzie trwa€Va ponad tymi s€Vo€Scami mg€Va, dym i opary rozpra€Ronego w ci€Ugu ca€Vego dnia miasta. Mistrz zeskoczy€V z siod€Va, $opu€Tci€V je€Њd€Њc€Ww i pobieg€V na skraj wzg€Wrza. Czarny p€Vaszczwl€Wk€V si€Q za nim po ziemi. Mistrz patrzy€V na miasto. W !pierwszej chwili zakrad€V si€Q dojego serca smutek i €Ral, ale niebawem ust€Upi€Vy one miejsca s€Vodkawemu niepokojowi, cyga€Sskiemu podnieceniu w€V€Wcz€Qgi. - Na zawsze!... Zrozum€Re to - wyszepta€V mistrz i obliza€V suche, sp€Qkane wargi. Zacz€U€V uwa€Rnie przys€Vuchiwa€Ћ si€Q temu wszystkiemu, co dzia€Vo si€Q w jego duszy, analizowa€Ћ to. Wyda€Vo mu si€Q, €Re podniecenie min€Q€Vo, !przekszta€Vci€Vo si€Q w poczucie wielkiej, €Tmiertelnej krzywdy. Ale i ono by€Vo nietrwa€Ve, "przemin€Q€Vo, zast€Upi€Va je, nie wiedzie€Ћ czemu, wynios€Va oboj€Qtno€T€Ћ, a t€Q z kolei - przeczucie wiekuistego spokoju. Grupa je€Њd€Њc€Ww oczekiwa€Va namistrza w milczeniu. Je€Њd€Њcy patrzyli na gestykuluj€Uc€U na kraw€Qdzi urwiska wysok€U, ciemn€U sylwetk€Q, kt€Wra to wznosi€Va g€Vow€Q, jak gdyby staraj€Uc si€Q si€Qgn€U€Ћ spojrzeniem a€R za dalekie przedmie€Tcia, to zn€Ww zwiesza€Va j€U na pier€T, jak gdyby kontempluj€Uc wydeptan€U mizern€U traw€Q podnogami. Potem mistrz chwyci€V si€Q za g€Vow€Q i pobieg€V z powrotem w stron€Q oczekuj€Ucych na€S towarzyszy podr€W€Ry. - No i jak - z wysoko€Tci swego wierzchowca zwr€Wci€V si€Q do mistrza Woland - po€Regna€Ve€T si€Q? - Tak, po€Regna€Vem si€Q - odpowiedzia€V mistrz, i, ju€R uspokojony, €Tmia€Vo i otwarcie popatrzy€V w twarz Wolanda. A w€Wwczas przetoczy€V si€Q ponad wzg€Wrzami straszliwy, podobny d€Њwi€Qkowi tr€Ub g€Vos Wolanda: - Czas ju€R! - a tak€Re przenikliwy gwizd i €Tmiech Behemota. Konie poderwa€Vy si€Q do biegu, %je€Њd€Њcy unie€Tli si€Q w siod€Vach ipocwa€Vowali. Ma€Vgorzata czu€Va, €Re jej oszala€Vy rumak "szarpie i gryzie w€Qdzid€Vo. P€Qd wzd€U€V p€Vaszcz Wolanda ponad g€Vowami ca€Vej kawalkady, p€Vaszcz ten zacz€U€V przes€Vania€Ћ ca€Vy wieczerniej€Ucy niebosk€Von. Kiedy na sekund€Q czarna opo€Scza odrzucana zosta€Va nabok, Ma€Vgorzata nie "zwalniaj€Uc biegu odwr€Wci€Va si€Q!i zobaczy€Va, €Re nie ma ju€R za nimi r€W€Rnobarwnych wie€Ryc, nie ma ju€R od dawna i miasta...32. Przebaczenie i wiekuista przysta€S O bogowie, o, bogowie moi! Jak€Re smutna jest wieczorna ziemia! Jak€Re tajemnicze s€U opary nad oparzeliskami! Wie o!tym ten, kto b€V€Udzi€V w takich oparach, kto wiele cierpia€V przed €Tmierci€U, kto lecia€V ponad t€U ziemi€U d€Њwigaj€Uc ci€Q€Rar ponad si€Vy. Wie o tym ten, kto jest zm€Qczony. I bez €Ralu porzuca wtedy mglist€U ziemi€Q, jej bagniska i jej rzeki, ze spokojem w sercu powierza si€Q €Tmierci, wie bowiem, €Re tylko ona przyniesie mu spok€Wj. Nawet czarodziejskie czarne konie zm€Qczy€Vy si€Q, coraz wolniej nios€Vy swoich je€Њd€Њc€Ww, zacz€Q€Va ich dop€Qdza€Ћ nieunikniona noc. Nawet niespo€Ryty Behemot wyczuwaj€Uc j€U za plecami #zamilk€V, rozwichrzy€V sier€T€Ћ na !ogonie, wbi€V w siod€Vo pazury i p€Qdzi€V milcz€Ucy i powa€Rny. Noc j€Q€Va okrywa€Ћ czarn€U chust€U €V€Uki i lasy, noc zapala€Va gdzie€T daleko w dole smutne ogniki nie interesuj€Uceju€R teraz ani mistrza, ani Ma€Vgorzaty, niepotrzebne im obce ogniki. Noc wyprzedza€Va kawalkad€Q, zasnuwa€Va j€U z g€Wry i to tu, to tam rzuca€Va na osowia€Ve niebo bia€Ve plamkigwiazd. Noc g€Qstnia€Va, p€Qdzi€Va obok nich, chwyta€Va galopuj€Ucych za p€Vaszcze, zdziera€Va je z ramion, ods€Vania€Va prawd€Q. I kiedy owiewana ch€Vodnym wiatrem Ma€Vgorzata otworzy€Vaoczy, zobaczy€Va, jak zmieniaj€U si€Q p€Qdz€Ucy ku swemu celowi. Kiedy za€T zza skraju lasu wype€Vzn€U€V na ich spotkanie kr€Ug€Vy purpurowy ksi€Q€Ryc, wszystkie pozory znik€Vy, run€Q€Vy w moczary i rozp€Vyn€Q€Vy si€Q we mg€Vach nietrwa€Ve czarnoksi€Qskie kostiumy. Nale€Ry w€Utpi€Ћ, czy ktokolwiek!pozna€Vby w tym, kt€Wry p€Qdzi€V teraz tu€R obok Wolanda, po prawej r€Qce Ma€Vgorzaty, Korowiowa -Fagota, samozwa€Sczego t€Vumacza tajemniczego i nie potrzebuj€Ucego bynajmniej €Radnych t€Vumaczy konsultanta.Zamiast tego, kt€Wry opu€Tci€V Worobiowe G€Wry w podartym stroju cyrkowca jako Korowiow-Fagot, galopowa€V teraz cicho podzwaniaj€Uc z€Votym €Va€Scuchem u€Њdzienicy ciemnofioletowy rycerz o mrocznej twarzy, na kt€Wrej nigdy nie zago€Tci€V u€Tmiech. Wspiera€V brod€Q na piersi, nie patrzy€V na ksi€Q€Ryc, nie interesowa€Va go ziemia, p€Qdz€Uc obok Wolanda rozmy€Tla€V o jakowych€T swoich sprawach. Tak€Re i Behemotowi noc oderwa€Va jego puszysty ogon, odar€Va go z futra, rozrzuci€Va "strz€Qpy sier€Tci po mokrad€Vach. Ten, kt€Wry zabawia€V ksi€Qcia ciemno€Tci jako kot, objawia€V si€Q teraz jako szczuplutki ch€Vopak, demon-pa€Њ, najwspanialszy b€Vazen, jakiego zna€V €Twiat. Teraz i on tak€Re #zamilk€V i p€Qdzi€V bezszelestnie, podstawiaj€Uc swoj€U m€Vod€U twarz pod nap€Vywaj€Uc€U od ksi€Q€Ryca po€Twiat€Q. Z boku, w pewnej odleg€Vo€Tci od reszty, lecia€V pob€Vyskujac "stalow€U zbroj€U Asasello. Znik€V !bez €Tladu nieprzystojny kie€V i zez r€Wwnie€R okaza€V si€Q kamufla€Rem. Oczy Asasella nie %r€W€Rni€Vy si€Q ju€R teraz od siebie,by€Vy jednakowo puste i czarne, twarz za€T by€Va blada izimna. Teraz, lec€Uc, Asasello przybra€V sw€U prawdziw€U posta€Ћ demona bezwodnej pustyni, demona-mordercy. Siebie samej Ma€Vgorzata nie mog€Va zobaczy€Ћ, za to dobrze widzia€Va zmiany, jakie zasz€Vy w mistrzu. Jego w€Vosy biela€Vy teraz w po€Twiacie ksi€Q€Ryca, zbija€Vy si€Q z ty€Vu w powiewaj€Ucy na wietrze warkocz. Kiedy wiatr odrzuca€V p€Vaszcz z jego n€Wg, Ma€Vgorzata widzia€Va to zapalaj€Uce si€Q, to zn€Ww gasn€Uce gwiazdeczki ostr€Wg na botfortach. Podobnie jak m€Vodziutki demon mistrz lecia€Vnie spuszczaj€Uc oczu z $ksi€Q€Ryca, ale u€Tmiecha€V si€Q do tego ksi€Q€Ryca, jak do kogo€T dobrze znanego i kochanego, izgodnie ze zwyczajem, kt€Wrego nabra€V w sto osiemnastce, co€T tam sam do siebie mamrota€V. Woland wreszcie lecia€V tak€Re w swej prawdziwej postaci. Ma€Vgorzacie trudno by€Voby powiedzie€Ћ, z czego by€Va zrobiona uzda jego wierzchowca, s€Udzi€Va, €Re s€U to by€Ћ mo€Re ksi€Q€Rycowe promienie, sam za€T wierzchowiec jest tylko bry€V€U mroku, grzywa rumaka - chmur€U, a ostrogi je€Њd€Њca - to bia€Ve c€Qtki gwiazd. D€Vugo tak lecieli w milczeniu, €Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk5€S c њh6г  c ]i7ш" c Рi8 "y #j9ƒ$r c!€?@ABCDEFGHIJKLMNOP"A swoj€U drog€U - co si€Q dzia€Vo w Moskwie po owym sobotnim wieczorze, kiedy to Woland o zachodzie s€Vo€Sca opu€Tci€V stolic€Q znikn€Uwszy wraz ze sw€U €Twit€U z Worobiowych G€Wr? O tym, €Re d€Vugo jeszcze w ca€Vym mie€Tcie hucza€Vo od najniewiarygodniejszych pog€Vosek, kt€Wre nader szybko dotar€Vy tak€Re do najdalszych, zabitych deskami prowincjonalnych dziur, nie trzeba chyba nawet wspomina€Ћ. Cz€Vowieka a€R mdli na sam€U my€Tl, €Re mia€Vby te pog€Voski powtarza€Ћ. "Spisuj€Ucy t€Q rzeteln€U relacj€Q na w€Vasne uszy s€Vysza€V w poci€Ugu, kt€Wrym jecha€V do Teodozji, opowie€T€Ћ o tym, jak to w Moskwie dwa tysi€Uce ludzi wysz€Vo z teatru na golasa i w takim stanie taks€Wwkami rozjecha€Vo si€Q do dom€Ww. "Szept: €Xnieczysta si€Va€Y mo€Rna by€Vo us€Vysze€Ћ w kolejkach przed mleczarniami, w tramwajach, w sklepach, w mieszkaniach, we wsp€Wlnych kuchniach, w poci€Ugach podmiejskich i dalekobie€Rnych,na stacjach i na przystankach, na letniskach i na pla€Rach. Ludzie wyrobieni i kulturalni !nie brali oczywi€Tcie udzia€Vu w tych dyskusjach o nieczystej #sile, kt€Wra nawiedzi€Va stolic€Q, szydzili z nich nawet i usi€Vowali apelowa€Ћ do rozs€Udku opowiadaj€Ucych. Ale,jak to si€Q m€Wwi, fakt pozostaje faktem i zostawi€Ћ go bez wyja€Tnienia nie spos€Wb - kto€T niew€Utpliwie by€V w stolicy. €­wiadczy€Vy o tym wymownie cho€Ћby zgliszcza, kt€Wre pozosta€Vy z Gribojedowa, a tak€Re wiele innych rzeczy. Ludzie kulturalni podzielali pogl€Ud prowadz€Ucych €Tledztwo- by€Va to robota szajki hipnotyzer€Ww i brzuchom€Wwc€Ww, kt€Wrzy doszliw swoim rzemio€Tle do perfekcji. Zar€Wwno w Moskwie, jak poza jej granicami podj€Qto oczywi€Tcie natychmiast energiczn€U akcj€Q maj€Uc€U na celu schwytanie bandy, ale niestety, niestety, nie da€Va ona spodziewanych rezultat€Ww.Ten, kt€Wry przybra€V imi€Q Wolanda, znikn€U€V wraz ze wszystkimi swymi kumplami i do Moskwy ju€R nie powr€Wci€V ani nie pojawi€V si€Q nigdzie indziej, w og€Wle nie dawa€V znaku €Rycia. Nic dziwnego, €Re powzi€Qto podejrzenie, i€R uciek€V za granic€Q, ale i za granic€U si€Q nie ujawni€V. !By€Vy jednak r€Wwnie€R ofiary, i to nawet wtedy, kiedy Woland"ju€R opu€Tci€V stolic€Q. Ofiar€U, jakkolwiek to bardzo smutne, pad€Vy czarne koty. Ze sto tych €Vagodnych, przywi€Uzanych do ludzi i po€Rytecznych stworze€S zastrzelono albo wyt€Qpiono w inny spos€Wb, w rozmaitych zak€Utkach kraju. Pi€Qtna€Tcie, niekiedy mocno zmaltretowanych kot€Ww, dostarczono do komisariat€Ww milicji w r€W€Rnych miastach. W Armawirze, na przyk€Vad, jednotakie Bogu ducha winne zwierz€Q, doprowadzone na milicj€Q przez jakiego€T obywatela, mia€Vo zwi€Uzane przednie €Vapy. Obywatel €Ww przydyba€V kota wchwili, gdy zwierz€Q o wygl€Udzie rzezimieszka (c€W€R na to poradzi€Ћ, €Re koty zawsze tak wygl€Udaj€U? Nie !bierze si€Q to bynajmniej st€Ud, #€Re s€U fa€Vszywe, lecz st€Ud, €Re obawiaj€U si€Q, by kto€T pot€Q€Rniejszy od nich - pies !albo cz€Vowiek - nie uczyni€V im krzywdy. Skrzywdzi€Ћ kota jest bardzo €Vatwo, ale, wierzcie mi,€Raden to honor, €Raden!) a wi€Qc, gdy zwierz€Q to o wygl€Udzie rzezimieszka w niewyja€Tnionych zamiarach #usi€Vowa€Vo uda€Ћ si€Q w €Vopuchy. Obywatel €Ww run€U€V na kota i !€Tci€Ugaj€Uc krawat, by zwi€Uza€Ћstworzenie, odgra€Ra€V si€Q jadowicie: - Aha! A wi€Qc si€Q zawita€Vo teraz do nas, do Armawiru, panie hipnotyzerze? No, ale€Tmy si€Q tu pana nie przestraszyli. Niech pan nie udaje niemowy! Dobrze wiemy, co z pana za ptaszek! Obywatel prowadzi€V kota na milicj€Q ci€Ugn€Uc biednego zwierza za przednie €Vapy, zwi€Uzane zielonym krawatem, i lekkimi kopniakami zmuszaj€Uc go, by koniecznie szed€V na tylnych. - Panie! - krzycza€V oblegany przez gwi€Rd€R€Ucych ch€Vopaczk€Ww. - Niech pan przestanie struga€Ћ wariata! To si€Q nie uda! Niech pan b€Qdzie €Vaskaw i€T€Ћ jak cz€Vowiek! Czarny kot tylko toczy€V um€Qczonymi €Tlepiami. Natura posk€Upi€Va mu daru wymowy, #ani rusz nie m€Wg€V wi€Qc dowie€T€Ћswej niewinno€Tci. Ocalenie biedne zwierz€Q zawdzi€Qcza przede wszystkim milicji, a tak€Re swojej w€Va€Tcicielce, czcigodnej wiekowej wdowie. Skoro tylko kot doprowadzony zosta€V do komisariatu, stwierdzono tam, €Re rzeczony obywatel intensywnie wonieje spirytusem, w zwi€Uzku z czymjego zezna€S nie przyj€Qto za dobr€U monet€Q. Tymczasem staruszka, dowiedziawszy si€Q od s€Usiad€Ww, €Re jej kota przymkn€Qli, pop€Qdzi€Va do !komisariatu i zd€U€Ry€Va na czas.Wystawi€Va kotu jak najpochlebniejsze €Twiadectwo, zezna€Va, €Re zna go od pi€Qciu lat, od ma€Vego kociaka, €Re r€Qczy za niego jak za sam€U siebie, udowodni€Va, €Re nigdy jeszcze si€Q nie zdarzy€Vo, by przy€Vapano go na czym€T zdro€Rnym, oraz €Re nigdy nie wyje€Rd€Ra€V do Moskwy. W !Armawirze si€Q urodzi€V, tu si€Q !wychowa€V, tu si€Q kszta€Vci€V w €Vowach na myszy. Kot zosta€V rozwi€Uzany i zwr€Wcony w€Va€Tcicielce, acz, co prawda, ci€Q€Rko do€Twiadczony przez los - przekona€V si€Q bowiem na w€Vasnej sk€Wrze, co to znaczy fa€Vszywe pos€Udzenie i oszczerstwo. Opr€Wcz kot€Ww pewne drobne nieprzyjemno€Tci spotka€Vy !r€Wwnie€R tego i owego spo€Tr€Wd ludzi. W Leningradzie zatrzymano do wyja€Tnienia obywateli Wolmana i Wolpera, w Saratowie, w Kijowie i w Charkowie - trzech Wo€Vodin€Ww, w Kazaniu - Wo€Vocha, a w Penzie - doprawdy zupe€Vnie nie wiadomo dlaczego - adiunkta chemii Wietczynkiewicza. Co prawda by€V to niezwykle smag€Vy brunet olbrzymiego wzrostu. Poza tym w r€W€Rnych miejscowo€Tciach uj€Qto dziewi€Qciu Korowin€Ww, czterech Korowkin€Ww i dw€Wch Karawajew€Ww. Z poci€Ugu jad€Ucego do Sewastopola pewnego obywatela wyprowadzono zwi€Uzanego na stacji Bie€Vgorod. Obywatelowi owemustrzeli€Vo do g€Vowy, by zabawia€Ћ wsp€W€Vpasa€Rer€Ww pokazywaniem sztuczek z kartami. W Jaros€Vawiu, akurat w porze obiadowej, wszed€V do restauracji obywatel, kt€Wry trzyma€V w r€Qku odebrany w€Va€Tnie z naprawy prymus. Dw€Wch portier€Ww porzuci€Vo na jego widok swoje posterunki wszatni i uciek€Vo, a za nimi uciekli z restauracji wszyscy go€Tcie i kelnerzy. Przy tej okazji niezwyk€Vym zbiegiem okoliczno€Tci kasjerce zgin€U€V ca€Vy utarg. Dzia€Vo si€Q jeszcze niejedno, ale nie mo€Rna przecie€R wszystkiego zapami€Qta€Ћ. Jeszcze raz - podkre€Tlam to z naciskiem - nale€Ry odda€Ћ sprawiedliwo€T€Ћ tym, kt€Wrzy "prowadzili €Tledztwo. Nie do€T€Ћ, €Re uczynili wszystko, co w ludzkiej mocy, by uj€U€Ћ przest€Qpc€Ww, zrobili tak€Re wszystko, by racjonalnie wyja€Tni€Ћ ich rozr€Wby. I wszystko zosta€Vo racjonalnie wyja€Tnione, a wyja€Tnienia te by€Vy niew€Utpliwie rzeczowe i nie do obalenia. Prowadz€Ucy €Tledztwo oraz do€Twiadczeni psychiatrzy ustalili, €Re cz€Vonkowie w milczeniu, €Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїП<p& c!7k=– Ф c!šk>Zo c!§k?Щ! c!`l@у,# c!УlA8lD!&mzbrodniczego gangu, czy te€R by€Ћ mo€Re jeden z nich (podejrzenie pada€Vo przede wszystkim na Korowiowa), byli hipnotyzerami o niespotykanej sile oddzia€Vywania i potrafili ukazywa€Ћ si€Q nie w tym miejscu, w kt€Wrym naprawd€Q si€Q znajdowali, ale gdzie indziej, tam gdzie ich wcale nie by€Vo. Poza tym umieli bez trudu przekona€Ћ tych, kt€Wrzy #si€Q z nimi stykali, €Re okre€Tloneprzedmioty i osoby znajduj€U si€Q tam, gdzie w rzeczywisto€Tci wcale ich nie by€Vo, i na odwr€Wt - usuwali z pola widzenia przedmioty lub osoby, kt€Wre w rzeczywisto€Tciznajdowa€Vy si€Q w polu widzenia danego cz€Vowieka. W €Twietle tych wyja€Tnie€S wszystko stawa€Vo si€Q zupe€Vniezrozumia€Ve, nawet ten najbardziej niepokoj€Ucy spo€Vecze€Sstwo fakt, €Re kota ostrzeliwanego w mieszkaniu numer pi€Q€Ћdziesi€Ut w czasie nieudanej pr€Wby aresztowania nie ima€Vy si€Q kule. Oczywi€Tcie nie by€Vo na €Ryrandolu €Radnego kota, nikt nie odpowiedzia€V ogniem na strza€Vy, strzelano do czego€T, czego w og€Wle nie by€Vo, a w tym czasie Korowiow, kt€Wry zasugerowa€V wszystkim, €Re kot rozrabia na €Ryrandolu, !m€Wg€V si€Q swobodnie porusza€Ћ, najpewniej znajduj€Uc si€Q za plecami strzelaj€Ucych, m€Wg€V szydzi€Ћ z nich i rozkoszowa€Ћ si€Q swym ogromnym, aczkolwiek wykorzystywanym do cel€Ww przest€Qpczych daremsugestii. Jasne, €Re to on podpali€V mieszkanie rozlawszy benzyn€Q. Stiopa Lichodiejew nie lata€V, oczywi€Tcie, do €Radnej Ja€Vty (taki numer przekracza€Vby mo€Rliwo€Tci nawet Korowiowa) ani te€R nie wysy€Va€V stamt€Ud depesz. Kiedy - przestraszony sztuczkami Korowiowa, kt€Wry ukaza€V mu kota, trzymaj€Ucegona widelcu marynowany grzyb - straci€V przytomno€T€Ћ w mieszkaniu wdowy po jubilerze, le€Ra€V tam, dop€Wki Korowiow, natrz€Usaj€Uc si€Q "ze€S, nie wcisn€U€V mu na g€Vow€Q woj€Vokowego kapelusza i nie wys€Va€V go na moskiewskie lotnisko, uprzednio zasugerowawszy oczekuj€Ucymtam na Stiop€Q przedstawicielom wydzia€Vu !€Tledczego, €Re Stiopa wysi€Udzie!z samolotu, kt€Wry przylecia€V z Sewastopola. Co prawda ja€Vta€Sska milicja utrzymywa€Va, €Re go€Tci€Va "bosego Stiop€Q i €Re wysy€Va€Va doMoskwy depesze o nim, ale w aktach nie zdo€Vano odnale€Њ€Ћ kopii €Radnej z tych depesz, z czego wyci€Ugni€Qto smutny, lecz absolutnie niepodwa€Ralny wniosek, €Re banda hipnotyzer€Ww jest w stanie hipnotyzowa€Ћ ludzi na wielk€U odleg€Vo€T€Ћ i to nie tylko pojedyncze osoby, ale nawet ca€Ve grupy. W tych warunkach przest€Qpcymogli przyprawi€Ћ o ob€V€Qd nawet ludzi o wyj€Utkowo odpornej konstytucji psychicznej. C€W€R tu wi€Qc m€Wwi€Ћ o takich g€Vupstwach jak talia kart, kt€Wra nagle znajduje si€Q na parterze w cudzej kieszeni, albo znikaj€Uce damskie sukienki czy miaucz€Ucy beret i inne rzeczy w tym gu€Tcie! Takie numery potrafi odstawi€Ћ ka€Rdyzawodowy hipnotyzer €Tredniej klasy na byle estradzie, dotyczy to r€Wwnie€R prostego tricku z odrywaniem g€Vowy konferansjerowi. Kot, kt€Wry !m€Wwi, to te€R zupe€Vny drobiazg.By zademonstrowa€Ћ widzom takiego kota, wystarczy opanowa€Ћ elementarne zasady brzuchom€Wwstwa, a nikt chybanie w€Utpi, €Re umiej€Qtno€Tci Korowiowa w tej mierze si€Qga€Vy znacznie dalej. Nie, nie chodzi tu bynajmniej o talie kart ani o fa€Vszywe listy w teczce Nikanora Bosego. To wszystko s€U g€Vupstwa! To on, Korowiow, pos€Va€V Berlioza pod tramwaj na"pewn€U €Tmier€Ћ. To on wp€Qdzi€V wob€V€Qd biednego poet€Q Iwana Bezdomnego, to on by€V sprawc€U majacze€S Iwana, to on by€V winien temu, €Re Iwanowi w m€Qcz€Ucych snach jawi€Vo si€Q staro€Rytne Jeruszalaim i trzej powieszeni na s€Vupach na spalonej s€Vo€Scem pustynnej Nagiej G€Wrze. To Korowiow i jego gang byli sprawcami znikni€Qciaz Moskwy Ma€Vgorzaty i Nataszy, jej gosposi. Nawiasem m€Wwi€Uc, t€U spraw€U organa €Tledcze zajmowa€Vy si€Q ze szczeg€Wln€U pieczo€Vowito€Tci€U. Nale€Ra€Vo wyja€Tni€Ћ, czy kobiety te zosta€Vy uprowadzone przez band€Q morderc€Ww i podpalaczy, czy te€R dobrowolnie zbieg€Vy wraz ze zbrodniarzami. Opieraj€Uc si€Q na m€Qtnych i absurdalnych zeznaniach Miko€Vaja Iwanowicza, a tak€Re bior€Uc pod uwag€Q pozostawiony przez Ma€Vgorzat€Q dziwaczny, szalony list do m€Q€Ra, list, w kt€Wrym pisze, €Re zostaje wied€Њm€U i odchodzi na zawsze, maj€Uc te€R na "wzgl€Qdzie t€Q okoliczno€T€Ћ, €Re Natasza znikn€Q€Va pozostawiaj€Uc wszystkie swoje rzeczy osobiste, organa€Tledcze ostatecznie uzna€Vy, €Re zar€Wwno pani domu, jak !s€Vu€R€Uca zosta€Vy, podobnie jaktyle innych os€Wb, zahipnotyzowane, po czym bezwolne ofiary uprowadzi€Va banda. Powsta€Va te€R bardzo prawdopodobna wersja, €Re zbrodniarzy zn€Qci€Va uroda obu kobiet. Nie wyja€Tnion€U jednak zagadk€U pozosta€Vy dla organ€Ww €Tledczych pobudki, kt€Wrymi banda kierowa€Va si€Q uprowadzaj€Uc z kliniki psychiatrycznej chorego umys€Vowo, mianuj€Ucego si€Q mistrzem. Pobudek tych nie uda€Vo si€Q wykry€Ћ, podobnie jak nie uda€Vo si€Q ustali€Ћ nazwiska uprowadzonego pacjenta. Chory €Ww zagin€U€V wi€Qc na zawsze pod martwym kryptonimem - numer sto osiemnasty z pierwszego oddzia€Vu. Tak wi€Qc prawie wszystko !zosta€Vo wyja€Tnione i €Tledztwo sko€Sczy€Vo si€Q, poniewa€R wszystko na tym €Twiecie ma sw€Wj koniec. Min€Q€Vo kilka lat i obywatele powoli zapominali o Wolandzie,Korowiowie i o ca€Vej reszcie. !W €Ryciu tych, kt€Wrzy ucierpieliprzez Wolanda i jego kumpli, !zasz€Vo wiele zmian i cho€Ћ by€Vyto zmiany drobne i nieistotne, nale€Ry przecie€R o nich napomkn€U€Ћ. €Ќor€R Bengalski, na przyk€Vad, sp€Qdzi€V w szpitalu trzy miesi€Uce, po czym uznano go za wyleczonego i wypisano, ale musia€V porzuci€Ћ prac€Q w Varietes, chocia€R by€V to najgor€Qtszy okres i !publiczno€T€Ћ wali€Va drzwiami i oknami - €Rywe by€Vo jeszcze wspomnienie o czarnej magii i o tym, jak j€U zdemaskowano. Bengalski porzuci€V Varietes, zda€V sobie bowiem spraw€Q, €Re zbyt m€Qcz€Uce b€Qd€U dla€S codzienne wyst€Qpy przed dwutysi€Qcznym audytorium, kt€Wre go zawsze rozpozna i w niesko€Sczono€T€Ћ b€Qdzie zadawa€Vo szydercze pytania: -Jak mu si€Q lepiej pracuje - z g€Vow€U czy bez? Tak, konferansjer utraci€V pozatym wiele ze swego humoru, tak niezb€Qdnego przecie€R w jego zawodzie. Pozosta€V mu !niemi€Vy, przygn€Qbiaj€Ucy €Tlad po tej przygodzie - ka€Rdej wiosny przy pe€Vni ksi€Q€Ryca !ogarnia€V go niepok€Wj, Bengalskiznienacka chwyta€V si€Q za #kark, rozgl€Uda€V si€Q l€Qkliwie i !szlocha€V. Ataki te mija€Vy, ale !poniewa€R je miewa€V, nie m€Wg€V ju€R pracowa€Ћ w swoim dotychczasowym zawodzie. Konferansjer porzuci€V wi€Qc #prac€Q i zacz€U€V €Ry€Ћ z w€Vasnychoszcz€Qdno€Tci, kt€Wre wed€Vug jego skromnych oblicze€S powinny mu by€Vy wystarczy€Ћ na lat pi€Qtna€Tcie. !Odszed€V wi€Qc i nigdy ju€R si€Q nie spotyka€V z Warionuch€U, kt€Wry zyska€V sobie ogromn€U popularno€T€Ћ i powszechn€U sympati€Q za uprzejmo€T€Ћ i €Ryczliwo€T€Ћ dla ludzi, rzadko spotykan€U nawet w€Tr€Wd administrator€Ww teatralnych. Na przyk€Vad amatorzy wej€Tci€Wwek nie m€Wwili o nim inaczej ni€R: €XNasz ojczulek i dobrodziej€Y. Ka€Rdy, kto zadzwoni€V do Varietes, o dowolnej godzinie, s€Vysza€V w s€Vuchawce €Vagodny acz smutny g€Vos: €XS€Vucham€Y, na pro€Tb€Q za€T, by zawo€Va€Ћ do telefonu Warionuch€Q, ten€Re !g€Vos odpowiada€V spiesznie: €XDo us€Vug, jestem przy aparacie!€Y Ale ile€R to Iwan Sawieliewicz wycierpia€V przez t€Q swoj€U uprzejmo€T€Ћ! Stiopa Lichodiejewnie korzysta ju€R z telefon€Ww Varietes. Skoro tylko po o€Tmiu "dniach pobytu opu€Tci€V klinik€Q, wys€Vano go do Rostowa, gdzie zosta€V mianowany kierownikiem wielkiego sklepu spo€Rywczego. Podobno nie pijeju€R portweinu, tylko w€Wdk€Q, nalewk€Q na p€Uczkach czarnych porzeczek, co mu !wysz€Vo na zdrowie. M€Wwi€U, €Re #zrobi€V si€Q teraz milcz€Ucy i €Re unika kobiet. Usuni€Qcie Stiopy z Varietes nie sprawi€Vo Rimskiemu takiej satysfakcji, jaka mu si€Q marzy€Va od paru lat. Po wyj€Tciu z kliniki, po powrocie z Kis€Vowodska staruszek dyrektor finansowy z trz€Qs€Uc€U!si€Q g€Vow€U z€Vo€Ry€V podanie o zwolnienie go z pracy z Varietes. Ciekawe, €Re podanie przywioz€Va do Varietes €Rona Rimskiego. On sam nie znalaz€V !w sobie do€T€Ћ si€Vy, by cho€Ћby za dnia odwiedzi€Ћ €Ww dom, w kt€Wrym widzia€V zalan€U ksi€Q€Rycow€U po€Twiat€U pop€Qkan€U szyb€Q w oknie i d€Vug€U, si€Qgaj€Uc€U ku dolnej zasuwce r€Qk€Q. Zwolniwszy si€Q z Varietes dyrektor finansowy obj€U€V posad€Q w teatrze lalek ma Zamoskworieczu. W teatrze !tym ju€R nie musia€V wyk€V€Wca€Ћ si€Q o akustyk€Q z wielce szanownym Arkadiuszem Siemplejarowem. Arkadiusz Apo€V€Vonowicz zosta€V bowiem momentalnie przeniesiony do Bria€Sska na stanowisko kierownika punktu skupu runa le€Tnego. Mieszka€Scy Moskwy jedz€U teraz solone rydzyki i marynowane prawdziwki, nie mog€U si€Q ich nachwali€Ћ i s€U rozentuzjazmowani tym, €Re Arkadiusz Apo€V€Vonowicz zmieni€V posad€Q. Teraz mo€Rna "ju€R powiedzie€Ћ, €Re nie radzi€V on sobie z akustyk€U i cho€Ћ #wiele robi€V, by j€U udoskonali€Ћ, "nie poprawi€Va si€Q ani na jot€Q. Alojzy Mogarycz dzia€Va do dzi€Tna stanowisku, kt€Wrego zrzek€Vsi€Q Rimski, to znaczy na etacie dyrektora finansowego Varietes. W dob€Q mniej wi€Qcej po wizycie u Wolanda, oprzytomniawszy w poci€Ugu gdzie€T pod Wiatk€U, Alojzy "stwierdzi€V, €Re wyje€Rd€Raj€Uc w za€Ћmieniu umys€Vu z Moskwy !zapomnia€V w€Vo€Ry€Ћ spodnie, aleza to - nie wiadomo dlaczego - ukrad€V zupe€Vnie mu niepotrzebn€U ksi€Qg€Q meldunkow€U przedsi€Qbiorcy budowlanego. Za olbrzymie pieni€Udze Alojzy naby€V od konduktora stare, zaplamione portki i z Wiatki zawr€Wci€V do Moskwy. Ale ju€R, niestety, nie zasta€V domku przedsi€Qbiorcy. "P€Vomie€S strawi€V doszcz€Qtnie i domek, i stare rupiecie. Alojzy by€V jednak cz€Vowiekiem niezmiernie przedsi€Qbiorczym. W dwa tygodnie p€W€Њniej mieszka€V ju€R w pi€Qknym pokoju w zau€Vku Briusowa, a po kilku miesi€Ucach zasiada€V ju€R w gabinecie Rimskiego. I tak jak przedtem Rimski cierpia€V przez Stiop€Q, tak teraz Warionucha cierpi przez Alojzego. Iwan Sawieliewicz marzy tylko o jednym - o tym,€Reby tego Alojzego zabrano z Varietes dok€Udkolwiek, byle jak najdalej, poniewa€R - jak Warionucha czasem m€Wwi o tym szeptem w zaufanym towarzystwie - €Xtakiego €Tcierwa jak ten Alojzy nie spotka€V chyba jeszcze nigdy w€Ryciu i €Re, zobaczycie, wszystkiego si€Q po tym Alojzym mo€Rna spodziewa€Ћ€Y. By€Ћ mo€Re zreszt€U, €Re administrator nie jest bezstronny. Nigdy nie zauwa€Rono, €Reby Alojzy robi€V co€T z€Vego, nie zauwa€Rono zreszt€U, €Reby w og€Wle robi€V cokolwiek, je€Tli, oczywi€Tcie, nie liczy€Ћ zaanga€Rowania na miejsce bufetowego Sokowa kogo€T innego. Andrzej Fokicz zmar€V na raka w€Utroby w klinice Pierwszego Moskiewskiego Uniwersytetu Pa€Sstwowego w dziesi€Q€Ћ miesi€Qcy po pobycie Wolanda w Moskwie... Tak wi€Qc min€Q€Vo lat kilka i wydarzenia zgodnie z prawd€U !opisane w tej ksi€U€Rce zblak€Vy,"zatar€Vy si€Q w pami€Qci. Ale nie wszyscy o nich zapomnieli, nie wszyscy. Co roku na wiosn€Q, skoro si€Q tylko zacznie €Twi€Uteczna "pe€Vnia ksi€Q€Ryca, pod lipami na Patriarszych Prudach zjawia si€Q przed wieczorem cz€Vowiek mo€Re trzydziestoletni, mo€Re nieco po trzydziestce. Rudawy, zielonooki, skromnie ubrany. Jest to pracownik Instytutu Historii i Filozofii, profesor Iwan Niko€Vajewicz Ponyriow. Przyszed€Vszy pod lipy zasiada zawsze na tej samej €Vaweczce, na kt€Wrej siedzia€V owego wieczora, kiedy to dawno ju€R przez wszystkich zapomniany Berlioz po raz ostatni w swym €Ryciu ujrza€V rozpryskuj€Ucy si€Q na kawa€Vki ksi€Q€Ryc. Teraz ksi€Q€Ryc nie uszkodzony, o zmierzchu "bia€Vy, p€W€Њniej z€Voty, p€Vynie nad by€Vym poet€U Iwanem Bezdomnym, a jednocze€Tnie tkwi bez ruchu na wysoko€Tciach, a na !powierzchni ksi€Q€Ryca siedzi ni to ko€S, ni to smok. Profesor Ponyriow wie o wszystkim, wszystko wie, wszystko rozumie. Wie, €Re za m€Vodu pad€V ofiar€U zbrodniczych hipnotyzer€Ww, #€Re potem leczy€V si€Q i wyleczy€V. Ale wie r€Wwnie€R, €Re z pewnymisprawami nie mo€Re sobie poradzi€Ћ. Nie mo€Re sobie "poradzi€Ћ z t€U wiosenn€U pe€Vni€U$ksi€Q€Ryca. Skoro tylko zbli€Ry si€Qjej czas, skoro tylko zacznie rosn€U€Ћ i wyz€Vaca€Ћ si€Q €Ww "satelita, kt€Wry niegdy€T wisia€V wy€Rej ni€R dwa pi€Qcioramienne €Twieczniki, Iwan staje si€Q niespokojny, nerwowy, traci sen i apetyt, czeka, a€R #ksi€Q€Ryc si€Q wyokr€Ugli. A kiedy nadchodzi pe€Vnia, nikt nie jestw stanie zatrzyma€Ћ go w domu. Pod wiecz€Wr wychodzi i idzie na Patriarsze Prudy. Siedz€Uc na €Vawce ju€R otwarcierozmawia sam ze sob€U, pali, zmru€Ronymi oczyma przygl€Uda si€Q to ksi€Q€Rycowi, to pami€Qtnemu ko€Vowrotowi. Sp€Qdza w ten spos€Wb godzin€Q lub dwie. Potem wstaje i zawsze t€U sam€U tras€U, przez Spiridonowk€Q, idzie w zau€Vki Arbatu, a oczy ma puste, nie widz€Uce. Mija sklep z naft€U, skr€Qca tam, gdzie wisi przekrzywiona stara latarnia gazowa, i skrada!si€Q ku kracie, za kt€Wr€U widzi pi€Qkny, cho€Ћ jeszcze nagi ogr€Wd, a w ogrodzie - zacienion€U gotyck€U will€Q, pomalowan€U ksi€Q€Rycowym blaskiem od strony, na kt€Wr€U wychodzi weneckie okno w wykuszu wie€Ry. Profesor nie wie, co go ci€Ugnie do owej kraty, ani ktomieszka w willi, ale wie, €Re daremnie by ze sob€U walczy€V w czasie pe€Vni ksi€Q€Ryca. Wie tak€Re, €Re w ogrodzie za krat€Unieodmiennie zobaczy zawsze to samo. Zobaczy siedz€Ucego na €Vawce starszego, solidnie wygl€Udaj€Ucego m€Q€Rczyzn€Q z br€Wdk€U, w binoklach, m€Q€Rczyzn€Q o nieco prosiakowatej twarzy. Profesorzastaje mieszka€Sca willi zawsze w tej samej marzycielskiej pozie, zapatrzonego w ksi€Q€Ryc. Profesor wie, €Re siedz€Ucy, kiedy napatrzy si€Q ju€R na !ksi€Q€Ryc, z pewno€Tci€U spojrzy w okno w wie€Ryczce i b€Qdzie w nie patrzy€V, jak gdyby oczekuj€Uc, €Re okno to zaraz !si€Q otworzy i co€T niezwyk€Vego uka€Re si€Q na parapecie. Wszystko, co b€Qdzie potem, !profesor zna na pami€Q€Ћ. Nale€Ry si€Q wtedy niezw€Vocznie ukry€Ћ g€V€Qbiej za ogrodzeniem, bo siedz€Ucy zacznie teraz niespokojnie kr€Qci€Ћ g€Vow€U, wypatrywa€Ћ czego€T b€V€Udz€Ucymi po powietrzu oczyma, u€Tmiecha€Ћ si€Q z zachwytem, potem nagle z !t€Qskn€U b€Vogo€Tci€U pla€Tnie w d€Vonie, a potem ju€R ca€Vkiem zwyczajnie i to do€T€Ћ g€Vo€Tno zacznie mamrota€Ћ: - Wenera! Wenera! Ech, jaki€R ze mnie g€Vupiec!... - O, bogowie, bogowie! - !b€Qdzie szepta€V profesor kryj€Uc!si€Q za krat€U i nie spuszczaj€Ucrozp€Vomienionych oczu z tajemniczego nieznajomego. - Oto jeszcze jedna ofiara "ksi€Q€Ryca... tak, jeszcze jedna; ofiara, zupe€Vnie jak ja... Siedz€Ucy za€T b€Qdzie przemawia€V nadal: - Ech, jaki€R ze mnie g€Vupiec! Dlaczego, dlaczego nie odlecia€Vem z ni€U? Czego si€Q, stary osio€V, przestraszy€Vem? "Za€Twiadczenie wzi€U€Vem!... Ech, m€Qcz si€Q teraz, stary kretynie!... I b€Qdzie to trwa€Vo dop€Wty, !dop€Wki w ciemnej cz€Q€Tci willi nie stuknie okno, nie uka€Re si€Q w nim co€T bia€Vawego, nie rozlegnie si€Q nieprzyjemny kobiecy g€Vos: - Miko€Vaju, gdzie jeste€T? Co to za fanaberie? Chcesz z€Vapa€Ћ malari€Q? Chod€Њ na herbat€Q! Wtedy siedz€Ucy ocknie si€Q, oczywista, i k€Vamliwym g€Vosem odpowie: - Chcia€Vem odetchn€U€Ћ €Twie€Rym powietrzem, serde€Sko! Wyj€Utkowo dobre dzi€T mamy powietrze!... Wstanie z €Vawki, ukradkiem pogrozi pi€Q€Tci€U zamykaj€Ucemusi€Q oknu na parterze i powlecze si€Q do domu. - K€Vamie, k€Vamie! O, bogowie, jak on k€Vamie! - mruczy Iwan Niko€Vajewicz odchodz€Uc od ogrodzenia. - To wcale nie powietrze wyci€Uga go do ogrodu - w czasie tej wiosennej pe€Vni on co€T widzi na ksi€Q€Rycu i tu, wysoko, w ogrodzie! Ach, du€Ro bym da€V, €Reby pozna€Ћ jego tajemnic€Q, €Reby wiedzie€Ћ, co to za Wener€Q utraci€V, a teraz daremnie chwyta r€Qkami powietrze usi€Vuj€Uc j€U odnale€Њ€Ћ?... I profesor wraca do domu ca€Vkiem ju€R chory. Jego €Rona udaje, €Re nie dostrzega, w jakim profesor jest stanie, #goni go do €V€W€Rka. Ale sama si€Q "nie k€Vadzie, siedzi z ksi€U€Rk€U przy lampie, patrzy ze !zgryzot€U na €Tpi€Ucego. Wie, €Reo €Twicie m€U€R obudzi si€Q z przera€Њliwym krzykiem, €Re #zacznie si€Q rzuca€Ћ na €V€W€Rku i p€Vaka€Ћ. Dlatego na obrusie ie w milczeniu, €Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПBB0№ c!jmC o,!Эmџџprzy lampie le€Ry w spirytusie zawczasu przygotowana strzykawka i ampu€Vka z p€Vynem koloru mocnej herbacianej esencji. Biedna kobieta, kt€Wra "zwi€Uza€Va si€Q z ci€Q€Rko chorym,mo€Re ju€R teraz zasn€U€Ћ bez obawy. Profesor po zastrzyku a€R do rana b€Qdzie spa€V z "uszcz€Q€Tliwion€U twarz€U i cho€Ћ !€Rona nie wie, co b€Qdzie mu si€Q%€Tni€Vo, b€Qd€U to sny szcz€Q€Tliwe i natchnione. Budzi za€T uczonego w noc pe€Vni ksi€Q€Ryca zawsze to samo, zawsze to samo "sprawia, €Re krzyczy €Ra€Vo€Tnie. €­ni mu si€Q niesamowity beznosy oprawca, kt€Wry podskakuje ze st€Qkni€Qciem i przebija w€V€Wczni€U serce przywi€Uzanego do s€Vupa ob€V€Ukanego Gestasa. Ale oprawca nie jest tak straszny jak nienaturalne €Twiat€Vo roz€Twietlaj€Uce sen, €Twiat€Vo wysy€Vane przez jak€U€T chmur€Q,kt€Wra wre i zwala si€Q na !ziemi€Q, jak to si€Q zdarza tylkopodczas og€Wlno€Twiatowych kataklizm€Ww. Po zastrzyku wszystko si€Q zmienia przed oczyma €Tpi€Ucego. Od pos€Vania do oknazalega szeroka droga z ksi€Q€Rycowej po€Twiaty, wst€Qpuje na ni€U cz€Vowiek w bia€Vym p€Vaszczu z podbiciem koloru krwawnika i zaczyna i€T€Ћw kierunku ksi€Q€Ryca. Obok niego idzie jaki€T m€Vody cz€Vowiek w podartym chitonie,ze zmasakrowan€U twarz€U. Id€Ucy z zapa€Vem o czym€T rozprawiaj€U, spieraj€U si€Q, !chc€U si€Q wreszcie porozumie€Ћ. - O, bogowie, o, bogowie moi - m€Wwi €Ww cz€Vowiek w p€Vaszczu, zwracaj€Uc wynios€V€Utwarz ku swemu towarzyszowipodr€W€Ry. - C€W€R za wulgarna !ka€Њ€S! Ale powiedz mi, prosz€Q -na twarzy nie ma ju€R wynios€Vo€Tci, jest raczej b€Vaganie - przecie€R ta ka€Њ€S si€Q nie odby€Va? B€Vagam, powiedz mi - nie by€Vo jej, prawda? - Oczywi€Tcie, €Re nie by€Vo - ochryp€Vym g€Vosem odpowiada mu wsp€W€Vtowarzysz - to ci si€Qtylko przywidzia€Vo. - Mo€Resz przysi€Uc? - prosi przymilnie cz€Vowiek w p€Vaszczu. - Przysi€Qgam ci! - m€Wwi ten, kt€Wry mu towarzyszy, i nie wiadomo dlaczego jego oczy u€Tmiechaj€U si€Q. - To mi wystarczy! - zdartym g€Vosem wo€Va cz€Vowiek w !p€Vaszczu i poci€Ugaj€Uc za sob€Uswego towarzysza wspina si€Q coraz wy€Rej, ku ksi€Q€Rycowi. Pod€U€Ra za nimi spokojny i majestatyczny olbrzymi pies o spiczastych uszach. Wtedy ksi€Q€Rycowy promie€S zaczyna wrze€Ћ, chlusta ze€S !ksi€Q€Rycowa rzeka, rozlewa si€Q na wszystkie strony. Ksi€Q€Ryc panoszy si€Q, igra, ksi€Q€Ryc ta€Sczy i figluje. W€Wwczas uciele€Tnia si€Q w owym strumieniu kobieta niezwyk€Vej !pi€Qkno€Tci i za r€Qk€Q prowadzi do Iwana obro€Tni€Qtego cz€Vowieka, kt€Wry l€Qkliwie ogl€Uda si€Q za siebie. Iwan poznaje go od razu. To numer sto osiemnasty, jego nocny !go€T€Ћ. Iwan we €Tnie wyci€Uga doniego r€Qce i chciwie pyta: - A zatem tak to si€Q sko€Sczy€Vo? !- Tak to si€Q sko€Sczy€Vo, ucznium€Wj - odpowiada numer sto osiemnasty, kobieta za€T podchodzi do Iwana i m€Wwi: - Oczywi€Tcie, €Re tak. Wszystko si€Q sko€Sczy€Vo, !wszystko si€Q kiedy€T ko€Sczy... Uca€Vuj€Q ci€Q w czo€Vo i wszystko b€Qdzie tak, jak by€Ћ powinno... Pochyla si€Q nad Iwanem i ca€Vuje go w czo€Vo, a Iwan lgnie do niej i wpatruje si€Q w jej oczy, ale ona cofa si€Q, cofa i wraz ze swym towarzyszem odchodzi ku ksi€Q€Rycowi... W€Wwczas ksi€Q€Ryc zaczyna szale€Ћ, zwala potoki €Twiat€Va wprost na Iwana, rozbryzguje to €Twiat€Vo na wszystkie strony, w pokoju wzbiera ksi€Q€Rycowa pow€Wd€Њ, blask faluje, wznosi si€Q coraz to wy€Rej, zatapia €V€W€Rko. To w€Va€Tnie wtedy Iwan ma we !€Tnie tak€U szcz€Q€Tliw€U twarz. Nazajutrz budzi si€Q milcz€Ucy, !ale zupe€Vnie spokojny i zdr€Ww. Przygasa jego zmaltretowana #pami€Q€Ћ i a€R do nast€Qpnej pe€Vninikt profesora nie niepokoi - ani beznosy morderca Gestasa,ani okrutny pi€Uty procurator Judei, eques Romanus, Poncjusz Pi€Vat. Moskwa, 1928-1940 QRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~€‚ƒ„…†‡ˆ‰Š‹ŒŽ‘’“”•–—˜™š›œžŸ band€Q morderc€Ww i podpalaczy, czy te€R dobrowolnie zbieg€Vy wraz ze zbrodniarzami. Opieraj€Uc si€Q na m€Qtnych i absurdalnych zeznaniach Miko€Vaja Iwanowicza, a tak€Re bior€Uc pod uwag€Q pozostawiony przez Ma€Vgorzat€Q dziwaczny, szalony list do m€Q€Ra, list, w kt€Wrym pisze, €Re zostaje wied€Њm€U i odchodzi na zawsze, maj€Uc te€R na "wzgl€Qdzie t€Q okoliczno€T€Ћ, €Re Natasza znikn€Q€Va pozostawiaj€Uc wszystkie swoje rzeczy osobiste, organa€Tledcze ostatecznie uzna€Vy, €Re zar€Wwno pani domu, jak !s€Vu€R€Uca zosta€Vy, podobnie jaktyle innych os€Wb, zahipnotyzowane, po czym bezwolne ofiary uprowadzi€Va banda. Powsta€Va te€R bardzo prawdopodobna wersja, €Re zbrodniarzy zn€Qci€Va uroda obu kobiet. Nie wyja€Tnion€U jednak zagadk€U pozosta€Vy dla organ€Ww €Tledczych pobudki, kt€Wrymi banda kierowa€Va si€Q uprowadzaj€Uc z kliniki psychiatrycznej chorego umys€Vowo, mianuj€Ucego si€Q mistrzem. Pobudek tych nie uda€Vo si€Q wykry€Ћ, podobnie jak nie uda€Vo si€Q ustali€Ћ nazwiska uprowadzonego pacjenta. Chory €Ww zagin€U€V wi€Qc na zawsze pod martwym kryptonimem - numer sto osiemnasty z pierwszego oddzia€Vu. Tak wi€Qc prawie wszystko !zosta€Vo wyja€Tnione i €Tledztwo sko€Sczy€Vo si€Q, poniewa€R wszystko na tym €Twiecie ma sw€Wj koniec. Min€Q€Vo kilka lat i obywatele powoli zapominali o Wolandzie,Korowiowie i o ca€Vej reszcie. !W €Ryciu tych, kt€Wrzy ucierpieliprzez Wolanda i jego kumpli, !zasz€Vo wiele zmian i cho€Ћ by€Vyto zmiany drobne i nieistotne, nale€Ry przecie€R o nich napomkn€U€Ћ. €Ќor€R Bengalski, na przyk€Vad, sp€Qdzi€V w szpitalu trzy miesi€Uce, po czym uznano go za wyleczonego i wypisano, ale musia€V porzuci€Ћ prac€Q w Varietes, chocia€R by€V to najgor€Qtszy okres i !publiczno€T€Ћ wali€Va drzwiami i oknami - €Rywe by€Vo jeszcze wspomnienie o czarnej magii i o tym, jak j€U zdemaskowano. Bengalski porzuci€V Varietes, zda€V sobie bowiem spraw€Q, €Re zbyt m€Qcz€Uce b€Qd€U dla€S codzienne wyst€Qpy przed dwutysi€Qcznym audytorium, kt€Wre go zawsze rozpozna i w niesko€Sczono€T€Ћ b€Qdzie zadawa€Vo szydercze pytania: -Jak mu si€Q lepiej pracuje - z g€Vow€U czy bez? Tak, konferansjer utraci€V pozatym wiele ze swego humoru, tak niezb€Qdnego przecie€R w jego zawodzie. Pozosta€V mu !niemi€Vy, przygn€Qbiaj€Ucy €Tlad po tej przygodzie - ka€Rdej wiosny przy pe€Vni ksi€Q€Ryca !ogarnia€V go niepok€Wj, Bengalskiznienacka chwyta€V si€Q za #kark, rozgl€Uda€V si€Q l€Qkliwie i !szlocha€V. Ataki te mija€Vy, ale !poniewa€R je miewa€V, nie m€Wg€V ju€R pracowa€Ћ w swoim dotychczasowym zawodzie. Konferansjer porzuci€V wi€Qc #prac€Q i zacz€U€V €Ry€Ћ z w€Vasnychoszcz€Qdno€Tci, kt€Wre wed€Vug jego skromnych oblicze€S powinny mu by€Vy wystarczy€Ћ na lat pi€Qtna€Tcie. !Odszed€V wi€Qc i nigdy ju€R si€Q nie spotyka€V z Warionuch€U, kt€Wry zyska€V sobie ogromn€U popularno€T€Ћ i powszechn€U sympati€Q za uprzejmo€T€Ћ i €Ryczliwo€T€Ћ dla ludzi, rzadko spotykan€U nawet w€Tr€Wd administrator€Ww teatralnych. Na przyk€Vad amatorzy wej€Tci€Wwek nie m€Wwili o nim inaczej ni€R: €XNasz ojczulek i dobrodziej€Y. Ka€Rdy, kto zadzwoni€V do Varietes, o dowolnej godzinie, s€Vysza€V w s€Vuchawce €Vagodny acz smutny g€Vos: €XS€Vucham€Y, na pro€Tb€Q za€T, by zawo€Va€Ћ do telefonu Warionuch€Q, ten€Re !g€Vos odpowiada€V spiesznie: €XDo us€Vug, jestem przy aparacie!€Y Ale ile€R to Iwan Sawieliewicz wycierpia€V przez t€Q swoj€U uprzejmo€T€Ћ! Stiopa Lichodiejewnie korzysta ju€R z telefon€Ww Varietes. Skoro tylko po o€Tmiu "dniach pobytu opu€Tci€V klinik€Q, wys€Vano go do Rostowa, gdzie zosta€V mianowany kierownikiem wielkiego sklepu spo€Rywczego. Podobno nie pijeju€R portweinu, tylko w€Wdk€Q, nalewk€Q na p€Uczkach czarnych porzeczek, co mu !wysz€Vo na zdrowie. M€Wwi€U, €Re #zrobi€V si€Q teraz milcz€Ucy i €Re unika kobiet. Usuni€Qcie Stiopy z Varietes nie sprawi€Vo Rimskiemu takiej satysfakcji, jaka mu si€Q marzy€Va od paru lat. Po wyj€Tciu z kliniki, po powrocie z Kis€Vowodska staruszek dyrektor finansowy z trz€Qs€Uc€U!si€Q g€Vow€U z€Vo€Ry€V podanie o zwolnienie go z pracy z Varietes. Ciekawe, €Re podanie przywioz€Va do Varietes €Rona Rimskiego. On sam nie znalaz€V !w sobie do€T€Ћ si€Vy, by cho€Ћby za dnia odwiedzi€Ћ €Ww dom, w kt€Wrym widzia€V zalan€U ksi€Q€Rycow€U po€Twiat€U pop€Qkan€U szyb€Q w oknie i d€Vug€U, si€Qgaj€Uc€U ku dolnej zasuwce r€Qk€Q. Zwolniwszy si€Q z Varietes dyrektor finansowy obj€U€V posad€Q w teatrze lalek ma Zamoskworieczu. W teatrze !tym ju€R nie musia€V wyk€V€Wca€Ћ si€Q o akustyk€Q z wielce szanownym Arkadiuszem Siemplejarowem. Arkadiusz Apo€V€Vonowicz zosta€V bowiem momentalnie przeniesiony do Bria€Sska na stanowisko kierownika punktu skupu runa le€Tnego. Mieszka€Scy Moskwy jedz€U teraz solone rydzyki i marynowane prawdziwki, nie mog€U si€Q ich nachwali€Ћ i s€U rozentuzjazmowani tym, €Re Arkadiusz Apo€V€Vonowicz zmieni€V posad€Q. Teraz mo€Rna "ju€R powiedzie€Ћ, €Re nie radzi€V on sobie z akustyk€U i cho€Ћ #wiele robi€V, by j€U udoskonali€Ћ, "nie poprawi€Va si€Q ani na jot€Q. Alojzy Mogarycz dzia€Va do dzi€Tna stanowisku, kt€Wrego zrzek€Vsi€Q Rimski, to znaczy na etacie dyrektora finansowego Varietes. W dob€Q mniej wi€Qcej po wizycie u Wolanda, oprzytomniawszy w poci€Ugu gdzie€T pod Wiatk€U, Alojzy "stwierdzi€V, €Re wyje€Rd€Raj€Uc w za€Ћmieniu umys€Vu z Moskwy !zapomnia€V w€Vo€Ry€Ћ spodnie, aleza to - nie wiadomo dlaczego - ukrad€V zupe€Vnie mu niepotrzebn€U ksi€Qg€Q meldunkow€U przedsi€Qbiorcy budowlanego. Za olbrzymie pieni€Udze Alojzy naby€V od konduktora stare, zaplamione portki i z Wiatki zawr€Wci€V do Moskwy. Ale ju€R, niestety, nie zasta€V domku przedsi€Qbiorcy. "P€Vomie€S strawi€V doszcz€Qtnie i domek, i stare rupiecie. Alojzy by€V jednak cz€Vowiekiem niezmiernie przedsi€Qbiorczym. W dwa tygodnie p€W€Њniej mieszka€V ju€R w pi€Qknym pokoju w zau€Vku Briusowa, a po kilku miesi€Ucach zasiada€V ju€R w gabinecie Rimskiego. I tak jak przedtem Rimski cierpia€V przez Stiop€Q, tak teraz Warionucha cierpi przez Alojzego. Iwan Sawieliewicz marzy tylko o jednym - o tym,€Reby tego Alojzego zabrano z Varietes dok€Udkolwiek, byle jak najdalej, poniewa€R - jak Warionucha czasem m€Wwi o tym szeptem w zaufanym towarzystwie - €Xtakiego €Tcierwa jak ten Alojzy nie spotka€V chyba jeszcze nigdy w€Ryciu i €Re, zobaczycie, wszystkiego si€Q po tym Alojzym mo€Rna spodziewa€Ћ€Y. By€Ћ mo€Re zreszt€U, €Re administrator nie jest bezstronny. Nigdy nie zauwa€Rono, €Reby Alojzy robi€V co€T z€Vego, nie zauwa€Rono zreszt€U, €Reby w og€Wle robi€V cokolwiek, je€Tli, oczywi€Tcie, nie liczy€Ћ zaanga€Rowania na miejsce bufetowego Sokowa kogo€T innego. Andrzej Fokicz zmar€V na raka w€Utroby w klinice Pierwszego Moskiewskiego Uniwersytetu Pa€Sstwowego w dziesi€Q€Ћ miesi€Qcy po pobycie Wolanda w Moskwie... Tak wi€Qc min€Q€Vo lat kilka i wydarzenia zgodnie z prawd€U !opisane w tej ksi€U€Rce zblak€Vy,"zatar€Vy si€Q w pami€Qci. Ale nie wszyscy o nich zapomnieli, nie wszyscy. Co roku na wiosn€Q, skoro si€Q tylko zacznie €Twi€Uteczna "pe€Vnia ksi€Q€Ryca, pod lipami na Patriarszych Prudach zjawia si€Q przed wieczorem cz€Vowiek mo€Re trzydziestoletni, mo€Re nieco po trzydziestce. Rudawy, zielonooki, skromnie ubrany. Jest to pracownik Instytutu Historii i Filozofii, profesor Iwan Niko€Vajewicz Ponyriow. Przyszed€Vszy pod lipy zasiada zawsze na tej samej €Vaweczce, na kt€Wrej siedzia€V owego wieczora, kiedy to dawno ju€R przez wszystkich zapomniany Berlioz po raz ostatni w swym €Ryciu ujrza€V rozpryskuj€Ucy si€Q na kawa€Vki ksi€Q€Ryc. Teraz ksi€Q€Ryc nie uszkodzony, o zmierzchu "bia€Vy, p€W€Њniej z€Voty, p€Vynie nad by€Vym poet€U Iwanem Bezdomnym, a jednocze€Tnie tkwi bez ruchu na wysoko€Tciach, a na !powierzchni ksi€Q€Ryca siedzi ni to ko€S, ni to smok. Profesor Ponyriow wie o wszystkim, wszystko wie, wszystko rozumie. Wie, €Re za m€Vodu pad€V ofiar€U zbrodniczych hipnotyzer€Ww, #€Re potem leczy€V si€Q i wyleczy€V. Ale wie r€Wwnie€R, €Re z pewnymisprawami nie mo€Re sobie poradzi€Ћ. Nie mo€Re sobie "poradzi€Ћ z t€U wiosenn€U pe€Vni€U$ksi€Q€Ryca. Skoro tylko zbli€Ry si€Qjej czas, skoro tylko zacznie rosn€U€Ћ i wyz€Vaca€Ћ si€Q €Ww "satelita, kt€Wry niegdy€T wisia€V wy€Rej ni€R dwa pi€Qcioramienne €Twieczniki, Iwan staje si€Q niespokojny, nerwowy, traci sen i apetyt, czeka, a€R #ksi€Q€Ryc si€Q wyokr€Ugli. A kiedy nadchodzi pe€Vnia, nikt nie jestw stanie zatrzyma€Ћ go w domu. Pod wiecz€Wr wychodzi i idzie na Patriarsze Prudy. Siedz€Uc na €Vawce ju€R otwarcierozmawia sam ze sob€U, pali, zmru€Ronymi oczyma przygl€Uda si€Q to ksi€Q€Rycowi, to pami€Qtnemu ko€Vowrotowi. Sp€Qdza w ten spos€Wb godzin€Q lub dwie. Potem wstaje i zawsze t€U sam€U tras€U, przez Spiridonowk€Q, idzie w zau€Vki Arbatu, a oczy ma puste, nie widz€Uce. Mija sklep z naft€U, skr€Qca tam, gdzie wisi przekrzywiona stara latarnia gazowa, i skrada!si€Q ku kracie, za kt€Wr€U widzi pi€Qkny, cho€Ћ jeszcze nagi ogr€Wd, a w ogrodzie - zacienion€U gotyck€U will€Q, pomalowan€U ksi€Q€Rycowym blaskiem od strony, na kt€Wr€U wychodzi weneckie okno w wykuszu wie€Ry. Profesor nie wie, co go ci€Ugnie do owej kraty, ani ktomieszka w willi, ale wie, €Re daremnie by ze sob€U walczy€V w czasie pe€Vni ksi€Q€Ryca. Wie tak€Re, €Re w ogrodzie za krat€Unieodmiennie zobaczy zawsze to samo. Zobaczy siedz€Ucego na €Vawce starszego, solidnie wygl€Udaj€Ucego m€Q€Rczyzn€Q z br€Wdk€U, w binoklach, m€Q€Rczyzn€Q o nieco prosiakowatej twarzy. Profesorzastaje mieszka€Sca willi zawsze w tej samej marzycielskiej pozie, zapatrzonego w ksi€Q€Ryc. Profesor wie, €Re siedz€Ucy, kiedy napatrzy si€Q ju€R na !ksi€Q€Ryc, z pewno€Tci€U spojrzy w okno w wie€Ryczce i b€Qdzie w nie patrzy€V, jak gdyby oczekuj€Uc, €Re okno to zaraz !si€Q otworzy i co€T niezwyk€Vego uka€Re si€Q na parapecie. Wszystko, co b€Qdzie potem, !profesor zna na pami€Q€Ћ. Nale€Ry si€Q wtedy niezw€Vocznie ukry€Ћ g€V€Qbiej za ogrodzeniem, bo siedz€Ucy zacznie teraz niespokojnie kr€Qci€Ћ g€Vow€U, wypatrywa€Ћ czego€T b€V€Udz€Ucymi po powietrzu oczyma, u€Tmiecha€Ћ si€Q z zachwytem, potem nagle z !t€Qskn€U b€Vogo€Tci€U pla€Tnie w d€Vonie, a potem ju€R ca€Vkiem zwyczajnie i to do€T€Ћ g€Vo€Tno zacznie mamrota€Ћ: - Wenera! Wenera! Ech, jaki€R ze mnie g€Vupiec!... - O, bogowie, bogowie! - !b€Qdzie szepta€V profesor kryj€Uc!si€Q za krat€U i nie spuszczaj€Ucrozp€Vomienionych oczu z tajemniczego nieznajomego. - Oto jeszcze jedna ofiara "ksi€Q€Ryca... tak, jeszcze jedna; ofiara, zupe€Vnie jak ja... Siedz€Ucy za€T b€Qdzie przemawia€V nadal: - Ech, jaki€R ze mnie g€Vupiec! Dlaczego, dlaczego nie odlecia€Vem z ni€U? Czego si€Q, stary osio€V, przestraszy€Vem? "Za€Twiadczenie wzi€U€Vem!... Ech, m€Qcz si€Q teraz, stary kretynie!... I b€Qdzie to trwa€Vo dop€Wty, !dop€Wki w ciemnej cz€Q€Tci willi nie stuknie okno, nie uka€Re si€Q w nim co€T bia€Vawego, nie rozlegnie si€Q nieprzyjemny kobiecy g€Vos: - Miko€Vaju, gdzie jeste€T? Co to za fanaberie? Chcesz z€Vapa€Ћ malari€Q? Chod€Њ na herbat€Q! Wtedy siedz€Ucy ocknie si€Q, oczywista, i k€Vamliwym g€Vosem odpowie: - Chcia€Vem odetchn€U€Ћ €Twie€Rym powietrzem, serde€Sko! Wyj€Utkowo dobre dzi€T mamy powietrze!... Wstanie z €Vawki, ukradkiem pogrozi pi€Q€Tci€U zamykaj€Ucemusi€Q oknu na parterze i powlecze si€Q do domu. - K€Vamie, k€Vamie! O, bogowie, jak on k€Vamie! - mruczy Iwan Niko€Vajewicz odchodz€Uc od ogrodzenia. - To wcale nie powietrze wyci€Uga go do ogrodu - w czasie tej wiosennej pe€Vni on co€T widzi na ksi€Q€Rycu i tu, wysoko, w ogrodzie! Ach, du€Ro bym da€V, €Reby pozna€Ћ jego tajemnic€Q, €Reby wiedzie€Ћ, co to za Wener€Q utraci€V, a teraz daremnie chwyta r€Qkami powietrze usi€Vuj€Uc j€U odnale€Њ€Ћ?... I profesor wraca do domu ca€Vkiem ju€R chory. Jego €Rona udaje, €Re nie dostrzega, w jakim profesor jest stanie, #goni go do €V€W€Rka. Ale sama si€Q "nie k€Vadzie, siedzi z ksi€U€Rk€U przy lampie, patrzy ze !zgryzot€U na €Tpi€Ucego. Wie, €Reo €Twicie m€U€R obudzi si€Q z przera€Њliwym krzykiem, €Re #zacznie si€Q rzuca€Ћ na €V€W€Rku i p€Vaka€Ћ. Dlatego na obrusie ie w milczeniu, €Va V€U w €Q. є0г пШrХзЪ№ЂkP€PФ‚`ОmС№ЂkЁїП&ГїП€Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПтїПgХїПB@РЃk0Ѓk{ЗїПїAїП”ќП–ЗїПїAїП”ќПNИїП@`ЃkI_їП@€€€€€€€   ((ќPPј   p€€@ р BЄЈP*J„pˆ|ˆˆˆv€€€@@€€€€€€@@€€@@@@@@€€ ј P ј Р@@€ј€€€@@@ pˆˆˆˆˆˆp `  pˆ @јpˆˆp(Hˆј№€€рр @№ˆˆˆpј @@pˆˆpˆˆˆppˆˆˆx €€€€@@Р@@€`€`№№€``€р @@@@ <BБ‰™ЉЉО@< PPPјˆˆ№ˆˆ№ˆˆˆ№8D€€€€D8рˆˆˆˆрј€€№€€€јј€€№€€€€8D€€Œ„D<„„„ќ„„„„€€€€€€€€`ˆ р ˆ€€€€€€€№DDDlЊЊ’’„ФЄЄ””Œ„8D‚‚‚‚D8№ˆˆˆ№€€€ 8D‚‚‚‚D8 №ˆˆˆ№ˆ„p€€@ рј „„„„„„„x‚DDD((( ˆ€ˆ€UUUU""„HH00HH„‚D(ј @@€јР€€€€€€€€Р€@@@ Р@@@@@@@@Р@ №€@pxˆˆx€€№ˆˆˆˆ№pˆ€€ˆpxˆˆˆˆxpˆј€ˆp0@р@@@@@p`€pˆp€€№ˆˆˆˆˆ@Р@@@@@ ` Р€€ Р ˆ€€€€€€€€ќ’’’’’№ˆˆˆˆˆpˆˆˆˆp№ˆˆˆˆ№€€xˆˆˆˆx Р€€€€p€@ р@@№@@@@0ˆˆˆˆˆxˆˆPPP ’’ЊЊЊDˆP PˆˆˆPPP Рј @ј @@@€@@@@ €€€€€€€€€€ @@@€@@@@ P №№№№№№№№@@P`Р@@xррАА}€q€ААp00073ќ†††юfffА™™šŽŒфГ1›1˜1˜1˜1™џЮ6;3333333{Ÿs33733џ‡ŒюјfŒf†f†f†fќ?vУgff`цcffffџsЦqfCfƒчƒfУfcџyяw6"3t3t1˜1˜с˜РРРРррpќxpИqz?Ц#Т#ћџˆуˆсў†Ф8p899 ФИqИq8p8p8q8q8q8qџ§Трј>‡Ц<€с€с€у€ў€ю€ч€у€сујФ8Рp€ррРƒЧџџРР? … … Х Щ Щ№ Р0РpРxРИРИС>@сСРУРC€€€|Чƒ‡‡ЧЧЧј?0!!№№рР8Р<€\\ŽќФФРРРР#€ёёqa>'ССўТТџ<\0џ№‡їУСУсС?Ч‡ƒ‡Ч|p88ЧџŽџ џРРРРЧё#€?РAРAру№pˆј€ˆp ј @ј №ˆˆˆˆˆ p€@ рpxˆˆt@@@`Р@@@ pˆˆˆˆpHииииHpрР€0>>|||||ў#Уууcb" џљС№№рРР€€>џў<<<<"<"< <`<р?р<рт€р№јўџс€>>>>>№p00||>>!cСƒў||ј№ № ррxџљ<`< >€рџ0РџУСўР№р№џџ?џƒ8ўРјрxЧСёƒџР€ €РРРРСУџРРРРР№№№№№№№№р№Р№№№№№№№0p№p0€€€€ƒџŸ‡‡‡ƒ№|№<№<№>рР€€Рр‚‚‚ФФФшЁшЁшР№Р№Р№јќ? >||ј№№рƒр‡Р‡€//'GGƒƒ!!џa€€РРРрр№РРРј№№№ўџџ‡‡€?№р№ј~Р№€`€`€` ќ€?џbцЮпƒ№ј|ў ј @ј pˆ€€ˆp ј @@€ј p€€@ р8D€€€D88D‚‚‚D8Р€8p`Р<xјј№№№№јŒŒˆˆ€џчРР€>>|xџј№x№№№ˆ№ˆ№€ё€ѓ€џ€ˆx88xx|~?€Ррќ‡<||јјјј@РРРР@@№№№јјx<‡јј№№рР0Р0€pрџчѓ€ё€№€№„№„№ № №8џј`РРјј@|@|`<`џрР№Ррxсќpј€€<<<<<<<<<<<<ррСрСрсрсрсрсџсчсусуСсx<<<<x№рРРр№ !!!!!!! |xјј№№№№№№?№№€€€€€##A№AР€€џ€€€РРррр№№<<<<џ№Сррррќјx|>€ @€@С€ўјx<ќ€€ƒ‡Сјx|>џ ј @@€јџџјјјјјјјўў>&""`џ№џќј~ј?јјјјјўј№№ƒ№ƒ№ƒ№ƒ№ƒ№јрРРРРРРРрџќј~ррРР€€€?Р~р~рўрќџџЬРќ€< јјџџјјјјјјјј`рррр``   јј?ј~џќџрјјјјјјј№№№№№№№№№№№№РРРРРРРРРРРР???????€€€€€€€€€РРрёќёќёќёќёќёќёќрќрўрўР~€?џўќќќќќ€јјџџџџјјќџ№№јўРРџџ<ќќрј~џќр€ќСќџ№џ€ЦЬи<№Ц>1c3˜ё“gЮь>р 066рј3р†с†1„Œ №c3c5Ц1Ц9Ц1ЖЇћЦЦцŒŒ pcЦЦ0~0f„Œ0Ь0o26&0fpƒ№ `РР€   0 0nc1c!CaТcЦg ˜ П Б–с–a–c№є>4Ц4†%†aŒсœ1!cCУТЦ0€€мЦЦ†„Œ31€0Р Р`Р`Р`РЈш 0 ј?€€€|ќР№x№С€