.$Qi!= $!R FJJ'1X3οߔK VrMsʚaX'v#aV8@Ro0`ր%cN84>Dxˈ:e|c<%8 r!GOOMBAGOOMBAGMBAHٟHYHdAD dT,0Q 4 4:9Q 4 4:N8Q 4 4: S 4:8  0S`H`hH`/.$Qi!= $!R FJJ'1X3οߔK VrMsʚaX'v#aV8@Ro0`ր%cN84>Dxˈ:e|c<%8 r!GOOMBAGOOMBAGMBA 0Uih7 RUD@ 0X@ q`PUUQ HAptbd5Q1QUUQl)`D` P@ @I Hps'6FTQE%In@p`P+5@;7g;#Oh(qF&PRQ oOwww.a$PcWЏ`^&'_ ?dP@*Q?piIp`5SQUEU`ߖ_p`_c~P?@G@FTtU4b_`dHpw6fP0;UhGsPpIwrF@TPAUE@?c@`@wGfaUP ?Ph`tp@ff1UU$b!o{׀(2?ulB_a{%aQbrf>)< ^ 5~C?B{A H7p6 `^Q5UU@IFtrdUQE@??faUR0U?@)A)(wJfZS00%1[1F!wpfU!U UU4AwwGf~_ @DwfaS#P`@A0PU@k_ ! T?2ifa$UEDQ$!?^%^?#I@hwttFbBEqA  wBd@Q@biq_TR0BC?ww??QbTUBU4$??dQC!?ۙA_swwbE3_Ai~$_~`1P0S$I`QiÆqw 6UT'@i `h`GGGf&A%`iݑhHq#FF]E$E~a Iqi!GOETHH#`P1a C@q@81b@r6F0`ffPFR??01?HB*i8btwa79*Q@ _ TPp#```0w%FS ?`0660SS R8 DqF6 Qy@`p?TPU4q? ~@  7 _0\/zz @0H??*kp3$$$$RSSC4FF%RteC4VG%RddC455%BBBBX=RJZ9gs{X=LJZ1gs{gCClC)C] 𵆰KN$kIHRR!B!GOys@-h$U`!!4, W@  7B  ?' xG 7(9"HBa8dI# h@C8!> - @'% x 7 / ' L '` h #@ Hx( GhCXC C2C J'PhR{3:3z;@* 9+ѐpGhC񵂰 )Hh.8PCpR(0 9 B %($EHh( "B"1# .1o0:0z!@4B Hh ))IBIIIBIIAG1hCHIh h`B@@#@Oi#B i1a)ۉ HaaI ` !@CpGhCCC!"R( KR(HQ1B !HpG0  #GK *KK#A#CETS0 \ ,!!1BCR0(۰pG0*A A"I2 "HpG@I" pG@NhH1iCA@@ 0a xA(h (ya` h 7B  ?'! 1@#BHМC` GC "JI# h@#[B EHpEI hO#'<pK $x#Cp"Cp8< $Qx9K!CQph !#B!`4I`4I3IMH`$] h`!!4,*L C8a!Lhi@Hhh (ڠ!I!IXH` 8@H8@$( 2`!4 ,L C I  IMGC2lCC `8` $M/`U/ HC(a/ / ` Ӯh/ѰI/IX` @/(/ H @O8CGC h`` G G Oh 0*2Rh"B"]GCK"hB"%0NGCB828!RGOFFONwith RONOFFSLOWMO5min10min30minOFFIIIIIIIIIIIIIIINormalTurboCrapProtGBAGBPNDS1P2PLink2PLink3PLink4PBlackGreyBlueNoneYellowGreyMulti1Multi2ZeldaMetroidAdvIslandAdvIsland2BaloonKidBatmanBatmanROTJBionicComCV AdvDr.MarioKirbyDK LandDMGMGBSGBCGBAGBAuto Goomba Pogoomba ' I" ;`AHx('@I XhF? @HAIx XiFhFiF" F;O @ 2 2 > GPowered by XGFLASH2.com 2005uChav2.2 on wC`C`B autofire: A autofire: 2`Controller: Display->Other Settings->Link TransferSleepRestartSave State->Load State->Manage SRAM->Exit Q" 6h:H;Ix X:hFiF 8H8Ox8:XhFiF 6L7Ix X6hFiF x4I X4hFiF 4H4h :XhFiF y0:XhFiF /H/x:XhFiF /H/hhFiF G Other Settings(`VSync: _`FPS-Meter: C`Autosleep: `EWRAM speed: 2Swap A-B: Autoload state: (Goomba detection: PaGame Boy:  " HIh XhFIiF 7HIx XhFfOKBa  @&60`.CH p ;pAH[#  >Np00Xp!000pp@;p#C3H&1H1A1HA(1%H&V f>Й(`]0 Z&v  # 06N<,$$ 4D=- Hh. 47?/ JGgCTCC brac#\T3:рpG H!I LhB 8hB <`x`Gg1W!"Cxx;Cx?;Cx?;CY02*ۀpG e") |"* wZ'?рG Write error! Memory full. Delete some games.1K1Oh#[<f'BC#fB7B+) #[B 5 (92>.'C.`h`=- 9*d'C'``` I02 `!Ip02B @I9 GCg^)2:p01ypG "S!H9 !7< 9< !7< }9 79 G00:00:00 - 00/00kKCIh h&1+AL! + + h)89B)) !`  Y'# ` B )"B" 0 1_Bѡh7  &.ѽB  i"2 D/"3 =( ("B" 0." )7 (" H` `GCgPush SELECT to deleteSave state:Load state:Erase SRAM:CKL(#[30 g``Hh`Hh2`HOx(8I Hh1.1"8NGg0CPCuCgCTC LjF ` (ќG  "! h-!h8BH ` 8@jF (H8@C #L!:#k LjF `  @"! h("! h 8@jF H8@GgCd#C% I NBh3B1` *I `GgCIh" J)0% )>hI`GgCH#h@pGlC( Hh/jF!(HhGPCTC(јG ") O#!";HhjF!v( "!6( g Saving.gPC(4! N(-h()!D("#[M0"#K!I H631!"H`!8Gg0!HKJ?"!GgA(< Hx8Hhw! ! -hB "RIH<// "Ah J00""RIH"GdCPCHx"Hh-jF! (hBE"R I HjF!8(zGdCPC  .MiF(`(G @&h%(B(!{%mH5hB#[B I") `%5<- M"!(h)h8BH(` 8@iF ( H8@CpC ROM not found.I(IjF! ("L#[0" IHhqHhHqHIx xCI x CI xICqHxHhO`/"! #[0"Gg0g8\_C(C_dCPC(!jF! (Jy`Ay J`y Jp!@ Jp!@ J#pI@@ pG8\_C(C_&O(C !I%=p70BjF! Z(L#[0"IHJhqHhHqHxqxyCq/`"! #[0"Gg0g8\_CC8O8J9j `%3L.S][D/7>W S BՉ-63CCBiсщ) щIaZ %KB$H!!с!C P CKBH!KBH!KBPh(Е`h(Аh8`HH8bH#CpG!`Q`сQ`gC @0&@  HKhB Hx( H! I CII#CpGC0vC CB0ӄFR) xp@Iу:Ӱɸ:Ұ 2 p Cp p p xpI@R`FpG CCXPpGR\TpG/Y@P@ KRB#BBRB[AB Z@P@Y@pGGGGG G(G0G8G CфF0 LC+@# @pB0`FpG xpI[*pG2x+ x1p2+pG/KRB#BBRB[ABpGFCˀ  xx[IR gFpGFRp@: C C  :ӁTR`FpGxG0`B @ @   !QR B0`BaB/F C ӰL;C+@рҰ xpI@+ R`FpG p@R`FpGxG--N< \/ Divide by zero///4 ,P$PP //38//1e "" \  /\ \$/< }Ϡ0\ }Ϡ@\  @0}ϠP\ // XTS4xVͫ0 FhnzZ~h2 0;.Yk  RT;h;h;h;;;T; T; = = =<<<<<===<<<<<<" =l=H=T; O-<04 +**)HAIB*@/@GPO|xt,`- .{H x@@44P,T(X$\ㄔGO 2 ZB^?O/pD-逡$ b(`4@ 0 PPQ0S$pD/XCP ` w9`9@9,C BB4Cx0@P`x404x40x4L-`ጠ匰Z @O PPQP$T0IE?@  L/xxxx h>P`@: ;;,'t,C2\+phà`àbàcàdàeàhàiàlàmàpàrà`sàtàu` àxàyà|à}ààà`bcdehilmprs`tu` xy|}wxFFFG8GhGGG H(??(@@(AA(B?(M3"o{3"o{3"o{3"o{UUUUUUUUUUUUUUUUUUZJZcUUUތk)ZcZJggU F%)YZJZcޢBk{URZJ!1sJ!!scR)祥{))Bu)ksJ!!scR)祥{))BތZsJ!!kkcB{))BȐPDBRRRRZZk{!BRZ{9RZ{9RZ{9Zk{!Bε!)99JZ9ﭥkZZB猥BRkRRRBZޜkf!BRUURBΌZR>sB3 wx#5 ZM`) UUUѩQH%GGM[jcBs{!%   @h*>` ; 8L 50@  ,$ /P-"P-p???????-???/@-L =@P 1 @@@0S@/0S@/                  @-BJRZbjrz "&.B1.07, T\ 0P@0/P00/$0/  R 0/޼ DP`l  0܀P:O-@PB A  ᠀堐cp@DA`PPP` \ EX P: O 0@-S"I 0  \0 Π0 S( 000 Q@@Ao 0!CexV4-$2X$QP$? @P,,0 R :Q0A 2 --N< \  Divide by zero!"!!"!"!!""!!"!""""!"!!""!!"!""""!!!!!!""""!"!!"!!!!!!!"!!""!!"!!!!!!!"""""!!"!!!!!!!!!!!!!0CFGNINTENDOxG[?xGbxGDxG\?xGZxGxG\xG xGxGxGexGxGqxGxGXTW@XTW@XTWXXTW$ %Ƞ B.瀀XTWX XTW2T12@XTW21TE112@XTWX\ကXTW0@2#D#@XTWČ~ B. B.XTW'1p2#!2XTW%Ƞ +LကXTWXE XTWe\2T12eT@XTWe\21TE112eT@XTWTXကXTW0L2#@#L@XTW$ PI@XTWhXTW$ &Ƞ B.瀀XTWh XTW2d12@XTW21dF112@XTWhlကXTW0E@2#@XTWXTW'1p2#!2XTW&Ƞ +LကXTWhF XTWfl2d12fd@XTWfl21dF112fd@XTWdhကXTW(0d@2E@XTW@HXTWxXTW$ 'Ƞ B.x XTWx XTW2t12@XTW21tG112@XTWx|ကXTWD QDR T"@ 22#1@XTW@T 2231@XTW@HXTW'1p2#!2XTW'Ƞ +xLကXTWxG XTWg|2t12gt@XTWg|21tG112gt@XTWtxကXTWD$ 2@XTW@HXTW|XTW$ 'Ƞ B.xG XTW||倀XTW'Ƞ + 212  B.XTW'Ƞ + 21@112  B.XTW'Ƞ B.XTW12@XTW@HXTW|'1p2#!2XTW'Ƞ +xGLကXTW|@|倀XTW2D12@XTW21DD112@XTWLကXTW22#@XTWXT@XTWXP@XTWXT@XTWXP@XTWXT@XTW'Ƞ +X\ကXTWXP@XTWT%T@XTWT&T\@XTWTP@XTWT'T\@XTWTP@XTW'Ƞ +TXကXTWT$T@XTWh`@XTWhd@XTWhd@XTWh`@XTWhd@XTW'Ƞ +hlကXTWh`@XTWd%dl@XTWd`@XTWd&d@XTWd'dl@XTWd`@XTW'Ƞ +dhကXTWd$d@XTWxp@XTWxt@XTWxp@XTWxt@XTWxt@XTW'Ƞ +x|ကXTWxp@XTWt%t|@XTWtp@XTWt&t|@XTWtp@XTWt't@XTW'Ƞ +txကXTWt$t@XTW% 'Ƞ B.瀀XTW%'Ƞ B.瀀XTW& 'Ƞ B.瀀XTW&'Ƞ B.瀀XTW' 'Ƞ B.瀀XTW'Ƞ  B.瀀XTW PI@XTW@H$ 'Ƞ B.瀀XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTW'Ƞ +LကXTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW'Ƞ +$L02!2XTW$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW'Ƞ + (!$@02!2XTW(!$@02!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW'Ƞ +$LT02 2#!2XTW$@T02 2#!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW'Ƞ + 2##?$@2# 2#D1!2XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2@1@XTW2D1@XTW2@1@XTW2D1@XTW2@1@XTW2D1@XTW'Ƞ +2L1XTW2@1@XTW0@41@XTW0D41@XTW0@41@XTW0D41@XTW0@41@XTW0D41@XTW'Ƞ +0L41XTW@1@XTW0@1@XTW0D1@XTW0@1@XTW0D1@XTW0@1@XTW0D1@XTW'Ƞ +0L1XTW0@1@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW'Ƞ +$ T02 2#!2XTW$T02 2#!2@XTWg XTW|Ě -,XȌ,Ȍ|ĊTXXTW XTW -XTWa XTW%|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW$L02!2XTWI|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q  -XTWXTW@H|Ě -,Ȍ,Ȍ|Ċ -XTWXTWXTW I|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Qf  -XTW (!$@02!2XTWI XTW|Ě -,hȌ,Ȍ|ĊdhXTWJ XTW XTW&|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW$LT02 2#!2XTWIOhXTWXTW}XTW 2##?$@2# 2#D1!2XTWI& $ XTW|Ě -,xȌ,Ȍ|ĊtxXTW%( $ v뀀XTW'|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW2L1XTWI |(!|02 "2XTW' -@XTWČ$  B.XTW0L41XTWI( LXTW|Ě -,Ȍ,HȌ|ĊL0P ;XTW%( oLကXTW@XTW  $|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q8 XTW0L1@XTWI0s|(!x02 "2XTW|t倀XTWČ +LXTW|Ě -,Ȍ,Ȍ|Ċ -H@H$ T02 2#!2XTWI80O- ģij,F.  !#RO/#>5:5`   h/<<3   4# R $# ,/  /"P" R" B4 4@ FxGQEĊQEĊ x ĊG @ĊQEOĊ$ P P@ $ @: $  vR $ $@ H  P  X ` @ I|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q  -XTWPFPFh>P01// \J" 3--:--. .:::::::.TA`AlAxAA:AAAAAAAAA:B B,B8BDBPB\B:::::::::BBBBBBBBBBBBBBBB@56d6677:477778::::::::::-::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: \(UWQL \UWQLRead from OAM. Wrote to OAM. \J2--:----:::::::-<@H@T@`@l@:x@@@@@@@@@:A AA$A0A  ˌ  ˌLT!L t >  ˌ  +xxxxSNtuuh>Ix^Z!`@@&9_9_9_9_`?DDDD@ D H L P T X T X  PO4OdO::::(;|;;;-<;:: v  (;=L<$<!Q@-U@ nO4rOP$ P$ P$ P$ P$ (;<<: 9: =0=:+ P CSv(;\=;;?(;=<:(;=::C9@-0<<<<8$@DA$HLI -$@DHL$T?99 0Px h8Tx0`|  P 8Lt@`4PhH 4 ` |       8 P l        4 P |        @ X t       $ @ X t       <X p0\(<Pdx @l4p$`(\$THH0Lh ,Hh(Dd0d<l (ldlBDTl$ X h P$     !(!d!!!!!0"X"""""#<#T#### $ $$$$:::::::(::::8 ;;D+bkGG@@>BEoE>B>RG>Uff s nٙgcnܙ3>CLAS DYZMA 003_.HCopyright (C)2000-2001 Pat Crowe. This Book Reader was distributed solely for the reading of classic books which are out of copyright. Program extends to address 3fffh. No responsibilty can be accepted for any breach of copyright nor for any other matter involved with material above this address. This material will have been added by a user of this program and not the author of this program. Please address any enquiries concerning breach of copyright or any other concerns, to that third party. >P Q1b͛ >a>&> > ͜:\ BS ( O>ͧ ͮ Ϳ ͮ G ͮ Q|r>>xE>@A>>@ v(́ Vw cog_ 9W -O G  < >O < >Oͳ S  (((# ("(*( */͘^# = >O| < >O|!>w# !6# 6#6# ! 6#6# 6# B͜ w  O> O͜Oͮ < 8>   G3 8  3 8 #@w    (=> O> >O͜Oͮ 0< O  ͟ w  ͮ y  {   G3  3  O w  ͮ y  > > >>!>A!@}|!* a* OG> > >>>!>A!@}|- = 3  -(>(>ʘ 3  u,#> >(og #F+Nx<(,x ͷ ͮ Q>$(>ͯ ͮ Q> (!В@(=3 y !В@y( 3 y >G ͮ Q O> |y (((( ($((!p(! !!!!~"  ! (q! (j!H (c!p (\! (U! (N! (G! (@! (9!: (2!b (+! &! !! ! !a* Przewi Wers Str. Roz. Wsz Liiku: Rivi Sivu Kapp LopBlttern: Zeil Seit Kapt AlleDfiler: Ligne Page Chap ToutScrolla: Rad Sida Kap Hela Lista: Linea Pagina Cap. Tutto Blader: Lijn Blad Hfdst Alles Bla: Linje Side Kap Alle Despl.: Lnea Pgina Cap. Todo Mudar: Linha Pagina Cap. Tudo Despl.: Lnia Plana Cap. Tot G<8-(>> 7 > O O ( u> 7 => G!x(~# * !6# x y!(#!@(!(!(!@y(=]T! P* P* P* P* > >A! y( >"" " N"O">A> >A! y( *GN 6*GO . * >!A 3  > >A!   # A! @6# x !~#(  o&MD)))  0( 8 V#F#' y z_k&)}o ! {(8=xw#wyw#wˇ@@>@>GHI!`>" " !` y(=> W>'('('(y !`Q'('('((,>O!`>" x >" x `>" x >Ow#<  6# !>"< ! "< !@6# ! 6# !>("< !  "< ́> /7G>/Gx>0(>>$ x >$@(D ɇƀhiA * >hiA * >h@iA * ɇƀjkA * >jk@A * ==|================<=MBFONTMonospaced @@@@@@@``@ @ @@@`@@ @@@@@ @ @@@@@ @`@ @@@ࠠ@@@@@ @ `   ࠠ @@ࠠࠠࠠ @@ @ @@ @ @ @@@ࠠࠠࠠ@@@@@ ࠠࠠ@@ࠠࠠ ࠠ @@@@@@@@@@@@ @@@`@@@@@`@@@ ` `@@  ࠠ ࠠ`@@@@@ࠠ @@@@@@ @@@@@@@ ࠠࠠࠠࠠ  @`@@@ @@  @ @@@@ @@@@@@@@@ @@`@`@ࠠ@`@@@@@@@@@@@@@@@@@ @@  @@ @ ࠠ@ @ @ @ࠠ @@`@@@@ @ @ @ ࠠ@ @ @ @@@@@@@@@@ࠠࠠ0@@@@@@   @@  @ @@@@ @@@`@@@@@@ @ @@@@ @@@ @` @ @@ @@`@@@ @ @ @@@ @@@@@@@@ࠠ @ࠠ@ࠠ@ࠠ@ࠠPࠠࠠ@ࠠࠠ@ @@ @@@@  @ @ P  @  @@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@  @ࠠ@ @ࠠ@Pࠠ@@@ @@ @  MBFONTVariable pitch PPPPP x(  @ࠠ@@@@@@@@@@@@@ @@@@@@@@@@ @ `   ࠠ @@ࠠࠠࠠ @@ @@ @ @ @@@ࠠࠠࠠ@@@@@ بȨࠠࠠࠠ ࠠ @@@@@@@P@@@@ @@@@@@ @@@@@@@ ࠠ ࠠ`@@@@@ࠠ @@@@@@ࠠ@@ࠠࠠ` ࠀ @P@  @ @@@@ @@ @@P```ࠠ@`@@@@@@@@@@@@@@@@@ @P@  @@ @ ࠠ@ @ @ @ࠠ@@HHP\T@ @ @ @ ࠠ@ @ @ @@@pPpࠠࠠ xx $HH$ xx@ @@@@ @@@`@@@@PPPPP@ H$H(8 8 ( @ @@ࠠ @ࠠ@Pࠠ@ࠠ@@ @  @@@ @@@@@@@@@pHHHHpȨ@ࠠ@ࠠ@ࠠPࠠPpp@Ȉ@ @@ @@@@@  @ @ P  @  @@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@p` @ࠠ@ࠠ @ࠠ@ࠠPࠠࠠ@@@@ @@ @ ࠠ PH c { cc) c6= "KARIERA NIKODEMA DYZMY" TADEUSZ DOGA MOSTOWICZ Rozdzia pierwszy Waciciel restauracji da znak taperowi i tango urwao si w poowie taktu.Taczcapara zatrzymaa si w rodku ringu. -No i co,panie dyrektorze?-zapytaa szczupa blondynka,wyzwalajc si z ramion partnera i podchodzc do stolika,na ktrym p-siedzia gruby czowiek o spoconej twarzy. Waciciel wzruszy ramionami. -Nie nada si?-lekko rzucia blondynka. -Pewno,e nie.Drygu nijakiego nie ma ani szyku.eby cho jaki przystojny by... Zbliy si tancerz. Blondynka przyjrzaa si uwanie jego mocno znoszonemu ubraniu,rzedncym wosom, koloru woskiego orzecha,z lekka kdzierzawym i rozdzielonym na rodku gowy,wskim ustom i silnie rozwinitej szczce dolnej. -A pan ju gdzie taczy? -Nie.To jest,taczyem,ale prywatnie.Nawet mwili,e dobrze... -Ale gdzie?-obojtnie zapyta waciciel restauracji.Kandydat na fordansera obrzuci smutnym wzrokiem pust sal. -W swoich stronach,w yskowie.Grubas rozemia si. -Warszawa,panie drogi,nie aden yskw.Tutrzeba elegancko,panie drogi,z szykiem, z fasonem.Szczerze panu powiem:nie nadajeszsi pan.Lepiej poszukaj pan sobie innej roboty. Zawrci si na picie i poszed do bufetu.Blondynka pobiega do garderoby.Taper zamyka fortepian. Kandydat na fordansera leniwie przerzuci przez rami paszcz,wcisn na czoo kapelusz i ruszy do drzwi.Min go pikolo z tac tartinek,w nozdrza uderzy smakowity,esencjonalny zapach kuchni. Ulic zalewa gorcy potop soca.Zbliao si poudnie.Ludzi byo niewiele.Ruszy wolnym krokiem ku azienkom.Na rogu Piknej zatrzyma si,sign do kieszeni kamizelki i wyowi niklow monet. Ostatni -pomyla. Zbliy si do budki z papierosami. -Dwa grandpriksy. Przeliczy reszt i bezmylnie stan na przystanku tramwajowym.Jaki staruszek,wsparty na kiju,rzuci na spojrzenie zamglonych oczu.Elegancka pani z kilkunastu paczkami w rku raz po raz wygldaa tramwaju. Obok niego,niecierpliwie si krcc,czeka chopiec z ksik pod pach.Waciwie nie bya to ksika,lecz taka teczka,oprawna wszare ptno;gdy chopak stan profilem,wida byo plik listw,jakie zawieraa,i brzeek kilkudziesiciu kartek,na ktrych kwituj odbiorcy korespondencji.. Przyglda si chopcu i przypomnia sobie,e podobn teczk nosi sam bdc gocem u rejenta Windera,jeszcze przed wojn,zanim zosta urzdnikiem na poczcie w yskowie. Tylko rejent zawsze uywa kopert niebieskich,a te byy biae. Nadjechaa dziewitka i chopak wskoczy na tyln platform jeszcze w biegu,zawadzi jednak przy tym teczk o porcz i listy si rozsypay. Ma szczeniak szczcie,e dzi sucho -pomyla kandydat na fordansera,przygldajc si chopcu,ktry zbiera listy.Tramwaj ruszy i jeden zelizn si po stopniu,i spad na jezdni. Kandydat na fordansera podnis bia kopert i pocz ni macha za odjedajcym tramwajem.Chopak wszaketak by zajty zbieraniem pozostaych listw,e tego nie zauway. Bya to wykwintna koperta z czerpanego papieru z adresem napisanym rcznie: JW Pan Prezes Artur Rakowiecki w miejscu.Al.Ujazdowskie 7. Wewntrz (koperta bya nie zaklejona)znajdowaa si rwnie wytworna karta,zgita przez p.Z jednej strony wydrukowano co po francusku,z drugiej,prawdopodobnie to samo,po polsku: Prezes Rady Ministrw ma zaszczyt prosia JW Pana o askawe wziecie udziau w raucie, ktry wydaje dn.15 lipca rb.o godz.8wieczr w dolnych salonach Hotelu Europejskiego ku uczczeniu przyjazdu J.E.Kanclerza Republiki Austriackiej. U dou drobnymi literkami dodano:Strj balowy -ordery. Przeczyta jeszcze raz adres:Al.Ujazdowskie 7. Odnie?A moe dadz zotego lub dwa?...Sprbowa nie zaszkodzi.Numer 7 to wszak zaledwie kilkadziesit krokw. Na tablicy lokatorw przy nazwisku A.Rakowieckiego widnia numer 3 mieszkania, pierwsze pitro.Wszed na schody i zadzwoni,raz,drugi.Nadszed wreszcie dozorca domu i owiadczy,e panprezes wyjecha za granic. -Pech. Wzruszy ramionami i trzymajc list w rku,pocz i ku domowi.Mino dobre p godziny,nim dotar na ulic ucka.Po skrzypicych drewnianych schodach dobrn na czwarte pitro i nacisn klamk. Buchn mu w twarz zaduch ciasnej izby,czcy w sobie dranicy aromat przypieczonej cebuli,spalonego tuszczu i wo suszcych si pieluszek.Z kta rozleg si gos kobiety: -Niech no pan drzwi zamyka,bo cug i jeszcze mi pan dziecko zazibi.Burkn co pod nosem,zdj kapelusz,powiesi palto nagwodziu i usiad przy oknie. -No i co -odezwaa si kobieta -znowu pan miejsca nie znalaz? -Znowu... -Ej,panie Dyzma,po prnicy pan tu bruki zbija,mwiam panu.Na wsi,na prowincji o chleb atwiej.Wiadomo:chopi. Nic nie odpowiedzia.Ju trzeci miesic bybez pracy,odkd zamknito bar Pod Socem na Paskiej,gdzie jeszcze zarabia swoje pi zotych dziennie i kolacj,grajc na mandolinie.Prawda,pniejUrzd Porednictwa Pracy da mu robot przy budowie wza kolejowego,lecz Dyzmaani z inynierem,ani z majstrem,ani z robotnikami nie mg doj do adu i po dwch tygodniach wymwiono mu.W yskowie za... Myli kobiety tymi samymi musiay i torami,gdy zapytaa: -Panie Dyzma,a nie lepiej by panu wrci w swoje strony,do rodziny?Zawsze tamuj co dla pana znajd. -Przecie mwiem ju pani Walentowej,e rodziny adnej nie mam. -Poumierali? -Poumierali. Walentowa skoczya obieranie kartofli i stawiajc sagan na ogniu zacza:.5 -Bo tu,w Warszawie,to i ludzie inne,a i pracy brak.Mj,niby,to tylko trzy dni w tygodniu robi,ledwie na arcie starczy,a ichny derektor,znaczy si ten Purmanter,czy jak tam mu,to powiada,e moe i cakiem fabryk zamkn,bo odbytu ni ma.A i tak,eby nie Maka,to nie byoby czym komornego opaci.Zapracowuje si dziewczyna,a i to nic.Jak gocia ze dwa razy na tydzie nie zapie... -Niech uwaa -przerwa Dyzma -bo jak j zapi,e bez ksieczki...No! Walentowa przewina dziecko i rozwiesia nad pyt mokr pieluszk. -Co pan kracze!-rzucia opryskliwym gosem.-Pilnuj pan siebie.I tak ju za trzy tygodnie nie paci,a tylko miejsce zajmuje.Wany mi sublikator. -Zapac -bkn Dyzma. -Zapacisz pan albo nie.A pitnacie zotychto i tak p darmo,ale piechot nie chodz. A pan co do jakiej roboty si wemie,to i zara wylej... -Kt to taki pani Walentowej powiedzia? -O wa,wielka mi tajemnica.To pan sam Mace opowiada.Zalega cisza. Dyzma odwrci si do okna i przyglda si odrapanym murom podwrza.Istotnie, przeladowa go jaki pech.Nigdzie na duej miejsca zagrza nie mg.Z gimnazjum wydalili go ju z czwartej klasy za upr i brak pilnoci.Rejent Winder trzyma go jeszcze najduej.Moe dlatego,e may Nikodem Dyzma zna jzykniemiecki o tyle,e rozumia, dokd go posyano.Pniej Urzd Poczty i Telegrafu,ndzna pensja i wieczne przyczepki naczelnika.Wojna,trzy lata suby w taborach baonu telegraficznego i jedyny awans na frajtra.Znowu poczta w yskowie,nim nie przysza redukcja.Przez proboszcza dosta si do czytelni,lecz i tu ledwie przezimowa,bo ju w kwietniu okazao si,e nie umie utrzyma pek z ksikami w naleytym porzdku. Zreszt to byo najciekawsze... Rozmylania Dyzmy przerwa ryk syren okolicznych fabryk.Walentowa zakrztna si koo stou,co widzc Dyzma leniwie wsta i wyszed. Bezmylnie bka si rozpraonymi w socu ulicami,cho bolay go nogi.Pozostanie w mieszkaniu,wysuchiwanieuszczypliwych uwag pana Walentego Barcikai lekcewacych docinkw Maki,a zwaszcza przygldanie si ich jedzeniu byo ponad jego siy.Przecie sam ju drugi dzie nic nie mia w ustach poza papierosami,na ktre chowa ostatnie grosze. Przechodzc obok wdliniarni,skd zalatywa go nccy zapach kiebas,wstrzymywa oddech.Stara si odwraca gow od okien sklepw spoywczych,a jednak gd nie dawa o sobie zapomnie. Nikodem Dyzma jasno sobie zdawa sprawz faktu,e adne pomylniejsze perspektywy dla nie istniej. Czy to go przeraao?Bynajmniej.Psychika Nikodema Dyzmy pozbawion bya,na szczcie,elementu wyobrani.Zasig jego przewidywa i planw nie przekracza granic najbliszych dni i tak jak ubiegy tydzie wegetowa dziki sprzedanemu zegarkowi,tak nastpny mgby przey spieniywszy frak i lakierki. Wprawdzie nabycie tego stroju kosztowao go wiele wyrzecze si i ogranicze, wprawdzie z tym strojem wiza nadziej na atwy chleb fordansera i na radykaln popraw swoich opakanych warunkw materialnych -teraz jednak,gdy po wielokrotnych zabiegach przekona si,e nikt go na fordansera nie wemie,bez blu postanowi rozsta si z tym wspaniaym ubiorem. Zbliaa si ju szsta,gdy powzi ostateczn decyzj i zawrci ku domowi. W mieszkaniu bya tylko Maka,wta brunetka o nerwowych ruchach.Widocznie miaa dzi wyj na wieczr,bo siedziaa przy oknie i malowaa si.e za siedziaa na jego walizie,Dyzma,nie chcc jej przeszkadza,ulokowa si w kcie i czeka.. Dziewczyna odezwaa si pierwsza: -A odwr si pan teraz,bo bd si przebieraa. -Nie patrz -odpar. -To i dobrze,bo od oskomy zby si psuj. Zakl.Dziewczyna rozemiaa si krtko i cigna sukienk.Nikodem istotnie nie zwraca na ni uwagi,chyba o tyle tylko,e irytowaa go do ostatecznoci.Z jak satysfakcj zamknby garci jej usta i wyrzuci za drzwi.Dokuczaa mu systematycznie, zawzicie,z jak niezrozumia dla pasj.Nie obraao to jego ambicji mskiej,gdy ycie nie dao mudotychczas warunkw,w ktrych ta mogaby si rozwin.Nawet nie dotykao to jego godnoci ludzkiej,poniewa nigdy jejnie mia w wygrowanym stopniu,nie odczuwa za w danym wypadku rnicy socjalnej midzy sob,bezrobotnym pracownikiem umysowym ,a t dziewczyn.Po prostu mia dosy tego ustawicznego dogryzania. Tymczasem Maka ubraa si,narzucia na ramiona chustk,i stanwszy przed Dyzm, wyszczerzya due biae zby. -No co,klasa dziewucha? -Posza do cholery!-wyrzuci z wciekoci.Wzia go dwoma palcami pod brod,lecz szybko cofna rk,gdy Dyzmanagym ruchem machn pici,uderzajc po wycignitej doni. -U,gadzina!-sykna.-Obibruk,lajtu!Bi si tujeszcze bdzie?!Patrzcie go,taka przywoka... Mwia jeszcze dugo,lecz Dyzma nie sucha.Zacz otwiera walizk,a w myli oblicza,e za frak moe dosta chyba z pidziesit zotych.Sam na Kiercelaku zapaci siedemdziesit.Na lakierkach te przyjdzie straci z osiem,a moe i dziesi zotych. Dziecko poczo drze si niemiosiernie,pochwili przybiega od ssiadki Walentowa. Wwczas dopiero Maka skoczya sw tyrad i trzasnwszy drzwiami,wysza. Nikodem Dyzma otworzy waliz i wyj frak. -Oho -umiechna si Walentowa -pan musi na bal pjdzie czy do lubu. Nie odpowiedzia.Zoy starannie spodnie,kamizelk,frak,owin paczk gazet i poprosi o sznurek.Wrci i Walenty,kobieta wzia si do odgrzewania kartofli na kolacj i izb znowu napeni zapach topionego smalcu. -Panie Dyzma -zapyta Walenty -co pan,idziesz na Kiercelak? -Na Kiercelak. -Dy dzi sobota.ydw nie ma,a swoje to rzadko kupuj.A i to za psie pienidze. Smalec skwiercza na patelni.Nikodem przekn lin. -Niech bdzie za psie. Nagle przypomnia sobie,e nie przeszuka kieszeni fraka.Szybko rozwin paczk. Rzeczywicie,w spodniach bya szklana cygarniczka,a we fraku chusteczka do nosa.Wzi oba znalezione przedmioty i wsun do kieszeni marynarki.Jednoczenie namaca w niej co nieznajomego.Jakby tektura...Aha,to ten znaleziony list.Zaproszenie. Ponownie wyj z koperty i przeczyta Na samym dole uderzy niespodziewanie w jegowiadomo drobny druk:Strj balowy -ordery. Rzuci okiem na frak.Raut...Jedzenie,duo jedzenia,i to darmo. Wariat jestem -pomyla,jednake znowu uwanie przeczyta zaproszenie:15 lipca rb.o godz.8 wieczr. Myl nie dawaa si odpdzi. -Panie Walenty,dzi pitnasty?-zapyta. -A pitnasty. -A ktra to godzina bdzie? -A bdzie i dziesita,ale teraz sidma.Dyzmasta chwil nieruchomo.. -A c mi zrobi?-pomyla.-Najwyej wyrzuc za drzwi.Zreszt,na pewno tyle ludzi tam bdzie... Wyj przybory do golenia i zacz si przebiera.Pracujc w czytelni powiatowej,podczas dugich godzin przedobiednich,kiedyprawie wcale nie byo roboty,z nudw czytywa ksiki.Nieraz te trafi na opis balw i rautw,urzdzanych przez rnych hrabiw i ministrw.Wiedzia -o ile ksiki opisyway prawd -e na takich wielkich przyjciach zazwyczaj bywa wiele osb nie znajcych si wzajemnie i e zatem moe mu si uda to, zdawaoby si ryzykowne,przedsiwzicie.Zwaszcza jeeli nie bdzie specjalnie wyrnia si wrd goci.Barcikowie siedzieli przy stole,zajadajc kartofle i popijajc herbat.-Jedzenie,duo jedzenia -myla Dyzma -miso,chleb,ryba...Umy si nad zlewem, rozczesa szorstkie wosy i nacign krochmalon koszul. -A nie mwiam,e na wesele idzie -powiedziaa Walentowa.Jej m obejrza si na sublokatora i mrukn: -Co nam do tego. Dyzma z trudem dopi sztywny konierzyk,zawiza krawat i nacign frak. -Jedzenie,duo jedzenia -wyszepta. -Co pan mwi? -Nic.Do widzenia. Zszed z wolna ze schodw,zapinajc gabardynowy paszcz.Przy najbliszej latarni raz jeszcze obejrza zaproszenie i stwierdzi,e nie zawierao nazwiska adresata.Schowa je do kieszeni,a kopert porwa i wrzuci do rynsztoka. Do sabo orientowa si jeszcze w miecie i chwil si waha,wreszcie postanowi i znajom drog.Skrci w elazn,na rogu Chodnej zawrci w stron kocioa.Std ju widzia Elektoralni plac Bankowy. Ulice kipiay wieczornym yciem robotniczych dzielnic.Z otwart ych szynkw dolatyway chrapliwe dwiki harmonii,po zamieconych chodnikach swobodnie flanoway grupki wyrostkw i modych robociarzy w porozpinanych marynarkach i bez konierzykw. Dziewczta,po trzy,po cztery,wziwszy si pod rce,chichotay i szeptay ze sob.Po bramach stay lub siedziay na wyniesionych z mieszkania taboretach kobiety starsze z dziemi na rkach. -Fajerant -pomyla Dyzma. Na Elektoralnej rwnie tumy:witujcy ydzi zapeniali nie tylko chodniki,lecz i Jezdni.Gdy dotar do placu Teatralnego,na ratuszowej wiey byo ju pi po smej. Przypieszy kroku i po chwili by ju przed hotelem. Widzia,jak raz po raz zajeday lnice samochody,jak wysiadali z nich eleganccy panowie i panie,strojne w futra pomimo tego upau. Uczu si oniemielony. Czy potrafi wrd nich si zachowa?... Gd jednak przemg.Je,za wszelk cenje!Niech sobie pniej wyrzucaj za drzwi.Korona przecie z gowy nie spadnie. Zacisn zby i wszed. Zanim si spostrzeg,suba zabraa mu palto i kapelusz,a jaki ugrzeczniony pan podprowadzi do drzwi sali,a nawet je unionym gestem otworzy. W oczach Nikodema Dyzmy zawirowaa biaa obszerna sala,czarne plamy frakw, barwne suknie pa.Zmieszany zapach perfum i gwar gosw niemal go odurzyy. Sta nieruchomo przy drzwiach,gdy nagle spostrzeg tu przed sob uprzejmie pochylonego pana i jego wycignit rk.Machinalnie poda swoj. -Pan pozwoli -mwi ten -e si przedstawi,Antoniewski,sekretarz osobistypremiera. Pan pozwoli,e w imieniu pana premiera podzikuj panu za askawe przybycie.Prosz,pan bdzie askaw,tu na razie przekski. Nie dokoczy i podbieg do dwch chudychpanw,ktrzy wanie weszli. Nikodem Dyzma otar pot z czoa. -Dziki Bogu!Tylko teraz miao... Opanowa si szybko i zacz si orientowa w sytuacji.Zauway,e dokoa kilku stow panowie i panie jedz,stojc z talerzykami w rku,lub siedz przy maych stolikach. Postanowi opanowa gd o tyle,by uwaa,jak zachowuj si inni.Rozejrza sipo stole zastawionym pmiskami z jakim dziwnym jadem,jakiego jeszcze nie widzia.Najchtniej chwyciby ktry z tych pmiskw i zjad jego zawarto gdzie w kcie.Trzyma si jednak na wodzy,obserwowa. Wreszcie zdecydowa si i pocz szuka ook\gbboej A48jx}jӺA48j4jA4 }x} jiC }x}`XjP c c c i)v) .[c :=.oczyma talerzy.Gdy znalaz i widelec,naoy sobie duo jakiej saaty i kawa pasztetu.Usta mia pene liny.Nie mg wprost oczu oderwa od talerza.Nagle,gdy odwrci si,by upatrzy sobie ustronniejsze miejsce,uczu do silne uderzenie w okie.Talerz,wytrcony zrki,trzasn o podog. Dyzm ogarna wcieko.Przed jego nosem bezceremonialnie przepycha si jaki gruby pan,ktry nawet nie raczy odwrci si,by przeprosi za sw niezgrabno.Gdyby Dyzma zdoa opanowaswj gniew,na pewno zmitygowaby jego odruch.Teraz jednak wiedzia tylko o jednym:ten oto gruby wytrci mu z rki jedzenie. Dwoma krokami dopad winowajcy i z caejsiy chwyci go za okie. -Uwaaj pan,do jasnej cholery,wybi mi panz rki talerz!-rzuci mu w sam twarz. Oczy napadnitego wyraay najwysze zdumienie,a nawet przeraenie.Spojrza na podog i zacz przeprasza,mocno skonsternowany. Wok zrobio si cicho.Nadbieg kelner,uprztn nieporzdek,drugi poda Dyzmie nowy talerz. Jeszcze w chwili,gdy zacz nakada na t sam saat,nie zdawa sobie sprawy z szalestwa,jakie popeni,ochon dopiero,gdy znalaz si na uboczu.Nagle zrozumia,e lada chwila mog go wyrzuciza drzwi.Jad apczywie,aby zdy zje jak najwicej. Tymczasem sala napeniaa si coraz bardziej i Dyzma z ulg stwierdzi,e nikt na nie zwraca uwagi.To go omielio i znowu napeni swj talerz.Jedzc spostrzeg obok tac z nalanymi kieliszkami.Wypi dwa,jeden po drugim.Uczu si pewniejszym siebie.Gdy sign po trzeci,ze zdumieniem spostrzeg,e ssiedni kieliszek,podniesionyczyj rk, uderza lekko o jego wasny. Jednoczenie dobieg jego uszu gos: -Pan pozwoli,e z nim wypij? Obok sta wysoki brunet w mundurze pukownika i umiecha si do jako dwuznacznie. Podnieli kieliszki do ust i wypili.Pukownik wycign rk. -Jestem Wareda. -Jestem Dyzma -odpowiedzia jak echo,ciskajc do. -Winszuj panu -pochyli si ku Dyzmie pukownik -wietnie pan tego Terkowskiego osadzi.Widziaem.Dyzmie wystpiy rumiece na policzkach. -Aha -pomyla -ten mnie zaraz wyprosi.Ale jak oni to grzecznie zaczynaj... -Cha,cha -cicho zamia si pukownik Wareda -jeszcze teraz krew pana zalewa na wspomnienie tego cymbaa.Winszuj,panie...Dyzma.Terkowski dawno nie dosta takiej nauczki.Zdrowie paskie! Wypili i Dyzma poapa si w sytuacji o tyle,e poj,i midzy owym grubym, Terkowskim,a pukownikiem musi by na pieku.. -Gupstwo -rzek -szkoda tylko...tej...saatyi talerzyka.Wareda wybuchn gonym miechem. -Pyszny kawa!Ale pan jest zoliwy,panie Dyzma,paskie zdrowie! -Wie pan -doda po chwili,stawiajc kieliszek -e to pierwszorzdny kawa:Terkowski gupstwo,ale szkoda saaty! Cieszy si ogromnie,a cho Dyzma nie mg zmiarkowa,o co waciwie temu pukownikowi chodzi,mia si rwnie,majc usta pene tartinek. Pukownik zaproponowa papierosa i odeszlipod okno.Ledwie zdyli zapali,gdy zbliy si do nich krpy,siwiejcy blondyn o ywych ruchach i szklistych oczach. -Wacek!-zawoa.-Daj no papierosa.Zapomniaem swoich.Pukownik wycign ponownie srebrn papieronic. -Su ci.Pozwl,e ci przedstawi:pan Dyzma,pan minister Jaszuski. Dyzma skurczy si w sobie.Nigdy w yciu nie widzia ministra.Gdy w urzdzie pocztowym w yskowie mwio si o ministrze,byo w tym sowie co tak nierealnego, abstrakcyjnego,co tak nieskoczenie odlegego i niedosigalnego...Znaboestwem ucisn wycignit rk. -Wyobra sobie -zacz pukownik -e pan Dyzma mia przed chwil incydent z tym bawanem Terkowskim. -Ach!To pan?Co ty mwisz?-oywi si minister.-Syszaem,syszaem.No,no! -Mao tego,uwaasz -cign pukownik -gdy mu gratuluj,pan Dyzma powiada: Terkowski to gupstwo,ale szkoda saaty! Uwaasz,,saaty! Obaj wybuchnli miechem,a Dyzma wtrowa im bez przekonania.Nagle minister urwa i powiedzia znaczco: -Los rozdtych wielkoci.Pcha si,bestia,nachalnie,pki jej kto jasn choler w oczy nie zawieci,a pniej jest mniej warta od... -Od saaty!-podchwyci pukownik Wareda.Znowu zaczli si mia,a minister, wziwszy Dyzm pod rami,rzek wesoo: -W kadym razie,panie Dyzma,szczerze gratuluj.Szczerze.Gdybymy mieli w kraju wicej ludzi takich jak pan,drogi przyjacielu,co to umiej nie da w swoj kasz dmucha, inaczej bymy stali.Potrzeba ludzi silnych. Zbliyo si jeszcze kilku panw.Zacza sioglna rozmowa.Nikodem Dyzma ochon. Napeniony odek i wypity koniak uspokoiy napite nerwy.Pocztkowo zdawao mu si, e bior go za kogo innego,noszcego to samo nazwisko (a moejest tu w Warszawie jaki krewny?);pniej jednak skombinowa,e po prostu uwaaj go za swego,i to pewno dlatego,e rugn tego jakiego Terkowskiego.Kto to moe by?Pewno te jaka figura. Rozwaajc sytuacj doszed do wniosku,ejednak najbezpieczniej bdzie,gdy zaraz wyjdzie.Niepokoi go gwnie zaczyna stojcy opodal starszy pan,ktry wyranie ledzi go wzrokiem.Odbywa nawet nieznaczne manewry,by zajrze Dyzmie w twarz. -Ki diabe,czego ten stary ode mnie chce? Odpowied przysza szybko.Starszy pan zatrzyma przechodzcego kelnera i powiedzia mu kilka sw,wskazujc ruchem gowy Dyzm.Kelner skoni si i zbliywszy si do Dyzmy,zameldowa: -Ten pan prosi szanownego pana na sekundk. Nie byo rady.O ucieczce nie mogo ju bymowy.Nikodem zrobi trzy kroki i obrzuci siwego jegomocia ponurym spojrzeniem.Ten jednak umiechn si szeroko i zaszczebiota ugrzecznionym gosem: -Najmocniej,najmocniej wielce szanownego pana przepraszam,ale o ile si nie myl,to miaem zaszczyt pozna szanownego pana w zeszym roku na zjedzie przemysowcw w Krakowie.Nie przypomina pan sobie?W kwietniu?Leon Kunicki? Mwi szybko i nieco sepleni.Maa nerwowa rka wysuna si ku Dyzmie natarczywie. -Leon Kunicki. -Nikodem Dyzma.Ale myli si pan,w Krakowie nigdy nie byem.Musia co by kto do mnie podobny. Staruszek zacz przeprasza i sumitowa si,przy czym wyrazy paday tak prdko,eDyzma ledwie si mg poapa w treci. Tak,tak,oczywicie,stare oczy niedowidz,dystrakcja,prosz darowa,ale itak bardzo si cieszy,tu prawie nikogo nie zna,to przykro,nie ma z kim paru zda zamieni,a nawet miaby tu specjalny interes,dlatego wanie prosi znajomka o wyrobienie zaproszenia,ale trudno sobie poradzi,gdy si jest starym... -Nawet wanie -cign jednym tonem -wanie si ucieszyem,e pana spotkaem,i to akurat widzc,e pan w tak bliskich stosunkach jest z naszym czcigodnym panem ministrem rolnictwa,bo myl sobie,znajomy,zrobi mi ask i przedstawi jako yczliwie panu ministrowi Jaszuskiemu.Ale najmocniej,najmocniej przepraszam. -Nie ma za co. -O,nie,nie,oderwaem pana od miej rozmowy z samym panem ministrem,ale,widzi pan,jestem prowincjonaem,u nas na wsi to tak wszystko,prosz wielce szanownego pana, kordialnie,po prostu... -To si rozgada -pomyla Dyzma. -Tedy najmocniej przepraszam -sepleni staruszek -ale swoj drog mgby mi pan wywiadczy serdeczn przysug,staremu,bo c to pana kosztuje.-Jak przysug?-zdziwi si Dyzma. -Ach,ja si nie narzucam,ale gdyby wielce szanowny pan tylko zechcia tak na przykad przedstawi mnie panu ministrowi,od razu inaczej,uwaa pan,zaczby mnie traktowa,ze to niby z przyjacielskiej rekomendacji. -Z przyjacielskiej?-zdziwi si szczerze Dyzma. -H,h,h,niech si szanowny pan nie zapiera.Sam syszaem rozmow panw,stary jestem i niedowidz,ale such mam dobry.Ju ja rcz,e jak pan mnie przedstawi,jak pan na przykad powie panuministrowi:Drogi panie ministrze,pozwl,eci przedstawi mego starego dobrego znajomego Leona Kunickiego!... O!!To zupenie co innego... -Ale,panie!-protestowa Dyzma. -Ja si nie narzucam,ja si nie narzucam,h,h,h,ale bybym stokrotnie,no stokrotnie wdziczny,a c topana kosztuje? Wtem otwarto drzwi do ssiedniej sali.Zrobi si ruch,lekki tok przy drzwiach.Minister Jaszuski,mijajc z dwoma panami Dyzm i Kunickiego,umiechn si do Dyzmy i rzekdo towarzyszy: -Oto nasz bohater dzisiejszego wieczoru.Kunicki niemal popchn Dyzm i zgi si przed ministrem w ukonie.Nie widzc innego sposobu Dyzma wypali; -Pozwoli pan minister poznajomi si z panem Kunickim.To mj stary,dobry znajomy. Na twarzy ministra wyrazio si zdziwienie.Nie mia jednak nawet chwili czasu na odpowied,gdy Kunicki,potrzsajc jego rk,wybuchn ca tyrad,jaki to jest szczliwy z poznania tak znakomitego ma stanu,ktremu ojczyzna,a specjalnie rolnictwo, a jeszcze bardzie)lenictwo,ma do zawdziczenia,e do grobu nie zapomni tej chwili,bo sam,jako rolnik i przemysowiec drzewny,umie ceni wielkie zasugi na tym polu,e nie wszyscy,niestety,podwadni pana ministra zdolni s zrozumie wielkie jego myli przewodnie,ale na to jest zawsze rada,e on,Kunicki,zacign niespacony dug wdzicznoci wobec kochanego i askawegopana Dyzmy,ktry raczy go przedstawi. Potok seplenicej wymowy pyn tak wartko,e minister,coraz bardziej zdumiony,zdoa jedynie wymwi: -Bardzo mi przyjemnie.Gdy jednak natarczywy staruszek zacz mwi o lasach pastwowych w Grodzieszczynie i o jakich tartakach,ktre...-minister przerwa sucho: -Nieche mi pan pozwoli nie zajmowa si tymi sprawami na raucie.Inaczej nie miabym co do roboty urzdujc w ministerstwie.Poda rk Dyzmie,Kunickiemuskin gow i odszed. -Twarda sztuka ten paski minister -rzek Kunicki -no,nie przypuszczaem.Czy on zawsze jest taki? -Zawsze -odpar na wszelki wypadek Dyzma. Raut by skoczony.Wielu jego uczestnikw przeszo jednak na kolacj do ssiedniej sali restauracyjnej. Staruszek przyczepi si do Dyzmy na dobre.Przy stole ulokowa si obok niego i gada nieustannie.Dyzmie zaczo si krciw gowie. Wprawdzie gwnymi winowajcami tego stanu rzeczy by koniak i kilka kieliszkw wina, jednake Dyzma pocz odczuwa zmczenie i senno.Raz po raz na dobitek trzeba byo pi i je,co -zwaywszy nieprawdopodobne iloci pochonitych pokarmw -byo wrcz mczce.Dyzma z rozrzewnieniem myla o swym skadanym wskim ku,ktre zaraz po powrocie na uck rozstawi sobie pod oknem.Jutro niedziela,pozwol mu spa moe i do dziesitej. Tymczasem Kunicki chwyci go pod rami. -Drogi panie,nieche mi pan nie odmawia,dopiero jedenasta,wypije pan ze mn kieliszek dobrego wgrzyna!Tutaj stoj,w Europejskim,zaraz na pierwszym pitrze.Mam do pana bardzo wan spraw.No,drogi panie Dyzma,nie odmwi mipan przecie! Usidziemy,panie,w ciszy,wygodnie,przy dobrym winku...No?Na p godzinki,na kwadransik. Jednoczenie niemal cign Dyzm.Wyszli do westybulu i po chwili znaleli si w obszernym pokoju.Kunicki zadzwoni na sub i kaza poda wgierskie. W tyme czasie na dole koowrotek oszklonych drzwi za kadym obrotem wyrzuca z wntrza ucylindrowanych panw i strojne damy.Stojcy na skraju chodnika szwajcar wywoywa samochody. -Auto pana ministra Jaszuskiego! Zajechaa lnica limuzyna i minister,egnajc si z pukownikiem Wered,zapyta: -Suchaj no,Wacek,jak si nazywa ten twj facet,co to tak Terkowskiego objecha? -Byczy facet -stanowczo owiadczy nieco chwiejcy si na nogach pukownik -nazywasi Dyzma,pierwszorzdnie objecha... -To zdaje si jaki ziemianin czy przemysowiec,bo wiesz,jest w przyjani ztym znanym Kunickim,co to mia proces o dostaw podkadw kolejowych. -Powiadam ci,byczy go.Prosto z mostu go,panie tego. -Tak,to musi by silny charakter.Wierz we frenologi.Czaszka naprzd podana i bardzorozwinita szczka.Wierz we frenologi.No,serwus! Zawarcza motor,trzasny drzwiczki.Na chodniku pozosta pukownik. -Urn si czy co,do licha -rzek do siebie-co ma wsplnego charakter z chronologi?... Rozdzia drugi Na stole staa lampa z zielonym,niskim kloszem,owietlajc jedynie may krg pluszowej serwety,pudo z cygarami,omsza butelk i dwa kieliszki bursztynowego pynu.Pokj ton w mroku,w ktrym niewyranie rozpyway si kontury sprztw. Dyzma zapad w mikki fotel i przymkn oczy.Czu si niezwykle ociay i tak senny, e zasnby na pewno,suchajc tego monotonnego gosu,na ktry jak drobniutkie paciorki na cieniutk niteczk szybko nizay si bezdwiczne,seplenice sowa,gdyby od czasu do czasu z drugiej strony stou,z mroku,nie wysuwaa si nagle w krg lampy drobna posta Kunickiego,wiecc biel gorsu i srebrn siwizn wosw. Mae,uwane a natarczywe oczy zdaway si wwczas wbija w mrok,usiujc odnale spojrzenie Dyzmy. -Wic widzi pan,widzi pan,jak to jest cikoz t biurokracj maych urzdnikw prowincjonalnych.Szykany i szykany.Zasaniaj si przepisami,ustawami,a wszystko po to, eby mnie zrujnowa,eby odebra chleb zatrudnionym u mnie robotnikom.Panie Dyzma,w panu,dalibg,jedyny ratunek,jedyny ratunek. -We mnie?-zdziwi si Dyzma. -W panu -z przekonaniem powtrzy Kunicki.-Widzi pan,ju czwarty raz wyjedam w tej sprawie do Warszawy i powiedziaem sobie: jeeli teraz nie wysadz z sioda tego megognbiciela,tego tumana Olszewskiego,jeeli teraz nie uzyskam w Ministerstwie Rolnictwa jakich ludzkich warunkw na drzewo z lasw pastwowych -koniec!Likwiduj wszystko!Sprzedam ydomtartaki,fabryk mebli, papierni,fabryk celulozy,za bezcen sprzedam,a sam sobie,czy ja wiem,w eb paln albo co. -Paskie zdrowie,panie Dyzma -doda po pauzie i wypi swj kieliszek duszkiem. -Ale c ja panu mog pomc? -He,he,he -rozemia si Kunicki -szanowny pan artuje sobie.Tylko odrobina dobrej woli,tylko odrobina...O,nie,prosz pana,ja sobie doskonale zdaj spraw,e to panu zajmuje i paski cenny czas,i tego...no i koszty,ale przy takich stosunkach,ho...ho! Przysun krzeso i nagle zmieni ton. -Szanowny panie.Powiem po prostu,gdyby tak stan przede mn jaki czarodziej i powiedzia:Kunicki!Postaram ci si t spraw zaatwi,tego draba Olszewskiego wyla,na jego miejsce do Dyrekcji Lasw Pastwowych wsadzi kogo,z kim mona po ludzku gada, postaram si o dobry kontyngent drzewa dla ciebie,co mi za to dasz?Ot wwczas bez zajknienia odparbym:Panie czarodzieju,trzydzieci,niech bdzie trzydzieci pi tysiczkw gotweczk!JakBoga kocham!Na koszta dziesi do rczki,apo zaatwieniu reszta. Kunicki umilk i czeka odpowiedzi.Lecz Dyzma milcza.Zrozumia od razu,e ten otostaruszek proponuje mu apwk za robienie tego,czego on,Dyzma,on,Nikodem Dyzma, choby na gowie si postawi,zrobi nie potrafi.Olbrzymia suma,suma,ktrej wysoko tak.13 daleko wykraczaa poza jego rzeczywisto,a nawet poza marzenia,jeszcze bardziej podkrelaa nierealno caej transakcji.Gdyby Kunicki zaproponowa trzysta czy piset zotych,interes straciby dla Dyzmy swoj abstrakcyjn nieosigalno i przedstawi si jako korzystna okazja nacignicia starego.Przezgow Dyzmy przeleciaa jeszcze myl,czy nie nastraszy Kunickiego,e zadenuncjuje go w policji.Moe da na odczepnego z pidziesit zotych.Kiedy pisarz sdu pokoju w yskowie,Jurczak,w cen sposb zarobi ca setk.Ale c,pisarz by u siebie w kancelarii,osoba urzdowa... Milczenie Dyzmy speszyo Kunickiego.Nie wiedzia,co o nim sdzi.Czy nie by zbyt obcesowy?...Czy go nie zrazi?...To byoby katastrof.Wyczerpa ju wszystkie stosunki i wpywy,wyrzuci na to mas pienidzy,strawi moc czasu,gdyby i ta szansa wymkna mu si z rki...Postanowinaprawi i zagodzi obcesowo swej propozycji. -Oczywicie,szanowny panie,czarownikw dzi nie ma.He,he,he...A trudno wymaga od najyczliwszego,od najaskawszego przyjaciela,eby zajmowa si sprawami,ktre zna tylko z opowiadania.Wszak prawda? -Rzeczywicie. -Wie pan co,mam myl!Panie Dyzma,drogi przyjacielu,nieche mi pan wywiadczy ask i przyjedzie do mnie,do Koborowa,na kilka tygodni.Wypocznie pan,uyje pan wsi, powietrze wspaniae,konna jazda,mam motorwk na jeziorze...A i przyjrzy si pan memu gospodarstwu,tartakom,no,panie ej A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA P c  c c(k0. cpolitykiem.Przyznaj si ze wstydem,e my,kobiety,w sprawach politycznych jestemy ignorantkami. -O,nie przesadzajmy -zaprzeczy Krzepicki ipodcign drug nogawk. Dyzma nie wiedzia,co powiedzie,i tylko chrzkn. Na ratunek przyszed mu sucy,ktry zjawi si z oznajmieniem,e podano do stou. Podczas obiadu pani Przeska i Krzepicki,ktrego raz nazywaa po nazwisku,to znw panem Zyziem ,zaczli wypytywa Dyzm o sprawy koborowskie.Pani Przeska interesowaa si gwnie kwesti stosunku tej nieszczliwej Niny do brata i do ma, natomiast pan Zyzio zasypywa Nikodema pytaniami dotyczcymi dochodw Kunickiego i wartoci majtku.Dyzma stara si odpowiada najkrcej,by jakim nieopatrznym zwrotem nie zdradzi tego,ewaciwie ma bardzo mao wiadomoci w tych kwestiach. -A niech szanowny pan raczy powiedzie,czy choroba umysowa ora jest tak rzucajca si w oczy,e nie podobna myle o jego uwasnowolnieniu? -Bo ja wiem...Wariat to on jest,ale moe by potrafi zapanowa nad sob... -Suszne spostrzeenie -potwierdzia pani Przeska.-Wanie jego choroba polega na zaniku orodkw hamujcych,lecz sdz,e gdy pojmie konieczno trzymania jzyka nawodzy,potrafi wytrwa bodaj przez krtki czas. -Chyba -potwierdzi Dyzma. -Mam tylko obaw -cigna pani Przeska-czy Nina zgodzi si na nasze plany? -Phi -wzruszy ramionami Krzepicki.-A po coma je zna?Zrobi si wszystko po cichutku.Najwaniejsz rzecz jest znaleodpowiednie wpywy w Ministerstwie Sprawiedliwoci,ale o to kopota si nie potrzebujemy,skoro szczliwy los da nam,jako sprzymierzeca,wielce szanownego pana.Nieprawda?... -Ach,co za szczcie -zawoaa pani Przeska -za pan,wanie pan,kolega ora i jego przyjaciel,spotka go teraz! Na kaw przeszli do maego saloniku.Tutaj Krzepicki wyj notes i owek,po czym zacz: -Pozwoliem sobie przygotowa co w rodzaju maego referaciku -Pastwo pozwol?... Ot caoksztat sprawy przedstawia si,jak nastpuje:Wiemy,e hochsztapler,nazwiskiem Leon Kunik,lat szedziesit sze,syn maglarki Genowefy Kunikwny,urodzony w Krakowie,podejrzanyby o paserstwo;co uwidocznione jest w kartotece lwowskiej policji, nastpnie trudni si lichwiarstwem i jako lichwiarz opta rodzin Ponimirskich,i podstpem wyzu j z majtku... -Pani Kunicka -przerwa Nikodem -twierdzi,e bynajmniej nie podstpem. -No,naturalnie,ale kad rzecz mona rnie interpretowa.He,he,he...Ju jeeli prokurator otrzyma odpowiedni instrukcj z gry,to da sobie rad.Wiemy nastpnie,e Kunik przed dziewiciu laty uzyska dowodyosobiste,w ktrych zmieniono mu nazwisko na Kunicki i dodano imi ojca.To ju jawny krymina.Nastpnie znamy wszyscy proces jego o dostaw podkadw kolejowych.Wwczas,niestety,nie zostao wywietlone,nie dao si udowodni,e podkady w ogle nie istniay.Kunicki wykaza si autentycznymi dokumentami,stwierdzajcymi jego niewinno,ale nie ulega wtpliwoci,e dokumenty te uzyska w nieuczciwy sposb.Przecie ten urzdnik kolejowy,ktry je wystawi,uciek i przepad jak kamfora.Wszystko to mona odgrzeba i powtrnie wycign przed kratki sdowe.Jak pastwo sdz? -Oczywicie!-zawoaa pani Przeska. -I mnie si tak wydaje -powiedzia Dyzma,przygldajc si nieufnie spiczastej twarzy Krzepickiego.Nieustanna ruchliwo jej mini i poyskliwo podunych oczu robiy wraenie natonej czujnoci i pogotowia.Oblizywa teraz kocem jzyka grn warg i doda: -Najwaniejsz wszake rzecz jest odebranie mu Koborowa.I tu zaczynaj si trudnoci. Nominaln wacicielk jest przecie pani Nina,a ona na to nie pjdzie. -Na pewno nie pjdzie -przytakn Dyzma. -Ot wanie -cign Krzepicki -pozostajenam t edy jedyne wyjcie.or musi wystpi ze skarg do prokuratora na Kunickiego.Ta za,midzy innymi,powinna zawiera zarzut,e Kunicki wymusza na siostrze oskaryciela faszywe zeznania... -Hm... -Ot oskarenie takie moe wystosowa or jedynie wwczas,gdy zostanie uwasnowolniony.Dlatego te zacz naley od uzyskania od wadz sdowych zarzdzenia, aby stan umysu Zorza zostaponownie zbadany.Radziem si adwokata.Ten powiada,e taka rewizja w zasadzie jest moliwa.Trzeba tylko,by o tak rewizj wnis kto z krewnych ora. -Ja za adne skarby!-protestowaa pani Przeska.-Za adne skarby!Ju do miaam przykroci.Tego by jeszcze brakowao,eby moje nazwisko byo szargane w prasie... -No,dobrze,pani Fino -odpar Krzepicki nieco poirytowanym gosem -w takim razie jest pani zdania,e zrobi to Nina. -Nie -zaprzeczy Dyzma -pani Nina palcem nie ruszy. -A or nie ma wicej krewnych -zaznaczyKrzepicki,wystawiajc palec wskazujcy z niezwykle dugim i lnicym paznokciem. -Wszystko jedno,ja nie bd si mieszaa do tego...Wszystko jedno.Twarz Krzepickiegonabraa zego wyrazu. -Dobrze -rzek zimno -zatem nie mamy o czym mwi.Stawia pani krzyyk na tych czterdziestu tysicach,ktre winien jest pani i mnie or,no i krzyyk na maestwie Biby Hulczyskiej. Zapanowao milczenie. -Szkoda tylko -dorzuci -emy trudzili wielce szanownego pana. -Kiedy ja nie mog,naprawd nie mog!-uparcie bronia si pani Przeska. -Nie pali si -powiedzia po chwili Nikodem -mona przecie odoy spraw na pniej... -Moe tymczasem znajdzie si jaka rada -dorzucia z ulg pani Przeska. Krzepicki zerwa si z krzesa. -Tymczasem,tymczasem!A tymczasem jest to,e pienidze s mi potrzebne do zarnicia!... -No wic postaram si znale co dla pana-niemiao bkna pani Przeska. -Ach -machn rk Krzepicki z lekcewaeniem -znowu piset zotych lub tysic! Pani Przeska poczerwieniaa. -Moe zostawi pan t kwesti na pniej.Nie sdz,by to miao interesowa pana Dyzm. -Przepraszam -burkn od niechcenia. -Moe panowie jeszcze kawy pozwol?...Napenia filianki i dodaa: -A moe jednak pan Dyzma potrafiby wywrze odpowiedni wpyw na Nin?Skoro ona rwnie ma nie znosi...Wyglda pan naczowieka,ktry moe ama przeszkody i nagina charaktery... -Tak,tylko jaki pan w tym miaby interes?!...-cynicznie rzuci Krzepicki. -Ale,panie Zyziu -zaoponowaa pani Przeska.-pan Dyzma jest przyjacielem Zorza, nieprawda?A to chyba motyw wystarczajcy.Krzepicki skrzywi si i strzepn palcami. -Bdmy szczerzy...Ja nie wierz w platoniczne kombinacje,pan daruje,wielce szanowny panie Nikodemie,ale nie wierz.Tote sdz,e i pan,jako czowiek,hm... realny...Mwmy po prostu.Czy or zainteresowa pana materialnie w caej sprawie? -Jak to?-zapyta Dyzma. -No,czy pana zainteresowa? -Niby,czy obieca mi zapaci? Pani Przeska,sdzc,e Dyzma si obrazi,zacza go przeprasza i wyjania,e przecie pan Krzepicki nie to bynajmniej mia na myli,eby tego za ze mu nie bra itd. Zreszt sam rzekomy winowajca zreflektowa si i wyjani,e mia na myli obaw o wydatki,jakie wielce szanowny pan mgby mie w zwizku ze spraw Zorza. Widzc,e w ogle rzecz si nie klei,pani Przeska wystpia z projektem odoenia decydujcej rozmowy,a gdy dowiedziaa si,e Dyzma zabawi w Warszawie moe nawet dwa tygodnie,zaprosia go na przyszy wtorek na bryda.Dyzma podzikowa,mwic,e w bryda gra me umie,lecz zgodzi si przyj,kiedy dowiedzia si,e nikt od niego nie bdzie wymaga grania. -Bdzie kilkadziesit osb -mwia pani Przeska -a wrd nich spotka pan wielu znajomych,bo bywa u mnie i pan genera Ranowski,i minister Jaszuski,i prezes Grodzicki,i wiceminister Ulanicki... -A pukownik Wareda?-zapyta Dyzma. -Owszem,dawniej bywa.Zna go pan? -Tak,to mj przyjaciel -odpar niedbale. -No,w takim razie postaram si,by by na pewno.To bardzo dzielny czowiek.I,o ile sinie myl,jest w doskonaych stosunkach z prokuratorem Waykiem.Bodaj nawet Waykoeniony jest z pierwsz on Waredy... -Tak,tak -potwierdzi Krzepicki -z t z domu Hamelbeinwn,a Wayk moe w naszej sprawie...zaway!He,he,he... Gdy Dyzma pocz egna si z pani Przeska,wsta take Krzepicki,owiadczajc,e i na niego wielki czas,bo musi jecha na Mokotw. -No,to odwioz pana -rzek Dyzma -moje auto stoi przed bram. Pani Przeska usiowaa Krzepickiego zatrzyma,lecz stanowczo odmwi: -Nie mog.Przyjad na kolacj.Pa!... -Czy to paska krewna pani Przeska?-zapyta go Dyzma,gdy wychodzili na ulic. -Nie.Stara dobra znajoma.Z jej mem byem w przyjani. -To m pani Przeskiej nie yje? -yje -odpar Krzepicki,mruc oko -yje,tylko nie wiem,z kim.Grasuje za granic. Ale wzek.Prima sort!Duo te zjada benzyny? -Ze trzydzieci z ogonkiem --odpowiedzia umiechnity szofer,zatrzaskujc drzwiczki. -Dobrze jest mie taki samochd -zakonkludowa Krzepicki.Po drodze mwi duo o interesach,jakie s do zrobienia,jeeli si tylko ma pienidze,za zmilczenia Dyzmy wywnioskowa,e musi to by czowiek niezwykle sprytny i ostrony. Gdy wreszcie mody czowiek wysiad przyPolitechnice,szofer odwrci si do Dyzmy. -Ja tego pana znam.To jest pan Krzepicki.Onmia stajni wycigow,ale mu nie szo. -Musi to by cwaniak!-rzek Nikodem. -O-ho-ho -pokrci gow szofer. Rozdzia sidmy By to obszerny gabinet w stylu Ludwika Filipa,o ciemnych zielonych tapetach i wysokich oknach,oszklonych do samej podogi. Przy szerokim biurku,z brod wspart na obu rkach siedzia pan minister Jaszuski,suchajc w milczeniu cichego,rwnomiernego gosu urzdnika,ktry ju od godziny referowa zwierzchnikowi stan rzeczy w polityce rolnej. Co pewien czas urzdnik odkada notatnik iwyjmujc z grubej teki wycinki gazet odczytywa rne ustpy,w ktrych czsto powtarzay si liczby i takie sowa,jak:eksport, cetnar metryczny,pszenica,stan katastrofalny itp. Tre referatu musiaa by niewesoa,gdyna czole ministra zarysowaa si gboka bruzda,ktra nie znika nawet wwczas,gdyusta umiechay si,wymawiajc uprzejmie podzikowanie za tak starannie przygotowany referat. Po powrocie z zagranicy minister Jaszuskizasta w swoim resorcie sytuacj niemal gron.Opakany stan rolnictwa i perspektywy ogromnego urodzaju wywoay zacieke ataki prasy opozycyjnej,a nawet pomruki niezadowolenia w dziennikach najbardziej zblionych do rzdu. Z kilku rozmw,jakie ju zdy przeprowadzi,minister Jaszuski zdoa wywnioskowa,i stanowisko jego jest powanie zachwiane i e wielk ulg dla gabinetu byaby jego dymisja.Nie powiedziano mu tego wprost.Bynajmniej.Lecz dano przecie do zrozumienia,e musi si znale kozio ofiarny,ktrym trzeba okupi z koniunktur i bdn polityk gospodarcz rzdu.Premier robi niezwykle kwan miniwszak zupenie wyranie powiedzia,e w obecnej sytuacji dymisja caego gabinetu byaby niemoliwa,a trzeba si ratowa rekonstrukcj. Jaszuski nie wtpi,e nad wytworzeniem takiego nastroju pracowa przede wszystkim Terkowski,ktrego wpywom premier tak atwo ulega. Sytuacja dojrzewaa i naleao wreszcie powzi stanowcz decyzj.Minister Jaszuski odkada j jednak do czasu porozumienia si ze swym zastpc,wiceministrem Ulanickim. Czeka na od rana,a nawet telefonowa do kilka razy,lecz w mieszkaniu odpowiadano, e pan pi. Tote gdy okoo drugiej Ulanicki stan na progu zielonego gabinetu,minister wybuchn: -Zwariowae,czy co?Zalewasz si po nocach,a tu ziemia pod nogami si pali! -Moe by najpierw przywita si -odpar wsal. -Dzie dobry -odburkn minister. Ulanicki usiad wygodnie i zapali papierosa.Jaszuski chodzi szerokimi krokami z rkoma w kieszeniach spodni. -Podpisae traktat,i to na korzystnych warunkach.Winszuj -o dezwa s i b as Ulanickiego. -Nie ma czego -odpar minister -jest to prawdopodobnie przedostatni dokument,jaki podpisywaem. -Dlaczego przedostatni? -No bo ostatnim bdzie proba o dymisj. -Znasz Nikodema Dyzm?-zapyta Ulanicki po pauzie. -Znam,co ten,co to Terkowskiego objecha.Co to ma do rzeczy? -Piem z nim dzi w nocy.Waciwie mwicod kilku dni z mm pij.Jaszuski wzruszy ramionami. -Tym gorzej,e pijesz. -Nieprawda,tym lepiej. -Wic gadaj!Do cikiego diaba!Nie jestem usposobiony do rozwizywania szarad. -Ot rozmawialimy o kryzysie.Powiadam,e jest le,i poprawy niema co oczekiwa. Nie ma -powiadam -adnych rodkw na zaradzenie zemu.A Nikodem na to:Jest rodek:magazynowa zboe. Przerwa i patrzy uwanie w oczy ministra;ten jednak wzruszy ramionami. -eby rzd magazynowa? -Rzd. -Bzdury!Skarb nie ma pienidzy. -Czekaj,czekaj,i ja to samo powiedziaem,aon na to:pienidzy?Nie trzeba adnych pienidzy. -Jak to?-zdziwi si Jaszuski. -Suchaj!Powiadam ci,co niezwykego.Otworzyem gb od ucha do ucha.Cae szczcie,e reszta towarzystwaurnita bya w sztok i nikt nie sysza! -Gadaj e! -Ot suchaj.Nie trzeba pienidzy,powiada on,to niepowana przeszkoda.Pastwo moewypuci obligacje.Na sto,na dwiecie milionw zotych.Paci obligacjami i koniec.Obligacje oprocentowa na cztery od lata i da termin szecioletni.W cigu szeciu lat musi przyj dobra koniunktura bodaj raz,wtedy zboe sprzeda si w kraju czy za granic i jest wietny interes... -Czekaj,czekaj -przerwa minister -to nie jest za myl. -Nie jest za?Genialna! -No,gadaj! -Ten Dyzma to,powiadam ci,fenomenalny eb.Ot -powiada -korzyci ogromne.Po pierwsze uratowanie cen,po drugie,wzmoenie obrotw.W ten sposb pastwo rzuci na rynek nowych sto,dwiecie milionw zotych,bo obligacje musz by bezimienne,zastpi kapita gotwkowy itd.Rozumiesz?Zaczynam go wypytywa o szczegy,a on powiada,e niejest fachowcem,ale e mia zamiar tobie topowiedzie. -Mnie? -Tak.On do ciebie ma sentyment. -Czekaj no,wic jak on proponuje? Ulanicki ponownie opowiedzia swoj rozmow z Dyzm,rozwijajc kwesti i ilustrujc j cyframi.Tak si zapali do projektu,e ju chcia wezwa maszynistk,by jej podyktowa wzmiank do prasy. Jaszuski,mniej impulsywny,powstrzyma go jednak.Rzecz naley gruntownie rozway, obmyli,opracowa.I on jest zdania,e pomys zasuguje na miano kapitalnego.Nie mona jednak zabiera si do apu-capu. -Przede wszystkim absolutna tajemnica.A powtre,trzeba jeszcze pokonferowa z tym Dyzm. -Mog zaraz do niego zadzwoni. -A on jeszcze jest w Warszawie? -A jake.Stoi w Europie .Przyjecha troch puci gotwki.Minister zdziwi si. -Co ty powiesz?A nie wyglda na hulak.O ilego sobie przypominam,jest to typ,wiesz, silnego czowieka.Tacy ludzie miewaj zwykle zdolnoci wodza,organizatora...Zwaszcza organizatora. -Tga gowa -apodyktycznie doda Ulanicki. -No i nasz czowiek.Ach,gdyby to okazao si rzecz realn!Klika Terkowskiego raz nazawsze dostaaby w skr.A ja?To jest chciaem powiedzie:a my?!...Czy ty,Jasiu, rozumiesz? -Ba!... Postanowili jeszcze dzi wieczorem zrobi konferencj z Dyzm.Minister skreli kilkasw na karcie wizytowej i wysa do Europejskiego . Nikodem wanie wstawa,gdy przynieli list.Mia jeszcze do czasu,by ubra si i spokojnie zje obiad.Od ministerstwa dzielio go zaledwie kil ka minut drogi.Spojrza na zegarek i poszed pieszo.Na dzwonek drzwi otworzy wony i obrzuciwszy Dyzm niechtnym wzrokiem powiedzia: -Pan czego?Biuro jest nieczynne. -Nastp si pan -odpar Nikodem wyniole -ja do ministra Jaszuskiego. Wony zgi si w ukonie. -Najmocniej przepraszam szanownego pana,najmocniej przepraszam.Pan minister czeka w swoim gabinecie;jest te pan wiceminister Ulanicki. Z pieczoowitoci zdj Dyzmie palto. -Szanowny pan pozwoli ze mn.To tu,na pierwszym pitrze.Nikodem nie zdawa sobie sprawy z faktu,e oto za chwil bdzie rozmawia z ministrem,e to,co podczas wyjazdu z Koborowa wydawao sizupenym nieprawdopodobiestwem,nabierao oto realnych ksztatw.Bieg zdarze nis go ze sob,nis go nurt,ktrego dziaanie widzia i odczuwa, lecz nie umia sobie wytumaczy przyczyn tych dziaa i tajemnicy,dlaczego spotkao to wanie jego,Nikodema Dyzm. itnym j nikogo takiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA8P c9@v c: c;A)s c<5 DGdy otrzyma wezwanie do ministra,domyli si od razu,e chodzi o obligacje zboowe, o ktrych sysza od Kunickiego,a czym Ulanicki tak si zachwyca.Tote obawia si teraz, e minister zechce go wypytywa o szczegy przeprowadzenia projektu.Naley by ostronym.Grunt to trzyma si najlepszej metody,ktra dotychczas w praktyce dawaa niezawodne wyniki:mwi jak najmniej! Obaj dygnitarze przyjli Dyzm z wylaniem. Fakt,e Ulanicki by z nim na ty ,od razustworzy atmosfer intymn.Minister Jaszuski zacz od komplementw.Przypomnia Nikodemowi bankiet z 15 lipca i zajcie z Terkowskim. -Wtedy powiedziaem panu,e gdybymy wicej w kraju mieli takich jak pan,dobrze by nam si dziao.Teraz przekonaem si,edziaoby si nam wietnie. -Zbyt askaw na mnie pan minister... -E!Nikodemie!Nie udawaj skromnisia!-zawoa wesoo Ulanicki.Rozmowa zesza na kwesti obligacji zboowych.Dyzma znalaz si w ogniu pyta,chocia obaj dygnitarze zaczli od tego,e,waciwie mwic,sami na rolnictwie nie bardzo si znaj,by bardzo ostrony,by nie paln jakiego gupstwa.Dobra pami przysza mu o tyle z pomoc,e dawkujc maymi dozami,zdoa powtrzy niemal wszystko,co mu kiedy o tym powiedzia Kunicki.Na wszelki wypadek doda i to,co sysza o swoim projekcie od Ulanickiego.. Minister by zachwycony i zaciera rce.Zapad ju zmierzch i Jaszuski,zapalajc lamp, zawoa z humorem: -No,kochany panie Dyzm,nie mog wprawdzie nazwa pana zotoustym mwc,ale gow to pan ma na karku.Zatemwietnie.Na razie bdzie pan askaw zachowa cis tajemnic.Do czasu.Bowiemjest jeszcze wiele rzeczy do zrobienia.Ja przygotuje projekt ustawy,pjdzie to na komitet ekonomiczny Rady Ministrw,ja za jutro rozmwi si z premierem.Jedynym szkopuem,jaki widz w paskim znakomitym projekcie,jest kwestia magazynw.O budowaniu nowych mowy by nie moe,nie dostaniemy kredytw.Zreszt jest to trudno uboczna.W kadym razie,panie Nikodemie,realizacja paskiego projektu nie odbdzie si bez pana,nie moeoby si bez pana. -Oczywicie -wtrci bas Ulanickiego. -Nie odmwi pan rzdowi swojej wsppracy.Mog liczy na pana? -Dlaczego nie,i owszem... -Zatem dzikuj serdecznie.Moim zdaniem wkadej sprawie najwaniejsze jest to,kto jzaatwia.Kwestia personalna! Jaszuski zamyka biurko.Ulanicki zadzwoni na wonego.Nikodemowi przyszo na myl,e teraz byaby najodpowiedniejsza chwila do sprbowania,czy nie uda si zaatwi proby Kunickiego. -Panie ministrze -zacz -i ja mam interes. -No?Su -z zaciekawieniem spojrza na Jaszuski. -Chodzi o to,e w grodzieskiej Dyrekcji Lasw Pastwowych rzdzi dyrektor Olszewski.Ten Olszewski uwzi si,eby zaszkodzi tartakom koborowskim...On nienawidzi Kunickiego i dlatego coraz zmniejsza ten,no ten...kontyngent drzewa z lasw pastwowych... -Ach,prawda -przerwa minister -co pamitam.Byy nawet jakie skargi.Ale ten Kunicki to podobno bardzo ciekawy jegomo.Czy pana z nim co czy? -Bro Boe.Tylko interesy... -Nikodem -wyjani Ulanicki -jest jego ssiadem i plenipotentem jego ony,z ktr Kunicki,uwaasz,jest na bakier, -Panie Nikodemie -powiedzia minister -bdszczery.Nie chciabym zmienia zarzdze Olszewskiego.Kunicki uchodzi za kanali i krtacza.Ale panu wierz bez zastrzee.Czy rzeczywicie powikszenie kontyngentu drzewa z punktu widzenia interesw Skarbu byoby suszne?Tak czy nie? -Tak -kiwn gow Dyzma. -Czy dyrektor Olszewski bez powodw szykanuje tartaki pani Kunickiej? -Bez powodw. -Rzecz zaatwiona.Moim zdaniem umiejtno kierowania polega na umiejtnoci natychmiastowej decyzji. Wyj kart wizytow,nakreli na niej kilka wierszy i wrczajc j Dyzmie,rzek z umiechem: -Su panu.To jest bilecik do Olszewskiego.Niezalenie od tego jutro ranoka wysa do odpowiedni telefonogram.Kiedy pan wraca na wie? -Pojutrze. -Szkoda.Ale nie mog pana zatrzymywa.Nieche pan czeka na wiadomo ode mnie. Zaraz,zaraz,a ty,Jasiu,masz adres pana Dyzmy? -Mam.Zreszt jutro spotkamy si na bryduu pani Przeskiej.Nikodem te u niej bywa.-To wietnie.No,wic jeszcze dzikuj i ycz pomylnej drogi. Oburcz ucisn do Nikodema. Obaj z Ulanickim naoyli palta i wyszli wraz z Dyzm.Ulanicki chcia umwi si z nim na kolacj,lecz minister postawi stanowcze weto. -Znowu si zalejesz,a teraz czas gorcy,niemona pozwala sobie na kacenjamer. Rozstali si na rogu Krakowskiego i Nikodem poszed do hotelu.Po drodze przystan przed jednym z jasno owietlonych okien wystawowych,wyj z kieszeni bilet ministra i przeczyta: W Pan Dyr.Olszewski -Grodno. Prosz o przychylne i natychmiastowe zaatwienie reklamacji JWP Nikodema Dyzmy w sprawie tartakw koborowskich. Jaszuski Starannie schowa kartk w pugilaresie.-Widzisz go,cholera!-powiedzia gono. Brzmiao w tym zadowolenie,wesoo i zdziwienie,a raczej podziw dla samego siebie. Czu,e grunt wzmacnia si pod jegonogami,e ci ludzie z tego obcego,zdawaoby si niedosigalnego rodowiska,ktrzy sobie co w nim,w Dyzmie,uwidzieli,diabli wiedz dlaczego,moe przecie maj troch racji... By kontent z siebie.W hotelu czekaa go niespodzianka. Bya to wska,popielata koperta zaadresowana do niego.Gdy j otworzy,owion go zapach znajomych perfum.Kartka bya szczelnie pokryta adnym okrgym pismem,na dole za widnia podpis:Nina Kunicka,Umiechn si.-Popatrz!Co te ona pisze? Zapali lampk przy ku,zdj buty i,uoywszy si wygodnie,zacz czyta. Szanowny Panie Nikodemie! Zdziwi pana mj list,a zapewne jeszcze bardziej zawarta w nim proba.Jeeli jednak omielam si Pana ni obarcza,to jedynie dlatego,ze okazywana mi przez Panayczliwo upowania mnie do nadziei,e Pan sie nie pogniewa. Chodzi o mae zakupy.Mianowicie w Grodnie nie moge dosta dobrych piek tenisowych.Byabym wdziczna,gdyby pan kupi tuzin w Warszawie... Mogabym wprawdzie napisa do sklepu,lecz wol,by pan sam wybra.Moe to nieadnie,e zabieram Panuczas,czas tak cenny w Warszawie,gdzie mapan tyle zaj i tyle rozrywek,teatry i przyjcia,no i...pikne kobiety,ktre -jak mi powtrzya niedyskretna Kasia -tak bardzo lubi posya panom kwiaty.W Koborowie niema adnych kobiet,lecz kwiaty s przecie pikniejsze ni w Warszawie... Kiedy pan wraca? Waciwie mwic,naduyam sowa wraca .Wszake wraca mona jedynie do czego,wzgldnie do kogo,uwaanego za swoje,za swego,za cobliskiego,do czego,z czym nas ycie wie lub uczucie czy... Koborowo jest dzi smutne i szare.Ju od szeregu dni jest takie.Ach,przecie Pan wie,jak je potrafi kocha,a jak musz nienawidzi.Prosz niech Pan mi za ze nie bierze tego minorowego dysonansu,ktry wprowadzam w gwarn i weso (zapewne) harmonie Panskiego nastroju.C -przyznaj si -brakmi rozmw z Panem,a jestem taka samotna.Koborowo czeka Panskiego powrotu,Panie Nikodemie,pardon,znowu uyam tego sowa,czeka paskiego przyjazdu. Nina Kunicka Dyzma dwukrotnie przeczyta list,jeszcze powcha kopert i pomyla: -Wpadem jej w oko...C,moda jeszcze,a m stary.A moe by tak i skorzysta? Znowu nasuny mu si obiekcje:Czy Kunickinie w rzuci go,gdy zacznie podejrzewa, lecz w teje chwili zda sobie spraw,e teraz to ju sytuacja grubo si zmienia. -Sprbuj,stary draniu!Teraz trzymam ciebieza pysk.C sobie mylisz,z kim masz do czynienia?Z przyjacielem dygnitarzy!Rozumiesz?! Wsta i w skarpetkach podszed do lustra,zapali wszystkie lampy i wzi si w boki,a gow podnis ku grze.Przyglda si sobie dugo,a doszed do przekonania,e dotychczas sam nie docenia swojej urody. -Ot,czowiek od dziecka patrzy,to i przyzwyczai si,a jak do czego przyzwyczaisz si, zaraz ci si zdaje,e tonic nadzwyczajnego... W doskonaym nastroju spdzi wieczr.Byw kinie,pniej po kolacji w jakim barze. Spa do poudnia.Po niadaniu zaatwi sprawunki.Kupi te piki tenisowe dla pani Niny.Po sutym obiedzie zdrzemn si a dozmroku,gdy obudzi go szofer.Trzeba byo przebra si we frak.Miasto ju migotao tysicami lamp elektrycznych i jarzyo si purpurowymi wami neonowych reklam,gdysamochd ruszy z miejsca. Na rogu Marszakowskiej i Chmielnej auto musiao stan.Policjant regulujcy ruch przepuszcza wanie dugi szereg samochodw i doroek z przecznicy.Nikodem bezmylnie obserwowatum przechodniw.Myla,jak to dobrze siedzie w wygodnych poduszkach wspaniaego wozu,a jak le toczy si w cisku na chodniku. Nagle w tumie dojrza oczy uparcie we wpatrzone.W tym miejscu Marszakowska bya sabo owietlona,tote dopiero po chwili,zdoa pozna. Maka. Skurczy si.Skuli ramiona tak,e dolna poowa twarzy ukrya si pod konierzem palta. Byo ju jednak za pno. Maka,przepychajc si okciami,dobrna do skraju chodnika.Bya tak blisko,e mogachwyci za rami.Nie omielia si jednak i tylko jakim przyciszonym gosem wyrzucia: -Nikodem!Nie poznajesz?... Nie mg duej udawa,e jej nie widzi.Przy tym obawa,e szofer spostrzeet dziewczyn w chustce,jeeli tylko scena stanie si goniejsza,skonia go do podstpu. Odwrci si do niej i kadc palec na ustach,zasycza: -Tsss...jutro przyjd... Dziewczyna porozumiewawczo skina gow i zapytaa szeptem: -O ktrej? Lecz odpowiedzi ju nie otrzymaa.Paeczkapolicjanta wykonaa nowy ruch,auto ruszyo w woln przestrze ulicy.Maka wychylia si za nim i dugo patrzya. -Cholera -myla Dyzma -jeszcze ma miao zaczepia.Durna mapa.Ona pewno myli,e ja i ten samochd skradem. Rozemia si po cichu,postanowi jednak wgodzinach wieczornych unika Marszakowskiej.Po co naraa si na spotkania i psu sobie humor wspomnieniami... Mieszkanie pani Przeskiej,po raz trzeci widziane przez Dyzm,po raz trzeci wygldao inaczej.Wszystkie drzwi pootwierane,wszdzie moc wiata.W kilku pokojach rozstawione stoliki do kart,uderzajce wieoci zielonego sukna,i mae stoliczki,pokryte biaymi serwetkami,zastawione tacami,na ktrych pitrzyy si ciastka i tartinki. Nikogo jeszcze nie byo.Dyzma przeszed kilka pokojw i zawrci.Usiad w salonie na kanapie.Z drugiego koca mieszkania dolatyway odgosy jakiej sprzeczki,ktrawidocznie oywia si,gdy sowa brzmiaycoraz wyraniej. -Nie dasz?Nie dasz?-krzykn gos mski.Nastpia dusza tyrada gosu niewieciego. Nikodem zdoa z niej wyapa jedynie epitety,gdy te byy specjalnie akcentowane. -Prniak...takiego darmozjada...To szanta!...niewdzicznik!... -Ostatnie sowo!-zabrzmia gos mski -dasz dwiecie? -Nie dam! W przedpokoju rozleg si dzwonek.Sprzeczka ucicha,po chwili do salonu wesza umiechnita pani Przeska.Za ni z min uprzejm wsun si Krzepicki.Jednoczenie w drzwiach od przedpokoju stan jaki staruszek z ogromn ysin. Pani Przeska witajc i prezentujc goci zacza uskara si na niepunktualno naszych panw.Staruszek,ktrego tytuowano panem profesorem,by guchawy i to mocno.Tote pani domu musiaa mu powtarza bardzo gono swoje spostrzeenie o wadzie niepunktualnoci co ze cztery razy.Za kadym razem profesor powtarza: -Przepraszam,e co? Bya ju w rozpaczy,gdy przyszed jej na pomoc Krzepicki.Stan przed profesorem i rzek z ukadnym umiechem: -Tara-tara-bum-cyk-cyk,stara fujaro! Staruszek kiwn gow i powiedzia z przekonaniem: -A tak,tak,wieczory s ju zimne. Dyzma wybuchn miechem.Szalenie podoba mu si dowcip Krzepickiego,a e pani Przeska wysza wita nowych goci,rzek: -Czekaj pan i ja mu co powiem. -Byle nie za gono!-ostrzeg Krzepicki.Nikodem zwrci si do profesora. -Pies ci gb liza,ysa pao! -Przepraszam,e co? -e liza! -Przepraszam,bo niedosysz,e co? Dyzma zanosi si od miechu,a staruszek zacz go podejrzewa.Sytuacj uratowa Krzepicki,ktry hukn profesorowi w samoucho: -Pan chcia profesorowi opowiedzie najnowsz anegdotk! -A sucham,sucham. Tymczasem do salonu weszo kilka osb,a zanim zdyli si przywita,na progu stanpukownik Wareda.To uwolnio Dyzm od anegdotki. -Serwus,Niku!e ci widz!-zawoa pukownik. -Jak si masz,Wacu! -No co?Jake tam,zaatwie swoje sprawy u Jaszuskiego? -Dzikuj.Wszystko w porzdku. Salon i przylege pokoje zaczy si napenia.Byli tylko panowie i co pi czy sze starszych pa.Przy kilku stolikach usadowiono si ju do bryda. Nikodem rozmawia z Wareda,gdy przyszed Ulanicki.Okazao si,e mimo zastrzeonej przez ministra tajemnicy,pukownik by rwnie poinformowany o projekcie zboowym Dyzmy,gdy Ulanicki przy nim zacz swobodnie opowiada o postpie sprawy,ktra -jego zdaniem -znajdowaa si na najlepszej drodze.Wareda winszowaNikodemowi i yczy mu pomylnej realizacji kapitalnego planu. Gdy tak rozmawiali,zbliya si do nich paniPrzeska z zapytaniem,czy nie zagraliby wbryda.Pukownik i Ulanicki zgodzili si chtnie. Wszystkie stoliki byy ju obsadzone i pani domu ofiarowaa si im na partnerk. Poniewa Dyzma nie umia gra,na czwartego zaproszono jakiego chudego pana,ktry -jak Dyzma pniej si dowiedzia -by jednym z dygnitarzy policyjnych. Przez pewien czas Nikodem przyglda si grze,lecz znudzio go to wreszcie i poszeddo grupki nie grajcych,gdzie dojrza Krzepickiego. Gdy tylko si oddali,dygnitarz policyjny zapyta pani Przeskiej: -Kto to jest ten pan Dyzma? -Pan Dyzma?-odpara ze zdziwieniem -nie zna go pan?... -Niestety... -Jak to?-doda Ulanicki -nie pamita pan awantury z Terkowskim? -Aha!Ju wiem. -Pan Dyzma -powiedziaa pani Przeska -tobardzo przyzwoity czowiek.Znam go std, e kolegowa w Oksfordzie z moim siostrzecem orem Ponimirskim.S od tamtych czasw w serdecznej przyjani. -Ziemianin?... -Owszem,pochodzi z Kurlandii,a obecnie administruje dobrami mojej siostrzenicy. -Nikodem to tga gowa -dorzuci Ulanicki.-Jaszuski powiada o nim,e zajdziejeszcze wyej,ni komu zdawa si moe. -I w ogle byczy chop -doda Wareda. -Bardzo sympatyczny -zapewnia pani domu.-Istotnie -potwierdzi z przekonaniem dygnitarz policyjny -robi solidne wraenie. -Dwa trefle -zalicytowa Ulanicki,podnoszckrzaczaste brwi. -To zagrajmy trzy trefle -dodaa grajca zUlanickim pani Przeska. Dyzma nudzi si.W gbi duszy dziwi si ludziom,ktrych bawia gra.Zjad ju sporotartinek,ciastek i wypi kilka kieliszkw koniaku.W towarzystwie nie grajcych rozmawiano o polityce zagranicznej i o wycigach.Oba tematy byy mu obce i nieinteresujce.Tote zacz myle o odwrocie.Skorzysta z momentu,gdy pani domu wstaa na chwil od stolika i dopdziwszy j w przedpokoju,powiedzia: -Przepraszam bardzo.Ja musz ju i. -Jaka szkoda,czy musi pan koniecznie? -Koniecznie.Jutro wyjedam bardzo wczenie.Trzeba si wyspa. -A tak chciaabym z panem jeszcze obszerniej porozmawia o wiadomej sprawie... -Nic straconego.Wkrtce bd w Warszawieznowu.W istocie Dyzma nie zamierza spa. Wyszedszy od Przeskiej odprawi szofera,kazawszy mu poda samochd o sidmej rano i przygotowa si do drogi.Sam poszed pieszo. Zbliaa si ju pnoc i ulice byy niemal puste.Tu i wdzie spotyka pieszcych do domu przechodniw.Dopiero na Nowym wiecie by wikszy ruch.Przyczyniay si do tego gwnie grupki flanujcych kobiet,ktrych sposb bycia a nazbyt wyranie zdradza ich fach. Dyzma dugo si przyglda,zanim wybra jedn z nich,tg brunetk. Porozumienie osignito szybko. witao ju,gdy wraca do swego hotelu.Przysza mu na myl Maka i zauway w duchu, e w gruncie rzeczy szkoda,e nie umwi si z ni. Niebo byo pokryte cikimi,oowianymi chmurami.Przed sam sidm zacz pada deszcz. O godzinie sidmej uregulowa naleno w hotelu.Szofer zajecha z nastawion bud i Dyzma,klnc pogod,wcisn si w kac auta.Jecha do Grodna.Wola przyby do Koborowa z konkretnym rezultatem swojej warszawskiej wycieczki,by olni Kunickiego efektem,ktrym sam przecie byakiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA=Pc>U,<?a c@" cA/ cB=zaskoczony. Nikodem zdawa sobie spraw z faktu,e przychyln decyzj ministra uzyska dziki powtrzeniu projektu podpowiedzianego przez Kunickiego.Skonstatowanie tego zupenie wystarczyo do wycignicia nasuwajcego si wniosku:powtarzanie tego,co si syszy od innych,i podawanie zawasne moe da due korzyci. Postanowi stosowa t metod jak najszerzej,majc wszake na uwadze niezbdn ostrono.Ucieszyo go to odkrycie nowych moliwoci obracania si w tym obcym wiecie.A przecie ju teraz zacz wierzy w co,e w wiecie tym zasymiluje si.Co dotyczy Koborowa,nie wtpi,e teraz Kunicki nie tylko nie bdzie stara si go pozby,lecz musi trzyma takiego administratora rkami i zbami. -To te mona wykorzysta.Dra,musi mi dooy pensji.Zatar rce.Czu,e odwracasi nowa karta w jego yciu,a c go obchodzia kwestia,jakie j pisay losy i dlaczego.Z rozmowy z ministrem Jaszuskim zapamita zapewnienia,e on,Dyzma,nie bdzie pominity przy realizacji projektu zboowego.Nie wiedzia,co tu minister mia na myli,i skania si do przypuszczenia,e moe muza projekt dadz gratyfikacj.Kiedy naczelnik poczty w yskowie,pan Boczek,opowiada,e jeden z urzdnikw Okrgowej Dyrekcji Poczt dosta tysic zotych nagrody za wymylenie nowego sposobu stemplowania listw. Jemu dadz chyba wicej,bo zboe to przecie nie listy!Przypomnienie pana Boczka i yskowa wywoao umiech na twarzy Nikodema. -Co by oni te powiedzieli,gdyby tak dowiedzieli si,jak ja teraz mam pensj i zjakimi figurami tykam si.Zdbieliby!...Hoota! Ministrowie,hrabiowie!Taka wielka pani jak ta Przeska na obiad go zaprasza... Zreszt to go nie cieszyo.Mczya go myl,e niepotrzebnie wplta si w sprawPonimirskiego,z ktrej i tak musz by nici,a tylko zaszkodzi moe,gdy -bro Boe-co si wyda przed Kunickim.Jucha sprytnyi ma tyle pienidzy,e potrafi zemci si. Jedynym sposobem bdzie powiedzie Ponimirskiemu,e jego ciotka o niczym sysze nie chce,a na dugu postawia krzyyk. Na tych rozmylaniach spyn Dyzmie czasa do Grodna. Szofer,znajcy miasto dobrze,od razu odnalaz czerwony koszarowy dom,w ktrym si miecia Dyrekcja Lasw. W biurze,jako e byo po czwartej,Dyzma zasta tylko dyurnego urzdnika. -Ja do pana Olszewskiego.Jest pan Olszewski? -Nie ma.Prosz zgosi si w godzinach urzdowych -odpar sucho dyurny. Dyzma podnis gos: -To dla pana,panie mody,s godziny urzdowe,nie dla mnie,a w ogle prosz grzeczniej,kiedy nie wiesz pan,z kim pan gadasz. -Ja jestem grzeczny -broni si urzdniczek -a skd mam wiedzie,do kogo mwi, skoro si pan nie przedstawi. -No,no,bez poufaoci.A teraz rypaj pan doswego pana Olszewskiego i zamelduj,e przyjecha pan Dyzma z poleceniem od ministra.eby tu zaraz przyszed,bo nie mam czasu. Urzdnik przerazi si i wrd ukonw owiadczy,e wyj mu nie wolno,lecz moe zatelefonowa do mieszkania pana dyrektora. Zaprowadzi Nikodema do gabinetu szefa i ju nie zdziwi si,e arogancki go rozsiad si w dyrektorskim fotelu za biurkiem. Nie min kwadrans,a zjawi si dyrektor Olszewski.By nieco zaspany i wyranie zaniepokojony.Na jego kwadratowej twarzydrgay wszystkie minie,a przystrzyone rudawo-blond wsiki wycigny si nad ustami lini uprzejmego umiechu.Stara siukry to,e zaskoczya go okoliczno zajcia przez przybysza jego wasnego fotela. -Jestem Olszewski,niezmiernie mi mio... -Nie wiem,czy panu mio -odpar Dyzma,z lekka unoszc si i podajc rk.-Jestem Dyzma... -Ale naturalnie,e mio...Wanie dzi rano otrzymaem telefonogram z ministerstwa. -Dzikuj pan Bogu,e nie otrzyma pan dymy. -Ale,szanowny panie -zdenerwowanym gosem zaprotestowa Olszewski -niczym na to nie zasuyem!Zawsze z najwiksz cisoci stosowaem si do wszystkich ustaw i rozporzdze.Nigdy na jedn literk nie odstpiem... -I co z tego?-szyderczo zapyta Dyzma.-Jakpanu ta literka kae sprzeda firmom krajowym nie wicej,jak tyle a tyle,a pan reszt za psie pienidze sprzedajesz zagranicy! Urzdnik wci broni si,powoujc si na daty i paragrafy,ktrymi sypa jak z rkawa. Jednake Dyzma wycign notatnik zawierajcy ca litani spisan przez Kunickiego i nie ustawa w ataku.Wreszcie najgwatowniej napad na Olszewskiego za przewlekanie spraw i odkadanie ich pod sukno,gdy za ten zasania si tym,e czsto trudno bywa powzi decyzj,Nikodem bez zajknienia powtrzyaforyzm Jaszuskiego: -Umiejtno kierowania polega na umiejtnoci szybkiej decyzji,panie kochany!Wydoby kart wizytow Jaszuskiego i poda urzdnikowi.Ten dugo roztrzsionymirkoma szuka binokli,gdy za je znalaz i przeczyta kartk,sta si jeszcze bardziejuniony. Zapewnia Dyzm,e jest starym rutynowanym urzdnikiem,e zawsze cile trzyma si literki ,e ma on i czworodzieci,e personel biurowy jest do niczego,e przepisy czstokro s sprzeczne,wic co ma robi,musi je sprzecznie wykonywa,e pan Kunicki sam sytuacj zaostrzy,ale e teraz doprawdy nie widzi adnych przeszkd do zaatwieniakontyngentu. Skoczyo si na tym,e w gabinecie zjawia si specjalnie sprowadzona maszynistka i e przystpiono do sporzdzenia odpowiednich dokumentw,cile wedug literki notatek Kunickiego. Byo ju ciemno na dworze,gdy skoczyli i Olszewski zaprosi Dyzm na kolacj.Ten jednak,pomylawszy sobie,e lepiej nie pozbywa si aureoli przyjaciela ministra, podzikowa i poklepawszy urzdnika po ramieniu,poegna go sowami: -No,w porzdku.A nie zadzieraj pan ze mn,bo to,bracie,na dobre nie wyjdzie. Rozdzia smy Awantura zacza si od tego,e pani Nina zmienia sukni wieczorem na bardziej szykown i e duej ni zwykle ukadaa przed lustrem wosy.Kasia do miaa zmysu obserwacyjnego,by to spostrzec. -Szkoda -powiedziaa lekko -e nie naoya toalety balowej. -Kasiu! -Co? -Twoja uszczypliwo jest zupenie nie na miejscu. -Wic po co si przebraa?-z nieukrywan ironi zapytaa Kasia. -Przebraam si bez powodu.Ot,tak sobie.Dawno tej sukni nie nosiam. -Wiesz dobrze -wybuchna Kasia -e w niejwygldasz licznie! -Wiem -odpara z umiechem Nina i obrzucia Kasi powczystym spojrzeniem.-Nino! Nina umiechaa si wci. -Nino!Przesta!-rzucia ksik,ktr przedchwil czytaa,i zacza chodzi po pokoju.Wtem zatrzymaa si przed Nin i wyrzucia z siebie: -Gardz,rozumiesz,gardz kobietami,ktre dla przypodobania si mczynie robi z siebie -szukaa mocnego epitetu -robi z siebie kokotki!-wypalia. Nina zblada. -Kasiu,obraasz mnie! -Kobieta przymilajca si mczynie robi na mnie wraenie,daruj,ale bd szczera, suki,tak,suki!... Oczy Niny zapeniy si zami.Przez chwil patrzya na Kasi szeroko rozwartymi renicami,pniej ukrya gow w ramionach i zacza paka.Szloch unosi nierwnym rytmem jej opatki,skra na karku zarowia si. Kasia zaciskaa pistki,bya jednak zbyt wzburzona,by moga si pohamowa. -Moe zaprzeczysz -woaa -moe zaprzeczysz,e dzi od poudnia,odkd przysza depesza,zmieni ci si nastrj?!Moe zaprzeczysz,e przebraa si dla Dyzmy?!e teraz od godziny mizdrzysz si przed lustrem,eby go o-cza-ro-wa! -Boe,Boe -szlochaa Nina. -Brzydz si tym,rozumiesz! Nina zerwaa si z krzesa.Jej wilgotne oczy rozpomieniy si buntem. -Wic tak,wic tak -wyszeptaa dobitnie.-Prawda,masz racj,chc go oczarowa,chc podoba si mu jak najbardziej...Jeeli si tym brzydzisz,pomyl,czy raczej ja nie powinnam si brzydzi tob i sob. Kasia wzia si za boki,wybuchna miechem. -Te znalaza sobie obiekt! Sdzia,e zmiady Nin sw ironi,lecz tawyzywajco podniosa gwk. -Tak,znalazam! -Ordynarny brutal -wyrzucia z pasj Kasia -wulgarny typ griaduszczewo chama ... Goryl! -Wanie,wanie!I c z tego?-zarumieniona,podniecona w najwyszym stopniu woaa Nina.-Brutal?Tak!To jest typ nowoczesnego mczyzny!To jest silny czowiek! Zwycizca!Zdobywca ycia!!...Po c mi zawsze wmawiasz,e jestem stuprocentowkobiec?Uwierzyam ci i teraz,kiedy spotykam na swojej drodze stuprocentowego mczyzn... -Samca -sykna Kasia. Nina przygryza wargi i zatrzymaa oddech. -Tak mwisz?...Wic dobrze,samca,samca...Czy nie jestem samic?! -Chama -dodaa Kasia. -Nieprawda!Pan Nikodem nie jest chamem.Do miaam dowodw jego subtelnoci. Jeeli za jest brusque,czyni towiadomie.To jest jego styl,jego typ.To ja nad tob powinnam si litowa,e natura citak upoledzia,e nie jeste w stanie odczu elektryzujcego dziaania tej najpikniejszej siy,tej wadczej,prymitywnej mskoci...Tak, wanie prymitywno,syplicyzm natury... -Jako atwo rezygnujesz z kulturalnych pretensji. -Kamiesz,kamiesz,wiadomie kamiesz,sama przyznawaa,e zenitem kultury jest wycie si w prawa przyrody...-Po co te frazesy?-z zimn ironi przerwaa Kasia.-Powiedz po prostu,e chcesz go mie w ku,e trzsiesz si z dzy podstawiania mu swego ciaa... Chciaa jeszcze mwi dalej,lecz widzc,eNina zakrya twarz chusteczk i zacza paka,umilka. -Jaka ty jeste...bez serca...jaka...bez serca...-wrd kania powtarzaa Nina. W oczach Kasi zapaliy si ogniki. -Ja?Bez serca?I to ty mnie mwisz,Nino!Nino! -Zostaje mi chyba -pakaa tamta -samobjstwo...Boe,Boe...jake ja jestem sama... Kasia nalaa szklank wody i przyniosa Ninie. -Wypij,Ninu,musisz si uspokoi,no wypij,kochana. -Nie,nie,nie chc...Zostaw mnie,zostaw... -Wypij,Ninu -prosia. -Nie chc,id,id,jeste bez litoci... Po zacinitych palcach ciekay zy.Kasia obja j i szeptaa pieszczotliwe sowa.Wtem Nina drgna.Z daleka rozleg si sygna samochodu. Po chwili wiato jego reflektorw przesuno si jaskraw smug przez pcie pokoju. -Nie pacz,Ninu,bdziesz miaa zaczerwienione oczy. -I tak nie zejd na kolacj -odpara Nina i zaszlochaa znowu.Kasia okrywaa pocaunkami jej mokre policzki,oczy,drgajce usta,wosy. -Nie pacz,nie pacz,kochanie,byam niedobra,brutalna,przebacz,najdrosza... Tulia j mocno w ramionach,jakby si ucisku chciaa zdusi spazm kania. -Ninu,moja kochana Ninu! W drzwiach stana pokojwka,meldujc,ekolacj podano. -Powiedz panu,e pani gowa boli l e nie zejdziemy na kolacj.Gdy pokojwka wysza, Nina zacza namawia Kasi,by zostawia j i zesza na d.Kasia jednak ani sysze o tym nie chciaa.Nina,chlipic,ocieraa oczy,gdy znowu zapukano. Do pokoju wpad Kunicki.By rozpromienionyi rozgestykulowany. -Chodcie,chodcie -sepleni -przyjecha Dyzma!A nie macie pojcia,z jakimi rezultatami!To zoty czowiek!Powiadam wam,wszystko przeprowadzi,co chcia! Chodcie!Umylnie prosiem,by z opowiadaniem zaczeka na was... Tak by przejty,e dopiero teraz spostrzeg,e musiaa zaj tu jaka awantura. -Co wam jest?No?Chodcie.Dajcie spokj...Chcia co dalej mwi,lecz Kasia nagle si zerwaa i wskazujc na drzwi,krzykna: -Wyno si! -Ale... -Wyno si w tej chwili! Kunicki znieruchomia.W maych oczkach zaiskrzya si nienawi.Wyrzuci z siebie ordynarne przeklestwo i wybieg z pokoju,tak trzasnwszy drzwiami,e siedzcy w hallu Nikodem a podskoczy nakanapie. -Co si stao?-zapyta lokaja.Ten umiechn si porozumiewawczo. -Pewnie panienka wyrzucia janie pana za drzwi.Dokoczy ju szeptem,gdy na schodach ukaza si Kunicki,ktremu twarz rozpogodzia si w jednej chwili. -Jaka szkoda,kochany panie Nikodemie!Niech pan sobie wyobrazi,e ona moja ma siln migren i nie moe zej.A Kasia nie chce zostawi biedactwa samej.Trudno,he,he, he,zjemy kolacj bez kobiecego towarzystwa. Wzi Dyzm pod rami i przeszli do jadalni,w ktrej suba zdya ju sprztn dwa zbdne nakrycia. Tu Kunicki zacz szczegowo wypytywa Nikodema o przebieg jego misji w Warszawie i w Grodnie.Po kadej za odpowiedzi podskakiwa na krzele,klepic si obu domi po udach i wykrzykujc entuzjastyczne pochway. -Wie pan,drogi panie Nikodemie -zawoa wkocu -e to podniesie dochd Koborowa o jakie sto do stu czterdziestu tysicy rocznie!To znaczy,e wedug naszej umowypaska tantiema wyniesie ponad czterdzieci tysicy rocznie!Co?Niel e?Opacio si panu? -No,niby tak. -Jak to niby? -Wydatki miaem due,bardzo due.Ja liczyem,e i pensja musi pj w gr. -Zgoda -odpar zimno Kunicki -wic dodaj piset.Bd okrge trzy tysice. Dyzma chcia powiedzie dzikuj ,lecz spostrzegszy,e Kunicki patrzy na z zaniepokojeniem,pokiwa si na krzele i powiedzia: -To mao.Trzy piset. -Czy to znowu nie bdzie za duo? -Za duo?Co pan sobie myli?Jeeli dla pana trzy piset za duo,to wobec tego cztery. Kunicki skurczy si i chcia wszystko w art obrci,lecz Dyzma uparcie powtrzy:-Cztery! Przyparty do muru,musia si zgodzi,osaniajc kapitulacj przyznaniem Dyzmie umiejtnoci zaatwiania interesw. -Zgadzam si -mwi -tym chtniej,e szczliwy pocztek wry rwnie szczliwe zakoczenie. -Jak to?-zdziwi si Dyzma -przecie ju sprawa skoczona? -Sprawa kontyngentu tak.Ale ja uwaam,kochany panie Nikodemie,e przydaaby si panu tantiema,przypumy sto,a moe i sto pidziesit tysicy zotych.Co? -No? -Jest na to sposb,cilej mwic,pan ma na to sposb. -Ja? -Pan,kochany panie Nikodemie.Oczywicie kosztowa to bdzie wiele stara i zabiegw. Czy pan ma stosunki w Ministerstwie Komunikacji? -Komunikacji?Hm...znalazyby si. -Ot to -ucieszy si Kunicki -ot to!A mgby pan otrzyma wiksze dostawy podkadw kolejowych?...Co?To jest dopierointeres!Na tym dopiero robi si pienidze! -Pan ju na tym robi?-zapyta Dyzma.Kunicki zmiesza si. -Ach,myli pan o tym procesie?Zarczam panu,wszystko byo dte.Wrogw sia nie trzeba...Dte.No i sd musia mnie uniewinni.Miaem niezbite dowody w rku. Uwanie przyglda si Dyzmie,a e ten milcza,Kunicki zaniepokoi si. -Sdzi pan,e ten proces moe nam teraz przeszkodzi w uzyskaniu dostaw? -Pomc nie pomoe. -Ale da si zrobi?Co?W razie czego przecies dokumenty,mam je w rku,w razie jakich zastrzee mog powtrnie udowodni... Mwi jeszcze dugo,rozwodzc si nad szczegami i cytujc fragmenty swojej obrony w sdzie. Zbliaa si ju pnoc,gdy spostrzeg senno suchacza. -Ale pan jest zmczony!No,wypi si pan i tak.I bardzo pana prosz,kochany panie Nikodemie,nie zadawaj pan sobie trudu zbytwiele.Oczywicie bd panu niezmiernie wdziczny,jeeli pan swoim bacznym okiem rzuci tu i wdzie.Zawsze co dwie gowy,to nie jedna:ale,powtarzam,dziki Bogu,jestem zdrw i nie widz potrzeby obarczania mojprac.Niech pan wypoczywa sobie i czuje si jak w domu. -Dzikuj -rzek Dyzma i ziewn. -Ale jeszcze jedno.Jak pan bdzie mia ochot i czas,nieche pan troch zaopiekujesi moimi paniami.Kasia to jeszcze jedzi konno,uprawia inne sporty,ale ona moja,biedactwo, nudzi si bardzo.Nie ma adnego towarzystwa.Dziki temu i nudy,i migreny,i melancholie. Przyzna pan:obcowanie jedynie z Kasi musi wpywa le na stan nerww.Wic bd bardzo wdziczny,jeeli pan znajdzie dla nich troch czasu. Dyzma obieca zaj si rozerwaniem pani Niny,za kadc si spa,myla:-Taki starykanciarz,a taki frajer!Kobieta i tak na mnie leci,a on jeszcze j popycha. Usiad w ku oparty o poduszki i wyjwszy z portfelu pienidze,przeliczy jez grubsza, po czym na kartce papieru zacz oblicza,ile te bdzie mia dochodu.Wanie zamyli si nad kwot tantiemy,gdy usysza przyciszone kroki w ssiednim pokoju.Kto szed po omacku,gdy kilka razy potrci krzesa.Byo ju po drugiej.Zainteresowany,chcia wsta i wyjrze,gdy kroki zatrzymay si tu przed drzwiami,po chwili za klamka poruszya si i drzwi zaczy si uchyla. Na progu stana Kasia. Dyzma przetar oczy i ze zdumienia otworzy usta. Miaa na sobie czarn jedwabn pidam z czerwonymi wyogami.Patrzya na spod spuszczonych rzs.Cicho zamkna za sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AACP^ cD cEl cFh'V cG4 Rdrzwi i zbliya si do ka.W jej sposobiezachowania si nie zna byo najmniejszegozaenowania i Dyzma przyglda si jej z rosncym zdumieniem. -Nie przeszkadzam panu?-zapytaa swobodnie. -Niby mnie?Ale...Co znowu? -Zapomniaam o papierosach -powiedziaa niedbale -A ja mylaem... -Co pan myla?-zapytaa z akcentowan wyniosoci.Zmiesza si. -Mylaem,e...e ma pani jaki interes.Zapalia papierosa i skina gow. -Owszem,mam. Przysuna sobie krzeso i usiada,zakadajc nog na nog.Midzy czerwieni atasowego pantofelka a mankietem nogawki odsonia si szczupa kostka o smagej skrze. Nikodem nigdy jeszcze nie widzia kobiety w spodniach i wydawaa si mu teraz nieprzyzwoit.Milczenie przerwa znowu niski,gboki alt Kasi: -Chc z panem pomwi rzeczowo.Jakie ma pan zamiary w stosunku do Niny? -Ja?... -Prosz,niech pan nie stara si zby mnie wykrtami.Sdz,ze powinien pan po msku i otwarcie postawi kwesti.Przecie nie zaprzeczy pan,e zabiegasz o jej wzgldy.Wjakim celu? Dyzma wzruszy ramionami. -Chyba nie udzi si pan,e Nina dla niego porzuci swego ma.e durzy si teraz w panu,to jeszcze niczego nie przesdza. -Skd pani wie,e pani Nina durzy si?-zapyta zainteresowany. -Mniejsza o to.Przyszam tu,by dowiedzie si,czy pan jest dentelmenem,czy te czowiekiem,ktry zdolny jest do podego wyzyskania saboci uczciwej kobiety i uczciwej ony.Uwaaabym pana za otra gdyby pan,korzystajc z sytuacji,zrobi z Niny swoj kochank! Bya wzburzona i gos jej zacz drga niemal chrapliwie.Oczy iskrzyy si ciemnympoyskiem. -Czego si pani mnie czepia -odpar ju nieco poirytowany -czy ja wsadzam nos w pani sprawy? -Tak?Wic mam to rozumie jako zapowiedwistwa,do ktrego pan zmierza?Ach,z jak rozkosz obiabym pana nahajem po tej kwadratowej twarzy! -e co?-warkn Dyzma.-e kogo?Mnie? -Pana!Pana!-zasyczaa z nienawici,zaciskajc pistki. Dyzma by wcieky.C sobie myli ta smarkata!Przyazi w nocy i... Nagle Kasia zerwaa si z krzesa i chwycia go za rk. -Nie ruszy pan jej!Syszy pan!Nie mie pan jej ruszy!Wargi jej dygotay.Nikodem jednym szarpniciem uwolni rk. -Zrobi,jak zechc!Rozumie pani?Co mi tu pani ma do gadania!Przygryza wargi i odesza do okna. -To te co takiego -odburkn Dyzma. W gruncie rzeczy wcale nie mg zorientowa si w sytuacji.Wprawdzie mile go poechtao to,e pani Nina w nim si durzy,lecz nie rozumia,dlaczego to tak oburza Kasi, dlaczego przysza tutaj w nocy,zamiast po prostu podzieli si swoimipodejrzeniami z ojcem.Wiedzia,e nienawidzia Kunickiego,lecz dlaczego w takim razie tak namitnie pilnuje wiernoci macochy?U tych wielkich pastwa zawsze wszystko do gry nogami. Tymczasem Kasia odwrcia si i Nikodem znowu si zdziwi:umiechaa si do z kokieteri. -Gniewa si pan na mnie?-zapytaa z wyranym przymilaniem si -bardzo? -Pewno,e bardzo. -Ale mnie pan nie wyprosi?Mona usi? -Czas spa -bkn niechtnie. Rozemiaa si wesoo i niespodziewanie usiada na brzegu ka. -Czy pan zawsze noce spdza tak cnotliwie?Tak samotnie?...Spojrza na ni zdumiony. Pochylia si lekko ku niemu.Nad rwniutkimrzdem niebywale biaych zbkw rozchylay si ciemnowiniowe wargi,nad nimi niepokojco poruszay si nozdrza,rumieniec zabarwi brzoskwiniow skr policzkw.Bya tak pontna,jak jej dotychczas nigdy nie widzia. Tylko oczy nie zmieniy swego pierwotnego wyrazu.Patrzyy zimno i badawczo spod wspaniaego wskiego uku zronitych brwi. -Pan na pewno tskni za Warszaw,gdzie noce nie skazuj mczyzny na samotno tak jak tu,w Koborowie.O,ja rozumiem pana... -Co pani rozumie?-zapyta niepewnie. -Rozumiem,dlaczego pan baamuci Nin. -Ja nie baamuc -powiedzia szczerze.Rozemiaa si i nagle pochyliwszygow musna policzkiem jego wargi. -Ot,jaka sprawa -pomyla Dyzma -to ona przez zazdro!Ta te leci na mnie! -Panie Nikodemie -zacza filuternie -rozumiem,e pan chce i tu mie kobiet,alenie rozumiem,dlaczego wanie Nin.Czy ja si panu tak dalece nie podobam? Kodra bya cienka i czu przez ni wyranie ciepo jej ciaa. -Dlaczego,owszem,pani mi si podoba. -Jestem modsza od Niny...Nie jestem te od niej brzydsza.O,niech pan patrzy... Szybkimi ruchami rozpia pidam.Czarny jedwab zsun si lisko po smukym,gitkim ciele i opad na ziemi. Nikodem zbarania do reszty.Patrzy wytrzeszczonymi oczyma na t dziwn pann,ktra tak bezwstydnie staa przed nim cakiem nago.Staa tak blisko,e mgby rk dosign tej niadej skry. -No co?Co?Podobam si panu? Kasia wybuchna cichym miechem. Dyzma bezradnie siedzia z otwartymi ustami. -adna jestem -przechylia zalotnie gow -a moe chce pan sprawdzi,jak gadk mam skr,jak jdrne minie?O,prosz sinie krpowa!... Nie przestajc mia si,zbliya si do samego ka. -No! W jej miechu co przestraszao Nikodema.Nie mg zdoby si na aden ruch. -A moe pan myli,e jestem nierzdnic?...Tak?Nie,czarujcy panie Nikodemie, upewniam go,e zachowaam dziewictwo,o czym moe si pan przekona,jeeli to mu bardziej konweniuje ni romans z Nin...No!...miao!... Uklka na ku i nagym ruchem przycisna gow Nikodema do swoich piersi.Uczu na twarzy ich chodny,sprysty dotyk,nozdrza napeniysi zapachem modego ciaa, dziwnie ostrym i podniecajcym,a przecie tak subtelnym. -No!... -Psiakrew!-wyrzuci przez zacinite zby Dyzma i zachannym rzutem zagarn j pod siebie. Twarz Kasi owia gorcy oddech.le ogolonewargi zaczy apczywie szuka jej ust. Donie natrafiy na spocon wochat skr.Ogarn j me dajcy si przezwyciy wstrt. Obrzydzenie cisno jej gardo. -Precz,precz,prosz mnie puci,ohyda!...Precz!... Smuke ciao w spazmatycznych,rozpaczliwych rzutach usiowao wyrwa si z grubych ap. Na prno. Teraz zrozumiaa,e przecenia swoj mio do Niny,zrozumiaa,e tego powicenia znie nie potrafi,e woli umrze,ni swoimi uciskami okupi tamto uczucie. Zrozumiaa -za pno. Gdy szybko drcymi rkoma nakadaa pidam,Nikodem zamia si: -He,he,he...klasa z pani dziewucha.Obrzuciago spojrzeniem penym nienawici i pogardy,lecz on tego nie spostrzeg i doda: -Dobrze byo?Co? -Bydl!-rzucia przez zacinite zby i szybko wybiega z pokoju.Teraz Dyzma ju cakiem poj nie mg,o co tej panience chodzi. Przecie sama przysza,sama chciaa,a tymczasem... Dugo nie mg zasn.Rozmylajc o caymzdarzeniu doszed do przewiadczenia,e Kasia nie udawaa obrzydzenia,e z romansu z ni nic nie bdzie. -Oni tu wszyscy fiksum dyrdum -konkludowa,przypomniawszy Ponimirskiego. Nazajutrz przy niadaniu spotka tylko Nin,ktra wyjania,e Kasia ley w ku.Z zachowania si Niny wywnioskowa,e ta nic nie wie o wybryku Kasi. Wieczorem wrci Kunicki i zaanektowa Dyzm a do pnej nocy. Dopiero nastpnego ranka Nikodem spotka Kasi w przejciu do jadalni.Na jego ukon odpowiedziaa wyniosym skiniciem gowy.Nina ju siedziaa przy stole.Obie panie byy milczce.Trzeba byo zacz rozmow.Na pierwsz wzmiank Dyzmy o adnej pogodzie, Kasia odpowiedziaa z wyzywajc ironi: -Ach,by pan askaw zauway to niezwyke zjawisko.Gdy za wsta,by sign po wdlin,i wpakowa rkaw w maso,zamiaa si wyzywajco: -Takie pikne ubranie!Jaka szkoda!licznie zrobione,z takim smakiem.Czy pan ma krawca w Londynie? -Nie -odpar po prostu -ja kupuj ubrania gotowe.Nie odczu szyderstwa i zdziwi siw duchu,e to ubranie moe si a tak podoba.Nie zrozumia te spojrzenia penego wyrzutu, jakim pani Nina prbowaa powstrzyma docinki Kasi. -Widzisz -powiedziaa pani Nina -dostaa dobr nauczk od pana Nikodema.Mwiam ci,e snobizm nie moe lee w naturze pana,czowieka czynu. Kasia zmia serwetk i wstaa. -Ach,co mnie to obchodzi.Do widzenia! -Jedziesz do Krupiewa? -Tak. -Ale przed obiadem wrcisz? -Nie wiem.Zobacz. Gdy wysza,Dyzma zapyta ostronie: -Czego si panna Kasia zoci?Nina skina gow. -Ma pan racj.Wanie zoci si...Moe...Czy ma pan wolny czas? -Owszem. -Moe przejedziemy si dk? -Dobrze. Wzia szal i parasol,gdy soce pieko niemiosiernie. Szli wsk drk wrd ciernisk,ku nieruchomej tafli jeziora.Nina miaa na sobie bia lekk sukienk,niemal przezroczyst,tak e Nikodem,idc za ni,wyranie odrnia ksztat ng. By doj do dek,trzeba byo przej przez kadk nad do szerokim rowem.Nina zawahaa si. -Wie pan,lepiej przejdziemy dalsz drog. -Boi si pani przej przez kadk? -Troch. -Nie ma czego.Kadka mocna. -Ale ja dostan zawrotu gowy i strac rwnowag... -Hm...czy warto obchodzi?Ja pani przenios. -Nie wypada!-umiechna si niemal figlarnie.Umiechn si i Dyzma.Pochyli sii wzi j na rce.Nie bronia si,a gdy znaleli si na kadce,obja go za szyj i przywara do mocno. -Oj,ostronie... Umylnie szed coraz wolniej i postawi j na ziemi o par krokw dalej,ni tego wymagaa dugo przeprawy.Nie zmczy si,lecz e by nieco zadyszany,Nina zapytaa: -Cika jestem?Jak dugo mgby pan mnie nie?Nikodem spojrza w jej rozjarzone oczy. -Mgbym ze trzy mile,z pi mil... Odwrcia si szybko i szli w milczeniu,a do dki.Gdy ju odpynli do daleko od brzegu,Nina powiedziaa: -Niech mi pan tego nie wemie za ze,co powiem.Wydaje mi si,e kobieta nie moe by szczliwa,jeeli nie ma kogo,kto by j nosi na rkach.Nie w przenoni,nie.Wprost nosi na rkach. Dyzma zoy wiosa.Przypomnia mu si may tuciutki pan Boczek i jego ona,ktra musiaa way co najmniej sto kilo.Boczek na pewno nie nosi jej na rku -umiechn si - a jednak s szczliwi. -Nie wszystkie kobiety -rzek gono. -Zgadzam si,ale te kobiety,ktrym tego do szczcia nie brak,musz by nieco wynaturzone,zmaskulinizowane,pozbawione tego,co stanowi tre kobiecoci.Na przykad...Kasia. W jej gosie brzmiaa nuta niechci. -Co,pokcia si pani z pann Kasi? -Nie to -odpara Nina -ona po prostu zocisi na mnie. -Za c to?Zawahaa si. -Za co?...Ach,czy ja wiem...Moe za to,e czuj do pana...sympati. -Panna Kasia mnie me lubi? -Nie to. -A jednak nie lubi.Dzi przy niadaniu takie szpilki mi wsadzaa. -No,ale pan nic sobie z tego nie robi.I odci si pan znakomicie.Pan tak umie kilkusowami osadzi adwersanta... Dyzma rozemia si.Przypomnia sobie opowiadanie Waredy o krynickim kawale Ulanickiego. -Czasami -powiedzia -mona to zrobi i bezsw.Jak byem w maju w Krynicy,to w moim pensjonacie mieszka pewien bubek.Wie pani,taki elegant z morskiej pianki.Przy stole siedzia naprzeciw mnie i co dzie przez cay obiad gada i gada!O czym on nie gada! Wszystkimi jzykami!A wszyscy suchaj,zwaszcza panie!A on czaruje i czaruje. -Znam typy tego rodzaju -wtrcia Nina -takie bawidamki.Nie znosz takich. -I ja te nie znosz.Wic jednego dnia ju nie mogem wytrzyma.Kiedy ten ju z p godziny gada,pochyliem si raptem do niego i jak nie hukn:-Huuuu!... Nina wybuchna miechem. -A on co?-zapytaa. -On?Zamilk z miejsca i wicej go nie widzielimy.Wyjecha czy co. Pani Nina zawoaa: -Ach,jakie to wietne.I to takie w paskimwanie stylu!Gdyby mi pan nawet nie powiedzia,e to pan tak zrobi,na pewno bym odgada.wietne! Dyzma by kontent z efektu. -Wie pan -cigna Nina -nigdy nie spotykaam takich mczyzn jak pan.I wydaje mi si,e znamy si ju od lat.Wydaje mi si,e potrafiabym ju dzi powiedzie cile,co pan w kadym wypadkuzrobi,co powie.I to jest zastanawiajce,e jednak za kadym razem odkrywam w panu nowe rewelacje,nowe niespodzianki.A przecie pan jest monolitem... -Kim?... -Monolitem.Konstrukcja paskiego charakteru jest matematycznie konsekwentna.Na przykad paski sposb obcowania z kobietami!Fascynuje prostot.Prawda,moe jest nieco surowy,a nawet,powiedziaabym,brutalny.Ale wyczuwa si pod nim gbi przemyle. Wanie czowiek wielkiego czynu,wanie gboki intelektualista musi mie sposb bycia, taki wyzwolony z wszelkich werteryzmw czy liryzmw,pozbawiony takiej ornamentacji i poyskliwego blichtru.O,pan nie naley do ludzi,ktrzy przypominaj mi sklep,gdy wszystkie swoje wartoci wystawiaj w witrynach.Przepraszam pana za t metafor.Pan na pewno nie znosi metafor? Nikodem nie wiedzia,co znaczy to sowo,odpar wic na wszelki wypadek: -Dlaczego...owszem... -Pan jest uprzejmy.Ale to nie jest paskie genre.W panu nic nie ma z baroku.Trafnie pana okreliam? Dyzma zacz si wewntrznie irytowa.Niewyobraa sobie,by mona byo sucha kogo mwicego przecie po polsku i nie rozumie ani jednego zdania. -Owszem -bkn. -Ach,pan nie lubi mwi o sobie. -Nie.Nie ma o czym. Chwil milcza i doda innym tonem: -Moe popyniemy do tego lasku?-Wskaza do odlegy brzeg,poronity sonin. -Dobrze.Ale teraz ja bd wiosowaa,a panprzejdzie do steru. -Nie zmczy si pani? -Nie.Troch gimnastyki nie zawadzi.d bya do wska i chybotna.Wymijajc si, musieli trzyma si siebie,by nie straci rwnowagi. -Umie pan pywa?-zapytaa. -Jak siekiera -odpar Nikodem i zamia si. -I ja nie umiem.Musimy zatem zachowa ostrono.Dopywali do lasku,powietrze byo nasycone zapachem rozgrzanego socem ywicznego igliwia. -Wysidziemy?-zapytaa. -Moemy.Posiedzimy troch w cieniu. -Tak,upa ogromny. Dzib odzi lisko osiad na piaszczystym brzegu.Wyej,gdzie zaczynay si drzewa, ziemia pokryta bya gstym wenistym mchem. -licznie tu,prawda?-zapytaa Nina. -Niczego sobie. Siedli na mchu i Nikodem zapali papierosa. -Czy bardzo zdziwi pana mj list? -Dlaczego,ucieszy mnie bardzo -odpar Dyzma,wycigajc z kieszeni wsk kopert- nosz ten list na sercu. Pani Nina zacza prosi,by zniszczy list,ktry przecie moe wpa w czyje rce. -Niech pan nie zapomina,e jestem matk.Prosz zniszczy. -Za nic -upiera si Dyzma. -Niech pan mnie nie podejrzewa o tchrzostwo.Po prostu chciaabym unikn przykroci. Wycigna rk,lecz Nikodem podnis listtak wysoko,e nie moga dosign. -No,prosz,niech pan odda. -Nie oddam -zamia si. Widzc,e Dyzma przekomarza si,Nina umiechna si rwnie i upatrzywszy szczliwy moment,szybkim ruchem chciaalist wyrwa.Przechylia si przy tym tak,eopara si o jego rami.Nikodem obj j i zacz caowa.Najpierw prbowaa si broni, lecz trwao to tylko chwil. Z daleka,z drugiej strony jeziora,dolatywaledwie dosyszalny warkot. To pracoway tartaki pana Kunickiego, Dyzma podoy rce pod gow i wycign si na mchu.Nina siedziaa skulona. Pochylia si nad nim i szepna: -Po co,po co to zrobie?Teraz ju nigdy ci nie zapomn...Bd stokro nieszczliwsza ni dotychczas...Boe,Boe!...Ja nie potrafi ju teraz y tym strasznym yciem...Nie potrafi y bez pana... -A po co potrafia? -Nie mw,nie mw tak,nie mw!Nie znios roli ony zdradzajcej starego ma.To ohydne. -Przecie go nie kochasz... -Nienawidz,nienawidz! -No wic? -Ach,udajesz,e mnie nie rozumiesz.Ja nie potrafi y z wiecznym kamstwem w duszy.To ponad moje siy.To zatruoby mi kad chwil spdzon z tob...Boe,Boe, gdybym moga zerwa te kajdany. -A c to trudnego?-wzruszy ramionami.-Tyle ludzi rozwodzi si. Zagryza wargi. -Jestem niska,gupia,bdziesz mia racj,jeeli mnie potpisz,ale nie umiaabym obej si bez zbytku,bez atmosfery bogactwa.Wstydz si tego...Gdyby ty by bogaty! -Moe jeszcze i bd.Kto to moe wiedzie...-Kochany!-zoya rce jak do modlitwy -kochany!Ty przecie jeste taki silny,taki rozumny!Gdyby sobie postanowi,przeprowadziby wszystko.Prawda? -Prawda -odpar niepewnie. -Widzisz!Widzisz!Wyrwij mnie std!Ratuj mnie'.Zacza paka. Dyzma obj j i przytuli.Nie wiedzia,jak uspokoi jej pacz,wic milcza. -Jaki ty dobry,jaki ty kochany,eby ty wiedzia,jak ja ciebie strasznie kocham na za sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAHP cIe c cJ cKz'LO+{ c M80 i...ja nie chc,ja nie mog mie przed tob tajemnic!Moesz mn pniej pogardza,ale wyznam ci wszystko.Obiecaj,e mi przebaczysz!Obiecaj!Ja,widzisz,jestem taka biedna,taka saba. Ja doprawdy nie umiaam si broni.Ona miaa na mnie jaki wrcz hipnotyczny wpyw... -Jaka ona? -Kasia.Ale przysigam ci,e wicej nie poddam si tej hipnozie ju nigdy,przysigam! Wierzysz mi? Nikodem absolutnie nie wiedzia,o co jej chodzi.Skin wic gow powiedzia,e wierzy. Chwycia jego rk i przywara do niej ustami. -Jaki ty dobry!Jaki ty dobry!...Zreszt Kasia i tak na szczcie wyjeda do Szwajcarii. -Kiedy wyjeda? -Ju w przyszym tygodniu.Na cay rok! -Na rok.To twego ma bdzie duo kosztowao. -Nie.Nic nie bdzie kosztowao,bo Kasia od niego nie wziaby grosza. -To z czego bdzie ya? -Z czego?Ona przecie ma po matce do duy kapita w banku. -Tak?Nie wiedziaem.Pan Kunicki nic mi o tym nie mwi. -Ach,po co o nim wspominasz!Mwmy o sobie. Czua si niezwykle zdenerwowana i roztrzsiona. Wracali w milczeniu. Na tarasie spotkali Kunickiego.By umiechnity i swoim zwyczajem zaciera mae rczki. Przywita ich z manifestacyjn radoci,wypytywa o stan humorw i o wycieczk odzi, lecz gdyby nawet chcieli mu odpowiedzie,nie znalelibyna to miejsca w jego gadaninie. -No,a c tam sycha przy wielkim otarzu?-zagadn Kunicki. -Niby w Warszawie?Ano nic nadzwyczajnego.Gadalimy z Jaszuskim i Ulanickim o moim projekcie magazynowania zboa. -Co pan mwi?No i co?Jakie wyniki?Sprawa jest na dobrej drodze? -Ano tak.Tylko,panie!Tajemnica pastwowa!Kunicki pooy palec na ustach i szepn: -Rozumiem!Tss...ona idzie,to moe pan mi po obiedzie opowie.Nie posiadam si z ciekawoci. -Nie szkodzi -powiedzia Nikodem -przecie pani Nina nikomu nie powie.Mog przy niej opowiedzie. -O czym?-zapytaa Nina,nie patrzc na nich.-Nino -ostrzeg Kunicki -uwaaj tylko.To tajemnica pastwowa.Pan Dyzma wraz z rzdem przygotowuje kapitalny plan ratowania kraju przed kryzysem gospodarczym.To projekt pana Dyzmy,za ktry powinni go ozoci!No wic jake,kochany panie Nikodemie? Dyzma opowiedzia pokrtce wszystko,co dotyczyo obligacji zboowych.Kunicki zaciera rczki i co par zda powtarza: -Genialne,genialne! Pani Nina wpatrywaa si w genialnego projektodawc rozszerzonymi renicami,w ktrych malowa si podziw. -Jedn tylko mamy trudno -zakoczy Dyzma -mianowicie nie ma gdzie skada zakupionego zboa.Na budowanie magazynw nie ma forsy. -Ha!-zawoa Kunicki -to rzeczywicie przeszkoda...Ale...Panie Nikodemie,a co by pan sdzi o takim wyjciu z sytuacji:rzd kupuje zboe,ale pod warunkiem,e sprzedajcy zobowizuje si je przechowa.Powiedzmy,nie kady ma gdzie przechowa,ale zawsze ziemianinowi atwiej jest nawet pobudowa spichlerz i mie zboe sprzedane,ni gnoi je rwnie u siebie i bankrutowa.Mnie to wyjcie wydaje si realne.Co pan o tym sdzi? Dyzma a oniemia.-To eb ma stary dra -pomyla z podziwem i chrzkn: -Gadalimy o tym -rzek chytrze -moe i tak da si zrobi.Kunicki zacz rozstrzyga szczegowo ten pomys,a Nikodem sucha chciwie,notujc w pamicisowa starego cwaniaka ,gdy zjawi si lokaj. -Janie pana prosz do telefonu.W nowym tartaku zerwaa si transmisja i jest jaki nieszczliwy wypadek. -Co?Co ty mwisz!Prdzej samochd!Przepraszam pastwa...Wylecia zpokoju niemal biegiem.Koczyli obiad we dwjk. -Z pana jest wielki ekonomista -powiedziaaNina nie podnoszc oczu -czy pan studiowaza granic?Dyzma nie zastanowi si i odpar: -Tak,w Oksfordzie. Na twarz Niny uderzyy rumiece. -W Oksfordzie?...Czy...czy...nie kolegowa pan tam z Jerzym Ponimirskim? Nikodem teraz dopiero poapa si,e paln gupstwo.Moga przecie w kadej chwili zapyta brata i stwierdzi,e Dyzma zega.Nie byo jednak wyjcia.Trzeba brn dalej. -Owszem -rzek -znaem.Dobry by kolega.Pani Nina milczaa. -A wie pan -spytaa po chwili -jakie nieszczcie go spotkao? -Nie. -Wpad w cik chorob nerwow.Prowadzi niemoliwy tryb ycia,pi,hula, awanturowa si i wreszciedoszed do obdu.Biedny or!...Dwa lata by w domu obkanych...Troch go podleczyli.Nie ma ju teraz napadw furii,lecz o zupenym wyleczeniu,niestety,mowy by nie moe...Biedny or...Nie moe pan sobie wyobrazi, jak strasznie cierpiaam z jego powodu...Tym bardziej e on od czasu swej choroby sta si tak nieyczliwy dla mnie.Przedtem kochalimy si bardzo.Wie pan,e or jest tu,w Koborowie... -Tak?... -Tak.Mieszka w pawilonie,w parku,z sanitariuszem.Nie widuje go pan dlatego,e lekarze zalecili mu jak najrzadsze obcowanie z ludmi,gdy to pogarsza jego stan.Ale czy ja wiem,moe ujrzenie pana,kolegi z dawnych lat,nie zaszkodziobymu.Czy lubilicie si wzajemnie? -Owszem,ylimy ze sob dobrze. Nin to ucieszyo.Uczepia si tego projektu i proszc Dyzm,by nie wspominao tym Kunickiemu,owiadczya,e pjd po obiedzie do pawilonu.Nikodem ociga si i prbowa si wykrci,lecz bojc si wzbudzi podejrzenia,musia si zgodzi. Gdy znaleli si wrd drzew,Nina zarzucia mu ramiona na szyj i przytuliasi do caym ciaem.Nikodem,przejty obawami wsypania si,pocaowa j od niechcenia kilka razy. -Tak mi dobrze z panem -mwia -tak czujsi spokojna...Wsuna rk pod rami Nikodema. -Kobieta zawsze jest bluszczem -powiedziaa w zamyleniu -bdzie marnie wegetowa, pezajc po ziemi,jeeli nie znajdzie silnego drzewa,po ktrym moe wspi si ku socu... Dyzma pomyla,e to jest bardzo dobre powiedzenie i e warto je zapamita. Pawilon by ma will w stylu odrodzenia,tak poros winem,e tylko gdzieniegdzie przewiecaa biao jej cian.Przed ni na gadko wystrzyonym trawniku ujrzeli leak i wycignitego na nim nieruchomo modego hrabiego. Zbliajcych si dostrzeg ratlerek i zaczujada histerycznym szczekaniem, przypominajcym kaszel. Ponimirski leniwie odwrci gow i zmruywszy oczy przed socem przyglda si nadchodzcym przez chwil.Nagle zerwa si na rwne nogi,obcign ubranie i wsadzi monokl w oko. -Dzie dobry,or -wycigna do rk Nina -przyprowadzam ci twego dawnego koleg z Oksfordu.Poznajesz go? Ponimirski obrzuci ich gboko nieufnym spojrzeniem.Z wolna ucaowa rk siostry.Z wyrazu twarzy mona byo wywnioskowa,e obawia si,czy jego spisek nie zosta wykryty.Ponuro spojrza na Dyzm i poda mu rk. -Poznaj,naturalnie,mio mi,panie kolego,e mnie pan odwiedzi.Nagle odwrci si do siostry. -Wybacz,ale zostaw nas samych.Zrozumiae,e po tak dugim rozstaniu mamy sobie wiele rzeczy do powiedzenia.Moe posiedzisz tu,a my si przejdziemy? Nina nie oponowaa.Spojrzaa porozumiewawczo w oczy Nikodema i wesza do pawilonu. Ponimirski,ogldajc si na wszystkie strony,odprowadzi Dyzm w poblisk alejk i opierajc palec wskazujcy o jego pier,zapyta gniewnie: -Co to ma znaczy?Ndzniku!Zdekonspirowae mnie przed Nin?Moe i ta szuja Kunik wie o wszystkim? -Ale,bro Boe,ani sowa nie powiedziaemnikomu. -No,masz szczcie.A skd ona wie,e przedstawiem ci ciotce Przeskiej jako koleg z Oksfordu? -Tego nie wie.A co do Oksfordu,to sam powiedziaem,e uczyem si tam.Tak wypado z rozmowy. -Jeste pan nie tylko hochsztaplerem,ale w dodatku gupcem.Przecie nie umiesz sowa po angielsku! -Nie umiem. Ponimirski usiad na awce i mia si ku zaintrygowaniu ratlerka,ktry mu przyglda si bacznie. -No,jake tam ciotka Przeska i ten jej Krzepicki?Nie wyrzucili pana za drzwi? Dyzma chcia usi koo Ponimirskiego,lecz ten powstrzyma go ruchem rki. -Nie znosz,by ludzie paskiej kondycji siadywali w mojej obecnoci.Prosz opowiada. Krtko,dokadnie i bez kamstwa.Wic? Nikodem zdawa sobie spraw,e mwi doistota o niespena rozumie,czu jednak pomimo to oniemielenie,jakiego nie budzili w nim ani ministrowie,ani generaowie,ani inne wielkie fisze w Warszawie. Zacz opowiada,e pani Przeska przyja go dobrze,e zarwno ona,jak i pan Krzepicki twierdz,e teraz nic zrobi si nie da,e rzecz trzeba odoy na lat kilka. Gdy skoczy,Ponimirski sykn: -Sapristi!Nie esz pan? -Nie. -Wie pan,e jak yj,nie syszaem,by ktoopowiada cokolwiek w sposb pozbawionytak dalece inteligencji.Czy pan skoczye jak szko? Dyzma milcza. -Co dotyczy sprawy,nie jestem takim bawanem,bym zechcia z niej zrezygnowa.Ot wkrtce napisz drugi list i pojedziesz pan z nim do Warszawy.Tymczasem do widzenia. Moesz pan odej.Brutus!Do nogi! -A jak bdzie z pani Nin?-zagadn niemiao Dyzma. -Z pani Nin?...Ach,prawda.Zapomniaem o niej.Chodmy wobec tego.I zabierz j pan ze sob.Dziaa mi na nerwy.Nin spotkali nazakrcie. -No c -umiechna si -mie rozstrzsali panowie wspomnienia? -Owszem -odpar Dyzma. -Moja droga -wycedzi Ponimirski,poprawiajc monokl -wspomnienia czasw,gdymy byli bardzo modzi i bogaci,zawsze bd mie.Nieprawda,drogi kolego? Ostatnie sowa wymwi ze specjalnym podkreleniem i rozemia si gono. -Naturalnie,kolego -potwierdzi bez przekonania Dyzma,co wywoao jeszcze wiksz wesoo Ponimirskiego. -Mwilimy wycznie o Oksfordzie i Londynie,gdzie tak cudownie bawilimy si zkoleg -powiedzia wrd miechu.-Nie masz,moja droga,wyobraenia,jak mi byo mio usysze nareszcie tak angielszczyzn,jakiej nie syszaem od lat...Klepn Nikodema kocami palcw po ramieniu i zapyta: -Isn't it,old boy? Dyzmie yy nabrzmiay na skroniach.Wyty pami i -o ulgo!-wypowiedzia sowo, jedno jedyne angielskie sowo,jakiego w dystyngowanym towarzystwie askowskim od czasu do czasu uywa syn rejenta Winder. -Yes. Odpowied ta jeszcze bardziej rozbawia Ponimirskiego,natomiast Nina,widzc speszenie Nikodema i kadc je na karb przykroci przestawania z nienormalnym dawnym koleg, owiadczya,e musz ju wraca.Ku jej radoci brat nie objawi chci zatrzymania Dyzmy i poegna si z nim bez nowych ekstrawagancji. -Biedny or -odezwaa si w alei -czy bardzo si zmieni? -Nie,nie bardzo.Moe mu to przejdzie... -Niestety...Widziaam,jak przykre na panu wraenie wywara jego choroba.Moe le zrobiam,e zaprowadziam pana do ora. -Dlaczego? -Wie pan,panie Nikodemie,niech pan go lepiej nie odwiedza,bo to nawet i jemu moeszkodzi.Lekarze mwi,e obcowanie z ludmi dziaa na podniecajco,a zalecili ograniczenie podniece do minimum. -Jak pani chce. -Ja niczego nie chc -przytulia si do jego ramienia -tylko informuj,bo przecie wiem, e zrobi pan tak,jak bdzie najmdrzej i najlepiej. Zacza mwi o wionie,ktr ma w duszy,i o tym,e najlepiej na teraniejszooczy zamkn,uwaa j za jaki nierealny sen,ktry minie,musi min,minie prdko.Gdy zadaa od Dyzmy,by powiedzia,e rwnie w to wierzy -ten nierobi jej adnych trudnoci. Rozdzia dziewity Dni biegy rwne,pogodne i jasne.Dyzma zadomowi si w Koborowie i czu si jak usiebie w domu;Wprawdzie zy by troch naNin za jej stanowczo,z jak upieraa si przy zachowaniu wiernoci maeskieja do nadejcia chwili wyzwolenia,jednake nie cierpia z tego powodu.W naturze Nikodema Dyzmy nie leaa umiejtno silnych pragnie,nie mwic ju o namitnociach. Jad dobrze,spa dobrze i prnowa. Czu si z tym wszystkim znakomicie.Przyty nieco i opali si,gdy dla zabicia czasu wtoczy si troch po okolicy.Pocztkowo robi to konno,lecz po kilku wycieczkach doszedszy do spostrzeenia,e to strasznie trzsie,chodzi ju piechot.Obejrza jeszcze raz cae gospodarstwo,tartaki,papierni,myn,gdy goco zaciekawio,wypytywa oficjalistw, ktrzy na jego widok zdejmowali czapki.Wiedzieli,e nie z byle kim maj do czynienia. Otaczaa Dyzm atmosfera gbokiego szacunku i podziwu. Jedynymi chmurami na bkicie tych jasnych dni byy scysje z pann Kasi. Wprawdzie awantury,wywoywane przez ni,dotyczyy raczej Niny,lecz nieraz mimochodem zawadzay i o Nikodema.W jednym wypadku -byo to przy niadaniu -gdy mu bardziej dopieka,a kade jego zdanie wyszydzaa bez miosierdzia,Dyzma warkn: -Zapomina pani,z kim ma pani do czynienia! -Nic mnie to nie obchodzi -wzruszya ramionami -ale szachem perskim pan chyba nie jest?Czy nie trapi pana mania grandiosa? Dyzma nie zrozumia,lecz z wyrazu twarzy pani Niny wywnioskowa,e musi to by wielka obelga.Poczerwienia i nagle z caej siy wyrn pici w st. -Do tego,smarkata!-rykn.Na stole z brzkiem podskoczy y nakrycia,a obie panie oniemiay. Dopiero po chwili Kasia blada jak papier zerwaa si i wybiega.Nina nie powiedziaa ani sowa,chocia mina jej wyraaa zarwno aprobat dla pointy Nikodema,jak i przestrach. Zaaplikowanie tak radykalnego rodka poskutkowao,lecz poskutkowao tylko zewntrznie.Prawda,od tego dnia Kasia nie dokuczaa mu wicej ,lecz w jej oczach tym silniej arzya si nienawi,ktra wci si zbierajc,musiaa w kocu wybuchn. Eksplozja nastpia dla obu stron nieoczekiwanie jednej niedzieli z rana. Kunicki pracowa w swoim gabinecie.Nina wyjechaa do kocioa.Nikodem siedzia w jej buduarze i oglda albumy z fotografiami. Na to wanie wesza Kasia. Jeden rzut oka wystarczy,by poznaa,e trzymany przez Nikodema album zawiera wycznie niezliczon ilo zdj Niny w rnych pozach,zdj robionych przez Kasi. -Prosz to odda,to moje -zawoaa,wyrywajc mu album z impetem.-Nie mona grzeczniej?!-krzykn Dyzma. Chciaa ju wyj,lecz to j zatrzymao.Odwrcia si do i przez chwil milczaa,lecz wygldaa tak,e Nikodem przygotowa si do zasonicia twarzy przed spodziewanym.78 uderzeniem,i tak,e mia ochot chwyci jw objcia,przycisn te mae,wznoszce si w przypieszonym oddechu piersi,przemoc wycaowa te roziskrzone oczy i drgajce pene wargi,z ktrych wreszcie zerway si chlaszczce jak bicz sowa: -To jest podo,podo!Pan jest nikczemny!Pan j zbezczeci!Pan wdar sido domu mego ojca,by uwie jego on!Jeeli pan nie wyniesie si std zaraz,przy pierwszej sposobnoci,obij pana harapem,jak psa!Drwi sobie z paskiej pozycji socjalnej,drwi z paskichstosunkw!Rozumiesz pan!Memu ojcu moesz pan tym imponowa,nie mnie! Radz panu po dobremu:wyno si std,i to prdko!... Gos jej stawa si coraz doniolejszy,a edrzwi w amfiladzie byy pootwierane,dobieg do uszu Kunickiego.Rozpomieniona Kasia nie syszaa jego szybkich drobnych kroczkw.Nie sysza ich i Nikodem,zaskoczony ywioowym wybuchem tej,zdawaoby si,spokojnej panienki. Kunicki stan w progu,a twarz jego skurczya si wciekoci. -Kasiu -powiedzia cicho -prosz wyj. Nie ruszya si z miejsca. -Prosz wyj -powtrzy jeszcze ciszej -masz przej do mego gabinetu i zaczeka na mnie. Mwi na pozr spokojnie,lecz w tym spokoju wisia jaki nieodparty nacisk.Kasiawzruszya ramionami,ale jednak usuchaa rozkazu. -Co tu byo?-zapyta Kunicki Dyzm. -Co byo?A to byo -odpar ten -e paska crka kazaa mi si wynosi z paskiego domu i zrugaa mnie od ostatnich.Diabli j wiedz,czego ona chce ode mnie,ale jak mnie wyrzucaj,to nie bd wraca oknem.Ana paski ten...kontyngent i na podkady kolejowe to moe pan teraz pogwizda,bo ja... Kunicki chwyci go za rk. -Panie Nikodemie,przepraszam pana bardzo za moj crk.Niech pan o wszystkim zapomni.Dzi jeszcze Kasia wyjedzie za granic.Czy to da panu dostateczn satysfakcj? -Satysfakcj...a co nawymylaa mi,to co? -Mwi panu,kochany panie Nikodemie,dzi jeszcze wypdz j z domu. Stary by coraz bardziej poirytowany i coraz spokojniejszy na zewntrz.Wycigndo Dyzmy rk i zapyta: -No,zgoda? Nikodem poda swoj. Tego wieczora Kasia wyjechaa.Nikt w domu nie wiedzia,o czym mwi ojciec z crk w zamknitym gabinecie.Ani on,ani ona nikomu nic o tym nie powiedzieli.W dodatku Kasia wyjechaa nie egnajc si nawet z Nin.Jedyn w Koborowie istot,z e kocham na za sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AANP c O' c PM c QD) c R6? ktr rozmawiaa przed wyjazdem,bya modziutka garderobiana Irenka.Ta jednak opowiedzie moga tylko tyle,e panienka bya bardzo zagniewana i e j,Irenk,obiecaa sprowadzi do Szwajcarii. Po tej burzliwej i brzemiennej w skutki niedzieli adna ju chmurka me zaciemniaahoryzontu Nikodema Dyzmy.Kunicki wysila si na uprzejmo.Nina ani sowem nie wspominaa o nieobecnej,bo sama czua siteraz lej i swobodniej. Jedzia z Nikodemem samochodem na dusze spacery.Pywali dk.Nie zmniejszya si wszake jej stanowczo i romans wci ogranicza si do rozmw,polegajcych waciwie na jej wasnych monologach,oraz do przelotnych pocaunkw.Wszelkie perswazje i namowy Nikodema nic odnosiy skutku. Nic mg zrozumie powodw tego uporu.Tym bardziej e od suby dowiedziasi,i pani Nina na noc zamyka si na klucz,a podobno robia to zawsze,od samego niemal lubu. Lokaj,ktry tych informacji Dyzmie udzieli,pokpiwa nawet nieznacznie z janie pana,co po to z hrabiank si oeni,eby crce zrobi przyjemno. Wszystko to Dyzmie wydawao si mgliste i tajemnicze.Postanowi sobie kiedy przycisn Nin do muru,by ta mu jasno wyoya,co i jak.Tymczasem dowiadywa si od niej wielu szczegw z ycia jej wasnego i jej rodziny.Gdy chodzio o sprawy dotyczce ma,Nina wykazywaa zupen niewiadomo interesw. -Nic mnie to zreszt nie obchodzi -mawiaa-to jest rzecz mczyzn. W kadym razie o tyle bya zorientowana,e powtarzaa Dyzmie,i ich przyszo od niego tylko zaley,gdy ona wasnego nie ma nic,nawet przysowiowej koszuli. Wprawiao to Nikodema w due zakopotanie,poniewa nie mia najmniejszej nadziei zdobycia takiego majtku,jaki by wystarcza na zaspokojenieobecnych wymaga Niny. Zreszt nie zaleao mu specjalnie na maestwie z ni.Owszem,podobaa si mu bardzo, no i bya wielk dam,nie byle co,hrabianka Ponimirska...Ale ewentualno oenienia si z ni traktowa jako rzecz nierealn,na rwni z innymi swymi sukcesami ostatnich czasw. Natomiast stan uczu Niny nie budzi w nim najmniejszych wtpliwoci.Kadym gestem, kadym spojrzeniem i wreszcie niemal kadym sowem manifestowaa swoj mio. Kunicki,jak wnioskowa Dyzma,zbyt by zajty interesami i zbyt mao przestawa zon, by mg ich podejrzewa.Zreszt samnamawia ich do wycieczek we dwjk. Po powrocie z jednej z takich wycieczek Nikodem zasta w hallu depesz adresowan do siebie.Otwierajc j by przekonany,e to wiadomo od ministra Jaszuskiego.Spotkaa go jednak niespodzianka:pod krtkim tekstem widnia podpis...Terkowskiego! Nikodem czyta,a Nina zagldaa mu przez rami.Depesza brzmiaa: Pan Prezes Rady Ministrw prosi pana o przybycie jutro,tj.w pitek,o godz. sidmej na posiedzenie komitetu ekonomicznego RadyMinistrw w wiadomej sprawie. Terkowski. Nadszed Kunicki i Dyzma poda mu depesz.Stary przeczyta j w mgnieniu okai z nieukrywanym podziwem zapyta: -Nadzwyczajne!Czy to w sprawie zboowej?-Tak -potwierdzi Nikodem. -Wic to ju si robi? -A jak pan widzi. -Boe drogi -Kunicki rozstawi rce.-Boe drogi,ile to przy paskich wpywach, kochany panie Nikodemie,mona dobrego ludziom zrobi! -Tak -umiechna si Nina -jeeli tych wpyww uywa si dla dobra ogu,no i jeeli si trafnie potrzeby ogu ocenia. -O,przepraszam -zaoponowa Kunicki -nie tylko dla ogu.Czy prywatnym ludziom nie naley pomaga?He,he!Na pewno w komitecie ekonomicznym bierze udzia i minister komunikacji.Bdzie pan mia mono pomwi z nim przy sposobnoci i o podkadach kolejowych.Co? Nikodem wpakowa rce w kieszenie spodnii skrzywi si. -Wolabym nie teraz.Nieskadnie bdzie. -C znowu!Panie Nikodemie!Ja przecie adnego nacisku nie wywieram.Cakowicie pozostawiam to do paskiego uznania.Tylko tak mimochodem napomknem,gdy dostawa podkadw to jest interes,o ktrym warto pamita,he,he. Na potwierdzenie tego zaraz po obiedzie zabra Nikodema do swego gabinetu i zacz go piowa snistym wykadem o szczegach kwestii.Kiedy za ten poruszyhistori dawnego procesu,stary zerwa si i wycign z kieszeni klucze. -Zaraz panu poka dokumenty.Moim zdaniem,powinny one wystarczy,by jeszcze raz dowie,e byem w porzdku. Odsun cik aksamitn kotar i Dyzma ujrza kas ogniotrwa potnych rozmiarw. Kunicki szybko j otworzy,wyj zielon teczk i zacz wyciga z niej pliki papierw, blankietw itp.Niektre z nich odczytywa,inne podawa Dyzmie i ten udawa,e je czyta. Wyrwa si od Kunickiego dopiero wieczorem.Nina czekaa na na tarasie i poszli przej si.Bya smutna i rozmarzona.Niespodziewany wyjazd Nikodema,tak nagle przerywajcy sielank,sprawi jej prawdziw przykro.Gdy znaleli si wrd drzew,przytulia si do i szepna: -Ale,kochanie,nie bdziesz dugo siedzia w Warszawie?Ninu bdzie tu strasznie tskni.C ja poczn,tak bardzo przyzwyczaiam si ju do tego,e mog pana widzie co dzie,e mog z nim rozmawia,patrze w jego oczy... Nikodem zapewnia,e niedugo wrci.Dzie,dwa,najwyej trzy.Przy kolacji Nina bya bardzo oywiona,a to dziki projektowi ma,ktry wpad na pomys,byoboje odprowadzili kochanego pana Nikodema na stacj.Tym bowiem razem Dyzma musia jecha kolej,gdy samochd mia ma reperacj. Na dworcu Nina bya bardzo wzruszona.Wprawdzie nie moga poegna Nikodema tak, jakby tego pragna,jednake wzrok jej wyraa tyle,e starczy za najgortsze pocaunki. W przedziale pierwszej klasy Dyzma by sam.Kunicki bowiem da napiwek konduktorowi,tumaczc,by ten nikogo tam nie wpuszcza,gdy to jedzie sam pan Dyzma, wielka figura,osobisty przyjaciel wszystkich ministrw. Byo to straszne pijastwo.Nikodema przywieziono do hotelu pijanego w sztok i na rkach wniesiono do jego numeru. Bo te byo co pi.Teraz,gdy oprzytomnia,jeszcze nie mg wyj z podziwu nad zdarzeniami ubiegego dnia,ktre zaznaczyy si w jego umyle jakimi chaotycznymi liniami. Wic posiedzenie w wysokiej sali,posiedzenie,na ktrym on,Nikodem Dyzma,siedzia przy jednym stole razem z premierem,razem z ministrami,jak rwny zrwnymi,za pan brat. Czytanie jakich sprawozda,jakich cyfr...I jedna chwila,gdy wszyscy zaczli mu ciska rce za to,e powtrzy to,co poradzi Kunicki na magazynowanie zboa.Jak oni to nazwali?...Aha,lombard.mieszne!Dotychcza-s sdzi,e lombard suy jedynie do zastawiania zegarka lub ubrania...A pniej co zapytanie premiera: -Szanowny panie,czy pan zgodziby si obj kierownictwo pastwowej polityki zboowej? Gdy ociga si z odpowiedzi,a potem wymawia si,e moe nie potrafi,wszyscy hurmem namawiali,a musia si zgodzi. Rozemia si. -To cholera!Do czego czowiek doszed.Prezes Pastwowego Banku Zboowego!Pan Prezes! Przypomnia sobie pniej grup dziennikarzy,ktrzy go zasypywali pytaniami, olepiajcy blask magnezji.Aha,trzeba zobaczy,czy co wydrukowali. Zadzwoni i kaza sucemu kupi wszystkie dzienniki.Zacz si ubiera.Gdy przyniesiono gazety,chwyci pierwsz z brzegu i poczerwienia. Na pierwszej stronie widniaa jego fotografia. Sta z jedn rk w kieszeni i z zamylon min.Wyglda powanie.Ba!Imponujco! Pod fotografi podpis gosi: Dr Nikodem Dyzma,twrca nowego systemu polityki rolnej,otrzyma misje utworzenia Pastwowego Banku Zboowego i nominacje na jego prezesa. Obok,pod sensacyjnym tytuem,obszerny artyku zawiera oficjalny komunikat rzdu, yciorys Dyzmy i wywiad z nim samym. Komunikat donis o uchwale Rady Ministrw,ktra na wniosek ministra Jaszuskiego postanowia rozpocz decydujc walk z kryzysem gospodarczym przez siln interwencj na rynku zboowym.Nastpowa szczegowy opis projektu i zapowied wydania rozporzdze wykonawczych po przyjciu ustawy przez Sejm. yciorys dla samego Dyzmy by niespodziank.Dowiedzia si ze,e urodzisi w majtku ziemskim swoich rodzicw wKurlandii,e gimnazjum ukoczy w Rydze,awysze studia ekonomiczne w Oksfordzie,enastpnie jako oficer kawalerii bohatersko walczy na froncie bolszewickim,gdzie zosta ranny i odznaczony Virtuti Militari oraz Krzyem Walecznych,ostatnio za usun si z widowni,zajty gospodarowaniem na wsi w wojewdztwie biaostockim. yciorys roi si od takich przymiotnikw,jak:wiaty,znakomity,twr- czy...W kocu zaznaczono,e prezes Nikodem Dyzma cieszy si opini czowieka o niezwykej sile woli i charakteru,znanegoz wybitnych zdolnoci organizacyjnych. Najwiksze zdumienie Nikodema wywoa jednak wywiad.Czyta i oczom nie wierzy. Wprawdzie wieczorem urn si do nieprzytomnoci,ale wwczas gdy rozmawia z dziennikarzami,by cakiem przytomny.Przecie z tego,co tu napisali,on nie mwi ani jednego sowa!Tu byy wydrukowane zdania,ktrych,pomimo wysikw,nie mg zrozumie,Byy wyrazy,ktrych znaczenia nie zna,opinia o rnych sprawach,o ktrych nie tylko nie mwi,lecz nawet nie sysza. Zakl,lecz nie byo w tym zoci.Przeciwnie,kontent by z tego,gdy po przeczytaniu takiego wywiadu kady musia uwaa pana Dyzm,pana prezesa banku Dyzm,za czowieka niepospolicie mdrego. Niemal wszystkie dzienniki zamieciy podobne artykuy i jego fotografie w rnych pozach.Najlepiej podobaa mu si ta,gdzie siedzia na kanapie midzy premierem a ministrem Jaszuskim,oraz ta,na ktrej schodzi ze schodw,a za nim szed starszy jegomo z siwymi wsami i trzyma kapelusz w rku,podczas gdy on,Nikodem,mia nakryt gow.Podpis pod tym zdjciem gosi: Pan prezes Nikodem Dyzma opuszcza paac Rady Ministrw w towarzystwie swego przyszego wsppracownika,nowo mianowanego dyrektora Banku Zboowego,p.Wadysawa Wandryszewskiego,b.wiceministra Skarbu. -Ha -pomyla Nikodem -teraz caa Polska mnie zna. Nagle przerazi si.Przyszo mu na myl,eprzecie dzienniki dotr te do yskowa,e pan Boczek,Jurczak i oni wszyscy,ktrzy gotak dobrze znaj,dobrze wiedz,e to bujdaz t Kurlandi i z tym gimnazjum,i Oksfordem. Choroba! A jeeli ktremu z nich strzeli do gowy napisa do jakiego dziennika ca prawd? Po plecach przebiegy mrwki.Chodzi po pokoju i kl,pniej znowu wzi si do przegldania pism i przyszed do przekonania,e jakakolwiek denuncjacja ze strony dawnych znajomych jest mao prawdopodobna.Olni ich i oniemieli Jego stanowisko i stosunki. Chyba e donosi bd anonimowo...Ale anonimw powanie si nie bierze. Uspokoi si znacznie.Natomiast podczas rozczytywania si w przypisywanych mu talentach zatroskaa go inna myl:jak sobie da rad? Niby najwiksza praca spadnie na tego dyrektora Wandryszewskiego,ale przecie i on sam bdzie musia co robi,mwi,podpisywa,decydowa...I to wszystko w sprawach przeraajco niezrozumiaych!Nie ma innego sposobu,tylko trzeba znale kogo sprytnego...eby taki Kunicki zechcia,ale nie zechce...W ogle teraz bdzie musia rozsta si z posad w Koborowie.Zrobio mu si przykro na myl,e rozstanie si take z Nin,ale powiedzia sobie: Trudno.Jak trzeba,to trza.Nie ona jedna nawiecie. Gorzej bdzie z wynalezieniem takiego gocia,co by za niego robi...Mgby go zrobi, na przykad swoim sekretarzem... Nagle klepn si w czoo. Krzepicki! A podskoczy z radoci.Krzepicki to cwaniak,kuty na cztery apy,ten wie,co w trawie piszczy.W butelk nabi si nie da,ale swj chop,brat ata,jak zrobi si z nim sztam, bdzie rusza mzgiem za dwch. Tak go ucieszy ten pomys,e postanowi zaraz odszuka Krzepickiego. Ubra si szybko i po kwadransie dzwoni ju do drzwi pani Przeskiej.Wanie wstawano od obiadu.Oprcz pani domu by Krzepicki i cherlawa panienka,bardzo piegowata,panna Hulczyska. Przyjto Dyzm gonymi gratulacjami.Pani Przeska nazwaa go zbawc ziemiastwa.Zyzio Krzepicki -Napoleonem gospodarczym,a panna Hulczyska patrzyawe jak w soce. Zacza si rozmowa o Koborowie i wszyscy bardzo si zmartwili,gdy Dyzma owiadczy, e teraz nie bdzie mia czasuzajmowa si spraw ora Ponimirskiego. -Zreszt -doda -z jego klepkami jest tak le,e nic nie daoby si zrobi. Zyzio zakl,piegowata panienka zrobia smutn min,a pani Przeska wyrazia nadziej, e nie trzeba traci nadziei. Kulminacyjnym momentem wizyty Nikodema Dyzmy u pani Przeskiej bya chwila,gdy pocignwszy yk kawy powiedzia: -A ja tu przyszedem z propozycj.Panie Krzepicki,pan nie posiada adnej posady? -Nie. -A ma pan ch? -Naturalnie!-klasna pulchnymi rczkami pani Przeska. -Bo widzi pan -cign Nikodem -ja bd teraz potrzebowa sekretarza.Sekretarz prezesa banku to przecie nie byle co;To musi by,znaczy,inteligentny,sprytny i w ogle, faktycznie odpowiedzialny.Uwaasz pan? Krzepicki obliza wargi i zrobi niedba min. -Dzikuj,panie prezesie,ale nie wiem,czy potrafi.Poza tym...hm...powiem otwarcie, pan prezes mi tego za ze nie wemie,ale ja chyba nie nadaj si do funkcji urzdniczych. Stae godziny biurowe,codzienne wczesne wstawanie... Dyzma klepn go po kolanie. -Nic si nie bj!adnych staych godzin.Bdziesz pan siedzia w pracy tylko wtedy,gdy ja bd siedzia,a co panu si zdaje,e prezes to ma siedzie kamieniem?Od tego jest,panie, dyrektor.My bdziemy tylko od gwnych spraw,od waniejszych.No,daj pan rk! Pani Przeska wybuchna entuzjazmem.Z emocji zacza Krzepickiego tyka, namawiajc go gwatownie do natychmiastowego przyjcia propozycji. Zyzio umiechn si i poda rk. -Bardzo dzikuj panu prezesowi.Ale czy mona spyta,jak ga pan prezes mi przeznaczy? Nikodema nie poechta pan prezes .Wzi si w boki i zapyta: -No,a ile pan chciaby? -Czy ja wiem?... -No,miao -zachca Nikodem. -Jak pan prezes uwaa. Dyzma umiechn si dobrotliwie. -Pan prezes uwaa,e pan sekretarz sam musi powiedzie.Wszyscy uprzejmie rozemieli si. -Mj Boe -wtrcia pani Przeska -mnie si zdaje,e jakie tysic zotych... -Tysic dwiecie!-spiesznie skorygowa Krzepicki. -Co?Tysic dwiecie?No,wic ja panu dam tysic piset.Obrzuci triumfujcym spojrzeniem pokj,a Krzepicki wrd zachwyconych ochw pani Przeskiej zerwa si i gono szurgajc nogami,dzikowa panu prezesowi. Pani Przeska owiadczya,e to nie moe skoczy si na sucho,i kazaa sucemu przynie butelk szampana. -No -rzek Dyzma podnoszc szklaneczk -no,panie Krzepicki,tylko jeden jedyny warunek:sztama!Rozumiesz pan?Szrama!Sztama,to znaczy,musimy trzyma si jeden z drugim.I ani pary z gby o tym,o czym ze sob gadamy... -Rozumiem,panie prezesie. -A ja panu powiem,e jak bd z pana zadowolony,to na wita czy przy innej okazji dwa,trzy tysiczki gratyfikacji. Krzepicki odprowadzi Dyzm do hotelu.Po drodze rozmawiali jeszcze o organizacji banku i Nikodem zapowiedzia,e zaraz jutro poznajomi Krzepickiego z dyrektorem Wandryszewskim. -Nie bd mia zbyt wiele czasu,bo musz zaatwi inne sprawy,wic tak si umwimy, e organizacj zajmie si Wandryszewski,a sprawozdania bdzie skada nie mnie,tylko panu,rozumiesz pan?A pan bdzie gada ze mn i referowa,i moje rozporzdzenia powtarza tamtemu. -Tak bdzie najlepiej -powtarza Krzepicki. -Umiejtno kierowania,panie Krzepicki,zapamitaj to pan sobie,polega na umiejtnoci szybkiej decyzji! W hotelu zasta Ulanickiego,ktry powita go tubalnym na zdar! -Wiesz,Nikusiu,e jeszcze mi we bie huczypo wczorajszej bibie.Ale!Czy ty zoy ju wizyty? -Jakie wizyty? -No,wiesz,wypada.Premierowi,Jaszuskie mu,Broyskiemu i jeszcze kilku,bo Terkowskiemu pewno nie chcesz?Chocia,wiesz,widziaem wczoraj,e on alu do ciebie nie ma. -Sdzisz,e koniecznie trzeba? -No,niby tak. -Hm -zakopota si Dyzma -kiedy,wiesz,taksamemu...Gdyby ty ze mn poszed... -No,mog pj... Uoyli si,e jutro zo wizyty,gdy tego wieczora musieli jeszcze odby konferencjw sprawie terminu otwarcia banku i rozpoczcia jego dziaalnoci. W niespena dwa tygodnie wstpne prace organizacyjne znajdoway si ju w penym sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AASP c T c U c V~) c Wv6E biegu.Wyznaczono lokal w nowym gmachu przy ulicy Wsplnej,przeznaczajc na biuro banku dwa pitra oraz omiopokojowe mieszkanie dla pana prezesa. Wprawdzie sama ustawa bya jeszcze wakowana na komisjach sejmowych,lecz nie ulegao wtpliwoci,e obie izby uchwal projekt rzdowy bez wikszych poprawek. Dyzma nie mia z tym wszystkim kopotu,gdy wszelkie sprawy zaatwiali Wandryszewski i Krzepicki. Ten ostatni okaza si nieoceniony.Zabra si do pracy z zapaem,a e istotnie nie brako mu sprytu,przeprowadza co chcia,zasaniajc si wci stanowczo wypowiadanym zdaniem: -Pan prezes sobie tego yczy. Pocztkowo Wandryszewski i inni,niekontenci z wcibiania si Krzepickiego w najdrobniejsze kwestie,zapytywali Dyzm,czy istotnie tak postanowi,a nie inaczej,lecz Dyzma,chociaczstokro nawet nie wiedzia,o co chodzi,nieodmiennie powtarza: -Jak co mwi Krzepicki,to znaczy,e ja tak zdecydowaem i nie ma o czym gada. Tote wkrtce musiano si pogodzi z wcibstwem Krzepickiego.On sam zreszt zaprzyjani si z panem prezesem na dobre.Oczywicie,stykajc si z nim nieustannie, szybko zorientowa si w licznych brakach swego szefa.Te mu wszake szy na rk,czynic sekretarza niezbdnym dopenieniem prezesa.Tym niemniej Dyzma i wobec Krzepickiego.84 stale si trzyma na bacznoci,a e by otoczony oglnym podziwem i szacunkiem,wci rosy jego potne wpywy i stosunki,Krzepicki przyznawa muw duchu posiadanie jakiej tajemniczej siyidziwnego umysu. Czsto dziwiy go wprawdzie momenty jakby przymienia umysu Nikodema,kiedy zdawa si nie orientowa w najprostszychsprawach,lecz doszed do przekonania,e pan prezes umylnie udaje frajera ,by tym lepiej przyapa podwadnych na jakich kombinacjach.Zreszt wiedzia,e jego pozycja zaley wycznie od prezesa,e znowu osiadby na lodzie,gdyby tylko kto inny zosta prezesem,e w jego interesie ley wzmacnianie stanowiska swego szefa,i robi wszystko,by jego osob otoczy aureol nieprzystpnoci i olimpijskoci. To znowu cakowicie konweniowao Dyzmie. Oszaamiajce zaszczyty,jakie na spady,wprawdzie utwierdza y go w przekonaniu,e sam siebie dotychczas nie docenia,lecz w najmniejszym stopniu nie zmniejszyy jego ostronoci,wynikajcej ze wiadomoci brakw we wasnej inteligencji,obyciu, wychowaniu i wyksztaceniu.Najswobodniejszym by w stosunku do Krzepickiego,lecz i tu zawsze stara si by tajemniczym. Wkrtce zasyn dziki temu jako najmaomwniejszy czowiek w Polsce .Jedni kadli to na karb angielskiego sposobu bycia,inni przyjli do wiadomoci to,co powiedzia na fajfie u premiera,gdy go panie nagabyway o rozmow: -Nie mam o czym mwi. Oczywicie,kto ma tyle do mylenia,nie ma nic do mwienia. Poniewa wszake Nikodema,chocia tego po sobie nie pokazywa,doprowadzaa nieraz do rozpaczy jego nieznajomo rnych form i niezrozumienie wielu sw,postanowi uzupeni zasb swojej wiedzy. W tym celu wstpi do jednej z ksigarni nawitokrzyskiej i naby trzy dziea: Sowniczek wyrazw obcych,Encyklopedi Powszechn oraz Bon-ton. Zwaszcza ta ostatnia ksika oddawa mu pocza wielkie usugi .Zaraz pierwszego dnia znalaz w niej rozwizanie tajemnicy,dlaczego Ulanicki kaza mu wrzuci do skrzynki u premiera nie jeden,lecz dwa bilety wizytowe. Co do Sowniczka,uywa go systematycznie.Kade sowo,ktrego znaczenia nie zna, zapamitywa,by pniej odszuka objanienie. Natomiast do encyklopedii zabra si z casystematycznoci.Zacz j czyta od pocztku i do wyjazdu zdy doj do litery f .Nie bawia go wprawdzie ta lektura,lecz widzc dorane jej skutki w obcowaniu z ludmi,postanowi wszystko przeczyta do koca. Byo to bodaj jedyne zajcie Nikodema w owym okresie,jeeli nieliczy lektury listw Niny.Codziennie otrzymywa przynajmniej jeden.Byy to listy dugie i Dyzma,chocia przyznawa,e s pikne,w kocu straci cierpliwo i przesta je czyta.Zaglda tylko na koniec,gdzie byway zwykle informacje.Z nich dowiedzia si,e Kunicki nie zamierza wyrzec si genialnego administratora,lecz uwaa,e Nikodem bdzie mg atwo pogodzi stanowisko prezesa banku ze stanowiskiem plenipotenta,gdy Kunicki absolutnie adnych zaj mu nie narzuca,pozostawiajc woln rk. Nina bardzo si tym cieszya i bagaa Dyzm,by na to si zgodzi.Nikodem dugo namyla si,lecz zdecydowa si przyj propozycj dopiero wwczas,gdy Krzepicki z ca stanowczoci stwierdzi,e od przybytku gowa nie boli. Nie napisa tego Ninie,gdy zgodnie z jej prob w ogle do niej nie pisywa.W Koborowie listy zawsze przechodziy przez rce Kunickiego i Nina obawiaa si,by ten nie otworzy koperty,jak to ju przed parulaty zdarzyo si z listami Kasi. Urzdzeniem mieszkania pana prezesa zajmowa si Krzepicki,i to z tak energi,e w cigu dwch tygodni wszystkobyo wykoczone i Nikodem przeprowadzi si z hotelu na Wspln. Nazajutrz wyjecha do Koborowa,by zabrarzeczy i rozmwi si z Kunickim. Bya to niedziela,a e zapomnia zadepeszowa po konie,musia i pieszo.Odlego nie przekraczaa dwch kilometrw,a e ranek by pikny,przechadzka ta Dyzmie sprawia nawet przyjemno. W pobliu tartaku spotka starszego majstra z papierni,ktry z szacunkiem ukoni si Dyzmie.Dyzma przystan i zapyta: -C tu u was sycha w Koborowie? -Dziki Bogu,nic nowego,prosz pana administratora. -Nie jestem ju administratorem,tylko prezesem banku.To nie czytalicie tego w gazecie? -Czytalimy,a jake,e nas taki zaszczyt spotka. -No wic?Wic mwi si do mnie panie prezesie .Rozumiecie? -Rozumiem,panie prezesie. Dyzma woy rce w kieszenie,kiwn gow i ruszy dalej.Po paru krokach odwrci si jednak i zawoa: -Hej,czowieku! -Sucham,panie prezesie. -A pan Kunicki jest w paacu? -Nie,panie prezesie,pan dziedzic pewnikiem w Siwym Borku,bo tam kolejk zakadaj. -Przecie dzi niedziela,wito. -O,u pana dziedzica to wito jest wtedy,jak roboty nie ma,panie prezesie -rzek majster z gorzk ironi.Dyzma nasroy si. -Tak powinno by.Praca to grunt!A wy tobycie wiecznie witowali.Nard z was taki. Zaoy rce na plecy i poszed w stron paacu. Drzwi frontowe byy zamknite i dopiero pokilku dzwonkach otworzy je lokaj,ktry struchla,ujrzawszy min Dyzmy. -Co do cholery,powymieralicie tutaj!Dodzwoni si nie mona. -Moje uszanowanie janie panu,przepraszam najmocniej,byem w kredensie... -Co w kredensie!Bawanie jeden!P godzinyczekam,a on w kredensie.Bydl nieskrobane!No,zdejmuje palto,co patrzyszjak w na malowane wrota.Gdzie pani? -Nie ma,prosz pana administratora,janie pani pojechaa do kocioa. -Po pierwsze,nie aden pan administrator,tylko pan prezes,woku jeden,a po drugie,to jak pastwa nie ma,to wy tutaj sobie wito urzdzacie,prniaki!Nie ma wita!wito jest wtedy,jak roboty nie ma,rozumiesz!Za mord was trzeba trzyma!No,czego stoisz? Lokaj ukoni si i wylizn si do hallu. -Za mord tych draniw trzeba trzyma -mrucza Dyzma do siebie -inaczej na eb wa. Woy rce w kieszenie i zacz chodzi.Wszystkie pokoje byy ju sprztnite,w sypialni Kunickiego natomiast na rodku pokoju staa szczotka do zamiatania.Zadzwoni i bez sw wskaza sucemu szczotk. -Uch,cholera!-burkn,gdy ten znikn za drzwiami.Obszed cay parter i wszed na gr.W saloniku Niny byy otwarte okna.Nieby tu jeszcze nigdy i z ciekawoci zaczoglda meble,obrazy,fotografie. Tych najwicej byo na biurku.Nikodem usiad na maym foteliku i przyglda si im.Od niechcenia sprbowa otworzy szuflad,lecz bya zamknita.Druga te,natomiast rodkowa bya otwarta. -Co te ona tu ma?-pomyla i odsun szufladk do poowy.Wewntrz panowa taki uderzajcy ad jak i na biurku.W opaskach z niebieskich i zielonych wstek leay listy. Zacz je przeglda.Byy to przewanie listy koleanek Niny z klasztoru,niektre byy pisane po francusku. Tu obok leaa ksika,oprawna w ptno.Zajrza.By to rkopis pisany rk Niny. Wicej ni poowa kartek byo czystych. -Pamitnik -pomyla i zaciekawi si. Wzi go i usiad na oknie,by w por zobaczy nadjedajcy powz. Na pierwszej kartce widnia aforyzm: Wszystko zrozumie -to wszystko przebaczy. Na odwrocie zaczyna si tekst: Przystpuje do pisania tego,co jest tak omieszone:pamietnik.Nie,to nie bedzie mj pamietnik.Pitigrilli powiada,e czowiek piszcy pamietnik przypomina takiego, ktrypo wytarciu nosa przyglda si chusteczce.Nie ma racji.Bo czy chodzi o spisywanie zdarze?A nawet wrae?Przecie ja na przykad bed pisaajedynie po to,by ujrze swoje myli w konkretnym ich wyrazie.Wydaje mi si,ze wogle musi nie wyraona sowem czy pismem nie moe bya myl sformuowan,skonkretyzowan. I drugie kamstwo o pamietniku:zdaje sie,e to Oskar Wilde stwierdzi,i piszcy pamietnik czyni to wiadomie,jedynie po to,by kto mg kiedy to przeczyta. Mj Boe!Widocznie nie przyszo mu na myl,e moe istnie czowiek nie majcy na wiecie nikogo,nikogo w caym przeraliwym tego sowa znaczeniu! Dla kog mogabym pisa?Dla niego?Dla tego,ktry wanie jest rwnoznaczny ze straszn pustk,otaczajc mnie,z pustk,nie dajc si niczym zapeni.Dla dzieci?Nie mam ich i niestety nigdy nie bedmiaa.Wic dla rodziny,ktra sie odsunea ode mnie,czy dla pobkanego ora? Kasia?...Och,nigdy!Jestemy na dwch biegunach,ona mnie nigdy nie zrozumie. C z tego,e mnie tak kocha.Czy mona w oglekocha,nie rozumiejc?Sdz,e nie.Zresztczy to jest mio?Jeeli nawet tak,to mio stojca na bezwstydnie niskim poziomie.Nieraz mylaam,e gdybym wskutek jakiego przypadku zostaa oszpecona...Kasia...C,czym ona jest waociwie dla mnie?Dlaczego ja,ktra przy wietle dziennym przeklinam ubieg noc,nieumiem obroni si przed t noc, obroni si,oczywicie,przed wasn saboci?... Nikodem wzruszy ramionami. Ot,gldzi i tyle.Co to wszystko ma znaczy? Przewrci kilka kartek. Pamitnik by pisany bez podania dat.Na jednej z dalszych stron znalaz krtk wzmiank o pobycie za granic,dalej rozmylania na temat muzyki,pniej znowuo jakiej Bilitis i o jakiej Mnazidice.(Pewnokuzynki czy koleanki Niny.) Chcia znale co o sobie.I rzeczywicie,po przeczytaniu kil kudziesiciu kart ujrza swoje nazwisko. -No,zobaczymy -pomyla z zaciekawieniemizacz czyta: Poznaam dzi nowego czowieka.Nazywa sie dziwnie:Nikodem Dyzma.Jest w tym brzmieniu coo tajemniczego i niepokojcego.Ma opinie silnego czowieka.Wydaje mi si suszna.Wygldaby dobrze z batem Nietzschego w reku.Po prostu emanuje ze maskulinizm.Moe zbyt brutalny,moe zbyt symplistyczny,lecz tak potny,e musi sugestionowa.Kasia powiada,e on jest brusque i trywialny.W pierwszym ma racje. Co do drugiego,nie wyrobiam jeszcze sobiezdania.Podoba mi si. Nikodem umiechn si,wyj notes i starannie zapisa wszystkie sowa niezrozumiae. No,co dalej... Dalej byo kilka stron zajtych opisem jakiego snu i sprzeczki z Kasi.Tu zatrzyma si, gdy znowu bya wzmianka o nim: Ona tego nie rozumie.Nienawidzi pana Nikodema,gdy jej stosunek do ycia jest zawsze patologiczny.Czyme jestem poza swoj kobiecoci?Przecie po to istnieje. Wanie mj intelekt,moje wyrobienie artystyczne,sowem,wszystko ma suy mojej kobiecoci,nie odwrotnie.C dziwnego,e dziaa na mnie.-przyznaje -nie tylko psychicznie,lecz i fizycznie obecno mczyzny.Mj Boe,czy ja wiem,moe rzeczywicie gdyby to by inny,rwnie zdrowy i normalnie meski czowiek,rwnie silnie dziaa3by na mnie. -Widzisz j!-pokrci gow Nikodem -byle portki,to ju jej wystarczy. Wyjrza przez okno i przekona si,e moe czyta bezpiecznie.Byo teraz kilkanacie kart wieo zapisanych,gdy atrament nie zdy jeszcze sczernie. Dzi wyjecha do Warszawy,wezwany przezpremiera.Jake dziwnym uczuciem jest tesknota.Wprost wypija spokj duszy.Czy bedzie mnie tam zdradza?Nie wiem, tak dalece go nie znam!Gdy o nim myle,utwierdzam si w przewiadczeniu,etreci jego istoty jest jaka tajemnica,tajemnica,ktra zamknea go jak konch.Kto wie,czy pod najwiekszym ciepem promieni koncha kiedykolwiek si otworzy?I czy wreszcie otwarta,nie przerazi mnie? Nie wiem.Waciwie mwic,nic o nim nie wiem,poza tym,e pragn go kadym nerwem i niemal kada myl.On tak mao mwi,tak mao i tak prosto,e doprawdy mona by go posdzi o brak inteligencji,gdyby nie codzienne dowody,e pod szeroko sklepionym czoem trwa nieustanna praca nieprzecietnego mzgu.Kasia twierdzia,e on nie jest kulturalny. Nieprawda.Jest moe nie ucywilizowany,moe ma pewne braki w wychowaniu, braki -przyznaje -zastanawiajce,jeeli chodzi o byego oksfordczyka.Moe to by jednak rwnie dobrze specjalna maniera.Coo w rodzaju manifestacyjnego lekcewaenia form dla tym mocniejszego podkrelenia wagi,jak si przywizuje do treci To samo widocznejest w jego sposobie ubierania si.Jest niewtpliwie dobrze zbudowany,a tylko dzieki ubraniu wyglda niezgrabnie.Zastanawiaam sie nad tym, czyjest adny?Raczej nie.Czy? chodzi mi o jegourod?Jest meski,hipnotyzuje mnie sw meskoci.Wolaabym,by mia adniejsze rce.Wysaam dzi dugi list.Brak mi jego obecnoci. Na drugiej kartce rkopis zaczyna si od duszego zdania w jzyku francuskim,po czym Nikodem przeczyta: Stao si nieszczcie.Mylaam,e zemdleje,gdy przeczytaam dzienniki,Dr na samo przypuszczenie,e moe nie wrcido Koborowa. -To si kobita we mnie wklapaa!-mrukn do siebie Dyzma i pomyla,e chocia to mile echcze ambicj,jednak moe si z czasem sta niewygodne. Leon wysa do depesz gratulacyjn.Boe,gdyby on przyj propozycje Leona i zosta ze mn.Mylaamo ewentualnoci zamieszkania w Warszawie.Nie,to jest niepodobiestwo.Baabym si wyj na ulic,by nie spotka cioci Przeskiej czy kogo z dawnych znajomych. Nie umiaabym im spojrze w oczy,a jednak nie potrafiabym tym bardziej zrezygnowa z widywania jego. Na nastpnej stronie bya jeszcze krtsza notatka: Nie spaam ca noc.Boe!Przecie on teraz moe sta si bogaty!!! Czy mnie kocha? Gdy go pytaam,odpowiedzial krtko:Tak .A to moe znaczy bardzo wiele.Moe te nic nie znaczy... Nikodem przewrci kartk i spojrza w okno.W kocu alei ujrza zbliajcy si samochd.Wraca Kunicki.Szybko wsta,zoy pamitnik Niny i wsun go do szuflady na dawne miejsce,po czym,starajc si zachowywa jak najciszej,wyszed na korytarz i zbieg ze schodw. W sam por,bowiem drzwi frontowe wanie si otwieray i ujrza w nich sylwetk z rozkrzyowanymi ramionami. Wpad w objcia Kunickiego. -Kochany,kochany panie Nikodemie!Nareszcie,nareszcie!Serdeczne gratulacje!Czy otrzyma pan moj depesz?I jake?Organizuje pan ten bank z rozmachem!Prasa pisze o panu z najwyszym uznaniem!Serdecznie winszuj.Sam pan najlepiej wie,e mu yczwszystkich pomylnoci. -Dzikuj. -Nieche pan siada,kochany panie Nikodemie,kochany panie prezesie!Ja mam dla pana pewn propozycj.Usadowi Dyzm w fotelu i zapyta: -A moe pan chciaby wypocz? -Nie.Nie zmczyem si. -No,to dziki Bogu.Tedy niech mnie pan zechce wysucha.Z gry prosz,by pan niedawa natychmiastowej odpowiedzi,jeeli taodpowied ma by odmowna.Dobrze? Nikodem umiechn si i przymruy oko. -A jakbym tak zgad,co mi pan chce zaproponowa?Co? -Chyba niemoliwe?-zastanowi si Kunicki. -A pan chciaby,ebym ja zosta i nadal administratorem.Nie?Kunicki zerwa si i znowu chwyci Dyzm w objcia.Zacz obszernie motywowa swj plan,a udowodni jak dwa razy dwa -cztery,e Nikodem powinien zgodzi si. -Przecie prezes banku,kochany panie Nikodemie,to nie urzdnik pastwowy,ale szef przedsibiorstwa,moe dowolnie dysponowa swoim czasem... Nikodem udawa,e si waha,lecz po kilku minutach zgodzi si,pod tym jednak warunkiem,by Kunicki nie chwali si w penym sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAXP c Y> M Z c [%N c \,33 b nikomu,e pan prezes banku zboowego jestu niego administratorem. Warunek oczywicie zosta przyjty z caym zrozumieniem jego nieodzownoci. Gdy rozmawiali o tym,wrcia pani Nina. Nie powiedziaa nic na powitanie,lecz wyraz jej szeroko otwart ych oczu by takwymowny,e Kunicki musiaby nie mie za grosz zmysu spostrzegawczego,gdyby tegonie zauway. Moliwe jednak,e nastrj,w ktrym si znajdowa z racji nadspodziewanej zgody Dyzmy,zbytnio zwraca jego uwag na szczliwy obrt sprawy,gdy z miejsca i haaliwie zacz opowiada onie,jak bardzo si cieszy z tego,e kochany pan Nikodem nie porzuca Koborowa na ask losu,e,owszem,bdzie czuwa nad jego interesami i obieca czsto tu zaglda. -I ja bardzo si ciesz -powiedziaa krtkoNina,po czym przeprosia ich i posza si przebra,gdy obiad w niedziel podawano odrugiej. Dzie,ku z trudem ukrywanemu niezadowoleniu Niny,spdzili we trjk.Kunicki ywo si interesowa bankiem i terminem rozpoczcia jego dziaalnoci.Mwi duo o oglnym kryzysie,skary si na nadmierne podatki,na ciar wiadcze socjalnych,leczju nie martwi si urodzajem,ktry wypad w tym roku wrcz wietnie. Po kolacji pojechali na spacer samochodem.Wieczr by wyjtkowo pikny,a droga wrd lasu,nawietlona srebrem ksiyca,miaa jaki tajemniczy urok.Nina rozmarzona wtulia si w poduszki auta,nawet Nikodem odczuwa coniezwykego w tym pdzie.Tylko Kunicki nie przestawa mwi. Po dziesitej byli ju w domu.Nina szybko pobiega na gr,jej m odprowadzi Dyzm do jego pokoju,yczc przyjemnej nocy. Nikodem zacz si rozbiera. Teraz dopiero mg w spokoju zastanowi si nad tym,co przeczyta w pamitniku Niny. Trudno mu byo zdoby si na wyran o tym opini.Jedno nie ulegao wtpliwoci: zakochaa si w nim na umr imiaa nadziej,e si z ni oeni. Najbardziej kontent by z tego,e nie poapaa si ani co do Oksfordu,ani co do jego inteligencji.Widocznie jego system by bez zarzutu.Ale co do oenku... Waciwie mwic,pierwszy raz zamyli si nad tym powanie.No,prawda,podobaa si mu,mie on hrabiank to te nie w kijdmucha.aden z tych wielkich dygnitarzy nie jest onaty z arystokratk...Tylko,z drugiej strony,eni si z kobiet,ktra nic nie ma,a ma takie potrzeby...Tych sukien!...Trzy razy na dzie si przebiera,za granic jedzi, piercionki i bransolety zmienia...A przecie Kunicki w razie rozwodu zamanego grosza jej nie da... Wprawdzie z banku jest dua pensja,ale ta te nie wystarczy.Zreszt,kto wie,mog go przecie z tego prezesostwa wyla,a wwczas co zrobi z t bab na karku?...Zby to Kunicki pomimo rozwodu zatrzyma go jako administratora!...Ale ba,otym nie ma gadania. I jeszcze jedno:co bdzie z tym zwariowanym jej bratem.Trzeba bdzie i tego gagatka wzi za kark... Zgasi wiato i podcign kodr pod brod. Myl o Ponimirskim zdecydowaa ostatecznie. Nie ma gupich -powiedzia i przewrci si na drugi bok.Ju zasypia,gdy nagle do uszu jego dobieg szmer krokw na wirowej alejce. -Co za cholera tam si wczy po nocy -pomyla podnoszc gow. Nagle struchla. Wrd fantastycznych smug cienia gazi zmieszanych z bladymi plamami ksiyca ujrza wyranie jak posta stojc przy oszklonych drzwiach od parku... -Zodziej!-przemkno mu przez gow. Posta staa chwil nieruchomo,nagle podniosa rk i rozlego si pukanie. Nikodemowi przebiegy mrwki po grzbieciei nagle olnia go myl: Ponimirski!Zwariowa cakiem i przyszed mnie zabi. Pukanie powtrzyo si na ten raz goniej.Dyzma nie rusza si,po prostu basi poruszy.Dopiero gdy zobaczy,e klamka si ugia,a drzwi nie otworzyy si(wic s zamknite!),uspokoi si. To go omielio.Cichutko wsta i idc pod cian zbliy si do drzwi.Ostronie wychyli gow tak,by nie mc by dostrzeonym. Omal nie krzykn ze zdziwienia. Za drzwiami staa Nina. Szybko naoy spodnie od pidamy i otworzy drzwi.Cicho wsuna si do pokoju i zarzucia mu rce na szyj. Pocign j w stron ka. -Nie,nie -opara si stanowczo -bagam ci,nie to...Sidmy sobie tu...Tak ci kochamza to,e umiesz rozumie to moje moe nawet przewraliwienie na tym punkcie.Kochasz mnie? -Kocham. -Mj najsodszy... Zaczo si opowiadanie o tsknocie,o nadziei,o radoci,opowiadanie czsto przerywane pocaunkami. -I wiesz,musiaam przyj,nie zasnabym,gdybym dzi jeszcze nie przytulia si do ciebie,nie powiedziaa ci,jak mi dobrze i spokojnie,gdy jeste przymnie,gdy mam t pewno,e adna inna niekradnie mi ciebie.Powiedz,zdradzae mnie?-Nie. -Na pewno? -Jak dotychczas -na pewno. -Powiedz -nalegaa -czy nic masz w Warszawie dawnej kochanki?Zapewni j,enie ma,w nagrod za to zosta ponownie wycaowany. Zy by na siebie,e zabrako mu stanowczoci,obawia si nawet,czy Nina po wyjciu od niego nie nazwie go fujar,coto cacka si z kobiet. Tymczasem ona zacza mwi o jego nowym stanowisku i o tym,czy teraz nie mogliby pobra si. Trzeba byo dyplomatyzowa.Nikodem zastanowi si i odpar,e na razie musz poczeka,bo jego dochody jeszcze nie s wystarczajce. -A po drugie,sama mwia,e nie chcesz mieszka w Warszawie,a przecie ja musz tam mieszka. Nina zmartwia si.Prawda...chyba eby zamieszkali gdzie pod Warszaw.Nikodem mgby dojeda samochodem.Zacza ukada plany na przyszo. Nikodem poczu senno,a e ba si zasn,zapali papierosa. -Ach -mwia -i dzieci bdziemy mieli.Jaka to rozkosz,jakie szczcie mie dzieci. Powiedz,kochanie,lubisz dzieci?Dyzma nie cierpia dzieci i odpar: -Bardzo lubi. -Ach,to cudownie!Bdziemy mieli duo dzieci... -Suchaj -przerwa jej -a czy twj m niespostrzee,e ty wysza ze swojej sypialni? Zaniepokoia si.Istotnie zbyt dugo tu siedzi.Ostatecznie jest jej to obojtne,lecz pragnaby unikn awantury. Poegnali si czule i wysza. Dyzma pooy si do ka,nacign kodr na gow i mrukn: -Ee...do cholery z tak mioci. Rozdzia dziesity Pastwowy Bank Zboowy prosperowa wietnie.Eksperyment ekonomiczny uda si ponad wszelkie przewidywania.Zwrcio to baczn uwag innych pastw europejskich,aprasa zagraniczna,a zwaszcza w krajach rolniczych,domagaa si od swoich rzdw zastosowania metody prezesa Dyzmy . Sam pan prezes sta si osobistoci cieszc si uznaniem sfer rzdowych,a nawet opozycja traktowaa go z szacunkiem,od czasu do czasu nie skpic komplementw. I nic w tym dziwnego. Pastwowy Bank Zboowy dziki jego elaznej rce by podawany j ako wzr sprawnej organizacji,oszczdnej a mdrej gospodarki i rozmachu w akcji. Nadto zasyna pracowito prezesa Dyzmy. Czowiek ten odznacza si bowiem nie tylko zdumiewajc pomysowoci,lecz pracowitoci niezwyk.Jego gabinet by niedostpnym sanktuarium,do ktrego niezmiernie rzadko wpuszczani bywali interesanci.Jedynie sekretarz Krzepicki mia tam wstp nieograniczony.On to codziennie przedkada prezesowi sprawozdanie poszczeglnych szefw dziaw,on referowa korespondencj,pras i wszystkie sprawy biece. Codziennie o godzinie jedenastej zjawia si u pana prezesa dyrektor Wandryszewski na krtk konferencj.Konferencja za polegaa na tym,e dyrektor przedstawia najbardziej skomplikowane sprawy,normalnie wymagajce dugiego i gruntownego namysu,za prezes Dyzma nieodmiennie natychmiast wydawa ostateczn decyzj: -T propozycj odrzuci.Albo te: -Zaatwi przychylnie. Pocztkowo dyrektor mia daleko idce wtpliwoci,jednake z biegiem czasu ku swemu najwyszemu zdumieniu przekona si,e decyzje prezesa zawsze s najszczliwsze. Oczywicie,nie przypuszcza nawet,by w tych decyzjach jakkolwiek rol mogy odgrywa rozmowy prezesa z sekretarzem Krzepickim. W tyme czasie patera do biletw wizytowych w prywatnym mieszkaniu prezesa Dyzmy zacza napenia si kartkami,na ktrych widniay nazwiska ni etylko wszystkich grubych ryb politycznych ifinansowych,lecz i bardzo liczne nazwiska arystokratyczne.Nikodem wasnorcznie,zakadym razem,gdy inne bilety przykryway kart ksicia Tomasza Roztockiego,wydobywa j i kad na samym wierzchu. Wizyty przyjmowa rzadko,tumaczc si nawaem pracy.Tym niemniej rewizytowa wszystkich,baczc,by cile przestrzega przepisw zawartych w ksice Bon-ton. Stosunki z pani Przesk i magiczne sowo Oksford otwary przed Nikodemem wszystkie drzwi pluto-i arystokracji.Ksi Tomasz nazywa go gono nowoczesnym Wokulskim,a multimilioner Zbigniew Szwarcnagel Neckerem dwudziestego wieku. Tote za rzecz normaln uznano,e gdy powsta ostry zatarg midzy rzdem z jednej a przemysem naftowym z drugiej strony,obie z ufnoci zwrciy si do prezesa Dyzmy, proszc o arbitra.Sprawa zostaa przeze rozstrzygnita po salomonowemu.Najpierw.92 zwleka z decyzj,co zapewnio mu wdziczno przemysowcw,nastpnie za uzna,e premie wywozowe na rop naftow nie mog by stosowane,co zadowolio rzd. Z racji tego arbitrau prasa ponownie zamiecia podobizn Nikodema,z czego tennie cieszyby si wcale,gdyby mg przewidzie,jakie to da skutki i w jak prdkim czasie. Pewnego dnia urzdowa w swym gabinecie,pochonity lektur kroniki kryminalnej w sensacyjnych dziennikach,gdydobiegy go podniecone gosy z ssiedniego pokoju,ktry by gabinetem Krzepickiego. Wyranie kto chcia uzyska audiencj u prezesa i wbrew wyprosinom Krzepickiego omiela si robi awantur. Zirytowao to Dyzm.Zerwa si i otworzydrzwi. -C to za wrzask,do diaba! Krzepicki,ktry sta tu przy drzwiach,zameldowa: -Panie prezesie,tu jaki Bczek czy Boczek chce gwatem...Nie dokoczy,gdy gruby, niski czowiek wysun si przed niego i zawoa: -Serwus panie Nikodemie,to ja. Dyzma poczerwienia.Przed nim z wycignit ap sta pan naczelnik urzdu pocztowego z yskowa.Trzeba byo opanowa si. -A dzie dobry -powiedzia -prosz wej. Zamkn drzwi,lecz liczc si z tym,e Krzepicki moe podsuchiwa,odprowadzi gocia w najdalszy kt pokoju i siadajc na kanapie,wskaza mu krzeso. -Czego pan chce,panie Boczek? Boczek teraz dopiero uczu si oniemielony. -Ja tak po starej znajomoci,panie Nikodemie... -Panie Boczek -przerwa Dyzma -do mnie prezes Rady Ministrw mwi panie Nikodemie ,a pan moesz wysili si na pana prezesa. -Ja przepraszam,ale tak wyrwao si po dawnemu,po koleesku...panie prezesie. -No,o tym pan zapomnij.Czego pan sobie yczysz,panie Boczek? -Ot tak,z union prob przyjechaem do pana prezesa,niby po starej znajomoci. -Dobrze,dobrze,wic co? -O wstawienie si za mn.Od miesica ju jestem bez posady,a ona,dzieci... -Wyleli pana? -Zwolnili,eee...panie Nik...panie prezesie,nasali wrogi jak komisj i tam by taki Skowronek z okrgu,pies nie czowiek,to on doszpera si jakich nieporzdkw w ksice przesyek wartociowych,w tej samej,wie pan,co pan kiedy prowadzi... -Ciszej,do cholery,czego pan wrzeszczysz? Boczek ze zdumieniem otworzy szeroko mae,zaronite tustymi powiekami oczy. Wcale nie mwi zbyt gono,wic?...Czybyjego dawny podwadny ba si,by kto nie usysza,e...Boczek by do sprytny,by tospostrzec. -No wic,czego pan chcesz? -Prosibym pana prezesa o posad,bo... -Nie mam adnych posad.Wszystko zajte. -Pan prezes artuje.Na jedno kiwnicie palcem wielmonego pana prezesa... -Ale ja nie myl kiwa palcem,rozumiesz pan,panie Boczek?Ani myl!Dlaczeg to mam kiwa,co?Niby z jakiej takiej parady?Jak byem pod panem,panie adny,to pan mnie traktowae,pan wyraae si do mnie,a teraz to koza do woza?Figa z makiem,o! Boczek siedzia ponury. -Guzik panu,nie posad!Widzisz go!Wielk szyszk kroi,a teraz w pas si zgina. Nikodem w podnieceniu wsta i tupn nog.-Wiesz pan,z kim masz do czynienia?Z panem prezesem,z przyjacielem ministrw! Bawan jeden!Wsta,kiedy ja stoj!Boczek ocigajc si wsta. -Ja pana mog zaraz ze schodw kaza zrzuci na zbity pysk!I nikt sowa nie powie! Wyno si,pkim dobry,i gb na kdk,rozumiesz pan?!Ani swkiem nikomuo paskiej z......j poczcie i o tym,e mnie znasz!Ani swkiem.A teraz wont! Boczek nie rusza si z miejsca i po chwili,patrzc w podog,powiedzia: -Dobrze,ja pjd...Tylko chciaem powiedzie,e co do zrzucenia ze schodw,to niby nie tak atwo...Jest jeszcze sprawiedliwo na wiecie...A jakbyw jakiej gazecie napisali,e pan prezes swego byego zwierzchnika... -Co?-rykn Dyzma. -Czego pan krzyczy,panie prezesie,co pan myli,e mi pan jzyk zawie?Teraz paskie na wierzchu,ale zobaczymy jeszcze.Id...Do widzenia... Ukoni si i ruszy ku drzwiom. -Czekaj pan!-zawoa Dyzma.Boczek stan,patrzc spode ba. -Czekam,panie prezesie. -Co pan chcia zrobi? -C ja mog zrobi? -Uuu...gadzina!-Nikodem splun na dywan.Zatar lady nog i siadajc za biurkiem wzi suchawk telefonu.Wymieni jaki numer i po chwili odezwa si: -Tu mwi prezes Banku Zboowego Dyzma.Dzie dobry panu Dyrektorowi. -Dzikuj.Tak sobie.A,panie dyrektorze,czy nie wsadziby do swojej fabryki jednego faceta?... -Owszem,niczego,zdolny...tak...tak...Nazywa si Boczek,Jzef Boczek. -Wic zrobione?...Dzikuj bardzo...zaleao mi,owszem...Do widzenia. Odwrci si do umiechnitego Boczka i powiedzia: -No,niech tam pana szlag trafi.Dam panu miejsce. -Dzikuj uprzejmie panu prezesowi. -Tylko uwaaj pan,panie Boczek -podszed do i grub pi podnis pod sam nos byego szefa -tylko uwaaj pan:mord na kdk! -Rozumiem,panie prezesie,ani pary z gby.-Ukoni si i dziobn nosem w pi Dyzmy. Nikodem usiad przy biurku i na kartce z notesu napisa adres. -Zgosi si pan tam jutro o pierwszej. -Dzikuj panu prezesowi. Wycign rk na poegnanie i cofn j,gdy Nikodem swoje wpakowa do kieszeni. Ukoni si jeszcze raz bardzo nisko i wyszed. -Cholera!-zakl Dyzma. Widzia w oczach Boczka nienawi i chocia by pewien,e teraz go nie wsypi e,postanowi co wymyli na zaradzenie niebezpieczestwu.Tymczasem wszed Krzepicki z jak korespondencj i z najnowsz plotk,dotyczc jednego z buchalterw,ktry pisze listy miosne do maszynistki z dziau korespondencji, -Ktra to?-zapyta Nikodem. -Taka adna brunetka.Siedzi przy oknie. -A co na to dyrektor? -Nie wie o niczym. -Czy nie wyla tego buchaltera?Krzepicki wzruszy ramionami. -Cii...po co?Szkoda go,onaty,dzieciaty... -To winia!Powiedz mu pan,e ja wiem o wszystkim i eby uspokoi si z tymi romansami. Krzepicki kiwn gow i zacz streszczaprzyniesione papiery.Nikodem sucha z roztargnieniem i wreszcie przerwa: -A ona jest adna? -Kto? -No ta brunetka. -Bardzo adna. Dyzma umiechn si szeroko. -A wzgldem tego?... Krzepicki przysiad na rogu biurka. -Panie prezesie,czy to mona o jakiej kobiecie co wiedzie,he,he,he,he. Nikodem klepn go po kolanie. -Z pana to te numer!Ale eby pan wiedzia,z jak kobiet ja miaem okoliczno,toby pan zdbia! -Chyba nie mwisz pan o pani Jaszuskiej? -Tfu,klempa! -A ja j znam? -Znasz pan,nie,znae pan,jak jeszcze byapann.No?... -Pojcia nie mam. Nikodem podnis palec i wyrecytowa: -Pani Kunicka. -Nina?...Nina?...Niemoliwe! -Daj sowo honoru. -Niemoliwe...Dyzma zatar rce. -Pierwszoklana baba!Powiadam panu tipes-topes!... -Niech si pan prezes nie gniewa,ale ja nigdy nie uwierz,eby Nina puszczaa si z kadym. -A kto panu powiedzia,e z kadym?Ze mnto nie z kadym. -A choby z panem -upiera si Krzepicki -ju ja tam w swoim czasie prbowaem i nic. A teraz,jak ma ma... -Ide pan do bani z takim mem -zirytowa si Nikodem -stary piernik,gruchot,co ani be,ani me!A mnie ona kocha,rozumiesz pan,zakochaa si w trymiga!... Krzepicki z niedowierzaniem oglda zwierzchnika.Zna subtelne usposobienie Niny i nie mg sobie wyobrazi,jak ona... -No co,nie wierzy pan? -Wierz,po kobietach mona si wszystkiegospodziewa.W gruncie rzeczy pomyla,e nym sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA]P c ^l c _4 c `C( c a(5  b29-0 fakt ten jeszcze bardziej potwierdza to,e prezes Dyzma wada jak tajemnicz si,ktrej on,Krzepicki,me zna i nie rozumie,lecz ktrej objawy widzi na kadym kroku. -W ogie rzuciaby si za mn -doda chepliwie Dyzma. -A moe pan prezes si oeni?Wzruszy ramionami. -Goa. -A Koborowo?Ona tam pewno ma jak cz? -Na papierze to niby cae Koborowo jej wasno.Ale tylko na papierze. -Zaraz,bo ju nie pamitam,dlaczego?Dyzmapokrtce wyjani sytuacj.Krzepicki pokrci gow. -Hm,ciekawe... Na tym urwaa si rozmowa,gdy zadzwoni telefon.Dyrektor Wandryszewski prosi Krzepickiego,by zajrza do na chwil w wanej sprawie. Tego wieczora pan prezes Dyzma by na fajfie u ksistwa Roztockich,w pierwszym salonie nie tylko w stolicy,lecz i caego kraju.Z tego powodu Nikodem chcia nawet naoy frak,eby byo uroczyciej i bardziej elegancko.Poniewa za Bon-ton wyranie nakazywa smoking,na wszelki wypadek zadzwoni do Krzepickiego i za jego rad zrezygnowa z fraka. Wony bankowy Ignacy,penicy jednoczenie funkcj lokaja pana prezesa,otwierajc przed nim drzwi owiadczy: -Janie pan prezes wyglda niczym Valentino! -Dobrze,co? -Wszystkie kobity:trup!-uderzy si w piersiIgnacy.To dodao Dyzmie pewnoci siebie. W istocie mia du trem.Co innego ministrowie,czy tam pani Przeska,a co innego prawdziwa wielka arystokracja.Kiedy,jeszcze w yskowie,wyobraa sobie ksit i hrabiwtak,jak ich pozna w najpikniejszej powieci na wiecie,w Tredowatej.Nawet nio mu si raz,e sam jest ordynatem Michorowskim i jako taki zdobywa wzgldy modszej panny Boczkwny,crki tego samego ajdaka Boczka.Od czasu jednak pobytu w Koborowie i zawarcia znajomoci z tym zwariowanym hrabia nabra obawy,e wszyscy arystokraci bd go traktowali na sposb Ponimirskiego. To wstrzymao go nawet na czas duszy przed bywaniem w domach arystokrat ycznych, ktre go zapraszay.Ogranicza si do rzucania kart wizytowych i dopiero wieczr dzisiejszy mia by pierwsz prb. Pociesza si myl,e w salonie ksicia Roztockiego od razu znajdzie oparcie o Jaszuskiego i Wared.Istotnie ju w sieni ujrza tego ostatniego,oddajcego garderob subie. Przywitali si serdecznie i razem weszli po szerokich marmurowych schodach na pierwsze pitro,gdzie ju byo kilkanacie osb. Tu przy progu sta ksi Tomasz,wysoki ismagy brunet o siwiejcych wosach. Rozmawia z dwoma panami po niemiecku. -Uwaasz,Niku -poinformowa Wareda -tenmyszkoway may to baron Reintz, dyplomata berliski,rekordzista samochodowy,wiesz?... -Aha,a ten drugi? -Hrabia Hieronim Koniecpolski.Wyglda jak burak znad Wogi,bo podobno jego matka...Nie dokoczy,gdy w tej chwili ksi Tomasz spostrzeg Dyzm i przeprosi wszytowarzyszy zbliy si ku nowo przybywajcym. -Witam,witam,nareszcie pan prezes by askaw.Kiedy,pukowniku,ujrzymy pana w generalskich szlifach?...Prosz,panowie pozwol... Ruchem rki skierowa ich na prawo i przedstawi tamtym Dyzm,pukownik zna obu od dawna. Mwiono po niemiecku.Ksi podnis pod niebiosa geniusz gospodarczy Dyzmy i raz po raz nazywa go Napoleonem ekonomicznym,na co dyplomata uprzejmie kiwa gow,a hrabia Koniecpolski przytakiwa arliwie. Nagle z kanapy powstaa wysoka i niezwykle szczupa dama.Ksi przerwa swj wywd i wzi Dyzm pod rk. -Pozwoli prezes,e go przedstawi mojej onie.Od dawna pragna pana pozna. Wyprowadzi go na spotkanie chudej damy,mogcej liczy rwnie dobrze lat dwadziecia pi,jak i czterdzieci.Umiechna si ju z daleka i mm ksi zdy wymieni nazwisko Nikodema,zawoaa: -Ale wiem,wiem,ju mi powiedziano.Witam pana,prezesie.Jake si ciesz,e nareszciemam mono podania rki czowiekowi,ktry uratowa egzystencj rdzenia narodu,jakim jest ziemiastwo. Wycigna ku Dyzmie szerok brzydk rk z maym skromnym piercionkiem. -Rolnictwo,rolnictwo -lekko poprawi ksi.-Czy to nie synonim?-..umiechna si ksina do Nikodema. -Przepraszam pastwa -skoni si jej m-ale mam obowizki gospodarza. -Czy zechce pan by przedstawiony hrabinieKoniecpolskiej?To paska wielbicielka. Chocia wychowaa si w Wiedniu i bardzo le mwi po polsku,ywo si interesuje naszymi sprawami.A propos,woli pan mwi po niemiecku czy po angielsku? -Wol po polsku. -Ach,to bardzo patriotyczne.Rozumiem pana.Mona pozna jzyki obce,by zaznajomi si bezporednio z literatur obc,ale przecie najwyej ceni swj wasny.Na przykad Jean Ogiski...zna pan Ogiskiego?... -Bardzo mao... -No tak,przyznaj,e to troch dziwak,leczkto wie,czy nie stanie si jednym z zasuonych dla ojczyzny dziki temu odkryciu.Mianowicie lansuje on haso:mwmy z cudzoziemcami jedynie po polsku!To adnie,prawda?Bo istotnie,dlaczego w Paryu czy w Londynie my musimy uywa ich jzyka?Nieche i oni,bawic u nas,uywaj naszego. -To prawda,tylko oni nie umiej... -Ach,rozumiem,teoria bankrutuje w praktyce.Tote ma prezes racj,e Jean Ogiski jest dziwakiem. Zbliyli si do kcika,gdzie siedem czy osiem osb,przewanie panie,prowadzio oywion rozmow. -Pozwlcie pastwo -powiedziaa ksina pofrancusku -e wam przedstawi prezesa Dyzm. Panowie wstali i wymawiajc swe nazwiska mocno ciskali rce Nikodema.Pani Lala Koniecpolska zaszczebiotaa co uprzejmego po niemiecku,jaki sztywny panw monoklu wypowiedzia cedzc sowa zdanie angielskie,z ktrego Nikodem zrozumia tylko swoje nazwisko powtrzone dwukrotnie. Speszy si i chcia uciec,lecz ksina ju znika,a jemu podsunito krzeso. Usiad,nie byo innego wyjcia,i umiechnsi bezradnie.Zapanowaa cisza i Dyzma poj,e musi co powiedzie.Czu w mzgurozpaczliw pustk i zo,e zaatakowano go w trzech niezrozumiaych dla jzykach.Chcia co powiedzie i nie mg. Sytuacj uratowa tgi ysy jegomo,siedzcy obok hrabiny Koniec-polskiej, odezwawszy si: -Zatem mamy mono sprawdzenia,e fama o maomwnoci pana prezesa nie jest legend. -Nareszcie co po polsku!-wyrwao si Nikodemowi.By tak podniecony beznadziejnoci swej sytuacji,e mimo woli wypowiedzia to,co,zdawao si mu,grzebie go do reszty. Towarzystwo rozemiao si i Dyzma ku swemu zdumieniu spostrzeg,e nie tylko nie popeni gafy,lecz powiedzia co dowcipnego. -Pan prezes jest wrogiem jzykw obcych?-zapytaa moda panna o wskich ustach i brwiach tak wyskubanych,e wyglday jak niteczki. -Nie,bynajmniej!-ochon Dyzma.-Ja tylko uwaam,e pan Ogiski ma racj.Trzeba zna jzyki obce dla literatury i dla zagranicy,a mwi po polsku. -Ach -zawoaa hrabina Koniecpolska -a gdyktosz nie potrafi?Dyzma zastanowi si i odpar: -To niech si nauczy. -Brawo,brawo -rozlegy si gosy. -Tak si rozcina wzy gordyjskie -z przekonaniem zaopiniowa krpy brunet w zotych binoklach -to ma cisy zwizek z nasz godnoci pastwow. Sztywny pan w monoklu przechyli si do siwiejcej damy i powiedzia niemal gono:-Szambelan Jego witobliwoci znw nas poczstuje mocarstwem.Przyszy hetman koronny! Wszyscy umiechnli si,za krpy brunet zaoponowa: -Ordynacie,artami tych kwestii nie zbywa si.Zawsze bd twierdzi,e dwie drogi prowadz do mocarstwowego rozwoju naszej kochanej ojczyzny:podniesienie naszej godnoci i zwizki rodzinne z wielkimi rodami europejskimi.Dlatego ciesz si,e mamy dzi w naszym gronie ma stanu i czowieka czynu,ktry sta si moim poplecznikiem. Albowiem... Mwi dalej,a tymczasem Nikodem,korzystajc z tego,e pan w monoklu poczstowa go papierosem,zapyta: -Dlaczego powiedzia pan o tym panu,e to przyszy hetman? -Jak to?Prezes nie wie?To przecie pose Laskownicki,ziemianin spod Krakowa.Ot, nieszkodliwy snobizm...Uwaa si za magnata,bo onaty z baronwn von Lidemark... -...idea myli mocarstwowej -cign Laskownicki -od wiekw bya pielgnowana wanie w naszej sferze.Nie zapominajmy,e Czarniecki przepyn przez morze,e kiewski zaj Moskw,e Jan Warneczyk zdoby Wiede... -Wszystko to prawda -przerwa ysy hrabia -ale,kochany przyjacielu,dzi mamy inne czasy. -A c to szkodzi?Dawniej karmazynowie przelewali sw bkitn krew na rubieach,dzi my wewntrz ojczyzny pozostalimy spadkobiercami idei mocarstwowej,niespoyt twierdz,skarbnic tej myli! -Zdaje si -powiedziaa matowym gosem siwiejca dama -e w naszej skarbnicy pozostaa niestety tylko idea. Pan w monoklu,nazwany przed chwil ordynatem,odpar z pukonem w stron Nikodema: -Miejmy nadziej,e wkrtce zapeni si bardziej konkretn treci.Hrabina Koniecpolska z uroczym umiechem zwrcia si do Dyzmy: -Ach,sagen Si,bitte,Herr Praesident...ach,pardon...Mosze mi pan powi,jak sze robi taki szwietny pomysl? -Jaki pomys? -No,ten jenialna pomysl z te obligacja zborowa?Nigdy nie widziaam ludzi no...no... -Pomysowych?-zagadn ordynat. -Mais non,ludzi w die Oekonomie takich,jak par example w muzice Strawiski... -Ach -wyjani ysy pan -pani Lali chodzi o twrcw nowych prdw! -Tak,tak -potwierdzia -jestem ciekawy,jak to sze wymyli?Nikodem wzruszy ramionami. -Cakiem prosto.Czowiek sidzie,pomyli i wymyli.Dla ilustracji opar na chwil gow na rku.Wywoao to gony miech caego towarzystwa.Pani w popielatej sukience, dotychczas milczco obserwujcaDyzm przez lorgnon,skina gow. -Pan,prezesie,jest naprawd nadzwyczajny.Paski rodzaj humoru przypomina mi Buster Keatona:nieruchoma maska znakomicie podkrela dowcip. -Pan jest sloszliwy -robic nieco uraon mink powiedziaa hrabina Lala -ja pytala,czy to trudno wymili cosz,taki pomysl? -Nie -odpar Dyzma -cakiem atwo.Trzeba tylko mie troch do mylenia... Nie mg sobie przypomnie,czy w Sowniku wyrazw obcych nazywao si to inwencja, czy intencj?Na wszelki wypadekzakoczy: -Mie troch...intencji. Znowu rozleg si miech,a siwiejca dama zawoaa do zbliajcej si pani domu: -Jeanetto!Twj prezes jest czarujcy! -No i co za esprit d'a propos -dorzucia moda panna z oskalpowanymi brwiami. Ksina bya uszczliwiona.Wprawdzie Dyzma nie zrobi takiej furory,jak sprowadzony na poprzedni fajf podobno autentyczny kuzyn Alain Gerbaulta,jednake i dzi wszyscy byli zadowoleni z atrakcji.wiadczyo o tym wci rosnce koo osb,ktre otoczyo Nikodema. Midzyinnymi Dyzma przywita si ze szczup star dam,ktr spotka dawniej na brydu u pani Przeskiej.Bya to baronowaLesner,przed ktr pani Przeska widocznie nie miaa wielu tajemnic,gdy ta zapytaa z miejsca Dyzm,czy nie wie,jak si ma ten biedny George Ponimirski! -Dzikuj,niezgorzej. -Ach,to pan zna Ponimirskiego?-zainteresowaa si panna bez brwi. -Jeszcze jak -odpar -to mj kolega z Oksfordu.Zacza si rozmowa o rodzinie Ponimirskich,ktr wszyscy tu dobrze znali.W pewnym momencie zabra gos pose Laskownicki: -Co za straszna tragedia tego domu!Wydali crk za jakiego lichwiarza,jak on si nazywa? -Kunicki -podpowiedzia Nikodem. -Straszne -cign pose -niedobrane zwizki maeskie ograbiaj nasz sfer z... -Panie pole -przerwaa ksina -przepraszam,e przerywam,ale chciaabym zapyta...- a gdy zbliy si do niej,dodaa szeptem:-Niech pan uwaa,prezes Dyzma jest,zdaje si, spokrewniony z Ponimirskimi. Tymczasem mwiono o pani Przeskiej.Baronowa utrzymywaa,e pani Przeska na pewno przekroczya pidziesitk,natomiast ordynat twierdzi,e nie dosza do czterdziestu piciu.Nikodem uwaa za stosowne sprostowa: -Pani Przeska ma trzydzieci dwa lata. Wszyscy ze zdumieniem na spojrzeli,za ysy hrabia zapyta: -Skde pan to wie,panie prezesie?Czy to nie za mao czasami?-Co znowu -obruszy si Dyzma -wiem z ca dokadnoci.Mwia mi to sama pani Przeska. Powiedzia to w najlepszej wierze i zdumia si,e znowu wszyscy wybuchnli miechem, a pani Koniecpolska po raz dziesity powtrzya,e jest zoliwy . Pomimo znacznego otrzaskania si w tym towarzystwie,Dyzma uczu wielk ulg,gdy spostrzeg Jaszuskiego.Przeprosi wszystkich i poszed ku niemu.Po chwili obaj stali we framudze okna.Jaszuski opowiada jak anegdot. -Niezwyky czowiek -rzek pose Laskownicki. -Z kim on tam rozmawia?-zapytaa siwiejca dama. -Ach,tak.Ten prezes Dyzma...Wida,e nawetprowadzc lekk konwersacj way w gowie powane sprawy.Bardzo ciekawy typ. -Typ ma stanu -apodyktycznie zakoczy pose. -Wcale interesujcy -dorzucia panna bez brwi. -Czy on rzeczywicie wywodzi si z baronw kurlandzkich?-zapytaa siwiejca dama. -O tak -potwierdzi Laskownicki,majcy ambicje heraldyka -z ca pewnoci. -Zupenie comme il faut -zakoczya ksina. Nikodem wczenie wrci do domu i pooy si do ka.Pocztkowo rozwaa swoje sukcesy z przyjcia u ksistwa Roztockich. Pozna ca najwysz arystokracj,ktra przyjmowaa go z uznaniem.Otrzyma kilka zaprosze na rne daty.Mia je zanotowaw pugilaresie,gdy postanowi bywa w jaknajwikszej iloci domw.Zaszkodzi to nie moe,a pomc moe. W gruncie rzeczy nie nabra wygrowanegozdania o arystokracji. -Gupki -myla -do im byle co powiedzie,a ju zachwycaj si,jakby czowiek Ameryk odkry. Nie znaczyo to,by zdecydowa si na zmian taktyki,ktrej zawdzicza fam maomwnego. Rozmylania na te tematy wybiy go ze snu.Przewraca si z boku na bok,pali papierosy jeden po drugim i wreszcie zapali wiato. Przyszo mu na myl,czyby nie przejrze listw Niny... Mia ich trzy due paczki,prawie wszystkienie otwarte.Pooy si znowu i zacz je czyta.Powtarzao si w nich to samo:mio,tsknota,nadzieje,proba o przyjazd,no i wszystkie dugie wywody psychologiczne. Byy tak nudne,e po kilku minutach zrzucije na podog i znowu zgasi wiato. Myla o kobietach,jakie spotka w yciu.Nie byo ich wiele i musia w duchu przyzna, e adna z nich nie zaja mu tyle czasu i myli,co Nina.Wspomnia o Mace z uckiej. Pewno ju cakiem zeszana psy,a moe i do ksieczki si dochrapaa...W gruncie rzeczy szkoda dziewczyny...Co by te powiedziaa,gdyby dowiedziaa si,e ich byy sublokator jest teraz takim grubym fiszem...Otworzyaby gb od ucha do ucha... Bo z tych pa,co spotka w salonie u ksicia Roztockiego... No,i te leciay na mnie,ale prawd powiedziawszy,nie wiedziabym,co z tak robi... Chocia wszystkie jednakie.Byle zdrowy chop,jak si patrzy,kadej da rad... Rozdzia jedenasty Posiedzenie rady nadzorczej banku otworzy pan prezes Dyzma,po czym sekretarz Krzepicki odczyta porzdek dzienny i gos zabra dyrektor Wandryszewski. Zebrani w liczbie kilkunastu osb w skupieniu suchali sprawozdania,z ktrego wynikao, e pierwszy okres dziaalnoci Banku Zboowego cakowicie potwierdzi pokadane w nim nadzieje,czego dowodem jest wzmoenie obrotw w rolnictwie,masowe zakupy nawozw sztucznych,maszyn rolniczych,instalacji mleczarskich itp.Podniesienie ceny zb,jak wynika z zestawie,znakomicie wpyno na oglne rozbudzenie ycia gospodarczego w kraju,ktry wielkimi krokami zblia si do likwidacji kryzysu ekonomicznego,co zawdzicza genialnemu eksperymentowi naszego zasuonego prezesa Nikodema Dyzmy i jego sprystemu kierownictwu polityki rolnej. Rozlegy si brawa i prezes,podnisszy siz miejsca,kania si na wszystkie strony czonkom rady nadzorczej. Przystpiono wanie do szczegowych sprawozda,gdy wszed na palcach wony iwywoa sekretarza Krzepickiego.Po chwili ten powrci i pochyli si nad uchem prezesa. -Panie prezesie,przyjechaa hrabina Koniecpolska. -Koniecpolska?Czeg ona chce znowu?-Chcepar sw zamieni.adna kobita.Nich pan prezes poprosi dyrektora departamentu Marczewskiego,by pana zastpi,i niech panwyjdzie. -Czy to wypada? -Wypada.Nic ju tu wanego nie ma,a wnioski przyjm bez dyskusji. -No dobrze.Ale co im powiedzie? -Moe pan powiedzie,e musi pan przyj jakiego etranera. -Kogo? -Wszystko jedno,przecie pyta nie bd,etranera. nym sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAcP c d c e!c f&( c g4e I Nikodem kiwn rk,przerywajc urzdnikowi czytanie. -Bardzo panw przepraszam,ale mam wanego interesanta,pana Etranera.Moe pan dyrektor Marczewski mnie zastpi? -Ale prosimy,prosimy.Dyzma ukoni si i wyszed. Gruby pan w czarnych okularach pochyli si ku ssiadom i rzek pgosem: -Ten Dyzma to cigle gow krci.Kanclerskieb! -Niestrudzona sztuka! W maym saloniku,stanowicym poczekalni,Dyzma ujrza hrabin Koniecpolsk,lecz w takim stroju,e z trudem j pozna. Miaa na sobie brezentow kombinez automobilow I skrzany hem,poyskujcyna czole okularami,przywitaa Nikodema z rozmachem i kaleczc niemiosiernie wyrazy owiadczya,e przyjechaa do specjalnie,by go zabra na wie. Zdziwi si tym bardzo.Nie mia najmniejszej ochoty jecha,tym bardziej,ena wieczr umwi si z Wared.Jednake pani Lala nie naleaa do ustpliwych.Zapowiadaa niespodziank,a gdy i to nie skutkowao,powiedziaa wrcz,e jej m wyjecha za granic, przy czym zrobia do Dyzmy zachcajce oko , Nie umia si wykrci.Musia przej do swego mieszkania,przebra si i zgodnie z instrukcj pani Lali zabra pidam.Ignacemu kaza poinformowa Krzepickiego o wyjedzie i zszed ze schodw. Pani Koniecpolska siedziaa ju przy kierownicy dwuosobowej pwycigwki bezdrzwiczek,ktry to szczeg nie wyda si Dyzmie specjalnie zachcajcy do podry. Ruszya z miejsca szalonym tempem,omal nie przejechaa policjanta na zbiegu ulic i szczerzc zby do swego nieco wystraszonego pasaera,dodaa gazu.W kilka minut byli na rogatce.Zaczynaa si tu droga prosta jak strzaa i wieo wyasfaltowana,tote pani Lala zwikszya szybko do stu dwudziestu. -Przijemni?-zapytaa. -Nie -odpar szczerze. -Dlaczego? -Za szybko,oddycha trudno...Zwolnia. -Pan nie lubi szybko? -Nie lubi.Rozemiaa si. -A ja szalenie.W zeszli roku w Munchen na rajdzie automobilowim,ja wziela za szybko druga nagroda,wtedy wycigala... Przerwa jej gony trzask.Nacisna hamulce i zatrzymaa wz na skraju szosy.-Co si stao? -Kicha nawalia!-miaa si,wyskakujc z auta.-No,panie,pomaga,pomaga... Pomg jej odrubowa zapasowe koo i ustawi lewarek pod osi.Gdy ju byli gotowi do drogi,zawoaa: -Szakrew!Brwia mi do oka zalaza!Rozemia si. -Chyba rzsa?Ofukna go: -Cicho,wszistko jedno!Prosz mi zobaczy i poprawi,bo rce mam brudny. Zajrza.Istotnie jeden wosek rzs bardzo dugich zachyli si i drani powiek. Ju wycign rk,by palcem usun przeszkod,gdy dosta lekkiego klapsa. -Kto widzia rka,pan te ma brudny... -No wic czym?-zapyta zdumiony. -Ach,taki mdry czowiek,taki guptas!Ustami! Rozemia si. Ano,to tym lepiej. Przesun kilkakrotnie wargami po drgajcej powiece. -Ju dobrze?Kiwna gow. -W to oko dobrze,a teraz drugie. -Jak to?I w drugim nieporzdek? -Jeszcze nie -miaa si -ale moe by pniej. Nadstawia drugie oko,a kiedy zacz j caowa przywara ustami do jego warg. -Przijemni?-zapytaa. -Tak -odpar. -No,to jazda! Jednym susem znalaza si w aucie. -Siada!Siada! Maszyna ruszya penym gazem. -To choroba!-pomyla Dyzma -te baby toby czowieka zjady...Wanie wyjedali z lasku,gdy dopdzili inny wz.Pani Lala krzykna co po francusku.Dwie mode panny odpowiedziay radosnymi nawoywaniami.Jaki czas oba samochody szy rwno,przy czym panny przyglday si Dyzmie,a on im.Wyglday na przystojne,chocia trudno byo za to rczy,gdy obie miay okulary automobilowe,zakrywajce niemal p twarzy. -Kto to?-zapyta pani Lali. -Panna Ik i panna Igrek -zamiaa si w odpowiedzi. -Nie rozumiem. -Bo nie trzeba.Po cio wszystko rozumi?Przekona si pan w Borowie. -To one te jad do pani? -Aha! -To tam wicej osb bdzie? -O nie.Jaki pan ciekawy.Zobaczy pan.Mwiam:niespodzianka. By zy i najea si wewntrznie. Sdzi,e hrabina Koniecpolska zabraa go tylko dlatego,e jej m wyjecha,w tym przekonaniu utwierdzi go tym mocniej wypadek z rzs,a tymczasem dowiaduje si,e nie bd sami... Istotnie,gdy skrcili z szosy w boczn drog midzy nisko strzyone ywopoty,ujrza duy paac,przed podjazdem ktrego stao kilka samochodw.Na tarasie w trzcinowych fotelach siedziao co sze czy siedem pa.Gdy wz pani Lali zatrzyma si,wszystkie zbiegy si po schodach,haaliwie witajc pani domu i z ciekawoci przygldajc siDyzmie,ktrego cakiem speszya jednopciowo towarzystwa. -Ach,wic tak wyglda silny czowiek!-zawoaa z egzaltacj utleniona dama o silnie podkrelonych oczach. Dyzma nastroszy si i skoni w milczeniu.Pani Koniecpolska przeprosia towarzystwo i pobiega przebra si.Tymczasem pozostae panie otoczyy Nikodema. -Czy pan,panie Nikodemie,jest zwolennikiemObrzdku Zachodniego?-zapytaa rzeczowo przysadkowata brunetka.Dyzma ze zdziwieniem spojrza jej w oczy. -Nie rozumiem,o co pani chodzi. -Niech si pan nie krpuje -uspokoia go szczupa,blada panna o rozmarzonych oczach - my wszystkie jestemy wtajemniczone. -le ze mn -pomyla Dyzma -strugaj ze mnie wariata. -Tak -potwierdzia brunetka -tyko e my niewiemy,czy pan naley do biaego kocioa czy do czarnego? -Jestem katolik -odpar Dyzma po chwili wahania.Oglny miech speszy go jeszcze bardziej.Kl w duchu siebie,e si da namwi na wyjazd. -Ale nie,panie prezesie -cieszya si utleniona dama -pan jest niezrwnany!Czy kady silny czowiek musi uwaa kobiety za zbyt niepowane do rozmowy o rzeczachnatury wyszej? -Pan prezes jest tajemniczy. -Nie,tylko nie wiem,o co paniom rozchodzi si. -No,dobrze -powiedziaa brunetka -niech wic pan zaopiniuje,czy panna Rena moe by dobrym przewodnikiem astralnych fluidw?Nikodem spojrza na pann Ren i wzruszy ramionami. -A skd ja mog wiedzie? -Rozumiem,ale sdzi pan? -Jeeli drog zna,to moe.Zalego milczenie.Panie spowaniay. -Mwi pan o drodze ezoterycznej?-zapytaabrunetka. -Tak -odpar Nikodem,postanawiajc sobie zaraz po powrocie zajrze do sownika,by dowiedzie si,dokd prowadzi droga ezoteryczna. Tymczasem nadjechao auto dwch panien,ktre minli na szosie.Nowe powitania i prezentacje.Dowiedzia si,e topanna Iwona (starsza)i panna Marietta (modsza)Czarskie. Poszy zaraz przebra si. -Bardzo mie panienki -zauwaya utleniona dama -przy czym jestem zdania,e Mariettajest wietnym materiaem na medium.Jej pogoda,poczona z subteln nerwowoci,daje amalgamat niezwykle czuy,nie uwaa pan,panie prezesie? Owszem,dlaczego... -Nie odmwi mi pan -atakowaa go dalej -i zrobi pan z ni eksperyment?Mam wraenie, e paska wola przeamie z atwoci spiraln reakcj samowiedzy.Imperatyw nakazu zdolny jest zanimowa nawet takie potencjalne uwarstwienia si wyszych,o istnieniu ktrych dotychczas sam subiekt czy obiekt,jeli pan woli,nie mia choby objaww czwartego stopnia.I wanie flagracje intuicyjne... Na szczcie wrcia pani Koniecpolska i Dyzma otar pot z czoa.-Tylko baczno,moje panie -zawoaa stojc w progu -bo nasz go nie cierpi,kiedy mwi si w jzykach obcych! Dzie dobry...Dzie dobry... Witaa si wesoo.Po chwili zjawi si sucy zapraszajc na niadanie. Szczciem Dyzmy wielomwno towarzystwa uwalniaa go od duszych oracji. Wystarczao od czasu od czasu odczepi si kilku monosylabami.Rozmawianoprzewanie o modach i o projektach na jesie.Tylko rzeczowa brunetka wci powracaa do tych dziwacznych spraw,ktre Dyzma pocztkowo bra za mistyfikacj,a ktre naprowadziy go w kocu na domys,e wszystko to musi miejaki zwizek z wirujcymi stolikami. Bya ju godzina czwarta,gdy wstano od stou.Poniewa panie wypiy sporo wina i koniaku,nastrj by niezwykle oywiony,graniczcy niemal z frywolnoci,na tle ktrej pena godnoci i zamylenia powaga Nikodema wyrniaa si dodatnio. Znowu przeniesiono si na taras,sprzed ktrego zniky ju samochody,widocznie odprowadzone do garau.Cz towarzystwa rozbiega si po paacu i parku,natomiast pani domu wzia Dyzm pod rk i zaprosiwszy przysadkowat brunetk,ktr nazwaa Stell, zaprowadzia ich do maego saloniku.Nikodem domyla si,e teraz dowie si nareszcie o celu swego przyjazdu. Istotnie pani Koniecpolska zrobia mink bardzo serio i podczas gdy panna Stella rzeczowo zapalia papierosa,zaoywszy nog na nog,zacza mwi,przy czym kaleczya niemiosiernie wyrazy i wtrcaamoc okrele w obcych jzykach. Mwia o jakim objawieniu,ktre -o ile zrozumia Dyzma -nakazywao zbudowa w Polsce lo,gdy w wielu krajach takie loe s,a tu dotychczas nie.Loa ma by na dwanacie pa i na jednego pana.Panie bdsi nazyway Ptniczkami Trzypromiennej Gwiazdy -za pan -wielkim Trzynastym.On bdzie rzdzi w Loy trzema prawami:ycia, mioci i mierci.W ktrym teatrze loa ma by wybudowana -pani Koniecpolska nie powiedziaa. Nastpnie zabraa gos panna Stella.Ta ju gadaa tak niezrozumiale,e Nikodem prawie nic nie zrozumia.To zdawao mu si,e maj zaoy jakby klasztor,to znw,e szajk szantaystw czy handlu ywym towarem,bo bya mowa o wciganiu bodaj podstpem modych dziewczt ,o wymuszaniu spirytualnym ,o odwiecznym prawie niewolnictwa itp. Jedno zmiarkowa,e hrabina jest w tym caym interesie mniejsz szyszk ni pannaStella. Znowu zacza mwi pani Koniecpolska. Wyjania,e powziy postanowienie zwrcenia si do Nikodema z prob,by zechcia zosta Wielkim Trzynastym.Doszy bowiem do przekonania,e on najbardziej godny jest tej wadzy,jako czowiek potnej,nieugitej woli i gbokiego umysu.e on tylko moe.104 sprawiedliwie wada nad Lo prawami ycia,mioci i mierci,tymi trzema promieniami, ktre skadaj si na tajemnic Powszechnego Zakonu Szczcia. Dyzma by wcieky.Siedzia z rkoma w kieszeniach i ponuro milcza.Przysiga sobie w duchu ani palcem nie dotkn tej afery.Po diaba mu to?Czy po to dochrapa si takiego stanowiska i takiej forsy,eby teraz wle do kryminau?O,nie! Tote gdy w pewnym momencie obie panie wstay,a panna Stella grobowym gosem zapytaa: -Mistrzu,czy zgadzasz si przyj wicenia Wielkiego Trzynastego?Odpar krtko: -Nie.Nie zgadzam si. Zdumienie i smutek odbiy si na ich twarzach. -Ale dlaczego? -Nie mog. -Czy s jakie powody hermetyczne?-zapytaa tajemniczo brunetka. -Mam swoje powody. Hrabina Koniecpolska zaamaa rce. -Mistrzu!Wyjawi nam,moe to jakie glupstwy? -Eee tam -machn rk -ja nie znam si natych rzeczach.Brunetka oburzya si: -Pan?Pan si nie zna?Prosz,Mistrzu,z nas nie artowa!Zreszt pani Lala ma objawienie,e tylko pan moe by Wielkim Trzynastym. -Kiedy ja nie mam czasu!-irytowa si Dyzma. -Mistrzu,to panu tak mao czasu zajmie.Przecie misteria bd odbyway si tylko raz na miesic. -Nie chc. Obie panie spojrzay na siebie,z rozpacz. Nagle brunetka podniosa rce do gry i zawoaa tragicznym szeptem: -Imieniem Wszechmocnego Zakonu zaklinam ciebie:otwrz serce dla Trzech Promieni Wiekuistych! Pani Lala skrzyowaa rce na swoim wydatnym biucie i z naboestwem pochylia gwk. Nikodem troch przestraszy si.Na og nie by przesdny,lecz na wszelki wypadek wola nie odrzuca moliwoci istnienia kobiet o zym oku ,ktre mog urok na czowieka rzuci. Przysadkowata panna Stella miaa takie niesamowite oczy i tak je wlepia w niego,e zrobio si mu nieprzyjemnie. Poskroba si w ciemi. -Tak zaraz,bez namysu,nie mog...Trzeba si zastanowi...Brunetka z triumfem spojrzaa na pani Lal i zawoaa: -Ale naturalnie!Niech Mistrz rozkazuje!Chocia wiemy od pana Terkowskiego,ktry jako wtajemniczony twierdzi,e pan posiada tajemnicz moc,a zatem... -Co tam Terkowski wie -przerwa Dyzma zy,e nie udaje mu si wykrci -ja sam nie wiem,o co waciwie si rozchodzi,co ma by... -W tej chwili.Mistrzu!-zatrzymaa go brunetka i signa do torebki -w tej chwilidam Mistrzowi statut Loy i Wyznanie Trzech Kanonw Wiedzy. Wydobya z torebki ma broszurk i kilka arkuszy zapisanych maszynowym pismem, podajc to wszystko Nikodemowi. -Doskonale!Pan,Mistrzu,rozejrzy si w tym.Dwie godziny wystarcz,prawda,Lalu? Zatem egnamy,zostawiamy tu pana samego.O sidmej,przed obiadem,zgosimy si,by z ust Mistrza usysze decyzj ostateczn.Niech Mdro Gwiazdy prostujedrogi twoich myli! Obie skoniy si i w milczeniu wyszy. -Powarioway baby!Cika cholera!-zakl Dyzma i z rozmachem cisn trzymane w rku papiery w kt pokoju. By w szczerym kopocie.Wszystko to spado na tak niespodziewanie,a pachniaojakim ni to grubym szwindlem,ni to kombinacj z duchami. e te tym ludziom takie rzeczy w gowie.Fors maj,znaczenie maj,a wymylili jeszcze co takiego!Z byka baby spady czy co! Rosa w nim zo,e podstpem da si zwabi tutaj.Gdyby to byo w Warszawie, poszedby do domu i ju. Jednake trzeba byo zobaczy,co tam stoi w tych papierach. Podnis broszurk i zakl:bya drukowanapo francusku.Byby j znowu rzuci na ziemi,gdyby nie winieta,a raczej rysunek.Ten go zaciekawi. Wyobraa du sal bez okien.W porodku na tronie siedzia chudy facet z czarn brod i z zamknitymi oczyma.Nad jego gow janiaa trzypromienna gwiazda i trzy ponce pochodnie.Dookoa plackiem naziemi leay nagie kobiety. Policzy kocem zapaki. Dwanacie!...Aha,to niby te ptniczki...A tym facetem to ja mam by...Co za cholera! Przerzuca kartki.Na ostatniej te by rysunek,na widok ktrego wzdrygn si: przedstawiono tu koza o dwunastu rogach,koza z twarz ludzk. Dyzma teraz ju nie mia wtpliwoci:Diabe. Nie nalea do wierzcych ani do praktykujcych,jednake teraz uzna za stosowne przeegna si,po czym na wszelki wypadek chwyci si za guzik. Fu,winie! Z kolei zabra si do maszynopisu i z ulg skonstatowa,e jest sporzdzony w jzykupolskim. Czyta bardzo uwanie.Niektre ustpy po dwa i trzy razy,a pomimo to wielu rzeczy nie rozumia,gwnie dlatego,e nie zna znaczenia caej masy wyrazw. Skombinowa z caoci to,e chodzi o stwarzanie zrzesze siostrzanych ,e celem takiego zrzeszenia ma by zblienie si do ideau trzech praw:ycia,mioci i mierci,e najwicej mdroci zyskuje si przez rozkosz ducha,ciaa i rozumu,e w tym celu dwanacie ptniczek musi poj jak ask Niewolnictwa i wybra Dziewic Ordowniczk,ktra wyszuka Pana Woli,Mistrza Gwiazdy,Dawc Zrozumienia,ktrego to nazywa bd Wielkim Trzynastym. Tu dowiedzia si,e wybraniec taki musi odznacza si wybitnymi talentami,by czowiekiem mdrym,twrczym,podnym,a przede wszystkim czowiekiem niesychaniesilnej woli i peni zdrowia fizycznego. Wielki Trzynasty funkcje swoje peni przezlat trzy,po czym wybieraj nastpnego. Paragraf ten zawiera adnotacj,e Wielki Trzynasty ma prawo bezwzgldne rozkazywania Ptniczkom,a nieposuszestwo kara moe wedug uznania.Natomiast za zdrad tajemnic Loy jest tylko jedna kara:mier. Nastpoway opisy obrzdw,gdzie bya mowa o zespoleniu duchem i ciaem,o piciu wina,modlitwach i rozmowie ze zmarymi. Na kocu byy ostrzeenia przed porwnywaniem Zakonu z kultami czarnej czy biaej magii. Nikodem zoy maszynopis i zamyli si. Niewtpliwie wszystko to byo jak sitw,gdzie nie obchodzi si bez diaba.Duodaby za to,eby mg o tym wiedzie przed wyjazdem z Warszawy.Ho,ho,wwczas i dziesi hrabin nie potrafioby wycign go tutaj,ale teraz?... Kto wie,co te ptniczki z nim zrobi,jeeli odmwi?...Wtajemniczyy go i w obawie, by ich nie wsypa,gotowe mu jak krzywd zrobi...Przecie tu powiedziane,e za zdrad mog ukatrupi. Ot,przyczepiy si,cierwo! Wpakowa rce w kieszenie spodni i chodzipo pokoju.Przyszo mu na myl,e z drugiejstrony rzecz jednak nie wyglda tak strasznie,jeeli ode bd wychodzi rozkazy...Co zaszkodzi sprbowa? W kadym razie lepsze to,ni eby miay dosypa mi jakiej trucizny czy zrobi na mnie machlojk z diabem. anera. nym sob kiego,kogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAhP c i c jD c k-){ c l5e m 9e4 Jeeli z kad minut skania si bardziej ku przyjciu dziwacznej propozycji,odgrywaa w tym rol i pewnegorodzaju ciekawo:co te to bdzie?Obaw,czy potrafi by t ym caym trzynastym i do tego wielkim ,uspokajaa go notatka w maszynopisie,zaznaczajca,e Mistrz jest duchowym przewodnikiem Loy,za formalne kierownictwo i celebracja obrzdw spoczywa na barkach siostry Ordowniczki. Gdy z wybiciem sidmej zapukano do drzwi,by ju gotw z postanowieniem. Zaniepokoio go to,e teraz zjawia si tylko panna Stella.Obecno hrabiny Koniecpolskiej z jej ywymi ruchami i rozemianymi oczyma dodawaa bowiem caej historii bardziej ziemskiego charakteru.Natomiast brunetka miaa w sobie co demonicznego,a nadto robia wraenie bardzo uczonej i surowej. Zamkna drzwi za sob i Nikodem odnis nagle takie wraenie,jak czowiek,ktry w pustym zauku spotka uzbrojonego w grubykij przeciwnika. -Ju sidma -wymwia prawie barytonem. -Sidma?-umiechn si Dyzma.-Rzeczywicie,jak ten czas leci... -Jaka jest paska decyzja?Spodziewam si,e nie odrzucasz nakazu objawie? -Nie,nie odrzucam -zapewni Nikodem. -Zatem stoj przed Wielkim Trzynastym,przed moim panem i rozkazodawc. Pochylia si nisko,tak nisko,e rozoyste jej biodra wraz z suto uposaonym otoczeniem wysuny si ku grze,do zudzenia przypominajc bizantysk kopu. Nagle wyprostowaa si i gosem patetycznym wyrzucia z siebie jakie pytanie po acinie, po czym wpia w Dyzm wzrok dajcy odpowiedzi. Nikodem skurczy si w sobie i z rozpacz pomyla:-Czego ta wydra jeszcze czepia si!... Panna Stella przeczekaa chwil i powtrzya aciskie pytanie.Nie byo wyjcia.Trzeba byo co odpowiedzie.Nikodem gorczkowo przebiega myl wszystkie strzpy sw aciskich,jakie zna z kocioa i ze szkoy.Nagle rozjania si mu dusza i odpowiedzia: -Terra est rotunda. Nie pamita ju,co to znaczy.Tym mniej wiedzia,czy jego odpowied ma jaki zwizek z pytaniem,lecz chocia cay zlany by zimnym potem,cieszy si,e przecie co odpowiedzia po acinie,i to widocznie nie bez sensu,gdy brunetka znowu gbokosi pochylia i,krzyujc rce na piersi,odpara: -Wola twoja,Mistrzu. Nastpnie otworzya drzwi i cakiem ju zwykym gosem oznajmia,e obiad jest podany. Obiad by suty i wykwintny.Zastanowio Dyzm tylko to,e me dano do stou nawet wina,gdy za jednaz hrabianek Czarskich kaprynie dopominaasi o kropl czego mocniejszego dla animuszu ,pani Koniec-polska z umiechem,lecz stanowczo odmwia: -Nie,moja zota,teraz nie.Nie piesz si. Zreszt w ogle nastrj sta si powaniejszy.Na twarzach wystpiy rumiece,niektre panie ze zdenerwowania nic nie jady.W spojrzeniach uparcie wracajcych do Nikodema byskay ogniki niepokoju. Gdy przeszli do buduaru na czarn kaw i suba oddalia si,pani Lala wyjrzaa do ssiedniego pokoju,by upewni si,e nikt ich nie podsuchuje,po czym daa znak brunetce. Ta wstaa i wrd oglnej ciszy zacza mwi: -Szanowne pani,zanim bd moga was nazwa siostrami,szanowne panie i ty,panie- nisko ukonia si Dyzmie -teraz rozejdcie si do swych pokojw,by odda si kontemplacji,by duchem i ciaem przygotowa si do wielkiego misterium,ktre rozpocznie si punktualnie o pnocy.Macie w samotnoci oczyci myli wasze od spraw powszednich, macie zdj odzie pospolit i przywdzia szaty biae,ktre znajdziecie przygotowane.Tak gotowe,macie czeka na mnie,ktra po kad z was przyjdzie.Rozejdcie si i czuwajcie. Wypowiedziawszy to,sama skierowaa si ku wyjciu.Jeszcze w drzwiach stana,by zoy pokon Nikodemowi,i znika.Za ni wtene sposb rozeszy si wszystkie.Pani Koniecpolska zaprowadzia Dyzm do przeznaczonego dla pokoju i poegnaa go milczcym skiniciem gowy. -To choroba!-pomyla.-Pewno bd ducha wywoywa albo co. Rozejrza si.Spodziewa si,e i w tym pokoju znajdzie co niezwykego,lecz zawid si.Urzdzenie niczym specjalnym nie wyrniao si,jedynym za przedmiotem intrygujcym bya czarna paska walizka,stojca na biurku. Po sutym obiedzie myl pracowaa leniwie i Nikodem rozcign si na sofie,by spokojnie rozway swoj sytuacj. Nie odstpowao go uczucie niezadowolenia i obawy przed pnocn uroczystoci. Pojcia nie mia,jak rol bdzie musia w tym wszystkim odegra.Co ka mu robi? Wprawdzie ma tam by gwn person,ale me wie,czego od gwnej persony te baby bd wymagay...Zreszt wszystko jest moliwe:a jeeli ka mu wywoa diaba? -Tfu!-splun na dywan. Przyszo mu do gowy,e ostatecznie moewykrci si chorob.Na przykad reumatyzm.Ju raz odda mu doskonae usugi w Koborowie... Przypomnienie Koborowa rozrzewnio go.Jaka tam cisza,spokj,dobre arcie,adnej roboty...No i Nina...Ta lubia caowa si! Stwierdzi,e jednak w Koborowie byo najlepiej,zwaszcza po wyjedzie Kasi.Diablinadali ten cay projekt Kunickiego,przez ktry wrobi si na prezesa banku... Umiechn si do siebie. No,bracie,nie narzekaj,nie narzekaj,naprawd to nie ma na co! Myl snua si coraz wolniej,obfita doza pokarmu zrobia swoje.Nikodem zasn. Spa tak twardo,e nie sysza pukania do drzwi,nie sysza krokw panny Stelli ani trzasku zamka w czarnej walizce.Dopiero gdy mocno potrzsna jego ramieniem,otworzy oczy. Od razu przypomnia sobie,gdzie si znajduje.Przed nim staa brunetka,trzymajc co, jakby szlafrok z biaego jedwabiu na czerwonej podszewce. Zerwa si na rwne nogi i przetar powieki. -Ju czas,Mistrzu?-wyszeptaa panna Stella. -Czas? -Tak.Wszystkie ju czekaj.Prosz prdko przebra si w habit. -Jak to?-zdziwi si -przy pani? -Nie,ja wyjd.Tylko prosz zdj wszystko i naoy habit i te oto sanday. Wskazaa mu czerwone mikkie pantofle zezota gwiazd,wyhaftowan na noskach,po czym wysza na palcach. Dyzma zakl,lecz nie zwleka.Po kilku minutach by gotw.Szlafrok jak i pantofle okazay si nieco za obszerne.Chodny dotyk jedwabiu do nagiej skry dziaa orzewiajco. Spojrza do lustra i nie mg powstrzyma si od miechu.Szlafrok siga do ziemi,leczrozcite rkawy i duy dekolt sprawiay dziwaczne wraenie. Brunetka zjawia si znowu.Wzia go za rk i w milczeniu wyprowadzia na ciemnykorytarz.Dokoa panowaa zupena cisza.Szli kilka minut,pniej byy jakie schody i znowu korytarz.Przy jego kocu panna Stella zatrzymaa si i trzykrotnie zapukaa w drzwi,.108 te uchyliy si z lekka.Przesunli si do jakiego ciemnego pokoju,drzwi za nimi zamkny si,jakby same,i Dyzma usysza dwik klucza przekrcanego w zamku,a po chwili gos pani Koniecpolskiej: -Wszystko w porzdku.Wszdzie drzwi pozamykane,subie zakazaam wstpu do paacu a do poudnia. -Dobrze -odpara brunetka,nie puszczajc rki Nikodema -teraz wejd i zajmij swoje miejsce. Teraz Dyzma spostrzeg,e pani Lala bya rwnie w biaym szlafroku,gdy wychodzc odsonia na chwil cik kotar,skd pada smuga purpurowego wiata. Z kolei panna Stella znika za kotar,polecajc jemu czeka na siebie.Zza kotary dobieg Nikodema szmer rozmowy.Czas mu si duy,zbliy si wic,by zajrze do rodka,gdy nagle kotararozsuna si,a na progu stana brunetka w biaym szlafroku,pochylona w niskim,dugim pokonie. By to duych rozmiarw pokj,pozbawiony wszelkich mebli i cakowicie wysany dywanami,na ktrych rozrzucone leay cae stosy ozdobnych poduszek.Tylko w rodku sta wielki zocony fotel obity czerwonym atasem,nad nim paliy si trzywiece. Nadto od sufitu zwieszaa si ampla,zalewajca wszystko purpurowym wiatem. Po obu stronach fotela ujrza wszystkie panie w tych samych biaych szlafrokach. Na przeciwlegej cianie rozcignite byo wielkie przecierado z naklejon na nim trzypromienn zot gwiazd,pod ktr nalepiony by napis wycity z czerwonego papieru. Napis gosi: Terra est rotunda. -Wnijd,o panie!-zawoaa panna Stella i usunwszy si z drogi podprowadzia Nikodema do przeznaczonego dla tronu. Gdy usiad,panie otoczyy fotel pkolem,za panna Stella wystpia na rodek i zacza: -Wtajemniczeni!Wy,Ptniczki TrzypromiennejGwiazdy,i ty,Mistrzu,na ktrego piersi wkrtce zabynie symbol wiedzy,wadztwai szczcia.Oto ja,wasza siostra Ordowniczka, niegodnymi wargami oznajmiam wam godzin otwarcia trzydziestej trzeciej Loy Zakonu Trzypromiennej Gwiazdy,ktrej hasem z woli Wielkiego Trzynastego bdzie pena gbokiej myli sentencja:Terra est rotunda!Wie si z tym wiara,e Zakon nasz opanuje ca ziemi,nadzieja,e Loa nasza stanie si jednym z mocnych ogniw wtym acuchu,i wskazanie,e my,yjcy na globie ziemskim ludzie,zamkn si musimy w jego krgu. Zaznaczam przy tym,e zgodnie z prawem Zakonu kady z nas musi wypeni nakaz drugiego,gdy ten wymieni wite haso,dotykajc lew doni czoa,serca i ona.Zanim przystpimy do obrzdu,przypomnie wam pragn kanony hermetyczne... Dyzma przesta sucha.Zbyt by zafrapowany oryginalnoci sytuacji,by mg skupi tak dugo uwag na jednym punkcie.Przyglda si otaczajcym go modym kobietom i pannom. Niektre z nichbardzo adnie wyglday w dziwacznych szlafrokach.Nagie ramiona,jakby wypywajce z biaych fad lnicego jedwabiu,gboko wycite dekolty i sam fakt,e wrd tylu kobiet jest tu jedynym mczyzn -wszystko to dziaao podniecajco. Ju nie myla:co i jak,i dlaczego.Myla tylko:czy i kiedy?Tymczasem panna Stella zakoczya przemwienie i wydobya z czerwonego pudeeczka ma zot gwiazdk, zawieszon na takim acuszku.Wrd uroczystego milczenia podesza do Nikodema i zawiesia mu gwiazdk na szyi,po czym odstpia trzy kroki i upada plackiem na dywan. Wszystkie pozostae damy uczyniy to samo,za wyjtkiem pani Lali,ktra posza do drzwi i przekrcia kontakt. Ampla zgasa.Nikodem wzdrygn si.Pogrony w mroku pokj,trzy nike pomyki woskowych wiec nad nim i te lece w bezruchu kontury biaych postaci sprawiay wraenie niesamowite. Nagle panna Stella jczcym gosem zawoaa: -Witaj nam,witaj,panie ycia,mioci i mierci! -Witaj,witaj -po wielokro powtrzyy drce gosy. -Witaj,nam,witaj,dawco woli! -Witaj,witaj -powtrzyy gosy. -Witaj szafarzu wiedzy! -Witaj...witaj... -Witaj,Mistrzu ycia! -Witaj...witaj... -Witaj,twrco rozkoszy! -Witaj...witaj... Dyzma sucha tej litanii i myla:-Powarioway te baby do reszty!...Nagle panna Stella skoczya,zbliya si do Dyzmy i,zanim zdoa zorientowa si,pocaowaa go w same usta.Ku jego zdumieniu po niej zrobiato samo pani Lala,pniej obie hrabianki Czarskie i reszta pa. -Teraz spalcie kadzida -rozkazaa panna Stella. Po chwili z czterech rogw pokoju uniosy si sinawe dymki,pachnce jakim dziwnym aromatem,sodkim i upajajcym. Panie znowu zebray si dookoa Dyzmy. Na znak panny Stelli wziy si za rce,tworzc pkole.Ona sama wzniosa rce ku grze i zawoaa: -Przybd,o przybd,Panie! -Przybd -powtrzyy wszystkie. -Oka nam ask swoj!-woaa panna Stella. -Oka... -Zejd midzy nas! -Zejd... -Wstp w dusz zastpcy Twego! -Wstp... -Wstp w ciao Mistrza naszego!... -Wstp... -Zapal go pomieniem!... -Zapal... -Rozpomie go Tw niezmiern moc! -Rozpomie... -Przeniknij go arem oddechu!... -Przeniknij!... Nikodema przeszed dreszcz. -Kogo woacie?-zapyta przez zacinit krta nieswoim gosem.Odpowiedziay mu krzyki przeraenia.Niektre byy tak przejmujce,e mroziy mu krew w yach.-Przemwi,jest...To On!...-ozway si gosy.-Kto?...-zapyta Dyzma trzsc si na caymciele.-Kogo woacie? Wtem,jakby tu za karkiem,usysza wyrane gone warczenie.Chcia zerwa si,lecz nie mia siy,wrd odurzajcego dymu,napeniajcego pokj,Ujrza rnokolorowe migajce ogniki. -Padnijcie na twarz -zawya panna Stella.-On przyby!Chwaa Ci,chwaa.Wadcomioci,ycia i mierci,chwaa ci,chwaa.Ksi ciemnoci!... Modsza panna Czarska wybuchna spazmatycznym miechem,jedna z pa zerwaa si i tulc si do pani Lali,krzyczaa -Widz Go,widz! -Kogo?-wrzasn rozpaczliwym gosem Dyzma. -Jego,Jego,Szatana... Nikodemowi nagle wydao si,e czyje zimne rce ciskaj go za kark.Z garda wydoby si przeraliwy,nieartykuowany dwik i Wielki Trzynasty opad bezwadniena fotel. Zemdla. Pierwszym wraeniem,jakie odczu wracajc do przytomnoci,by a sodycz rozpywajca si w ustach.Otworzy oczy.Tu przy nich ujrza czarne renice panny Stelli.Zanim odzyska cakowit wiadomo,jej usta przylgny do jego warg i znowu poczu na jzyku sodki pyno mocnym zapachu.Wino.Chcia zaczerpn powietrza i odepchn Stell. Zobaczy wwczas wrd dymu biae postacie.Wynosiy z ssiedniego pokoju stoliki, zastawione butelkami i kieliszkami.Pani Koniecpolska,z maym flakonikiem w rku, kroplami odmierzaa jaki pyn,po czym do kieliszkw nalewano wino. Gdy ju napeniono wszystkie,kada z pa wzia jeden,a panna Stella podaa Dyzmie najwikszy. W pokoju panowa teraz pogwar stumionych rozmw.Nikodem pocign tgi yk i mlasn jzykiem. -Dziwne wino -zauway. -Symy si dobrodziejstwem peyotlu -emfatycznie zawoaa panna Stella. Kieliszki byy ju prne i nalewano nowe. -Co jest w tym winie?-zapyta Dyzma.Stojca obok panna Czarska usiada na porczy fotela i musnwszy ustami uchoNikodema,powiedziaa rozmarzonym gosem: -Boska trucizna peyotlu,boska...Czy czujesz war w yach,mj panie?Prawda?I taki cudny piew,i takie kolorowe...Prawda? -Prawda -stwierdzi i wychyli kieliszek do dna. Czu,e dzieje si z nim co niezwykego.Opanowaa go naga rado,wszystko stao si wok pikne,barwne,nawet przysadkowata panna Stella bya powabna i kuszca. Zreszt nastrj wszystkich zmieni si nie do poznania.Otoczy y Nikodema rozemian grup,napeniy pokj gwarem wesoych okrzykw,melodiami frywolnych piosenek.Jedna z rozmachem trzasna kieliszkiem o cian i zawoawszy:-Evoe!-jednym ruchem zrzuciaz siebie szlafrok.Zacza taczy. -Brawo!Brawo!-zawoay inne. Po chwili dywan pokry si biaymi plamamijedwabiu... Do wci napenianych kieliszkw z maego flakonu spyway jasnozielone krople czarodziejskiego pynu. Przez kogo potrcony wywrci si wiecznik i pokj zalega ciemno,parna,krwista ciemno,pena namitnych szeptw i spazmatycznego,oszalaego miechu. Rozdzia dwunasty Przez szczelin cikich firanek wdara sido pokoju czerwona smuga zachodzcego soca. Nikodem ociaym ruchem sign po zegarek. Bya szsta. Dziwne.Nie czu ani blu gowy,ani niesmaku w ustach,jak zwykle po wikszychpijastwach. By tylko straszliwie osabiony. Kady ruch,ba,kade podniesienie powiek wydawao si mu cikim trudem. A jednak trzeba byo wstawa.Musi przeciejecha do Warszawy.Co sobie w banku pomyl... Zadzwoni. Zjawi si sztywny lokaj i oznajmi,e kpiel jest przygotowana. Dyzma leniwie wcign na siebie pidam i przeszed do azienki.Tu,spojrzawszy w lustro,a si przerazi:blady by jak ptno,pod oczyma wystpiy dwa sine szerokie pkola. -Cholera -zakl -urzdziy!...Ubra si i powczc nogami zszed na d.Tu czekaa na pani Koniecpolska,ktra na powitanie omdlaym ruchem podaa mu rk. -Godny pan? -O,nie,dzikuj. Spojrza na ni spod oka i spotka figlarny,jak zwykle,wzrok.Zaczerwieni si po same uszy. -To cholera -pomyla -ani si zawstydzi.Bo chyba nie moga zapomnie? -Chciabym jecha -odezwa si po pauzie. -Ale prosz,samochd do paskiej dyspozycji.W poegnaniu nie byo nic szczeglnego i to wanie jeszcze bardziej detonowao Nikodema.Gdy auto skrcio na szos,obejrza si. -To winie!-rzek z przekonaniem. -Sucham janie pana -odwrci si szofer.-Jed pan,jed pan,nie do pana gadam. -Przepraszam. Rozmyla o ubiegej nocy.Czu troch strachu.Wspomnienie,e wszystko odbywaosi nie bez udziau diaba,gnioto go najbardziej.Natomiast cieszy si z odkrycia,e w tych najwyszych sferach ogo A48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAnPE c o c pz c q' c r3 ^ sT?) towarzyskich ma takie prawa jak kady hrabia czy ksi.Ba,wiksze. Musz go sucha,a niech na ktr z nich tylko palcem kiwnie,to przyjdzie jak pierwsza lepsza z ulicy. Jake inaczej wyobraa je sobie,ilekro widywa te dumne i eleganckie damy... Rozemia si z zadowoleniem. Prawd mwi Krzepicki:wszystkie takie same dziwki... Zacz pada deszcz.Gdy samochd zatrzyma si na Wsplnej,lao jak z cebra.Szybko przebieg chodnik i wszed do bramy.Gorzej byo ze schodami. Wchodzi na nie tak,jakby dwiga wielki ciar. Urzdziy,choroba! Ignacy powita pana oznajmieniem,e przezwczorajszy i dzisiejszy dzie byo z dziesi osb,a pan sekretarz kilka razy,i cigle dowiaduje si telefonem,czy pan prezes nie przyjecha.A najgorszy to by jeden nacha.Wymyla i koniecznie chcia sam obej mieszkanie,bo nie wierzy,e pana prezesa nie ma.Mwi,e pan prezes chowa si przed nim... -Jak wyglda?-zapyta Dyzma. -Taki niski,gruby. -Nie mwi,jak si nazywa? -Mwi,jako Bczek czy co... -Cholera!-zakl pan prezes.-Czego ten drajeszcze chce?! -Jakby przyszed,panie prezesie,to ja moggo zrzuci ze schodw -ofiarowa si Ignacy. -Nie,nie trzeba. Zadzwoni telefon.Mwi Krzepicki.S bardzo wane sprawy,czy moe przyjechazaraz? -Stao si co? -Nic,nic nadzwyczajnego. -No,to czekam. Kaza Ignacemu przygotowa czarn kaw ipooy si na kanapie. Zastanowi si,czy opowiedzie Krzepickiemu wszystko,co go spotkao u hrabiny Koniecpolskiej...Doszed jednak do przekonania,e mogoby to uchodzi za zdrad,a ryzykowa nie chcia. Ignacy przynis listy.Bya to tylko prywatna korespondencja,ktrej nie otwiera sekretarz,a skadaa si z trzechnowych listw od Niny oraz z niezwykle dugiej depeszy Kunickiego,ktry prosi Dyzm o spieszne zajcie si spraw podkadw kolejowych,gdy kwestia staa si szczeglnie aktualna. Przy czytaniu tej depeszy zasta Dyzm Krzepicki.Zacz od arcikw na temat wycieczki z hrabin Lal,opowiedzia kilka anegdotek,mimochodem napomkn,e w banku wszystko w porzdku,i lekko zapyta:-Kto to jest,panie prezesie,ten Boczek. Nikodem zmiesza si. -Boczek? -Tak,taki tusty facet.Codziennie przychodzido banku i tak nachalnie domaga si audiencji u pana prezesa,jakby pewien by,e pan go przyjmie.Czy to znajomy panaprezesa? -Tak,owszem... -Bo,wie pan,wydawao mi si,e to wariat. -Dlaczego? -No,bo gdy mu powiedziaem,e pan prezesprzyjmuje w pitki,ten zacz awanturowasi.Co to,powiada,w pitki,w pitki to wielki pan prezes moe przyjmowa kogo chce,a zobaczysz pan,jeszcze panu uszu natrze,e mnie nie wpuszczasz.Ju ten wasz wielki prezes, powiada,to u mnie nie bdzie taki fisz... Dyzma siedzia czerwony jak burak. -I co jeszcze mwi? Krzepicki zapali papierosa i dorzuci: -Awanturnik i gbur...Pozwoli sobie nawet najakie idiotyczne groby pod paskim adresem,e to on panu pokae i tak dalej...Nikodem zmarszczy brwi i bkn: -Tak...Panie Krzepicki,jakby on znowu przyszed,wpu go pan do mnie...To taki narwaniec...Zawsze by taki... -Dobrze,panie prezesie. Powiedzia to cakiem po prostu,lecz Dyzmanie wtpi,e Krzepicki albo ju co wywcha,albo chce wywcha.Postanowi za wszelk cen zmusi Boczka do milczenia. Krzepicki zosta u Nikodema na kolacji.Rozmowa zesza na Koborowo i Dyzma powiedzia z westchnieniem: -Jake to mio jest mieszka na wsi,y spokojnie... -Dobre wspomnienia ma pan prezes z Koborowa -zauway Krzepicki.-A to adny majtek!C,niech pan rozwiedzie Nin z Kunickim i oeni si. -Ba -kiwn gow Dyzma -gdyby Koborowo byo jej,to w trymiga! -Ale przecie nominalnie ona jest wacicielk? -To i co?Kunicki ma plenipotencj bez ogranicze. -Plenipotencj mona cofn.Nikodem wzruszy ramionami. -Ale weksli cofn nie mona.Krzepicki zamyli si i zacz gwizda. -Ot,co -dorzuci Dyzma -guzik!Krzepicki nie przestawa gwizda. -Co mamy jutro?-zapyta Nikodem. -Jutro...Nic specjalnego.Ale owszem,jest zaproszenie do cyrku.Wielka ma by sensacja. Przyjecha ten najwikszy siaczwiatowy,zapomniaem,jak si nazywa,ale ma walczy z mistrzem Polski,Wielag.Pan prezes lubi walki francuskie? -Owszem.To pjdziemy?O ktrej to? -O smej. Poegna sekretarza i pooy si spa.Nakadajc pidam zauway,e ma na szyi zot gwiazdk.Czym prdzej zdj j,wpakowa do pudeka od zapaek i schowa w biurku,a gaszc wiato przeegna si na wszelki wypadek. Nazajutrz oczekiwania jego sprawdziy si.O pierwszej zjawi si Boczek.Istotnie zachowywa si z wielk pewnoci siebie.Zdaleka wiao od niego wdk. Dyzma zmieni taktyk. Poda Boczkowi rk,podsun mu krzeso izapyta,jak mg najuprzejmiej,czym moesuy.Natomiast Boczek,tym pewniej si czujc,nie krpowa si ani w sowach,ani w gestach.Posun si nawet do takiej poufaoci,e klepn pana prezesa po ramieniu. Tego Dyzmie byo ju zanadto.Zerwa si z miejsca i wrzasn: -Wont!Cholero!Wont! Boczek patrza na jadowicie i wsta. -Popamitasz jeszcze mnie,widzisz go,szyszka! -Czego ty chcesz ode mnie?Pienidzy,draniu chcesz?-pieni si Dyzma. Boczek wzruszy ramionami. -Pienidze te przydadz si. -Uuu...swoocz!... Nikodem wyj z kieszeni dwadziecia zotych,po namyle dorzuci drugie dwadziecia. -Czego pan piekli si,panie Nikodemie -pojednawczo zacz Boczek -przecie ja panu adnej krzywdy nie chc zrobi... -Nie chc,nie chc,a czego pan mord rozpuszczasz przy moim sekretarzu,co? Boczek usiad. -Sza,panie Nikodemie.Czy nie lepiej nam yw zgodzie?Pan mnie pomoesz,a ja panu szkodzi nie bd... -To nie daem moe panu posady? -Co mi za posada -wzruszy ramionami Boczek -osiem godzin czowiek tyra za gupie czterysta zotych.A przy tym w fabryce taki huk,e nerwy nie strzymaj.Tonie dla mnie... -Moe pana ministrem zrobi,co?-zadrwi Dyzma. -Co pan kpisz,panie Nikodemie,a niby dlaczego pana zrobili prezesem banku? -Bo rozum mam,rozumiesz pan? -Kady ma swj rozum.A ja tak myl,e jeeli pan moesz by prezesem,to mnie wprost niehonorowo,ebym ja,dawniejszy paski zwierzchnik,nie mia pensji choby zosiemset zotych. -Zwariowae pan,panie Boczek?Osiemset zotych,kt to panu da? -Tylko bez bujania,panie Nikodemie,ju ja wiem,e jak si pan postarasz,to niejeden taki znajdzie si,co da. W oczach Dyzmy zabysa nienawi.Powzi nagle postanowienie. -No,dobrze,panie Boczek,widz,e musz...Hm...mog pana zrobi zastpc dyrektora Pastwowych Skadw Spirytusowych...Chcesz pan? -To ju pewno bdzie lepiej.To moe z mieszkaniem dostan?Rodzin trzeba bdzie sprowadzi. -Pewno,e jest i mieszkanie.adne mieszkanie,cztery pokoje,kuchnia,i opa darmowy,i wiato. -A pensja? -Pensja bdzie z tysic zotych. Boczek rozrzewni si.Wsta i wzi Dyzmw objcia. -No widzisz pan,panie Nikodem,my swojak!zjednych stron,to musimy si wspomaga. -Pewno -potwierdzi Nikodem. -Zawsze byem paskim przyjacielem.Inni odsuwali si od pana,e to,powiadali bkart,niby z nieprawego oa,podrzutek... -Przesta pan,do cholery! -To mwi,inni tak w caym yskowie na pana,a ja nic i nawet w swoim domu pana przyjmowaem... -Wielkie mecyje -pogardliwie skrzywi si Dyzma. -Kiedy byy wielkie -flegmatycznie zauway Boczek -ale co bdziemy si spiera. Nikodem siedzia ponury jak noc.Wypomnienie tego,e jest podrzutkiem,skrcio mu wntrznoci.Naglez ca jasnoci uprzytomni sobie,e dla nich dwch,dla niego i dla Boczka,za mao miejsca w Warszawie...Nie tylko w Warszawie. Wypogodzony wyraz twarzy Boczka znikby bez ladu,gdyby mg on teraz odczyta myli swego dawnego podwadnego. -Tak panu powiem,panie Boczek -zacz Dyzma -przyjd pan jutro i przynie pan swoje papiery,wszystkie papiery,bo wystara si o tak posad dla pana,to nie byle co.Trzeba bdzie duo nagada si i wytumaczy,e pan potrafisz by zastpcdyrektora. -Serdeczne dziki,nie poauje pan tego,panie Nikodem. -Wiem,e nie poauj -mrukn Dyzma -teraz jeszcze jedno:ani swkiem nikomu,bo na to miejsce amatorw ze sto bdzie,rozumiesz pan? -Juci rozumiem. -No to fertig.Jutro o jedenastej. Zapukano do drzwi i w progu ukaza si Krzepicki.Boczek chytrze mrugn do Dyzmyi skoni mu si tak nisko,jak tylko pozwalaa mu jego tusza. -Najnisze uszanowanie panu prezesowi,bdzie zaatwione wedle rozkazupana prezesa. -Do widzenia,moesz pan i. Nikodem spostrzeg,e Krzepicki,udajc zajtego trzymanymi w rku papierami,spodoka obserwowa znikajcego za drzwiami Boczka. -No,c tam,panie Krzepicki? -Wszystko w porzdku.Oto zaproszenie do cyrku. -A prawda,idziemy. -Dzwonia jeszcze hrabianka Czarska,ale powiedziaem,e pan prezes zajty. -To szkoda. -He,he,he!Rozumiem pana prezesa.Te panny Czarskie to fin-fin...W zeszym roku... Nie dokoczy,gdy do gabinetu wpad,nie zamykajc za sob drzwi pukownik Wareda. -Serwus,Niku!Gdzie to ciebie anieli nosz! -Jak si masz,Waciu.Krzepicki skoni si i wyszed. -Wiesz,bracie -zawoa pukownik -zaszedem tu do ciebie,bo przyszo mi na myl,czy nie wybraby si do cyrku dzi przyjecha,wiesz,ten Tracco,najsilniejszy czowiek wiata, bdzie walczy z naszym mistrzem Wielag. -Wiem,nawet wybieram si. -A to klasa!-klepn Dyzm po kolanie.-Bdzie caa paczka,Uszycki,Ulanicki,Romanowicz z on... Odezwa si telefon. -Halo! Krzepicki oznajmi,e znowu dzwoni panna Czarska,czy poczy? -Dawaj pan...Halo!...Tak,to ja,dzie dobry pani...Zasoni tub rk i szepn do Waredy: -To hrabianka Czarska! -Fiu...fiu...-pokrci ten gow. -Ale nie przeszkadza pani.Wprost naprzeciw,bardzo mi przyjemnie... Przytrzyma suchawk ramieniem i zapalipapierosa,ktrym go poczstowa pukownik. -Ale,prosz pani,ja na literaturze nie znamsi...Sowo honoru...A kiedy to? -...No,dobrze,dobrze...A jake zdrowie siostrzyczki?Hm...Wie pani,i ja te,ale o tymprzez telefon lepiej nie mwi...Co,do teatru?Eee...wie pani co,czy nie chciayby panie pj ze mn do cyrku?...O nie,dzi walczy najsilniejszy czowiek wiata...Jak?...Wacek, jak si on nazywa? -Woch,Tracco...Nie,tu u mnie siedzi mj przyjaciel,Wareda... -Niku,powiedz jej,e rczki cauj. -Rczki pani cauje...Bdzie,a jake...No,to dobrze si skada.Zajad po panie moim samochodem...Do widzenia.Pooy suchawk i umiechn si. -Ach te baby,te baby!... -Pjd?-zapyta pukownik. -Jeszcze by nie! -No to chod,jedziemy na obiad. -Zabierzemy i Krzepickiego. -Jak chcesz -zgodzi si Wareda. W restauracji spotkali Ulanickiego i od razu zrobio si wesoo. -Znacie ju t anegdot o buldogu i pinczerku?Gadajcie,co?-zapyta,gdy podano kaw. -Uwaaj!-ostrzeg Wareda.-Nie zapominaj,e kto opowie stary kawa,stawia butelk koniaku. -Nie mdrzyj si,Wacu -skarci go z powan min Ulanicki.-Likurgiem,ktry t zasad prawn ustanowi,byem przecie ja sam we wasnej osobie.Ale suchajcie.Ot siedzi sobie na rogu Marszakowskiej wye... -Mwie,buldog... -Nie zawracaj kontrafady.Siedzi sobie wye i patrzy,a tu z Ogrodu Saskiego pdzibuldog,olbrzymi buldog...Dyzma wsta i bkn: -Na chwil przepraszam. -Znasz ten kawa?-zapyta Wareda.Nikodemnie zna,lecz odpowiedzia: -Znam. Prdko woy paszcz i wybieg drzwiami,uchylonymi przez portiera. Szofer nacisn starter i otworzy drzwiczki. -Moesz pan jecha do domu -powiedzia Dyzma.Sta chwilk na chodniku,zanim auto odjechao,po czym poszed w kierunku Bielaskiej i wsiad do takswki. -Rg Karolkowej i Wolskiej. Kiedy jeszcze by mandolinist w barze Pod Soniem ,czsto odwiedza z kolegami i przygodnymi kompanami tamte strony.Gocie w barze czasami w przypywie dobrego humoru zabierali ze sob orkiestr. Na dugiej,wskiej ulicy Karolkowej byo ich kilka. Gdy auto stano,Nikodem zapaci i,odczekawszy,a szofer odjecha,skrci w Karolkow. Po obu stronach pitrzyy si jednostajne kamienice z czerwonej cegy:fabryki. Jednostajne mury tu i wdzie dzieli wysokidrewniany parkan lub may drewniany domek,w ktrego oknach pobyskiwao wiato maych arwek zza tych firanek.Byy to knajpy robotnicze,tak mao rnice si jedna od drugiej,e trudno byoby je rozpozna. Nikodem szed pewnym krokiem,a pchn wskie drzwi. Od razu ogarn go zapach piwa i kiszonej kapusty.Szeroka lada,oszklona i przysonita biaymi firaneczkami,zajmowaa poow nieduej salki,ktrej kamienn podog pokryway wiee trociny. Zza zielonej kotary dochodziy gone dwiki harmonii i skrzypiec.Za lad sta ponury mczyzna o czerwonej twarzy i dwie podstarzae kobiety.W bufetowej sali tylko dwa stoliki byy zajte. Nikodem podszed do szynkwasu. -Wiksz?-zapyta gospodarz. -Lej pan -odpar Dyzma.Wypi i sign po dzwonko ledzia. -No co,panie Malinowski,jak idzie? -Ot,pomau. -A gra u pana Ambroziak,harmonista Ambroziak? -Bo co?-nieufnie zapyta gospodarz. -Nalej pan -powiedzia Dyzma i wypi.Przeksi grzybkiem. -Pan mnie nie pamita,panie Malinowski,co? -Tylu si ludzi zna -obojtnie zauway knajpiarz. -Jestem Pyzdraj.Pod Soniem na Paskiej graem.. -Na Paskiej? -Tak.Mandolinist.Nazywaj mnie Pyzdraj.Restaurator nala bez proby kieliszek. -A tak,owszem...No i jak tam? -yje si... ykn wdk i zapyta: -A tam -wskaza podbrdkiem na kotar -gra Ambroziak?Niech pan powie,to mj kolega... -Gra -lakonicznie odpar restaurator. Nikodem wzi wykaaczk w zby i uchylizielonego kretonu. Tu byo wicej osb,a orkiestra graa dugo,widocznie na zamwienie. Jednake harmonista spostrzeg Dyzm i gdy tylko skoczyli tango,zbliy si ku niemu. -Dobry wieczr,Pyzdraj. -Dobry wieczr -odpar prawie wesoo.-Z tej okazji daj pan wiksze piwo,panie Malinowski. -No,jak przyszed stary kompan -doda harmonista -to daj pan dwie z kropelkami. Wypili. -Interes macie?-zapyta Ambroziak.Nikodemkiwn gow. -A wy teraz gdzie pracujecie? -Ja -odpar po chwili wahania -et,na prowincji. -yjecie? -yj. -No,jak macie interes,to sidziem z boku.Wzili swoje kufle i poszli pod okno. -Ambroziak -zacz Dyzma -musicie mnie postarej znajomoci zrobi jedn rzecz... -Jak rzecz? -Ludzi mi trzeba trzech,czterech ludzi,takich co pietra nie maj,a gadko si zaatwi. -Mokra robota?-zagadn harmonista przyciszonym gosem.Nikodem pokiwa si na krzele. -Jeden tacce dojad mi do ywego. -Go polityczny?-zaciekawi si Ambroziak.-Nie,gdzie tam...taki...dra... -I co?Trzeba ukatrupi?Nikodem poskroba si po ramieniu. -Nie,po co,tylko zamkn pysk,eby nie gada...Harmonista wychyli kieliszek l splun. -Mona,dlaczego nie,tylko trzeba wybuli zesto zociszw...Moe sto dwadziecia... -Dam rad -odpar Dyzma. Ambroziak kiwn gow,wsta i znik za kotar.Dyzma czeka.Po chwili harmonista wrci w towarzystwie maego blondyna o umiechnitych oczach. -Poznajomcie si,kolego Pyzdraj,Franek Lewandowszczak.Blondynek wycign rk,niespodziewanie wielk i skat. -Kto umar?-zapyta wesoo. -Tak sobie -odpar Dyzma z namysem -may interes. -Jak interes,to i zagrycha bdzie?Nikodem kiwn na gospodarza. -Panie Malinowski,butelka czystej i kotlet wieprzowy.Ambroziak pochyli si do blondyna. -Panie Franek,a kogo pan wemie? -Myl,e Antek Klawisz pjdzie i Te pjdzie.Starczy. -We trjk starczy?-z powtpiewaniem zapyta Nikodem. -A co?Taki silny?...Szemrany facet czy zielony? -Zielony.Z prowincji...Gruby jak beczka. -Zrobi si -skin gow Franek -ale za przeproszeniem,pan to kto jeste? -Co ci,Franek,do tego -wmiesza si Ambroziak -mj przyjaciel i tyle.Po co wszdzie suniesz nos? -Nie sun,tak przez ciekawo.No to gadaj pan.Nikodem pochyli si nad stolikiem i zacz objania.Zarwno Lewandowski,jak i harmonista pili,me wylewajc za konierz,a Dyzma dotrzymywa towarzystwa.Tote gospodarz wkrtce zabra pust,a postawipen butelk.Rwnie,nie czekajc zamwienia,przynis nowy kotlet na zimno i kiszony ogrek. Wiedzia,e jak kto z Lewandowskim ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAtP c u c vl c w (Q x\)H c y5 H gadanie ,to bez sznapsa nie obejdzie si. Ambroziak kilka razy wstawa,wzywany do orkiestry,i wraca do stolika.Gospodarz zapali lamp gazow.Drzwi raz po raz otwieray si,do knajpy przychodzili nowi gocie. Prawie wszyscy zamieniali ukon z Lewandowskim,ktry niedbale kiwa gow. Dyzma duo sysza o nim.Nigdy jednak nie przypuszcza,e ten osawiony awanturnik,przed ktrego noem czu respekt niejedenna Woli i na Czystem,wyglda moe tak chopaczkowato i agodnie.W kadym razie wiedzia,e w pewne rce oddaje spraw. Zbliaa si sma,gdy zapaci rachunek i dyskretnie podsun Frankowi stuzotwk.-I grunt,przeszuka kieszenie,eby ladu nie byo -powiedzia ciskajc wzowat rk na poegnanie. Gdy wychodzi,Ambroziak odprowadzi go do drzwi i po zapewnieniu,e Franek to marmur-elazo,poprosi o poyczenie dziesiciu zotych,a chowajc pienidze do kieszeni rzek nie bez ironii: -Wy to tam na wsi dorabiacie si.Forsy jak lodu! -Ot,idzie sobie. Ulica bya pusta.Doszed do rogu Wolskiej i stan na przystanku tramwajowym. Wkrtce nadesza dziewitka . Cyrk by peny.W oglnym gwarze zmieszanych gosw ostro odcinay si okrzyki krcych wrd publicznoci chopcw. -Czekolada,lemoniada,wafle! Gdy Nikodem wchodzi z pannami Czarskimi,orkiestra zagraa wanie marsza i na aren gsiego wkroczyli atleci. Byo ich co dziesiciu.Mczyni ogromnego wzrostu,o potwornie rozronitych miniach,z byczymi karkami,w skpych trykotach,odsaniajcych fady skry poronitych kpkami wosia. Szli rytmicznym krokiem,zataczajc krg wok areny. Kiedy towarzystwo przedostao si do swojej loy,w ktrej ju siedzia pukownik Wareda,panna Marietta Czarska rozemiaa si: -Imponujce gry misa! Witali si. -To Mik -poinformowa Wareda.-Ma budow chopic,ale silniejszy jest od niejednego ztych hipopotamw. Rozpocza si prezentacja. Atleci stali w szeregu,za sdzia przy stoliku jury wymienia ich nazwiska. Przy kadym podawa jaki tytu:mistrz Anglii,mistrz Brazylii ,mistrz Europy itp. Przy dwch nazwiskach galerie rozbrzmieway oklaskami.Tak witano mistrza Polski, Wielag,i olbrzymiego Wocha,Tracco. Nastpnie arena opustoszaa.Pozostali tylkodwaj przeciwnicy:opasy Niemiec o mapio dugich rkach i smuky Mulat Mik,wygldajcy przy swym przeciwniku jak antylopa,ktra za chwil zostanie stratowana przez nosoroca. Rozleg si gwizdek i przeciwnicy zwarli si. -Ju go wzi -zawoa Dyzma,widzc,jak pod samym ciarem Niemca Mulat zwali si na dywan. -Nie,bracie -umiechn si Wareda -trzebadobrze namczy si,zanim tego piskorza przycinie si na obie opatki. Istotnie Mulat jednym zrcznym ruchem wylizn si z ap przeciwnika,a gdy ten chrapic z wysiku podnis go w gr,by ponownie rzuci o dywan,Mik niespodziewanie odbi si jedn nog od ziemi,co -mogo si wydawa -uatwio tylko manewr Niemcowi, lecz dao wynik wrcz niezwyky.Mianowicie smage ciao Mulata migno ukiem nad gow przeciwnika,a e ten trzyma go pod ramionami,straci rwnowag,padajc na wznak. W teje chwili Mulat paskim skokiem znalaz si na jego piersi. Sdzia z gwizdkiem w ustach podbieg w sam czas,by uchwyci moment,gdy obie opatki Niemca dotykay dywanu.A trwao to dosownie moment,gdy pokonany z dzikim rykiem zerwa si,zrzucajc swego pogromc z tak atwoci,z jak ko wyrzuca z sioda niewprawnego jedca. Jednake walka bya skoczona i przewodniczcy jury ogosi zwycistwo Mulata,ktry z umiechem kania si wok,dzikujc za gromkie brawa. Natomiast pokonany,klnc,schodzi z areny,egnany gwizdaniem galerii. -Ach,jaki on jest pikny,ten Mulat -zachwycaa si Marietta Czarska.-Jak z brzu! Panie prezesie,czy to byby wielki skandal,gdybymy zabrali go ze sob na kolacj? -Ale,Marietto -reflektowaa j siostra. -Chyba nie wypada -powiedzia Dyzma,lecz reszta towarzystwa zaopiniowaa,e bdzieto rwnie dobra atrakcja,jak kada inna,a jeeli pjd do gabinetu,to wszystko bdzie w porzdku. Tymczasem na arenie ukazaa si druga para. Dyzma z roznamitnieniem wpatrywa si wwalczcych.W momentach niebezpiecznych tak z emocji zaciska donie,e te a trzeszczay w stawach.Przez zacinite zby wyryway si mu raz po raz sowa zachty: -Mocniej,wal go... Spocone cielska przewalay si po arenie,wrd stkania i charkotu przyduszonych gardzieli. Z galem raz po raz zryway si okrzyki,gwizdania i brawa. Pary atletw zmieniay si ju kilkakrotnie. Wreszcie przysza kolej na walk,ktra stanowia gwn sensacj wieczoru. Naprzeciw siebie stanli dwaj najsilniejsi przeciwnicy. Mistrz Polski,Wielaga,o potwornie szerokichramionach i herkulesowych barach,z krtkim zdeformowanym nosem i wygolon gow,robi wraenie goryla.Naprzeciw wyszy i szczuplejszy Tracco o lnicej skrze,pod ktr gray wielkie supy mini,sta na rozstawionych nogach,przypominajcych dwa skate pnie dbu. Wrd zupenej ciszy rozleg si gwizdek. Przeciwnicy,nie pieszc si i mierc si spojrzeniami,szli ku sobie.Obaj oceniali powanie czekajc ich walk,lecz od pierwszego chwytu stao si jasne,e kady z nich inn obra taktyk.Polak chcianada walce byskawiczne tempo.Woch natomiast postanowi przeciga zapasy jaknajduej,liczc na zmczenie przeciwnika. Tote prawie nie opiera si i po kilku chwytach da si wcign w piruet i pooy si brzuchem na dywanie. Wielaga stan nad nim i usiowa przewrci go na wznak.Trwao to kilka minut. Widzc,e nic nie wskra,z pasj zacz naciera mu kark. -Co on robi?-zapytaa panna Marietta. Wareda pochyli si ku niej i nie odwracajc oczu od areny,objani: -To nazywa si masa.Uwaa pani,bi nie wolno,ale taki masa jest dopuszczalny.Tymsposobem rozgniata si minie karku i znacznie je osabia. -No i skra od tego boli. Widocznie i Woch doszed do tego przekonania,gdy poderwa si nagle i wymknwszy si z rk przeciwnika,chwycigo w pasie z tyu. Mia jednak zbyt krtkie rce,jak na objto Wielagi.Ten bowiem jednym wdechem naty brzuch i splecione donie Tracca rozsuny si natychmiast. Galeria przyja ten efekt rzsistymi oklaskami. W ogle od pocztku nie ulegao wtpliwoci,e wszystkie sympatie widowni s po stronie zapanika polskiego. Tymczasem walka nie dawaa rezultatw,codoprowadzio Wielag do nieukrywanej wciekoci.Podniecay j okrzyki z galerii: -Wielaga,nie daj si! -Wal Italiaca! -Brawo,Wielaga! Oczy atlety nabiegy krwi,z piersi wydobywao si guche rzenie.Walka stawaa si coraz gwatowniejsza.Zwarte ze sob ciaa pokryy si kroplami potu. Wielaga z wciekoci atakowa przeciwnika,ten broni si zawzicie,lecz zawsze w dobrym stylu i zgodnie z regulaminem,podczas gdy Wielaga nie hamowa ju brutalnej dzy pokonania Wocha,a nawet sdzia kilkakrotnie musia interweniowa,gdy uywa niedozwolonychchwytw. Nagle udao mu si uj Tracca w straszliwy chwyt,zwany podwjnym nelsonem. Ogromne jego rce przesuny si z tyu pod ramionami Wocha i zwary si na jego karku. Cyrk zamar w oczekiwaniu. Zapanicy trwali w kamiennym bezruchu,w bezruchu tak penym wysiku,e kby mini zdaway si rozsadza skr. Wielaga cisn.Twarz Wocha staa si najpierw purpurowa,pniej sina.Oczy wytrzeszczay si mk nie do zniesienia,z otwartych ust po wysunitym jzyku ciekaa lina. -Ohyda!-powiedziaa panna Marietta i zakrya oczy. -On go zamorduje -przerazia si jej siostra -panie prezesie,to okropne... -A niech i skrci mu kark!-odpar Dyzma. -Wstyd,panie prezesie -denerwowaa si Marietta. -Przecie moe si podda -wzruszy ramionami pukownik.Lecz Woch nie mylao poddaniu si.Znosi piekielny bl i byo widoczne,e nie ustpi. Wielaga te doszed do przekonania,a wiedzc,e wkrtce rozlegnie si gwizdek sdziego na przerw,postanowi za wszelkcen skoczy. Nagym ruchem targn przeciwnika w bokinieznacznie podstawiwszy nog,rzuci o ziemi i przywali sob na obie opatki. Cyrk zatrzs si w posadach.Ogromny ryk,burza oklaskw i tupanie tysica ng zmieszay si w haas,w ktrym zarwno gwizdek sdziego,jak i dzwonek przewodniczcego stay si nieme. -Brawo,brawo,Wielaga!-rycza Dyzma,a mupot wystpi na czoo. Tymczasem zapanicy podnieli si z dywanu. Wielaga kania si dokoa,natomiast Tracco podszed do stolika j ury i co mwi , pocierajc siny kark. Wreszcie haas ucich.Wwczas sdzia wyszed na rodek areny i oznajmi: -Spotkanie zapanicze mistrza Polski,Wielagi,z mistrzem Woch,Tracco,zostao nie rozstrzygnite,gdy Wielaga pooy przeciwnika dziki podstawieniu nogi,co jestchwytem niedozwolonym.Jury postanowio...Dalsze jego sowa zaguszy ryk protestw. -Nieprawda! -Nie podstawi nogi! -Sdzia kalosz! -Wielaga zwyciy! -Precz z Italiacem! Wreszcie pozwolono doj do gosu przewodniczcemu jury. -Prosz pastwa.Walka zostaa nie rozstrzygnita,gdy Wielaga podstawi nog.Widzia to nie tylko sdzia,lecz i ja. -Nieprawda,nie podstawi!-krzykn Dyzma.-To pan mwi nieprawd -oburzy si przewodniczcy. -e co?-krzycza Dyzma.-e co?Jak ja mwi,e nie podstawi ,ja,prezes Pastwowego Banku Zboowego,to mnie wicej mona wierzy,jak takiemu bubkowi z gwizdkiem. Cyrk zatrzs si od oklaskw. -Brawo,brawo! -Prawd mwi! Przewodniczcy podnis si z miejsca i zawoa: -W zapasach wyrokuje jury,a nie publiczno.Walka zostaa nie rozstrzygnita. Nikodem straci cakiem panowanie nad sob i rykn na cay cyrk: -A g....! Efekt by kolosalny.Z galerii podnis si istny huragan oklaskw,miechu i okrzykw, wrd ktrych sowo uyte przed chwil przez Dyzm powtarzao si wci. Nikodem wpakowa rce w kieszenie i powiedzia: -Chodmy z tej budy,bo mnie szlag trafi.Wychodzili,miejc si. -No -mwi pukownik Wareda -dopiero to ci zrobi popularno! -Eee... -Nie adne eee...tylko popularno.Jutro caa Warszawa tylko o tym bdzie mwia. Zobaczysz.Ludzie lubi mocne sowa... Nazajutrz nie tylko mwiono o tym,lecz i pisano.Niemal wszystkie dzienniki poday szczegowy i pikantny opis awantury,a niektre zamieciy nawet fotografi bohatera wieczoru. Nikodem by zy na siebie. -Miaem racj -mwi do Krzepickiego -e ich rugnem,ale teraz gotowi mnie za ordynusa mie. -Co tam,drobiazg -pociesza Krzepicki. -Bo mnie rozzocili,dranie! Rozdzia trzynasty Ulica Krochmalna o tej porze bya cakiem pusta.I nie dziw,bo mina pnoc a mieszkacy tej dzielnicy ju o szstej wstaj do pracy.W nikym wietle gazowychlatar stay pice kamienice z czerwonej cegy.Z rzadka rozlegay si kroki przechodnia pieszcego do domu. Tylko w jednej bramie stali trzej mczyni.Stali w milczeniu,oparci o mur.Czekali. Mona by byo pomyle,e zdrzemnli si,gdyby nie trzy arzce si punkty papierosw. Wtem doszed do ich uszu odgos cikich krokw.Kto szed od strony ulicy elaznej. Jeden z oczekujcychw bramie przykucn i ostronie wychyli gow tu nad ziemi,po czym cofn si i szepn: -Jest. Kroki zbliay si i po minucie ujrzeli niskiego,grubego czowieka w czarnej jesionce. Gdy min bram,wysunli si za nim. Obejrza si. -Panie -zawoa szczupy blondyn -ma pan zapak? -Mam -odpar tamten i przystan,sigajc do kieszeni. -Pan si nazywasz Boczek?-nagle zapyta blondyn.Grubas przyjrza si mu. -Skd pan mnie zna? -Skd,a std,draniu,e mordy nie trzymasz na kdk! -Kiedy... Nie dokoczy.Potny cios twardej pici rozmiady mu nos i grn warg. Jednoczenie otrzyma z tyu uderzenie w gow i silne kopnicie w brzuch. -Jezu!-krzykn i potoczy si do rynsztoka. Pod czaszk uczu szum,w ustach smak krwi. Napastnicy nie uwaali jednak roboty za skoczon.Jeden pochyli si nad lecym i wali go piciami w brzuch i w piersi,drugizbieg na jezdni i wymierzy obcasami dwa straszliwe ciosy w twarz. Okropny bl poderwa lecego.Z nieprawdopodobn,jak na jego tusz,szybkoci, stan na rwne nogi i rozpaczliwym gosem rykn: -Ratunku!Ratunku!... -Zatknij mu pysk!-zdyszanym szeptem zawoa blondyn.Drugi chwyci lecy na chodniku kapelusz ofiary i przytkn go do zmasakrowanej twarzy. -Ratunku!...ratunku!-krzycza ten bez przerwy.Z daleka na rogu ulicy przystan kto. -Te,Franek,kto idzie. -Ratunku!Ratunku!... -Nie ma rady,trzeba go pomaca. Szczkna spryna skadanego noa i szerokie dugie ostrze bezgonie wpio sipo rkoje w ciao.Raz,drugi,trzeci... -Fertig. Wytar n o jesionk.Dwaj pozostali szybko przeszukali kieszenie.Zegarek,paszport, pugilares... Po chwili ulica Krochmalna bya znowu pusta. Niebo poczynao ju szarze,gdy skrcili wni dwaj policjanci na rowerach.Nocny patrol. -Patrz no -zawoa jeden -tam kto ley. -Pewno pijak. Zeskoczyli z rowerw i od razu po kauy krwi poznali,z czym maj do czynienia. -Oporzdzony jak wieprz. -Zobacz no puls. -Zimny ju. -To nard,psia ich ma!Trzeba jecha do komisariatu. -To ju trzeci w tym tygodniu. Zacz prszy deszcz.Drobny,zimny jesienny deszcz. Nocy dzisiejszej patrol rowerowy VIII komisariatu policji pastwowej znalaz na ulicy Krochmalnej trupa mczyzny,lat okoo pidziesiciu. Przybyy lekarz Pogotowia stwierdzi mier wskutek przebicia worka sercowegoostrym narzedziem i wskutek upywu krwi oraz pkniecia czaszki.Wskutek zupenego zmiadenia twarzy trudno ustali tosamo ofiary.adnych dokumentw ani przedmiotw mogcych uatwi ledztwo nie znaleziono.Zwoki przewieziono do prosektorium.Istnieje przypuszczenie,i zmary zgin wskutek porachunkw partyjnych. Prezes Nikodem Dyzma zoy gazet i zacz bbni palcami po suknie biurka. -A c ja na co poradz -wzruszy ramionami. Pocztkowo przerazi si faktu mierci Boczka.Przyszo mu na myl,e ledztwo dojdzie do niego.Ba si te,e widmo zamordowanego nie da mu spa po nocach. Z drugiej strony wiadomo nieistnienia tego wysoce niebezpiecznego czowieka, wiadomo bezpieczestwa i zniknicia wiszcej dotychczas nad gow groby bya uczuciem silniejszym od obaw,ktre z biegiem czasu malay do zera. Kt jego,prezesa banku,moe posdzi o podmawianie jakich bandytw do mordu! Zreszt czy on,Dyzma,winien jest mierci Boczka?Przecie jej nie chcia. -Sam sobie winien.Gupia paa...Doigra si...Do gabinetu wszed Krzepicki.Zamkn za sob drzwi l z tajemniczym umiechem powiedzia: -Panie prezesie,czy zechce pan przyj pewnego interesanta?Interesanta bardzo ciekawego. -Kogo? -Paskiego dobrego znajomego. Dyzma zblad jak ptno.Zerwa si z miejsca i,drc na caym ciele,zapyta nieswoim gosem: -Kto?!... Opanowa go nieludzki strach,e tam za drzwiami czeka Boczek,pokrwawiony,ze zmasakrowan twarz... -Co panu jest,panie prezesie?-z niepokojem zapyta Krzepicki.Dyzma opar si o biurko.-Pan jest chory? -Nie,nie...Wic kto tam jest? -Kunicki. -Ach,Kunicki...Dobrze... -Przyjmie go pan? -Dobrze. Po chwili do gabinetu wpad Kunicki.Rumianyiruchliwy jak zawsze.Ju w progu rozpoczpowitania,wyrzucajc seplenice sowa z niesychan szybkoci. Nikodem patrza na niego kilka minut,nie mogc na tyle si skupi,by zrozumie,co mwi. -A,bo czowiek,kochany panie Nikodemie,latma coraz wicej,a jednak nie starzeje si. Ale i pan doskonale wyglda.C tam w polityce.Co?Jak interesy?Skar si wszyscy na stagnacj,na podatki,panie zoty,przecie ten podatek obrotowy to zarzyna obywatela!I wiadczenia!Sowo daj.liczny ma pan gabinet,ze smakiem,st ylem.Moe zrobi mi pan ask,kochany panieNikodemie,no,mj drogi,nie odmwi mi pan izje ze mn niadanko, od rana nic w ustachnie miaem...liczny gabinet.Nie wybierze si pan do mnie,do Koborowa?Wprawdzie pogoda pod psem,ale spokj,spokj.Dla nerww to konieczne i Nina ucieszy si,biedactwo,taka samotna...Przyjechaby pan na par dni,co? -Owszem,moe w przyszym tygodniu. -Krlu zoty,dzikuj,bardzo dzikuj.No tozia,e jak kto z Lewandowskim ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAzP c {p i c |/ } j c~-&cH drzwi ssiednich pokojw,by lokaj nie mgich podsucha,zabrali si do wertowania znalezionych przez Nikodema dokumentw. Krzepicki by zachwycony.Zaciera rce,a kiedy w paczce listw znaleli dowody przekupienia urzdnika w zwizku z dawnym procesem,zerwa si i zawoa: -No,nie ma na co czeka,jedziemy do Urzdu ledczego. -A weksle?-zapyta Dyzma. -Weksle...hm....Wprawdzie mona by je zatrzyma na wypadek zmi any uczu i zamiarw pani Niny,ale bezpieczniej spali,oczywicie,jeeli jest pan pewien,e pani Nina wyjdzie za pana. -To murowane. -No wic klasa.Jedziemy. Naczelnik Urzdu ledczego,nadkomisarz Reich,nalea do gatunku ludzi bezkompromisowych w walce o byt.Zimny,wyrachowany,trzewy i przenikliwy,od razu poapa si w intencjach prezesa Dyzmy.Pomimo bujnej elokwencji Krzepickiego, starajcego si stworzy pozory bezinteresownoci pryncypaa,nadkomisarz Reich w kocu wrcz zapyta: -A pan prezes zamierza oeni si z pani Kunick?Nie byo innego wyjcia i Dyzma musia powiedzie,e istotnie myli o tym. -Niech pan prezes nie przypuszcza,e chc wtrca si w jego sprawy osobiste. Bynajmniej.Sdz jednak,e wsadzenie Kunickiego do wizienia pocignie za sob jako naturaln konsekwencj proces sdowy. -Prawda -potwierdzi Krzepicki. -Ot to -cign naczelnik -a chyba proces taki,ktry z natury rzeczy byby sensacj, nie bdzie mi rzecz dla paskiej przyszej maonki,panie prezesie,ani dla pana. -Hm...wic co robi?... Nadkomisarz Reich siedzia chwil w milczeniu. -Panie prezesie -zacz z namysem -byoby jedno wyjcie z s ytuacji... -Jakie?... -Powiedzmy,e Kunickiemu grozi dziesi,a najmniej sze lat cikiego wizienia.To nieulega wtpliwoci.Dowody s tego rodzaju,e wymiga si nie potrafi.Ot,co by pan powiedzia na to,panie prezesie,gdybymy sprbowali uoy si z Kunickim?... -Uoy si? -No tak.Chyba jemu najmniej moe zalee na zdobyciu dziesiciu lat ciupy.Ja myl,e zgodziby si na tak propozycj:on zrzeka si wszelkich pretensji do majtku ony i do pana,za to pan daje mu pewn kwot pienidzy i paszport zagraniczny.Niech sobie jedzie na zbity eb,dokd chce. -To gotw pniej wrci. -Jest i na to rada.Zrobimy tak:dzisiaj go aresztuj,bardzo surowo przesucham,poka mu wszystkie te szpargay i zamkn na jakie,powiedzmy,trzy dni,eby zmik.Pniej go znowu wezm na przesuchanie i wwczas zaproponuj ugod.Nie przyjmie,tym gorzej dla niego,a jeeli przyjmie,dam mu paszport i pozwol uciec za granic.Uciec!Rozumiecie, panowie?Uciec to znaczy nie mc wrci,gdy rozel za nim listy gocze.Co pan na to powie,panie prezesie? -Bardzo mdre -skin gow Krzepicki. -I ja to samo myl -doda Dyzma. -Wprawdzie -cign Reich -jest to plan doskonay,ale nie wiem czy bd mg to przeprowadzi.Zwacie,panowie,e w razie wykrycia si caej sprawy ja bd najbardziej poszkodowany.Dymisja pewna,a moe by i krymina.Ot,to jest ryzyko... -Panie naczelniku -przerwa Krzepicki -mniesi wydaje,e obawy te nie maj podstaw. Niech pan wemie pod uwag wpywy w rzdzie pana prezesa.Chyba nie znajdzie panw Warszawie nikogo,kto by mg przeprowadzi tyle,ile pan prezes Dyzma. Naczelnik pochyli si w ukonie. -O,wiem to doskonale.Tym milej mi byoby zrobi tak drobn usug czowiekowi tak zasuonemu,tym bardziej,e nie wtpi,i pan prezes zechce zachowa mnie w askawej pamici. -Naturalnie -skin gow Dyzma. -Serdeczne dziki,panie prezesie.Jak za wysoko ceni poparcie pana prezesa,niech wiadczy fakt,e wanie w tych dniach wybieram si do niego z pewn ma prob. -Chtnie zrobi wszystko,co bd mg. -To dla pana prezesa drobiazg,a dla mnie bardzo wana rzecz.Mianowicie od nowego roku ustpuje ze stanowiska zastpca gwnego komendanta policji.Gdybym mia poparcie tak powanej osobistoci,jak pan prezes,mgbym liczy na pewno na nominacj... -A od kogo to zaley?-zapyta Nikodem. -Od pana ministra spraw wewntrznych. -Jeeli tak -rzek Dyzma -moesz pan by spokojny.To mj przyjaciel. -Serdeczne,serdeczne dziki. Zerwa si,by ucisn rk Nikodema. Nastpnie zaczli omawia szczegy sprawy.Reich i Krzepicki nie zapomnieli o najmniejszym drobiazgu i Dyzma z podziwem sucha przyznajc w duchu,e sam nie potrafiby da sobie rady. Gdy wrcili do banku,czeka ju tu Kunicki.Jego ruchy,wyraz twarzy i oczu -wszystko zdradzao wielkie zaniepokojenie.Krzepicki w przejciu obrzuci go ironicznym spojrzeniem, lecz ten nawet nie zauway jego.Podbieg nerwowym krokiem na spotkanie Dyzmy i zasepleni: -Przyjecha pan!Ciesz si bardzo.Przywiz pan teczk? -Dzie dobry.Przywiozem. -Panie Nikodemie,doprawdy nie rozumiem,coto wszystko znaczy? -Niby co? -No z t audiencj u ministra!Czerpak powiedzia mi,e odoona.Minister wcale nie wyjeda.Panie Nikodemie,on wcale nie mia zamiaru wyjecha.Co to ma znaczy? -Chodmy do mego mieszkania -odpar czerwienic si Dyzma -tam panu wytumacz. -Doprawdy,doprawdy nie rozumiem -seplenibez przerwy,drepczc za Nikodemem. -Niech Ignacy idzie sobie na miasto -rzek Dyzma do sucego.Gdy Ignacy wyszed, zwrci si do Kunicklego: -Panie Kunicki...hm...Ot paska ona postanowia wzi rozwd. -Co takiego?!-poderwa si Kunicki. -To,co pan syszy.Rozwodzi si i wychodzi za mnie,Kunicki obrzuci Dyzm zym wzrokiem. -Ach,tak...Moe przyjechaa z panem? -Nie,zostaa w Koborowie.Stary gryz wargi. -Kiedy moja ona powzia to postanowienie?Przecie to niemoliwe!Nic mi nie wspominaa!Moe to chwilowy kaprys?Kaprys pod wpywem paskiej intrygi... -Jakiej tam intrygi...Po prostu zakochaa siwe mnie i ma do starego dziada.. -Ale ten stary dziad -zasycza Kunicki -ma miliony. -Guzik ma,nie miliony.Miliony i Koborowo s wasnoci Niny. -Na papierze,tylko na papierze,szanowny panie!Nie ma na co akomi si. -Albo i jest na co -filozoficznie odpar Dyzma. -Niestety,przykro mi bardzo -zjadliwie rozemia si Kunicki -ale mam weksle ony, ktre opiewaj na tak sum,e z nawizk pokrywaj ca warto majtku.Nikodem wpakowa rce w kieszenie spodnii wyd wargi. -Co do weksli,panie Kunicki,to weksle rzeczywicie byy.Byy,ale spony. Kunicki zblad miertelnie.Trzsc si caym ciaem i z trudnoci apic oddech,zajcza: -Co?Co?...Jak to? -Tak to. -Skrade?!Skrade mi weksle?!Klucz,prosz zaraz odda klucz od kasy. -Klucza nie oddam. -Ale to rabunek!Zodziej,bandyta!Ja ciebie do kryminau wsadz. -Stul mord,stary grandziarzu!-rykn Dyzma. -Rabunek!Dawaj klucz! -Nie dam,bo klucz nie twj,rozumiesz,prajdocho!Nie twj,tylko Niny.Jej majtek,jej kasa i jej klucz. -O nie!otrze,nie myl,e stary Kunicki pozwoli si wystrychn na dudka.Jest jeszcze sprawiedliwo w Polsce,s sdy!Swiadkowie,ktrzy widzieli,e ci klucz dawaem.Z wolna,bratku!Nina te bdzie musiaa pod przysig zezna,e podpisaa mi weksle. -Nie bj si.To ju moja sprawa. -S jeszcze sdy!-pieni si Kunicki.W przedpokoju rozleg si dzwonek. -Bydl,on sdem straszy,tfu!-splun Dyzmana podog i poszed otworzy drzwi. -ajdak!ajdak!-Kunicki biega po pokoju jaklis w klatce.-Zaraz musz i do prokuratora,do policji... Lecz i nie potrzebowa:drzwi otworzyy si i do pokoju wszed przodownik i dwaj wywiadowcy po cywilnemu. -Czy pan nazywa si Kunicki Leon,vel Kunik Leon?-zapyta szorstkim gosem przodownik. -Tak,Kunicki. -Jest pan aresztowany.Prosz naoy paltoi i z nami. -Ja?Aresztowany?Ale za co?To chyba pomyka. -Nie ma adnej pomyki.Oto rozkaz aresztowania. -Ale za co? -To nie moja rzecz -wzruszy ramionami policjant.-W Urzdzi e ledczym powiedz panu.No,jazda!Ma pan bro? -Nie. -Obszuka go! Wywiadowcy obmacali mu kieszenie.Broni niebyo. -No,jazda!Moje uszanowanie panu prezesowi.Przepraszam,e zakcilimy spokj,ale taki miaem rozkaz. -Jak rozkaz,to rozkaz -powiedzia Dyzma.-Do widzenia.Kunicki odwrci si i chcia co jeszcze powiedzie,lecz popchnity przez wywiadowc,zatoczy si i od razu znalaz si za drzwiami. Nikodem dugo sta w pustym przedpokoju.Wreszcie przygadzi przed lustrem wosy i wszed do jadalni.Na stole przygotowane byo niadanie,o ktrym dotychczas nie pomyla. Teraz poczu ostry gd.Kawa bya ju zimna i cukier niechcia w niej rozpuci si.Wyj z kredensu karafk z wdk,na talerz naoy duo szynki,kiebasy,cielciny i zabra si do jedzenia. -A widocznie byo mi pisane zosta wielkim panem -odezwa si gono przy trzecim kieliszku.-Paskie zdrowie,panie prezesie!W szyby siek drobny,ostry deszcz,za oknami byo szaro. Rozdzia pitnasty Dyzma nie lubi generaa Jarzynowskiego z powodu jego drwicej miny,oziboci i gwnie dlatego,e najbliszym przyjacielem generaa by Terkowski.Tote pomimo kilkakrotnych zaprosili wykrca si od bywania u pastwa Jarzynowskich.Tego jednak dnia musia wreszcie pojecha do nich na wieczr,gdy genera owiadczy wrcz,e nieobecnopana prezesa bdzie uwaa za obraz osobist .Zreszt Dyzma wiedzia,e Terkowski siedzi w egiestowie i e zatem nie spotka go na pewno. Do unikania Terkowskiego waciwie nie mia istotnych powodw.Osobicie nie czu do antypatii,jednake powszechna fama gosia,i s zacitymi wrogami,a gosia tak uporczywie,e Nikodem sam w kocu wto uwierzy,a do mia sprytu,by spostrzec wyran rezerw Terkowskiego iusprawiedliwion zreszt niech jego do siebie.Na szczcie Dyzma zbyt mocn miapozycj,by potrzebowa liczy si z tym faktem.Wola jednak nie styka si z Terkowskim i z tego wzgldu,e z napomknie pa ptniczek domyla si,i gruby szef gabinetu premiera ma jaki zwizek z wtajemniczonymi , ktrych po prostu si obawia. Jarzynowscy mieszkali na Wilczej i Dyzma wybra si pieszo.Przyjcie musiao by wiksze,gdy przed bram stao kilkanaciesamochodw.Przedpokj literalnie zapchany by paltami,za z ssiednich pokojw bucha gwar miechw i rozmw. Generaostwo powitali go z atencj i wprowadzili do salonu wanie w chwili,gdyzalega cisza i jaka dama kwadratowej tuszy,z obnaonymi rkoma,przypominajcymi dwie wiartki cielciny,zasiadaa do fortepianu.Z koniecznoci zatrzyma si przy drzwiach imilczcymi skinieniami gowy odpowiada naukony znajomych,pocztkowo nie orientujc si,komu si kania. Pierwsz osob,ktr pozna w toku czarnych frakw,by Terkowski. -Szlag by go trafi!-mrukn do siebie,podczas gdy fortepian rozbrzmia jakimi mocnymi akordami. Postanowi tak manewrowa,by nie spotkasi z Terkowskim,co przy tej liczbie goci byo do zrobienia,tym bardziej e i Terkowski nie bdzie szuka zetknicia si z Dyzm. Jakie jednak byo zdumienie panaNikodema,gdy po paru chwilach ujrza grubasa zmierzajcego wprost ku niemu.Terkowski ucisn mu rk i lekko wziwszy pod rami, powiedzia szeptem: -Chodmy na papierosa. Wszystkie oczy zwrciy si na nich,gdy opuszczali salon,niknc za kotar gabinetu generaa. Tam Terkowski wydoby z kieszeni ogromnzot papieronic i czstujc Nikodema zacz kordialnie: -Sto lat nie widziaem szanownego pana prezesa...Dyzma milcza,zaskoczony i peennieufnoci. -Jake zdrowie?-cign grubas.-Ja bo po szeciu tygodniach odpoczynku wietnie si czuj.Nie uwierzy pan prezes,ale ubyo mi siedem kilo.Nieza porcja,co? -Niczego sobie -odpar Dyzma. -Nie ma to,prezesie,jak odpoczynek.Zmiana rodowiska,o!Nowi ludzie,nowe sprawy, nowy tryb ycia,nowe rodowisko... -Pan by w egiestowie?-zapyta Nikodem,eby co powiedzie. -Tak.Odwieyem si tam gruntownie. Z salonu bucza fortepian,z ssiedniego pokoju dolatyway urywane sowa licytacji brydowej.Terkowski mwi swoim guchymcikim gosem,wydobywajcym si gdzie spod olbrzymiego biaego plastra gorsu.Jego mae rybie oczy pyway w tustych powiekach, a grube krtkie palce zdaway si pieci wielk bursztynow cygarniczk. -Czego ta cholera chce ode mnie -ama sobie gow Dyzma. -A wie pan prezes -nie zmieniajc tonu cign Terkowski -e miaem przyjemnopozna paskiego starego znajomego,bardzo miy czowiek,rejent Winder. Umilk nagle,a jego oczy badawczo zatrzymay si na twarzy Nikodema. Ten naprawd nic dosysza i zapyta: -Co pan mwi? -Spotkaem paskiego starego znajomego.Nikodem zacisn szczki. -Kog to? -Pana Windera.Bardzo miy czowiek. -Jak?Windera?...Nie przypominam sobie.Casi woli zapanowa nad wraeniem i zmusi siebie,by spojrze Terkowskiemu wprost w oczy. -Jak to?Nie przypomina sobie pan prezes rejenta Windera?... -Rejenta?...Nie.Nie znam.Terkowski rozemia si z wyran ironi. -A on dobrze pana prezesa pamita.Jechalimy w jednym przedziale i ten miy staruszek wiele mi o panu opowiedzia i o yskowie... Dyzmie zakrcio si w gowie.Wic koniec?Katastrofa?Zdemaskowano go?A do blu zacisn w kieszeniach pici .Przez myl przebiego mu,by po prostu rzuci sina Terkowskiego,chwyci go za szyj,za tust,przelewajc si fadami przez konierzyk szyj i dusi,a ta oblena twarz zsinieje.Skurczy si w sobie.Wszystkie minie nabrzmiay mu tak,e a uczu ich drenie. -Przepraszam najmocniej -zabrzmia nagle tu przy mm gos jakiej pani,ktra w przejciu go potrcia.To go otrzewio w jednej chwili. -O jakim yskowie?Co pan opowiadasz?-Wzruszy ramionami.-Wszystkoto jaka bujda.adnego Windera me znam. Terkowski podnis brwi i strzepn flegmatycznie popi z papierosa. -Ach,naturalnie -odpar spokojnie -moe to jaka pomyka. -Pewno,e pomyka -uspokaja si Nikodem.-Ma si rozumie.Tym bardziej si ciesz,ewkrtce bdziemy mogli j wyjani.W przyszym tygodniu przyjedzie do Warszawy rejent Winder.Zaprosiem go,bo to bardzo, bardzo miy czowiek.Widocznie mwi o kim,kto ma zaszczyt nosi paskie nazwisko,a moe o jakim paskim krewnym...He,he,he! Dyzma nie mia czasu odpowiedzie.Koncert w salonie skoczy si i wrd oguszajcych oklaskw do gabinetu weszokilkanacie osb,otaczajc ich zwartym koem. Reszt wieczoru spdzi Nikodem jak na rozarzonych wglach,wreszcie okoo pnocy wymkn si cichaczem. Siek ostry drobny deszcz.Nie zapinajc palta,Dyzma szed wolno do domu.Tutaj,nic rozbierajc si,rzuci si na kanap. Sprawa bya jasna. Jest teraz w rkach Terkowskiego.A Terkowski nie daruje.Mciwa jucha.I sprawa z nim to nie z takim Boczkiem... Wzdrygn si. Wsta,pozapala wszystkie wiata,zdj palto,kapelusz,frak i zacz chodzi po pokoju. Pod czaszk myli krciy si jak koowrotek,a czoo pokryo si potem. -Bo jeeliby teraz sprztn Windera...Daoby si moe zrobi...To i co z tego?... Terkowski raz wpadszy na lad yskowa ju nie da si zbi z tropu.A jak Windera nie stanie,no!To od razu bdzie wiedzia,czyja rka...Nie tylko wylej.Jeszcze do kryminau wsadz... Prosi?...O,nie,to by si na mc nie zdao. Zbyt dobrze wiedzia,co to jest Terkowski. Huczao mu w gowie.Ca noc spdzi bezsennie.Czu si teraz przeraliwie samotny i bezsilny.Przecie nawet Krzepickiemu nie mg si zwierzy...Co robi...co robi... niadania nie jad i kaza Ignacemu zadzwoni do banku,e czuj e si niezdrw i nie przyjdzie.Jednake ju w p godziny potem skombinowa,e jego nieobecno moe doj do wiadomoci Terkowskiego.Opanowaa go zo.Zwymyla bez powodu Ignacego i poszed do banku.Tu ostentacyjnie zlustrowa wszystkie biura,zajrza do Wandryszewskiego i zrobi mu awantur o spnienie bilansu,chocia sam poprzedniegodnia zaakceptowa trzy dni zwoki.Krzepickiemu burkn dzie dobry i zamkn si na klucz w gabinecie. Rozwaa dugo,czy te Terkowski mwi ju komu o swych informacjach i podejrzeniach,doszed wszake do przekonania,e tak sprytny czowiek nie zechciaby si dzieli z kimkolwiek posiadan przewag.Jak jej uyje?Dyzma nie udzi si,e Terkowski zechce ze skandalem wywali i jego,,i Jaszuskiego,i Pilchena... Byo zatem jedyne wyjcie:poda si zaraz m ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP cY NcH c(#<0 c>] do dymisji,zebra forsy,co si da,nie zapomnie o kasie koborowskiej,wzi paszport zagraniczny i wyjecha jeszcze przed przyjazdem rejenta Windera do Warszawy.Oczywicie na maestwo z Nin krzyyk. Kunickiego trzeba wypuci i pogodzi si z nim jako...eby nie skary... -Cholera!... Odezwa si telefon.Krzepicki meldowa,e przysza hrabina Koniecpolska i jeszcze jedna pani.Koniecznie chc si widzie. -Powiedz pan,e jestem chory. -Mwiem -tumaczy si Krzepicki -powiadaj,eby zameldowa pomimo to,bo pan prezes na pewno przyjmie. Ponury jak noc pooy suchawk i otworzy drzwi. -Prosz -odezwa si szorstko. Z pani Koniecpolsk bya ta demoniczna panna Stella.To wprawio Dyzm w jeszcze gorszy humor. Zaczy go troskliwie wypytywa o zdrowiei doradza rnych lekarzy. W kocu wyraziy przekonanie,e ta niedyspozycja nie przeszkodzi Mistrzowi w odbyciu w terminie misterium Loy.Termin wanie przypada jutro,na nieszczcie m pani Koniecpolskiej siedzi w majtku i misterium mona urzdzi tylko w mieszkaniu Wielkiego Trzynastego.To ju do reszty zirytowao Dyzm. -Niech mi panie dadz wity spokj.Nie mam teraz gowy do tego. -Wyzdrowieje Mistrz do jutra -zawyrokowaa apodyktycznie panna Stella -a obowizek Gwiazdy Trzypromiennej musi by dokonany. -Co tam wyzdrowiej,nie wyzdrowiej -szarpn si Dyzma.-Zdrw jestem,ale gowy nie mam do tego.Mam waniejsze sprawy na karku. Zalego milczenie.Nikodem podpar pici brod i odwrci twarz do okna. -Panie Miszcz -odezwaa si cicho pani Koniecpolska -pan mie jakie przykroszcz?Nikodem zamia si ironicznie. -Przykro,przykro...cha,cha,przykro-.-.-.-Taki gagan znajdzie si,co czowiekowi na eb wazi... -O,chyba pan,Mistrzu,kademu potrafi da rad -z przekonaniem powiedziaa panna Stale. Nikodem spojrza na ni uwanie. -Nie kademu.Jak kto pod ziemi ryje,jak winia,oczernia,e jak pies...Chce czowieka z botem zmiesza,wygry...Oczy panny Stelli zwziy si. -Kt to taki? Dyzma machn rk i milcza. -Powiedz,Mistrzu,kto jest przeciw tobie? -Co mam gada... -Potrzeba powiedzie -dwicznym gosikiem zawoaa pani Koniecpolska -potrzeba. Moem cosz wimili,jakiego sposoba. -Zakon Gwiazdy Trzypromiennej jest potny -powanie dodaa panna Stella. Nikodem wcign szyj w podniesione ramiona i nieoczekiwanie dla samego siebie powiedzia: -Terkowski. Na twarzach obu pa odbio si zdumienie.Dyzma zakl w duchu:po co tym babom powiedzia?Idiota. Panna Stella wstaa i uroczycie zbliya si do Dyzmy. -Mistrzu!Masz prawo rozkazywa.Czy ten czowiek musi zgin? Dyzma przestraszy si.Zwariowaa baba. -Mistrzu!-cigna panna Stella.-Czy ma by usunity raz na zawsze,czy tylko na pewienczas?Rozkazuj. Nikodem rozemia si.Wydao mu si czym dziecinnie gupim,e ta przysadkowata mapa,z tym caym powanym,jak na kazaniu gosem,pyta si,co zrobi z takim potentatem jak Terkowski.W teje jednak chwili przyszo mu na myl,e zaledwie kilka dni go dzieli od przyjazdu Windera.A wwczas szlus.Skoczone wszystko.Jak si Terkowski zwcha z Winderem...Chyba eby Terkowskiego wwczas w Warszawie me byo. -Niech pani wyprawi Terkowskiego do Afryki na drzewo czy do innej cikiej cholery!- rzuci z gorzkim szyderstwem. -Kiedy?-twardo zapytaa panna Stella. -A choby i dzi,cha,cha,cha...Z pani to wesoa kobita!No,ale nie zawracajmy sobie gowy bajkami.Wic co z tym misterium? Panie kategorycznie zaday dotrzymania terminu.Wobec strachu przed jakim bliej nie okrelonym nieszczciem,jakim miao grozi niewypenienie obrzdw,Dyzma skapitulowa i zgodzi si drugie zebranie Loy Gwiazdy Trzypromiennej urzdzi u siebie. Wieczorem dla zalania robaka pojecha zWared do Oazy ,a wrciwszy do domu zasn snem kamiennym. Od rana zaczo si od tego,e panna Stellaz pani Lal Koniecpolska przewrciy do gry nogami cae mieszkanie,ktre Nikodemmusia im odda na up.Poczciwy Ignacy otrzyma trzydniowy urlop,gdy Dyzma pragn jak najcilej zakonspirowa misterium .Z tego powodu caa cika robota,jak przesuwanie mebli,rozkadanie dywanw itp.,spada na niego samego. Po czci by z tego zadowolony,gdy mniejmia czasu do mylenie o Terkowskim i o grobie przyjazdu Windera.Panie nie wspominay o Terkowskim.Widocznie zapomniay.- To i lepiej -myla -wczoraj nie potrzebnie wysypaem si przed nimi.Z furi przesuwa meble i dwiga dywany. Tote wieczorem by ju tak zmachany,e chtnie zamknby si w swojej sypialni na cztery spusty.Niestety,sypialnia zostaa wybrana,jak i trzy inne pokoje z azienk,na garderob dla ptniczek. O jedenastej powstaa straszna awantura,okazao si bowiem,e jedna z pa przyby nie moe,gdy w ostatniej chwili powrci jej m.Poniewa za przepisy stanowczo wymagay obecnoci dwunastu ptniczek,wszystkie panie byy zrozpaczone. Nikodem natychmiast zaproponowa odoenie misterium na dalszy tydzie,lecz panna Stella z oburzeniem owiadczya,e byoby to ju pogwaceniem kanonw i e nigdy nie pjdzie drog najsabszego oporu.Trzeba jako temu zaradzi.Z niespodziewanym sukursem przysza jedna z pa,baronowa Wehlbergowa.Zna jedn dziewczyn,ktr bez obawy o zdrad mona po prostu wynaj na t noc.Jest to mia i moda dziewczyna,girl w jednym z kabaretw.Baronowa zna j dobrze,gdy przed zampjciem sama piewaa w tymkabarecie i wie,e owej maej Wadzi mona powierzy niejedn tajemnic. Nie byo innego wyjcia,zgodzono si wic na ma Wadzi,ktr te natychmiast wytelefonowano.Pocztkowo odmwia ze wzgldu na zy humor swego przyjaciela,z ktrym umwia si na dansing,jednake daa si przekona przy pomocy wymownego argumentu pod postaci stuzotwki. Dziki temu misterium mogo si rozpocz punktualnie o pnocy z zachowaniem caego rytuau. O pierwszej,podczas wywoywania szatana,by may incydent z Wadzi.Ju pprzytomna,rozpakaa si i krzyczaa,e chce wyj.Ledwie zdoano jprzekona.Po wypiciu wina z peyotlem uspokoia si zupenie. O drugiej salon prezesa Nikodema Dyzmy niczym nie przypomina ju salonu jakiegokolwiek,a zwaszcza salonu ktregokolwiek z prezesw. Podobny by raczej troch do wdzarni,nieco do ani rzymskiej i najwicej do domu,o ktrym nikt nie mgby powiedzie,e jest za bardzo prywatny. Pny wit grudniowy zaglda ju przez szpary zason okiennych,gdy towarzystwo rozeszo si do swoich pokojw.Na placu pozosta jedynie Wielki Trzynasty.Siedzia oparty o cian i chrapa tak,e a szyby si trzsy. Byo dobrze po poudniu,gdy obudzi si.Bypiekielnie wyczerpany,w gowie hucza mu myn. Ubra si i zajrza do swojej sypialni.Panie ptniczki zaczy budzi si.W azience bytok.Jedna po drugiej egnaa si z Nikodemem i wychodziy,ledwie trzymajc si na nogach. Wreszcie zosta sam.Pootwiera okna i ociaymi ruchami zabra si do przyprowadzenia mieszkania do jakiego takiego porzdku. Wanie przesuwa pianino,gdy w przedpokoju rozleg si dzwonek.PrzyszedKrzepicki. -Oho,panie Nikodemie!-zawoa ze miechem.-Musiaa by grubsza bibka. Od czasu aresztowania Kunickiego zayo z pryncypaem tak wzrosa,e nie tytuowa go ju panem prezesem. -Niech ich cholera wemie -zakl ponuro Dyzma. -Ale pan wyglda -podziwia Krzepicki -nie wiedziaem,e pan lubi takie zabawki. -Diaba tam lubi! -Ach,wic to przez umartwienie? -Niech pana szlag trafi -zirytowa si Dyzma -pomgby pan lepiej. -Ale po co pan to sam robi?Gdzie Ignacy? Dyzma sapa i nic nie odpowiedzia.Wreszcie zakl i rzuci si na kanap. Krzepicki zapali papierosa. -Wracam od Reicha. -No? -Kunik wreszcie zmik.Noc w ciemnej i nieopalonej celi pomoga.da tylko widzenia si z on i upiera si przy tym.Ustpi dopiero wwczas,gdy Reich przeczyta mu ipokaza ten list od pani Niny,ktry ostatniopan otrzyma.Zgadza si na sto tysicy,ale pod warunkiem wydania mu kompromitujcych dokumentw. -No i co? -Oczywicie Reich jest za mdry,eby na to poszed.Jedno mu obieca,e dokumenty zatrzyma u siebie,nie w aktach Urzdu ledczego. -Zgodzi si w kocu? -Powiedzia,e prosi o jeszcze jeden dzie namysu.Niech si pan nie obawia.Musi zgodzi si. Wsta,strzepn popi i doda: -A swoj drog powinien pan donie pani Ninie,e jej m zostanie zwolniony i z wasnej woli jedzie za granic...Hm...Moe pan nawet napisa,ze zabiera poow swego majtku w gotwce i w papierach wartociowych.To uspokoi jej,e tak powiem,ciekawo. -Tak -zauway po namyle Dyzma -troch pucu nie zaszkodzi.Tylko ja myl,e lepiej nie pisa.Taki list moe komu wpa w rcealbo co... Nagle Nikodem przypomnia Terkowskiego iwzdrygn si.Nie,nie...Postanowi za wszelk cen o tym nie myle.Ot bdzie,co bdzie.Byle nie myle o tym...Byle nie teraz.Koborowo...Jecha...Wszystkie czonki odmawiay mu posuszestwa.Skrzywi si i odpowiedzia: -Aby nie dzi. Istotnie Dyzma by doszcztnie wyczerpany.Cay dzie przelea bezczynnie na kanapie. Nie podnosi si nawet do telefonu,ktry dzwoni kilkakrotnie. Myli jego koncentroway si na tym,jak w bezpieczny sposb wycofa si z Loy Gwiazdy Trzy promiennej.Druga z tych nocnych orgii,ktre go przeraay i doprowadzay do miertelnego zmczenia,zdecydowanie wpyna na jego ustosunkowanie si do zaszczytnej roli Wielkiego Trzynastego. Rozumujc zreszt logicznie,doszed do przekonania,e i tak dziki Loy nawiza bardzo bliskie znajomoci z paniami z najwyszego towarzystwa,e otwarte s dla niego ich domy i gdyby udao mu si teraz jako z Zakonu wykrci,w niczym byto nie zmniejszyo zdobytych stosunkw. Ale jak wykrci si?Najprociej byoby poradzi si Krzepickiego,ktry na wszystko ma gotowe sposoby.Jednake nie mg tego zrobi.W pamici zbyt mocno tkwia groba mierci za zdrad tajemnic Loy. Po dugich rozmylaniach wpad na pomys:Czy nie najlepiej powiedzie tym zwariowanym babom,e dzisiejszej nocy diabe zabroni mi by tym caym trzynastym?... Nie podobam mu si wicej i zapowiedzia,e wicej nie zjawi si,jeeli bd ja... Postanowi zaraz nazajutrz pjdo hrabiny Koniecpolskiej i tak spraw postawi. Niech sobie zamczaj kogo innego.Rozemia si.Przyszed mu na myl Wareda. Wpakuj Wared!Powiem,e diabe gwatemchcia Waredy.Ignacy poda kolacj i przynis wieczorne dzienniki.Dyzma odsun je niechtnie i zabra si do jedzenia,gdy zadzwoni telefon.TelefonowaWareda.Po krtkich powitaniach zapyta: -No,czytae? -Niby co?-bkn Dyzma. -Jak to co?Greka udajesz?Nie wiesz niby? -Ale gadaje! -No o wyjedzie Terkowskiego.Dyzma zachwia si na nogach. -e...e...co? -No,e dzi wieczr wyjeda do Pekinu jako pose na now placwk.Nie czytae wieczornej prasy? Mwi co jeszcze,ale Nikodem nie sysza.Rzuci suchawk na wideki i pobieg do jadalni. Szybko rozoy dzienniki. Istotnie wszystkie donosiy,e w zwizku znowym ukonstytuowaniem si wadzy w Chinach dotychczasowy szef gabinetu premiera,podsekretarz stanu Jan Terkowski,zosta mianowany posem i ministrem penomocnym przy rzdzie chiskim i dzi odjeda do Pekinu. Dyzma podnis oczy znad gazety.Serce walio mu w piersi,jak bben. Zerwa si z miejsca i zacz krzycze: -Ura!Ura!Ura!... Przybieg zdumiony Ignacy i zatrzyma si w progu. -Czy pan prezes woa? -Ignacy!Dawaj wdki!Musimy ten interes obla!Sucy wydoby karafk i kieliszki i nala jeden. -Nalewaj drugi!-krzykn Dyzma -no,na pohybel sukinsynom!Wypili.Jeden,drugi, trzeci,czwarty...Nikodem usiad. -Wiesz co,Ignacy? -Sucham pana prezesa. -Uwaaj:kto mnie w drog wazi,mnie,Nikodemowi Dyzmie,tego zawszediabli wezm. Rozumiesz? Wychyli kieliszek i mimo woli spojrza w czarn czelu drzwi do gabinetu:z ciemnoci patrzyy na fosforyzujce okrge oczy. Splun i przeegna si. -Pijmy,Ignacy! Byo grubo po pnocy,gdy kadc si do ka powiedzia sucemu. -Uwaasz,Ignacy,baby to mog wiat do gry nogami przewrci,bo trzymaj z diabami... -I pewno -potwierdzi Ignacy. Rozdzia szesnasty We wtorek Nikodem wraz z Krzepickim byli u mecenasa Licuskicgo,specjalisty od spraw rozwodowych,a w rod po raz ostatni u nadkomisarza Reicha,na rce ktrego zoyli sto tysicy zotych. We czwartek za z Dworca Gwnego odchodziy dwa pocigi w dwch przeciwnych kierunkach.W jednym siedzia skulony,stary,trzscy si na caym ciele czowieczek.W drugim prezes PastwowegoBanku Zboowego,wesoo egnajcy si z gronem przyjaci odprowadzajcych go yczeniami i powinszowaniami. I staruszek nie by samotny.W drugim roguprzedziau siedzia krpy mczyzna o czerwonej twarzy,z praw rk ukryt w kieszeni palta charakteryst ycznym ruchem,ktry w danym wypadku by raczejwynikiem profesjonalnego naogu,nie za potrzeby. Pocig Warszawa -Berlin odszed pierwszy.W niespena dziesi minut po nimruszy drugi na Biaystok -Grodno. Ze stopni wagonu zeskoczy ostatni Krzepicki,ktry w urywanych zdaniach skada szefowi popieszn relacj z rozmowy,jak przeprowadzi z Kunickim przed jego odjazdem w Urzdzie ledczym.Ze sprawozdania tego wynikao,eKunicki nie robi adnych trudnoci,e jest zupenie zrezygnowany i zamany,e udzieli informacji i wyjanie, dotyczcych interesw Koborowa nowemu administratorowi,ktrym z woli narzeczonego i plenipotenta wacicielki zostaje Krzepicki. Dyzma by zupenie zadowolony. Rozlokowawszy si w pustym przedziale,zacz rozmyla o swojej nowej roli. Niewtpliwie trzeba teraz zrzecsi prezesury banku.Bo i co mu po tym caym banku? Kolosalne dochody Koborowa,wygodne i spokojne ycie,brak koniecznoci trzymania uwagi w nieustannym napiciu,by nie paln czego nieodpowiedniego -wszystko to przemawiaoza porzuceniem banku. Oczywicie zdawa sobie spraw,e sam niepodoaby administrowaniu Koborowem. Na szczcie mia pod rk Krzepickiego,ktrypotrafi wszystko.Dyzma nie mia najmniejszej wtpliwoci,e w sprawach pieninych zbytnio ufa sekretarzowi nie naley. Pociesza si jednak myl,e Krzepicki nie zechce naraa si na strat tak korzystnego stanowiska. Za oknami wagonu rozcigaa si rozlega rwnina pokryta grubym niegiem. Przypomnia mu si Terkowski.Zacisn szczki.Teraz ju dobrze zdawa sobie spraw z faktu,e uwolnienie si od Terkowskiego zawdzicza paniom z Loy.Jakimi drogami dziaay,jakie wpywy byy na ich usugi -nie wiedzia i wiedzie nie chcia.Ba si ich.Ba si teraz bardziejni wwczas,gdy dra przed zayoci tych bab z duchami.ywi s niebezpieczniejsi. Tote nie zaniecha postanowienia:jak najprdzej wyj z Loy.Oczywicie utrzymywa nadal moliwie bliskie stosunki z tymi paniami,ale raczej wepchn na swoje miejsce Wared. mia si w duchu,przypominajc sobie skupione miny pani Koniec-polskiej i panny Stelli,gdy im ponuro zakomunikowa wol szatana .Ju pukownik bdzie si mia z pyszna. Pocig zanurzy si w korytarzu lenym. Zblia si ju wieczr,mglisty wieczr zimowy,gdy zaomotay pod koami zwrotnice Koborowa. Na peronie sta jaki urzdnik kolejowy i Nina.Dojrzaa Nikodema w oknie i jej twarzrozjania si umiechem. Na powitanie wycigna do rce,wskutekczego musia postawi walizk na niegu. -Nareszcie,nareszcie... Przeszli przez pusty budynek stacyjny i wsiedli do auta.Motor rozbudzi si na warkot starteru,koa polizny si na niegu i samochd ruszy. -Powiedz,powiedz...czy on...czy on...od razu si zgodzi?W gosie jej drga niepokj. Dyzma rozemia si. -Musia. -Jak to musia?-przestraszya si. -Nineczko -odpar krtko -sama mwia,e mio wszystko zwycia. Gdy mijali tartaki,rozbysy wanie latarnie.Kilku ludzi,stojcych przy drodze,zdjo czapki. -No i co...co on teraz bdzie robi? -A co to nas obchodzi -wzruszy ramionami Nikodem.-Zabra wszystko,co byo w bankach.Byo prawie tyle,co warte Koborowo.Z godu nie umrze. yjcie:poda si zaraz m ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP2 c % c c& c33:#-Wyjecha za granic? -Tak. -A nie wrci? -Mowy nie ma.Ju ja ci rcz.Zamylia si.-Powiedziae,Niko,e musia si zgodzi.Czy...czy byy jakie powody natury... -Nie masz wikszego zmartwienia,Nineczko?Rzecz zaatwiona i koniec.Co ci to teraz obchodzi? -Jednak on by moim mem... -A ja ci mwi,e nawet nie by.Zdziwia si. -Jak to nie by? Zacz jej wyjania,jak umia,zawi procedur uniewaniania maestw i powtarza argumentacj adwokata. -Za dwa miesice,jak dobrze pjdzie,bdziesz znowu pann Ponimirsk,a za trzy,jeeli masz jeszcze na to ch,zostaniesz moj on. Milczaa. Zaniepokoio to Dyzm.A moe teraz rozmyli si?...Moe,poczuwszy wolno,niezechce wiza si z nim. -Czemu milczysz,kochana Nineczko?-zapytanajsodziej,jak potrafi. -Ach,nic,nic -ockna si -mylaam o tej historii.Ale nic trzeba o tym myle, prawda?...Mino...przeszo...Widocznie tak si sta musiao... Przytulia si do niego. -ycie takie jest -powiedzia z przekonaniem. -Boj si ycia.ycie jest grone. -Ja si go tam nie boj. -O,wiem,bo ty jeste silny,strasznie silny.Wszystkie okna paacu koborowskiego jarzyy si wiatem.Nina wyjania,e ostatnio co wieczr kazaa robi tak iluminacj,gdy baa si ciemnoci. W hallu zebraa si caa suba. Wprawdzie nie wiedzieli nic konkretnego,lecz z urywkowych spostrzee szofera,ktry bez pana powrci z Warszawy,wycigali pewne wnioski,obecnie potwierdzone niebywaym wypadkiem wyjazdu pani na stacj.Czuli,e si co wici.Nina nazwaa to intuicj,a Nikodem -nosem.Na twarzy pokojwki,ktrej kaza przygotowa sobie ko w sypialni Kunickiego,nie dojrza ani cienia zdziwienia. Nina martwia si,e znowu zostanie sama,gdy on pojedzie do Warszawy. -Jed i ty,Nineczko.Zabior ci ze sob. -Ba -umiechna si -gdyby to byo moliwe. -A dlaczego nie?-zdziwi si. -Nie wypada.Jak to?Nie rozumiesz,jaki wywoaoby to skandal? -Phi -wzruszy ramionami -wielkie rzeczy.Przecie my si pobierzemy.Zreszt moesz mieszka w hotelu i bdziemy widywali si codziennie. Klasna w rce. -Mam,mam!Ciocia Przeska!Zamieszkam u cioci Przeskiej! -No widzisz. -Ale nie chciaabym,eby mj pobyt w Warszawie przecign si duej.Nie lubi miasta.Najlepiej czuj si w Koborowie.Prawda,Niku,e my bdziemy mieszkali stale w Koborowie? -Ma si wiedzie.Do mam ju tej Warszawy.Powyej uszu. -Jaki ty dobry.Chod,zagram ci co,co grywaam zawsze,mylc o tobie. Przeszli do maego saloniku.Nina otworzyapianino. -A ty nie grasz?-zapytaa. -Tylko na mandolinie. Rozemiaa si. -Chyba artujesz? -Jak Boga kocham. -To takie komiczne:gra na mandolinie. -Dlaczego? -Nie wiem,ale wydaje mi si,e to musi bystrasznie zabawne.Taki powany prezes, m stanu i raptem mandolina. -auj,e instrument zostawiem w Warszawie.Zagrabym ci te jeden kawaek.Pocaowaa go w same usta,lecz gdy chciaj obj,wywina si ze miechem i zacza gra. -adne?-zapytaa,zamykajc wieko. -Owszem.Nawet bardzo adne.A sowa do tego jakie? -Jak to sowa?-zdziwia si -Aha!Ty mylae,e to z opery?Nie,to jest sonata,wiesz czyja? -Czyja? -Czajkowskiego. -Aha,adny kawaek.A jak si nazywa? -C-moll. -Ce mol?miesznie.Dlaczego nie de mucha?Nina,rozbawiona,zarzucia mu rce na szyj. -Mj pan dzi jest nastrojony artobliwie.E...teraz ju wiem:z t mandolinto te by art.Niedobry!Tak dworowa ze swojej maej Nineczki.Nineczka!Wiesz,e mnie nikt tak nie nazywa?...Ni-ne-cz-ka...Wiesz,e to moe nie jest najadniej,ale mnie si najbardziej podoba,no powiedz... -Nineczka -powiedzia Dyzma i pomyla:-Coona chce,do choroby,od mojej mandoliny? -Tak lubi,najbardziej lubi.Mwisz to tak twardo.Jest wtedy w twoim gosie taka chropowato,sia,nie:rozkaz jakby.Nie wiem dlaczego,ale wydaje mi si,e taki gos musz mie marynarze o krtaniach przesyconych sol i jodem. -Jodem?To marynarze tak czsto pdzluj sobie garda? Rozemiaa si. -Naprawd jeste dzi w doskonaym humorze.Wiesz,ty masz prawdziwy talent mwienia dowcipw.Wygaszasz je zawsze z ta powag,ktra potguje ich si komiczn. Nie masz pojcia,jaka jestem szczliwa,gdy mog by przy tobie.Tak mi zaraz lekko, swobodnie,radonie i tak bezpiecznie.Od wielu,wielu dni twoja maa Nineczka bdzie po raz pierwszy spaa sodko i spokojnie,nie bd przeszkadzay smutne myli... Nikodem zmruy oko. -Ale za to bdzie przeszkadzao co innego. Spsowiaa i przytulia si do mocniej. -Nie,nie -oponowaa bez przekonania.-Nineczka bdzie spaa sodko na grze,a Nik sodko na dole. -Mowy nie ma.Teraz ju mowy nie ma.Szkoda kade nastpne sowo. -Niku!... -Fertig!...Zaatwione,postanowione.Nie ma o czym gada.Jak tylko suba wyniesie si, moja Nineczka zejdzie na d. -Nie zejdzie -przekomarzaa si. -To ja pjd na gr. -I zastan drzwi zamknite na klucz -miaa si,ocierajc policzek o jego usta. -Drzwi?Co mi tam drzwi!Wyami w trymiga.-Och,ty mj najdroszy siaczu!Daj uszko,co ci powiem.Zbliya usta do ucha Nikodema i wyszeptaa: -Nineczka przyjdzie do swego pana. -Tak to rozumiem... Byo ju po jedenastej,gdy rozstali si i Dyzma poszed do sypialni Kunickiego. Po drodze zapali wiato w gabinecie i otworzy pancern kas.Na pkach pitrzyy si stosy banknotw.Wzi jedn paczk i chwia ni w powietrzu,jakby chcc zway jej ciar. -Moje...Wszystko moje.Forsa,kasa,paac,fabryki...Grube miliony. Rozbierajc si,stara si wyobrazi sobie,jak bdzie z tego olbrzymiego majtkukorzysta. Przede wszystkim postanowi zaraz jutro zrobi lustracj majtku i wezwa oficjalistw na rodzaj odprawy.Ukada w myli przemwienie,jakie do nich wygosi,gdy skrzypny drzwi. Przysza Nina. Nikodemowi nie byo sdzone spa tej nocy.O sidmej suba rozpoczynaa sprztanie iNina musiaa zdy przej na gr,zanimlokaje nadejd ze subowego skrzyda.Dyzma zapali papierosa i poprawi poduszki. -Jeeli tak zawsze bdzie -pomyla -dugo nie pocign.Chcia zasn,lecz nie mg. -Trzeba wstawa -mrukn i zadzwoni.Kaza przygotowa kpiel i zrobi zaraz jajecznic z dziesiciu jaj z szynk. -Tylko eby bya tusta! Gdy ju by ubrany i przeszed do jadalni,skonstatowa,e st nie jest nakryty,a jajecznicy nie podano.Zwymyla lokaja od bawanw,a gdy ten zacz tumaczy si,e wyst ygaby,rykn: -Milcz,durniu,nie wystygaby,eby na porzrobi.Moge uwaa,e wychodz z azienki.Ja was hoot,naucz porzdku!Dawaj jajecznic i ka osioda konia...Stj!Nie, ka zaprzc sanki. -Sucham janie pana. Po niadaniu siad na mae eleganckie sanki,zaprzone w par koni w lejc i kaza jecha do papierni.Zaraz w kantorze uderzy go widok urzdnikw pijcych herbat. -Co to,do cholery!-krzykn.-Fabryka czy knajpa?Urzdnicy zerwali si na rwne nogi.-Co to za moda!Czy wam za to paci si,ebycie tu arli?!Wony!Gdzie jest wony? -Jestem,prosz pana prezesa. -Zabra mi zaraz te szklanki,do cikiej cholery!I wicej ni gdy nie podawa.A panowie moecie zry w domu.Zrozumiano? Przeszed przez biuro i otworzy drzwi gabinetu dyrektora.Gabinet by pusty. -Gdzie dyrektor? -Pan dyrektor przychodzi o dziewitej -drcym gosem wyjani jeden z urzdnikw. -Coo?...O dziewitej?Darmozjady,psiakrew! Wszed do fabryki.Praca wrzaa tu w peni.Robotnicy witali Dyzm charakterystycznym skiniciem gowy,w ktrym przejawia si caa nieufno,hardo i obawy,jakie czuje robotnik wobec pracodawcy. Mody inynier przybieg do Dyzmy i przywita go z szacunkiem. -Jak tam -zapyta Nikodem -w porzdku? -Wszystko w porzdku,prosz pana prezesa. -Niech pan powie swemu dyrektorowi,eby przychodzi do fabryki o godzinie sidmej. Zwierzchnik powinien dawa przykad podwadnym. Poda mu rk i wyszed. Myn,tartaki,stajnie,obory,gorzelnia -wszystko to zajo mu czas do poudnia.Przeszed przez Koborowo jak grona burza,pozostawiajc za sob panik.Gdy podjeda do paacu,ujrza w oknie Nin. Umiechnita staa z podniesionymi rkoma i machaa nimi na powitanie. Bya jeszcze w szlafroczku,lecz zbiega dohalki,gdy w ssiednim pokoju lokaj nakrywa st. -Byem w gospodarstwie.Robiem przegld. -l jake? -Za duo prniakw.Ja ich teraz wezm dogalopu. -Kochanie,ja nie chc,eby ty zajmowa si gospodarstwem.Po naszym lubie musiszwzi administratora.Pomyl:to zabiera tyle czasu!Cay dzie byby poza domem,ja niechc zostawa sama.Zrobisz to,Niku? -Ju zrobiem -rozemia si. -Jak to? -Zaangaowaem administratora. -Tak?To znakomicie. -No bo jak mamy jecha do Warszawy na kilka miesicy,to musi kto pilnowa,bo cae Koborowo rozkradliby. -A kogo zaangaowa mj pan? -Niejaki Krzepicki,znasz go,zdaje si? -Jak to?Zyzio?Zyzio Krzepicki,adiutant cioci Przeskiej? -Aha.Ten sam. -Komiczny chopak.Kiedy mi nadskakiwa.Ale on dawniej nie mia najlepszej opinii. -Prawd powiedziawszy,ja nic zego o nim nie syszaem.Od zaoenia banku jest moim sekretarzem. -I jeste z niego zadowolony? -Dlaczego nie?A ty nie chcesz,eby on administrowa? -C znowu!Mj drogi,ja tak dalece nie interesuj si tymi sprawami i tak gruntownie na nich si nic znam. Zaczli schodzi si oficjalici i sucy zameldowa o tym Dyzmie.Gdy Nikodem wszed do obszernej kancelarii,znajdujcejsi tu za gabinetem,kilkunastu panw,rozmawiajcych pgosem,wstao na jego powitanie. Skin im gow i usiad przy biurku nie proszc ich siada.-Zawoaem panw -zacz, bbnic palcami po suknie -eby poda do waszej wiadomoci,e wacicielka Koborowa, pani Nina Kunicka,rozwodzi si z mem i dlatego odebraa od niego plenipotencj. Jedynym jej plenipotentem jestem ja.A ja zapowiadam,e cecka si nie bd.Wiecie pewno z gazet,e Bank Zboowy jest jak lalka,bo ja,ot tak,wszystko trzymam za pysk.Powtarzam, e cecka si nie lubi.Podnieca si wasnymi sowami i mwi coraz goniej: -Powiem krtko:robota to nie zabawa.U mniemusi si tyra,bo za prniactwo forsy dawa me myl!Zrozumiano?!Wylewa bd na zbity eb darmozjadw.A jeeli.Boe bro,kogo zapi na jakiej machlojce,jeeli dowiem si,e kto z was robi na lewo!No!To wsadz do ciupy bez adnego pardonu!U mnie artw nie ma!Zrozumiano? Uderzy pici w st. Zdumieni oficjalici stali w milczeniu. -Przyjedzie tu pan Krzepicki,ktrego wziem na administratora.Macie jego sucha we wszystkim.Ale w dzisiejszych czasach to i rodzonemu bratu nie mona wierzy.Wic umyliem sobie tak:jakby ktry z panw zauway,e szykuje si jakikant,rozumiecie,to jeeli mnie o tym doniesie,dostanie do apy pi tysicy zotych i jeszcze podwyk pensji,ja krzywdy nikomu nie zrobi,bd dla was jakrodzony ojciec,ale nabi si w butelk nie dam. To wszystko.Moecie panowie i do zajcia. Jeden z obecnych,siwy,zgarbiony czowiek,kierownik gorzelni,zrobi kilka krokw naprzd i odezwa si: -Panie prezesie... -No,co tam jeszcze? -Z tego,co pan prezes mwi... -A pan zrozumiae to,co mwiem? -Tak jest,ale... -Wszystko pan zrozumiae? -Wszystko i dlatego wanie... -To nie mamy o czym gada,ja tu zwoaempanw nie na rozmwki.A komu si co nie podoba -wolna droga.Na wiey luft!Nikogo nie trzymam za po.Tylko radz zastanowi si!O posad dzi nie tak atwo.A wiadectwo to ju dam takie,e no!A i stosunki te mam! Ju tam nie radzibym nikomu w Polsce by moim wrogiem!Do widzenia panom! Wyszed,trzasnwszy drzwiami. Przez chwil panowao zupene milczenie. -adna historia -odezwa si jeden z zebranych. --Ale to oburzajce -zawoa kierownik gorzelni -przecie on z nas chce szpiegw zrobi! -I co za ton! -Ja tam pjd do dymisji. -Przecie on nas potraktowa jak sodatw. -A co za jzyk!To skandal!Mwi do nas jakim argonem,jakby uwaa,e inteligentnego jzyka nie zrozumiemy! -Mwi jakby po to,eby nas obrazi! -Jedno tylko mamy wyjcie:gremialnie podasi do dymisji. -Byle tylko solidarnie! Nie wszyscy wszake podzielali ten pogld.Mody,niewiele ponad trzydziestk liczcy agronom,nazwiskiem Taniewski,zaoponowa: -A ja z gry uprzedzam:na mnie,panowie,meliczcie. -Ani na mnie -doda weterynarz.Posypay si pytania pene oburzenia.Taniewski wzruszy ramionami. -O co panom chodzi?Jeeli o form tej odprawy,to ja to uwaam za rzecz bah.Prezes Dyzma jest za wielkim czowiekiem,ma takie zasugi wobec kraju ityle pastwowych spraw na gowie,e jeeli nie robi z nami Wersalu,nie ma czemusi dziwi.Zreszt to nie zebranie towarzyskie,a sprawy... -Sprawy szpiegowskie!Wstyd panu,panie Taniewski,miaem pana za mniej gitkiego wkwestiach etyki -oburza si gwny buchalter. -Przepraszam bardzo,ale on nikogo nie zmusza do szpiegowania. -Tak?A co znacz te nagrody dla denuncjantw? -Kto panu kae zgasza si po nagrod?-zirytowa si Taniewski. -A poza tym,jak widz,e kto kradnie,to mj psi obowizek jest poda to do wiadomoci okradanego.Nie?Moe nie?Nie widz w tym nic zdronego,e pan prezes chce sobie,a raczej nie sobie nawet,tylko swojej mandantce,zapewni gwarancj od naduy.Mdrze robi i tyle!Tylko bawan daje si okrada.C mylicie,gdyby w banku u siebie patrzy przez palce na zodziejstwa,zasynby na cay wiat?Potrafiby tak w kilka miesicy uzdrowi ycie gospodarcze?...A e wymagasumiennej i pilnej pracy,to ma racj czy nie?Co? Przerwa i czeka opozycji.Jednake wszyscy milczeli. -ycie to nie siu bdziu!A my,Polacy,to zaraz po-dra-nio-na ambicja i hopaj siupaj,a pniej jazda na bruk i z caej ambicji skamle pod innymi drzwiami o prac.Ja tam za duo tego widziaem,mnie na to nikt nie nabierze.Zreszt,midzy nami mwic,nie widz tu miejsca na obraz.Co tu gada:on jest znakomity m stanu,geniusz ekonomiczny,a my,za przeproszeniem panw,drobne kiebie,ptaki.Kto ma zielono w gowie,niechsobie wycignie konsekwencje ,a ja nic,tylko zostaj,ale powiadam,e prezes jest morowy go, wie,czego chce,a e w bawen nie obwija,to sta go na to i koniec.Zalega cisza. -Niewtpliwie ma pan racj -odezwa si jeden gos.Przytwierdzi mu drugi,trzeci, dziesity... -No pewnie,e mam -dorzuci Taniewski,biorc futro z wieszaka.Kierownik gorzelni rozoy rce. -Ha,rbcie panowie,jak chcecie.Ja jednak podzikuj za sub.Wszyscy zaczli go namawia,by da spokj,e jako si uoy,e o posad trudno.Staruszek jednak tylko kiwa gow. -Nie,panowie.Wiem,e trudno,ale ja tam nie przyzwyczaiem si do takiego systemu pracy.To nic dla mnie.Wy moe nawet macie suszno,ale ja j estem za stary,myl kategoriami przedwojennymi.Nie potrafi. Rozchodzili si z wolna.Za ostatnim zamkny si drzwi.Na nie malowanych deskach podogi pozostay liczne mokre lady stp,nieg bowiem na dworze by dniatego niezwykle lepki. Rozdzia siedemnasty Dwa najadniejsze pokoje w mieszkaniu paniPrzeskiej zostay oddane do dyspozycji kochanej Ninusi.Wyglday jak dwa wielkie klomby i co wieczora lokaj z pokojwk niemao mieli roboty z wynoszeniem koszwi doniczek do kredensowego,by uratowa janie panienk (taki tytu nakazaa janie pani)przed niechybnym uduszeniem si. Codziennie od poudnia rozpoczynaa si pielgrzymka pa i panw z mondu,pieszcych obejrze yw sensacjsezonu. Trwao to tydzie maymi dawkami i przypiecztowane zostao wielkim balem,wydanym przez pani Przesk,by wszystkim wobec zaprezentowa ukochan siostrzenic. Na bal raczyli nawet przyby ksistwo Roztoccy,ktrzy witajcej ich z wypiekami na twarzy pani Przeskiej owiadczyli,e mio jest im bardzo znale si w rym domu,ktry swoj sympati darzy prezes Nikodem Dyzma. Na og w tych sferach mwiono ju niemal gono o zarczynach Nikodema,ktre oficjalnie ogoszone zostan dopiero po uzyskaniu przez Nin uniewanienia maestwa. Kwesti frapujc wszystkich i nie dajc spa damom,syncym z tego,e zawsze sdoskonale poinformowane,byo pytanie:co si stao z tym Kunickim? Wiedziano tyle tylko,e wyjecha za granicaz m ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP} c c c(j c4P Ri zgodzi si na uniewanienie.Ale dlaczego? No i dlaczego zostawi Ninie cay majtek?.... O tym mogo powiedzie tylko kilka osb,lecz Krzepicki zbywa pytania umiechem,pani Przeska nie naleaa do kobiet,z ktrych cokolwiek mona wbrew ich woli wydusi.Niny pyta nie wypadao,no a prezesa Dyzmy nikt by si nie odway. Pani Koniecpolska,ktra sprbowaa,opierajc si na -jak sdzia -upowaniajcym j do poufaoci niedawnym wspwyznawstwie Trzypromiennej Gwiazdy,skarya si pniej: -Wyobracie sobie,zapyta mnie,czy nie mam wikszego zmartwienia! Bal uda si znakomicie,chocia jego bohaterka nie umiaa ukry zaenowania, wynikajcego z jej obecnej sytuacji i z faktu powrotu do dawnego stanowiska. W Warszawie otoczya j atmosfera zaciekawionej yczliwoci i szacunku,ktry -jak szybko zorientowaa si -zawdziczaawielkiej popularnoci Nikodema. Kady czowiek,zbliajcy si do niej,uwaa za swj wity obowizek przynajmniej kilka zda powiedzie o Dyzmie,uywajc samych superlatyww.Suchaa tego z niesabnc przyjemnoci,lecz i z cieniem jakiego prawie zdziwienia.Wiedziaa przecie od dawna,e Nikodem jest znakomitoci,e jest powanym mem stanu i czowiekiem wielkiej wiedzy i zalet.Tam jednak,w Koborowie,wyda si jej mniejszym.Teraz,gdy ze wszystkich stron syszaa tylko sowa podziwu i zachwytu,gdy przekonaa si,e zbyt nisko oceniaa jego warto,nabraa wobec niegopewnego rodzaju oniemielenia. Tryb ycia Niny uoy si,pomimo swojej atrakcyjnoci,a raczej dziki nieustannej atrakcyjnoci -jednostajnie. Z rana chodzia z ciotk na spacer lub robia zakupy w sklepach.O pierwszej wracaa, zastajc zawsze kogo,kto przyszed j obejrze,pniej by obiad albo w domu,albo u.154 znajomych,czasami na zaproszenie Nikodema w restauracji.O sidmej zjawia si on sam i jechali do teatru czy kina.W pierwszym wypadku Nikodem odprowadza j do domu i egnali si w bramie,natomiast w drugim -kino koczy si znacznie wczeniej ni teatr - wchodzi z ni na gr i razem jedli kolacj. Nikodem wci nalega,by przysza do niego,lecz ona odkadaa to z dnia na dzie.Byli wanie na bardzo spronej farsie i Dyzma postanowi sforsowa jej upr.Gdy samochd zatrzyma si przed domem pani Przeskiej,odprawi auto. -Pjd pieszo.To niedaleko -powiedzia szoferowi. Kiedy Nina chciaa nacisn guzik dzwonka,powstrzyma jej rk. -Nie,Nineczko,teraz pjdziemy do mnie. -O nie,ja id do siebie. -Koniecznie musisz! -Ale to niemoliwe!Co sobie ciocia o mnie pomyli. -Pomyli,co zechce.C co ciebie obchodzi? -Nie,nie -upieraa si. -Na chwil,na p godzinki -prosi -czy ty mnie ju nie kochasz?Przytulia si do megoi szepna: -Wic dobrze,ale nie teraz. -Teraz. -Nie.Jutro.Powiemy,e idziemy do kina. Skrzywi si i chcia jeszcze nalega,lecz Nina zadzwonia i w bramie rozlegy si kroki stra. Szybko pocaowaa go w usta i znikna w bramie. Mrz by do duy i Nikodem nastawi konierz futra.Zrobi kilka krokw w kierunku domu,lecz zaraz zatrzyma si i zawrci ku Kruczej.W Alejach Jerozolimskich by jeszcze do duy ruch,a Nowy wiat ujrza gsto zatoczony. Wstpi do baru,wypi kilka wdek i zjad wielk porcj golonki z grochem.Za bufetemstaa tga dziewczyna w biaym kitlu. -Niczegowata baba -pomyla i nagle przyszo mu na myl,e przecie do jest wyj na ulic i kiwn palcem na tak,ktra mu si podoba. Zapaci,wbrew zwyczajowi nie sprawdzajc rachunku,i wyszed. Wybr istotnie by niemay.Po kilku minutach upatrzy sobie jedn.Nie chcia jej zabiera do domu,wola wyda na hotel.Zaprowadzia go do jakiej brudnej nory na Chmielnej. Byo ju po trzeciej,gdy zacz si ubiera,wyj dwadziecia zotych,pooyna stoliku i,mruknwszy do widzenia ,wyszed na ciemny korytarz.Gdzie na samym kocu palia si arwka. Gruba baba,wacicielka hotelu,wprowadzaa wanie now par,w drugim kocu korytarza otworzyy si drzwi -kto wychodzi. Nikodem z przyzwyczajenia sign po papieronic i skonstatowa jej brak.Szybkozawrci i,nie zamykajc drzwi,wpad do pokoju. Dziewczyna siedziaa na ku w kucki i wyszczerbionym grzebieniem czesaa zmierzwione wosy. -Dawaj porcygar,cholero! -Jaki porcygar? -Jaki?Ju ja ci poka,jaki!Dawaj zaraz,bo itak znajd,a tobie mord rozbij! -Czego wrzeszczysz?Chcesz zbiegowisko zrobi?!Drzwi nie moesz zamkn?! Obejrza si.Istotnie w ciemnym korytarzu kto sta.Gdy odwrci si tak,e na jego twarz pado wiato,usysza cichy okrzyk,a pniej szybkie kroki. Zamkn drzwi,przekrci klucz i schowa do kieszeni.Podszed do ka.Dziewczyna wci flegmatycznie rozczesywaa wosy.Jednym ruchem wyrwa jej grzebiei cisn o podog. -Nooo....Czego si rzucasz,frajerze?!-powiedziaa prawie barytonem. -Oddaj porcygar,syszysz! -Ja nie braam -wzruszya ramionami.Zamachn si i uderzy j w twarz tak silnie,e wywrcia si i gow stukna o cian. -Dawaj!Cholero!-zamachn si znowu.Zakrya twarz okciem.Chwyci jej torebk. Wewntrz byo kilka ubogich drobiazgw,para wymitych banknotw i brudna chustka do nosa.Przygldaa si mu w milczeniu. -Uu...mija! Jednym ruchem wyrwa spod niej poduszkirzuci na podog.Wraz z ni z brzkiem upada papieronica.Podnis j,obejrza i schowa do kieszeni. -Zodziejka -mrukn -cierwo. -Same,frajerze,j tam schowa! -esz!-rykn. Nie odpowiedziaa.Otworzy drzwi i wyszed.Na ulicy z rzadka paliy si latarnie. Doroki ani ladu.Trzeba byo i pieszo.Mrz zwikszy si,nieg pod nogamiskrzypia.Przechodniw byo niewielu.Szedprdko.Gdy skrca w Marszakowsk, obejrza si.Po drugiej stronie w odlegocikilku kamienic rwnie prdko sza jaka dziewczyna. -Druga taka sama -pomyla -nie ma gupich. Szed tak szybko,e tamta musiaa prawie biec,jednake widocznie postanowia nie da za wygran,gdy odwrciwszy si przyNowogrodzkiej,zobaczy j znowu.Przystan,lecz ku jego zdziwieniu i ona wwczas przystana koo jakiej nie owietlonej wystawy sklepowej.Drobna,ubogo ubrana dziewczyna w czarnym kapeluszu. Splun i poszed dalej.Zawrci na ulic Wspln.Po kilku minutach by ju przed swoj bram.Str otworzy i nisko si ukoni. -O ktrej wrci szofer?-zapyta Dyzma,gdy lubi kontrolowa podwadnych.-Tak,prosz wielmonego pana,okoo jedenastej. -A dach na garau naprawili? -A jake,prosz wielmonego pana. Skin mu gow i wszed na schody.Ani Nikodem,ani str nie zauwayli sylwetki dziewczyny,ktra przygldaa si im przez okratowanie bramy.Serce jej bio mocno. Podniosa oczy na fronton gmachu.Na wysokoci pierwszego pitra widnia czarny napis: PASTWOWY BANK ZBOOWY Bank!... I nagle wszystko stao si jasne.Zupenie jasne.Nikodem,jej Nikodem,ktry j porzuci, chocia go tak kochaa,chocia gowci kocha i zapomnie nie moe,Nikodem szykuje wielk robot.Moe podkop,a moe tylko rozprucie kasy...W kadym razie ze strem jest w zmowie.Przecie widziaa,jak go wpuci i rozmawia z nim po cichu. Pastwowy Bank Zboowy. A moe wkrci si tam na wonego?Ale chyba nie,po c by przychodzi w nocy. Serce jej bio mocno. Przesza na drug stron i czekaa. Moe zadzwoni dzwonki alarmowe,moe u wylotu ulicy ukae si policja?O,wwczas dobrze wie,co zrobi naley:zadzwoni i uprzedzi stra...Prawda,Nikodem okama j, zapomnia,nie wrci,ale jeszcze moe wrci...Dobrze mu powodzi si,futro ma...Awtedy jecha bogat maszyn...Gdy mieszka u nich na uckiej,nawet nie nio si jej,e ten Dyzma to taki klawy chop,szemrany,swj...wit ju przenika przez gruby kouch chmur,gdy zdecydowaa si odej.Zimno byo. Gdy dosza na ulic ucka,brama ju bya otwarta -dwadziecia groszy oszczdnoci. Nastpnego ranka posza na Wspln.Z niepokojem mylaa o tym,e zobaczy bank otoczony przez policj,e Nikodem moe jest aresztowany,a moe udao mu si zbiec. Odetchna z ulga.Koowrt drzwi krci si nieustannie.Wchodzili i wychodzili interesanci,raz po raz zatrzymyway si samochody.Chyba podkop albo wyom w murze... Na dusz met...Odnalaza go nareszcie.O,teraz ju jej nie ucieknie.Pewnabya,e w cigu dnia tutaj go nie zobaczy,ale przyjdzie wieczorem,bdzie warowa i stanic mu twarz w twarz...I przysza. Dziesita,jedenasta...Nerwowym krokiem chodzia po przeciwlegym trotuarze.Pada mikki,agodny nieg,wielkie jego paty podwiato latarni z biaych staway si czarnymi. Zaczepiono j dwa razy.Nawet jeden facet by mody i wyglda zamonie,ale przeczco pokrcia gow. Zacza niepokoi si:a moe on dzi nie przyjdzie?...Jednake bdzie czeka!Musi... Mczyni to zawsze tacy,jak z oczu,to i z pamici.Ten Zosiny rudy Wadek to te przecie wrci do niej... Niecierpliwie wygldaa ku Marszakowskiej i w przeciwn stron i dopiero trzask zamykanej bramy zwrci jej uwag na kamienic,w ktrej mieci si bank. Wychodzi z niej Nikodem w towarzystwie jakiej eleganckiej pani.mielisi do siebie. Dziewczyna ukrya si za wystpem muru.Przeszli na jej stron,a e chodnik by wski, moga ich dosign rk,gdy j mijali.Dobieg j wyranie gos Nikodema: -Jak ty zechcesz,kochana Nineczko,to...Dalsze sowa zaguszya trbka przejedajcego taksometru,natomiast zobaczya,e wzili si pod rce. -To taki!...-powiedziaa w zamyleniu.Wolnymkrokiem ruszya za nimi. Nie zdziwi j fakt istnienia rywalki.Przecienie moga przypuszcza,by nie mia adnej kobiety.Przestraszya j wszake pikno tej pani. Kocha j...na pewno kocha...Ale dlaczego -zrodzi si pomyk nadziei -dlaczego w takim razie wczorajszej nocy z inn w hotelu?... Tkwia w tym jaka tajemnica.Gdyby nie to,moe dopdziaby ich zaraz rzucia tej kobiecie w oczy,e ma starsze,dawniejsze prawo do Nikodema,e go kocha... Wrci do mnie,wrci...Powiem mu,e oczy wypakaam,e kada z takich jak ja ma swego przyjaciela,a ja jednak nie mam,chocia pierwszorzdni chopcy napraszali si...Musi wrci... Nikodem odprowadzi Nin i zawrci do domu.Rozmyla wanie nad tym,e Jurczak, uchodzcy w yskowie za znawc kobiet,jednak myli si,twierdzc,e tylko brunetki s namitne,gdy usysza swoje imi. Odwrci si.Przed nim staa Maka. -Nikodem -szepna cicho. -Ach,to ty -powiedzia nie ukrywajc niezadowolenia. -Pamitasz mnie?... -Czego chcesz? Patrzya na szeroko otwartymi oczyma.Nie wiedziaa,co ma mwi. -No,czego chcesz?-zapyta poirytowanym gosem. -To tak mnie witasz?Co ja ci zego zrobiam,Nikodem?-rzeka z wyrzutem. -A tam,z tym bajdurzeniem!Ani zego,ani dobrego,czego chcesz?Milczaa. -Gadaj,do cholery! Dziewczyna wci milczaa. Zakl i chcia odej,lecz chwycia go za rkaw. -Pu! -Nie puszcz.Musisz mnie wysucha. -No wic gadaj,do pioruna,o co chodzi? -Widzisz,Nikodem,ty pewno nie wiesz,e ja bardzo za tob tskniam,bo wiesz,e nawet kochanka nie mam,wci czekam na ciebie...Szukaam ci,cigle mylaam,e jednak wrcisz,e nie zapomniae. Wzruszy ramionami. -Co w ogle miaem pamita albo zapomina? -Ale mwie,e wrcisz! -lubu z tob nie braem.Mao co si mwi. -Widzisz...ja ciebie kocham.Rozemia si gono. -Wielkie mecyje!Co noc kogo kochasz. -To mi wymawiasz?Niby co,dla przyjemnoci jestem tak ?Z godu zdechabym. Musz,chocia za kadym razem rzyga mi si chce z obrzydzenia. -Dobrze,dobrze,ju tylko nie bujaj. -Prawd mwi.Chyba nikt mi nie pozazdroci.Psie ycie. -No,ale co to mnie obchodzi? -Wr do mnie! -Nie.Nic z tego. -Moesz mieszka u nas darmo.Zapac za ciebie.Wybuchn miechem.Przygldaa mu si z niepokojem. -Czego si miejesz? -miej si,bo durna jeste.Wybij to sobie zgowy. -Dlaczego mnie nie chcesz?Czy ju ci nie podobam si? -A odczep si,Maka,pkim dobry. -A przecie wtedy mwie,e wrcisz. -Pluj na to,co mwiem!Rozumiesz?Teraz eni si i wybij sobie ze ba,ebym takim pataachem jak ty sobie gow zawraca.Nie takie ja teraz mam kobiety. -enisz si z t,co z ni szed? -Z t czy nie z t,nie twojej babki interes. -Ja wiem,e z t.-W gosie jej zabrzmiaa nienawi. -Co tobie do tego? -To,e ciebie kocham!-krzykna. -Cicho,czego wrzeszczysz!Kochasz,to kochaj,mam to gdzie.A teraz odczep si,bonie mam czasu.Znowu chwycia go za rkaw. -Zaczekaj jeszcze chwil. -No. -Pjd ze mn na noc... Uczepia si nadziei,e zdoa go jeszcze namwi,odcign od tamtej. Odepchn j lekko. -Odejd. -Nikodem!... W jej oczach zabysy zy. -Jeszcze mi tu wy zaczniesz,no mwi ci,e nie mog.Dzi nie nog.Gdybym nawet chcia. -Dlaczego? -Mam robot. -Aha!...-skina gow z powag. Zrozumiaa,e oczywicie taka rzecz jak zrobienie banku to nie byle co i e ona,Maka, wobec tego nic nie znaczy. -Ale pniej -zacza -pniej... -Moe pniej.Do widzenia. Chcia odej,lecz jeszcze raz go zatrzymaa. -Nikodem,nie pocaujesz mnie? -Ojej!Nudzisz. Pochyli si ku mej i cmokn w policzek.Maka wszake nie daa si tym zby i objwszy szyj Dyzmy przywara dojego ust.Miaa wargi soczyste,jdrne i zimne od mrozu. -No,do -odsun j od siebie. -Wr!Wr do mnie -wyszeptaa. -A to pia z ciebie.Zobacz,moe pniej.Do widzenia. Skina w milczeniu gow. Dugo jeszcze staa na miejscu,patrzc za nim.Gdy znik na skrzyowaniu ulic,otara chustk oczy i posza w przeciwn stron. Nikodem by wcieky.Ta Maka,ktra zjawia si nagle ni z tego,ni z owego...Dawno o niej zapomnia...I w ogle jakim prawem go si czepia?!...No oczywicie,kocha si i w gruncie dobra dziewczyna,ale to jeszcze nie powd,by azia za nim... Jeszcze mnie kiedy skompromituje.Albo Ninie nagada czego.Cholera! Postanowi sobie,e jeeli go jeszcze raz zaczepi,tak j obsztorcuje,e ju wicej nie omieli si. W mieszkaniu powietrze byo jeszcze przesycone perfumami Niny.Rozebra si i chcia pooy si do ka,gdy przypomnia sobie,e jutro rano Krzepicki wyjeda do Koborowa i e musi mu przygotowa rne papiery. Pracowa dobre p godziny i koczy wanie,gdy rozleg si dzwonek telefonu.Podnis suchawk. Telefonowa Wareda.Siedz ca paczk w knajpie i zdecydowali wydzwoni Nikodema. -Od czasu przyjazdu pani Niny -skary si pukownik -wcale ci me widzimy. Przyjedaj koniecznie. Dyzma jednak kategorycznie odmwi.By zmczony i senny. W ogle nie lubi knajpy.Wypi od czasu do czasu -owszem,ale siedzie godzinami przy stoliku i zala si na trupa -nie.Jeeli dawniej birbantowa z Wared,Ulanickim i innymi, robi to tylko dla nawizania stosunkw. Teraz marzeniem jego,do ktrego stale powraca,byo rwne,spokojne ycie w Koborowie. Sprawa uniewanienia maestwa Niny posuwaa si szybko.Najwiksze uatwieniew niej stwarza fakt sfaszowania nazwiska przez ma -reszt robiy pienidze,a tych obecnie Dyzmie nie brakowao. Dni upyway jeden za drugim,nie przynoszc waniejszych zdarze.Nieobecno Krzepickiego daa si jednak odczuwa Nikodemowi na kadym kroku przy urzdowaniu w banku. Chocia mia ju niejak rutyn i wiedzia,co naley robi w t ym,a co w tymwypadku, byway jednak kwestie,ktrym podoa nie umia.Wwczas jedynym ratunkiem by ciki atak reumatyzmu. Jeeli wszake popeni,pomimo posunitych do maksimum ostronoci,kilka bdw - kadziono to na karb roztargnienia pana prezesa z powodu zakochania,o ktrym w banku obszernie dyskutowano.rdem gwnych informacji w tym wzgldzie by Ignacy,ktry codziennie nosi kosze kwiatw do mieszkania narzeczonej pana prezesa. Nina bywaa kilka razy w tygodniu u Nikodema. Pani Przeska,nie wiedzc o tym,gono i wobec wszystkich zachwycaa si wielkimi zmianami na awanta w urodzie i usposobieniu siostrzenicy. -Kocha i by kochan -mwia do niej -to,moja droga,najlepsza kosmetyka dla kobiety.Przecie ty rozkwitasz w oczach!Nina miaa si pniej,opowiadajcto Nikodemowi.O swoim mu nie mylaa prawie wcale.Zreszt nie miaa na to cha za granicaz m ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP#cs c> c( c5 XP?)czasu.Wir.159 towarzyski wcign j cakowicie.A bawia si tym lepiej,e miaaogromne powodzenie. Modzi i starsi panowie nadskakiwali jej zawzicie,w kadym salonie otaczao j moc wielbicieli. Wrd nich znalaz si i taki,na ktrego Dyzma zacz patrze z niepokojem. Niepokj za ten uzasadniay nie tyle zaletytamtego,ile zachowanie si Niny.Wyrniaago a nazbyt oczywicie.Najczciej z nim rozmawiaa i taczya. By to prawie czterdziestoletni mczyzna,wysoki,szczupy,o wosach konopiastych, wyzoconych od soca.Spadnagle,diabli wiedz skd,chyba z caego wiata,gdy opowiada o Australii,Peru,czy Grenlandii z tak swobod,jakby to byy Konstancin czy Milanwek.Nazywa si Hell,Oskar Hell.Mwi o sobie,e urodzi si w Rosji,a Dyzm nazywa koleg,od czasu gdy dowiedzia si,e jest oksfordczykiem.Sam studiowa w Cambridge.Wada zreszt jzykiem polskimrwnie dobrze,jak i dziesitkiem innych.Gdy go proszono,by okreli swoj narodowo,zabawnym ruchem rozkada rce. Na Ninie od pocztku wywar dodatnie wraenie,co Nikodem dostrzeg bez trudu,tym bardziej e nie staraa si swej sympatii dla tego przybdy ukry. Sytuacji jeszcze nic mona byo nazwa niebezpieczn,jednake niepokj Dyzmy wzrasta.Na dobitek nie mia pod rka Krzepickiego,ktry na wszystko umie znale sposoby.Napisa do o wszystkim,odpowiedzi jednak nie mg si doczeka. Tymczasem Oskar Heli zadomowisi w Warszawie na dobre.Nawiza szerokie stosunki, by na kadym balu,fiksie ,dansingu.A e nie prowadzi adnych interesw,a zawsze mia pienidze,uznany zosta za bogatego,a nawet za podan parti.Przywiz go do Polski hrabia Pomiaowski,zaprosiwszy na polowanie na dziki.Sam niewiele mg o Hellupowiedzie,gdy pozna go na pokadzie statku woskiego podczas wycieczki do Wysp Kanaryjskich. Nikodem cay zasb swego sprytu skierowa ku odseparowaniu Niny od tego obieywiata, ba si jednak postawi przed ni kwesti otwarcie,wiedzia bowiem,e tym moe spraw pogorszy. Taki stan rzeczy trwaby nie wiadomo jak dugo,gdyby w rozmowie midzy Hellem a Nin nie pado raz przypadkowo imi Kasi Kunickiej. Okazao si,e Heli zna j dobrze,e spotyka si z ni czsto w Davos,Cannes i w Genewie,e nawet koresponduj od czasudo czasu,gdy oboje interesuj si telepatii wymieniaj na ten temat nowe spostrzeenia i informacje. Nin bardzo podniecia ta wiadomo.Nie miaa dotychczas pojcia,co si z Kasi dzieje, a lubia j przecie bardzo.Zreszt zbyt mocne wizay j z Kasi wspomnienia,by moga obojtnie odnie sido tej niespodzianki. Naturalnie przy pierwszej sposobnoci powiedziaa Nikodemowi: -Wyobra sobie,e pan Heli dobrze zna Kasi!Spotka j za granic,a nawet pisuj do siebie listy!Biedna Kasia,taka samotna...al mi jej bardzo -Eee...moe ten cay Hell kamie. -Niku!Jak moesz tak mwi -oburzaa si-pan Oskar Jest prawdziwym dentelmenem.To zdecydowao. Dyzma postanowi dziaa.I to natychmiast.Postanowi poradzi si Waredyi tego dnia umwi si z nim na kolacj. Po pierwszej wdce przystpi do rzeczy. -Widzisz,Wacu...Ty znasz tego Hella? -Znam.Wesoy go. -Wesoy,nie wesoy,pies z nim tacowa!Ale widzisz,on mi nawala w parafi. -Niby w czym? -Wazi mi w parad u mojej narzeczonej. -No to zdziel draba po gbie i jak bdzie sistawia,para pistoletw koniec. -Pojedynek?-skrzywi si Dyzma. -No,pewno.Ja ci,Niku,powiadam:w takich wypadkach najlepiej szast prast bez gadania. -Kiedy widzisz...Mnie nie o to chodzi.Chodzi obab.A baba to jeszcze gotowa wicej na niego lecie,jak go przetrc albo co. -A wic jak mylisz postpi?Dyzma podrapa si w podbrdek. -eby moe takiego aresztowa?...Czort jego wie,co on za ptaszek,obieywiat, wczga... -Hm...midzy nami mwic,nie ma adnego powodu. -A moe szpieg?-niepewnie powiedzia Dyzma. -A jeeli nie?Niby dlaczego ma by zaraz szpiegiem? -Moe nie by,a moe i by.Nikt go nie zna.Skd ma fors?Co?Z czego yje? -Hm... -Przybda.Obcy obywatel!... -No tak -zastanowi si Wareda -moliwe.Mona by sprawdzi jego dokumenty. Ewentualnie nawet zrobi rewizj w jego hotelu,ale jak okae si,e jest w porzdku,bdzie fiasko.To nie jest sposb... Wypi kieliszek wdki i nagle uderzy doniw st. -Bdzie sposb!A wiesz,e to bdzie sposb... -No? -Tobie przecie nie chodzi o to,eby go wsadzi,tylko o to,eby go...odsadzi? -Jak to odsadzi? -No,odsadzi od pani Niny. -Ano tak. -No wic to jest sposb.Aresztuje si go,zrobi si rewizj,puci si o tym wzmiank do gazet,a pniej faceta si przeprosi i wypuci. -No,co to pomoe? -Jak to co?Nie kapujesz? -Nie. -No przecie to proste.C ty mylisz,e pani Nina zechce przestawa z takim,co jest podejrzany o szpiegostwo?Dyzma zastanowi si i odpar po pauzie: -Chyba nie. -e w ogle takiego bd przyjmowa w towarzystwie?...Nie,bracie,po takim szpasiebdzie musia zapakowa manatki i wyjecha. -Hm...Ale...moe przecie wytumaczy,e to bya pomyka -zauway Nikodem. -A my -powiedzia Wareda -moemy da do zrozumienia,e go wypuszczono,bo by za sprytny i umia ukry w por dowody winy.Dyzma przyzna pukownikowi racj.Plan by gotw i nie zwlekajc z jego wykonaniem Wareda zadzwoni do swego kolegi,szefa drugiego oddziau Sztabu,pukownika Jarca. Wieczorem spotkali si ju we trjk.Przed Jarcem nie wyjanili caej sprawy,gdy Dyzma nie chcia wtajemnicza go w swoje niepokoje narzeczeskie.Zreszt Jarc nie interesowa si nimi.Wystarczyo mu w zupenoci to,e prezes Dyzma podejrzewa tego cudzoziemca,ktry nie ma tu adnego znaczenia,e prezesowi zaley na skompromitowaniu Hella,no i e kolacja byawymienita. Nazajutrz rzecz miaa by przeprowadzonawczesnym rankiem. Nikodem od przyjcia do banku by w podnieconym nastroju.Nie mg si doczeka pism popoudniowych i co kilka minut wysya wonego na ulic,by dowiedzie si,czy jeszcze nie wyszy. Wreszcie wony przynis trzy dzienniki. Dyzma zacz je gorczkowo przeglda.W dwch pierwszych nie byo ani sowa o Hellu. Natomiast trzeci podawa na pierwszej stronie czarnym drukiem nieduwzmiank pt.:Na tropie nowej jaczejki szpiegowskiej .Aresztowanie wytwornegoszpiega w luksusowym hotelu . We wzmiance nie byo -jak si uoyli -podane cakowite nazwisko Hella.Figurowatam jako H.Natomiast szereg informacji o nim zamieszczono w ten sposb,e nikt,kto zna Hella,nie mg mie najmniejszych wtpliwoci,e tu o niego wanie chodzi. Dyzma zatar rce. Odzyska rwnowag ducha,zacz przeglda papiery,kaza przynie korespondencj do podpisu,artobliwie rozmawia z sekretark,zrobi rajd po biurach banku,przy czym z umiechem odpowiada na ukony,po czym zabra si do czytania listw.Midzy innymi znalaz listKrzepickiego.Ten pisa: Szanowny Panie Prezesie! Przede wszystkim spiesz donieoa,e wszystko dotychczas w porzdku.Z adn opozycj nie spotkaem si ani z sabotaem.Ju po trochu orientuje si w interesach. Koborowo to zote jabko.Moje powinszowania.Za miesic bde zna tu kad trocine i kady kamyczek.Ale tu wszyscy boj si Pana Prezesa jak ognia!Jeszcze bardziej ni w banku.Byem ju dwa razy w Grodnie w Urzedzie Skarbowym.Rabinowicz,daje po 700 z za sztuke.Chc wzi 30 jawek,ale paci wekslami szeciomiesiecznymi firmy NatanGolder i S-ka ,yro kantoru bankierskiego Kugla w Biaymstoku. Prosze Pana Prezesa depeszowa,czy mam je przyj?Kasperski powiada,e s pewne. Hella,o ktrym Pan Prezes pisze,nie znam i nic o nim nie syszaem.Jeeli chodzi o moj rad,to radze zbytnio nie przejmowasi.Ale ostrono nie zawadzi nigdy. Tote zdaje mi si,e najlepiej bdzie powiedzie pani Ninie,e ten Hell cierpi na nieuleczaln weneryczn chorob.To j odstraszy. Byem dwa razy w pawilonie u ora Ponimirskiego,gdy jest cieko chory.Lekarzpowiada,e zapalenie puc.Gorczka bardzo wysoka,majaczy,wcale mnie nie pozna.Tak myl,e moe kipn.Gdy dowiedzia sie,eKunickiego diabli wzieli, dosta szau radoci i bez palta wybieg do parku.Oczywicie zazibi si.Lata po parku i krzycza na cae gardo.W gruncie rzeczy szkoda mi go.Biedny chopak, Dalej Krzepicki zdawa relacj z wpyww iwydatkw,prosi Nikodema o przypieszenie sprawy podkadw kolejowych i zapowiada,e wkrtce wpadnie na dzie,dwa do Warszawy. Nikodem by kontent.Podyktowa maszynistce depesz,polecajca przyj weksle,o ile Krzepicki sam w nie wierzy,i zadzwoni do pani,Przeskiej,e zaprasza si do niej na obiad. Gdy przyszed,oprcz domowych zasta modsz hrabiank Czarsk i dwch modych ludzi,ktrych pozna,lecz nazwisk ich nie pamita. Zaraz po powitaniach zapyta: -Wiedz ju pastwo o tym aresztowaniu? -O jakim? -Nic,nie wiemy. -Kogo aresztowali? -Jak to -pokiwa gow Dyzma -w dzisiejszych czasach nikogo nie mona by pewnym. A taki wydawa si sympatyczny facet. -Ale kto?-nie moga wytrzyma pani Przeska. -Kto?Ano ten Oskar Hell. -Kto?-zapytaa niespokojnie Nina. -Hell -odpar obserwujc wyraz jej twarzy.-Niemoliwe!Pan Oskar?! Nikodem flegmatycznie sign do kieszeni ipoda gazet pani Przeskiej,wskazujc miejsce zakrelone czerwonym owkiem. Przeczytaa gono i zakoczya westchnieniem: -A to adna historia!Mj Boe! Nina wzia dziennik i sama przeczytaa wzmiank.Bya tym przygnbiona. -Jak to nikomu dzi wierzy nie mona -sentencjonalnie powiedziaa pani Przeska. -Ohyda -wyrzucia z siebie Nina -ludzie s ohydni.Jedno wielkie bagnisko! -No,nie trzeba przesadza -rzek krtko Dyzma. Zacza si rozmowa o Hellu,przy czym wszyscy przypomnieli sobie rne szczegy z jego zachowania si,ktre od dawna wyglday wysoce podejrzanie. Nina nie syszaa rozmowy.Mylaa o tym,jak zy i faszywy jest wiat,jak bardzo w nim sama jest i bezbronna,jak nieprzygotowana na niespodziewane ciosy,ktre mog spa z kadej strony. Przygldaa si Dyzmie.Weniste wosy,kwadratowe czoo,krtki nos,usta wskie i ogromna,potna szczka dolna.Tuw moe przydugi i rozstawione nogi. -Zdawaoby si,zwyky czowiek -mylaa -a jednak w tej pozornej pospolitoci uderza jaka skupiona,zaczajona sia,jakaupiona moc,ale celowo ukrywana...Nik...mjNik... Bya jakby zaskoczona tym,e ten powany czowiek z mdrym pumiechem na twarzy, suchajcy w milczeniu paplaniny tych ludzi,e ten m stanu,wielki ekonomista,ten czowiek tak...obcy,moe nieobcy,lecz jakby jej daleki,jest jej Nikiem!No tak!Jej narzeczonym,wkrtce mem,jest tym,ktry bdzie odtd kierowa jej losem,yciem,ktry zapewni jej bezpieczestwo,osoni przed wszelkim zem...O,on to potrafi,jak nikt inny.Jest jak piramida na pustyni,ktrej aden huragan nie poruszy...Pan Hell te by prawdziwym mczyzn,ale... Wolaa ju o nim nie myle. Podano do stou.Toczya si zwyka rozmowa o niczym. Gdy po obiedzie na chwil znaleli si sami,szepna Dyzmie: -Kocham,bardzo kocham.Wzi j za rk i pocaowa. -Niku...Dzi pojedziemy do ciebie? -A chciaaby?-zapyta figlarnie. Przygryza wargi i,patrzc mu prosto w oczy rozszerzonymi renicami,wyszeptaa: -Bardzo,bardzo...bardzo... Nieco zblada,co ju Dyzma zna dobrze. -Trzy dni -mwia -nie bylimy razem... -Dobrze -skin gow i pomyla:-Oho,bdzie zajcie.Gdy wychodzili przed sm, Nina zapowiedziaa,e id do Opery.Ze miechem wyjania Nikodemowi pniej,e dlatego wybraa Oper,e dzi graj tam Afrykank ,ktra koczy si a po pnocy. -Przebiega jest twoja Nineczka,prawda? -Ho...ho! Przeczeka,a kroki Niny ucichy w bramie,i spojrza na zegarek.Bya pierwsza.Zawrci ku domowi. Znajdowa si zaledwie kilkanacie metrw od kamienicy,w ktrej mieci si bank,gdy ujrza Mak.Staa oparta o latarni.Wyranie czekaa na niego. Nastroszy si.Chcia przej,udajc,e jejnie spostrzega,lecz zastpia mu drog. -Czego?-warkn gucho. -Nikodem... -Czego?! -Nikodem...Nie gniewaj si...Ale ja bez ciebiey nie mog... -Posza wont!Pluj na ciebie!I nie le,cierwo jedna,bo ci pysk rozwal! Patrzaa na przeraonymi oczyma. -Ale za co?Za co,Nikodem? -Nadojada mnie,do cholery,i ju. -Ale ja ciebie kocham,a ty obiecae. -Pluj na to,co obiecaem,i na ciebie pluj!Rozumiesz?!Byle dziwka,byle szmata przyczepi si i napastuje.Taki pomieciuch! -Nikodem!... -Wont,cholero!!! Pchn j tak,e zatoczya si i upada na stert brudnego niegu. Nie wstawaa.Patrzya za odchodzcym. -To tak?! Zakrya twarz zmarznitymi rkoma i pakaa. -Pomieciuch...dziwka...szmata... Nagle zerwaa si i pogrozia pici w kierunku banku. -Poczekaje ty! Otrzepaa paletko ze niegu i prdko,jak moga najprdzej,zacza i ku Marszakowskiej. Popamitasz mnie jeszcze,popamitasz!...Jaci nic bd miaa,ale i tamta nie!Ju ja ciurzdz. Ch zemsty,natychmiastowej zemsty,opanowaa j wszechwadnie.Prawie biega. Nie zawahaa si,gdy stojcy przy wejciu policjant zapyta j,czego chce. -Chc kapowa na jednego -powiedziaa. -Kapowa?...Dobra,id do dyurnego przodownika.Tamte drzwi.W duym pokoju, przedzielonym balustradk,stana przed biurkiem. -Czego?-zapyta zajty pisaniem przodowniknie podnoszc oczu.Rozejrzaa si.Byli sami.-Wsypa chc jednego. -No?-zapyta flegmatycznie. -On w maju jeszcze zakatrupi jednego yda.Duo forsy zagrabi.Sam chwali si i pokazywa.A teraz szykuje si do obrobienia banku na Wsplnej. Przodownik odoy piro i podnis na ni oczy. -Banku?Kto taki? -Nazywa si Dyzma.Nikodem Dyzma. -A ty skd o tym wiesz? -Wiem. -Jak si nazywasz? -Maka Barcik. -Adres? -ucka 36. -Zawd twj? -Dziewczynka -odpara po chwili wahania. -A dlaczego go sypiesz? -To moja sprawa. Przodownik zanotowa nazwisko i adres. -Powiadasz,e szykuje si na bank na Wsplnej? -Tak. -A wiesz,e tu artw nie ma?Jeeli zegaa,pjdziesz do aresztu. -Wiem. Przyjrza si jej.Bya spokojna.Z zacitego wyrazu jej twarzy wywnioskowa,e mwi prawd. -Gdzie on teraz jest ten Dyzma? -W banku. -Co?! -Sama widziaam,jak wchodzi.On ze strem ma sztam.Policjant chwyci suchawk telefonu i wymieni numer. -Jest pan komisarz?...Prosz koniecznie obudzi.Wana sprawa.Tu dyurny przodownik Kasparski. Po duszej chwili odezwa si komisarz.Przodownik zameldowa mu,e jest takie doniesienie. -Zatrzyma j -kaza komisarz -zaraz przyjad i sam j zbadam.Przodownik pooy suchawk i wskaza Mace awkpod cian. -Poczekaj. -Dobrze. Usiada.O,on j popamita! Nikodem lea w ku i czyta gazet,gdy zadzwoni telefon. Zakl i postanowi me wstawa.Telefon jednak nie przestawa dzwoni. -Co za cholera?! Nie nakadajc pantofli wyskoczy ka,w ciemnym gabinecie potkn si o krzeso. -Halo! -Czy mog mwi z panem prezesem Dyzm? -Jestem.Kto mwi? -Tu mwi komisarz Jasklski.Moje uszanowanie panu prezesowi. -Dzie dobry.O co chodzi? -Przepraszam pana prezesa,e dzwoni tak pno,ale jest bardzo wana sprawa. -Co za sprawa? -Zgosia si do komisariatu prostytutka,nazwiskiem Barcik,zeznaje,e pan prezes robi podkop pod Bankiem Zboowym. -Co?... Komisarz wybuchn miechem. -Nie wyglda na wariatk,ale z uporem twierdzi to,co panu prezesowi mwi?Czy pan prezes j zna? -A czort j wie! -No,naturalnie.Kazaem j zatrzyma.Mylaem pocztkowo,e jest pijana,ale nie.Ona nie wie,e pan jest prezesem Banku Zboowego.I chocia jej topowiedziaem,nie chce cofn zeznania.Musimie do pana prezesa jak zo.Czy pan prezes rzeczywicie mieszka kiedy na ulicy uckiej? -Ale Boe bro!Jak yj,nie mieszkaem. -Byem tego pewny -odpar komisarz.-To gadzina!Umieje si pan prezes,ale ona twierdzi,e pan w maju zabi i obrabowa jakiego yda. Nawet wymienia hotel,w ktrym pan pokazywa jej owe zrabowane pienidze! -A to cholera! -No,to zrozumiae,panie prezesie.Ale nie wiem,co mam z m zrobi? -Wyla na zbit mord! -Kiedy ona gwatem upiera si przy swoim zeznaniu i da,eby je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP cE y c{ c3+ c8|3Formalnie rzecz biorc,musiabym w kadym razie zrobi protok. -A po co?-popiesznie zapyta Dyzma.-Nie trzeba adnego protokou. -Rozumiem,panie prezesie,ale mona by spisa i pocign j do odpowiedzialnoci za faszywe oskarenie. -Eee tam,po co? -Posiedzi ze trzy miesice. -Nie warto.Najlepiej niech pan komisarz poradzi jej,eby da a spokj. -Ba!Nie zgodzi si.Zacita bestia. -No,to zaley od tego,jak pan bdzie radzi.-Nie rozumiem,panie prezesie? -Ju tam wy,policja,macie swoje sposoby. -Aha!-poapa si komisarz.-Bdzie zaatwione,panie prezesie.Moje najnisze uszanowanie.Jeszcze raz przepraszam za niepokj. -Szkodzi nic.Dzikuj bardzo.A ja ju przy sposobnoci bd pamita o panu,panie komisarzu. Komisarz rozpyn si w podzikowaniach i kadc suchawk,nacisn jednoczenie guzik dzwonka.W drzwiach stan policjant. -Dawa j tu. -No,wic widzisz,cae twoje zeznanie jest faszywe.Pjdziesz do kryminau. Czeka na jej odpowied,lecz dziewczyna milczaa. -Ale szkoda mi ciebie.Jeste moda i gupia,wic jeszcze radz ci po dobroci,cofnij swoje zeznanie. -Nie cofn -powiedziaa z uporem -niech tam bdzie i krymina.Komisarz zerwa si na rwne nogi i zacz krzycze walc pici w st: -Ach,ty gadzino!Cofniesz!Ja ci powiadam,e cofniesz!Jak pies odszczekasz! Chodzi wzburzony po pokoju.Wreszcie zatrzyma si przed Mak. -No?Cofniesz? -Nie -odpowiedziaa krtko i przygryza wargi. -Walasek -rzek do wchodzcego policjanta -wecie j do ostatniego pokoju i wytumaczcie,ze skadanie faszywych oskare na dostojnikw pastwa nie kalkuluje si. -Rozkaz,panie komisarzu. Wzi dziewczyn za okie i wyprowadzi na korytarz. * -Do aresztu?-zapytaa. -Nie.Na dancing do Oazy . W nieduym pokoju kilku policjantw grao w karty.Wchodzc dziewczyn powitali ironicznymi wykrzyknikami.Odoyli karty i jeden z nich zawoa:-No,skoro mamy mietowarzystwo,to moe zabawimy si w pieczk?Panieneczka gra w pieczk? Maka szeroko otworzya oczy.Domylia si,e z niej kpi.Chciaa co powiedzie,gdy stojcy za ni policjant popchn j lekko przed siebie wprost na swego koleg.Ten z kolei poda j w ten sam sposb Walaskowi.Walasek nastpnemu.Zataczajc si,wpadaa w coraz to inne rce.Pocztkowo nie wydawao jej si to rzecz zbyt przykr,lecz tempo zaczo wzrasta.Uderzenia rk w piersi i plecy staway si coraz gwatowniejsze.Uczua zawrt gowy i bl w pucach.Kapelusz spad z gowy,torebka wymkna si z rkii stukna o podog,wysypujc sw zawarto. Maka zrozumiaa,e jedynym ratunkiem jest uczepi si jednego z policjantw tak mocno,eby nie mg jej odepchn.Jednake na prno staraa si co zrobi.Chciaa upa, lecz i to byo nieprawdopodobiestwem.Zacza krzycze.Wwczas przerwano zabaw. Jeden z policjantw zatkn jej usta. -Nie piewaj,anioku,tu nie opera! -Za co mnie bijecie,za co...-jczaa,apic oddech. -No,rozbieraj si panieneczko -zawoa Walasek. -Po co?-zapytaa Maka. -Bdziemy si kocha -rozemia si Walasek -no prdzej!.Poniewa nie usuchaa, chwyci j za wosy i rzuci o ziemi. -Rozbieraj si,kiedy ci mwi! Zacza paka.Chwycili j pod rce,zdjli paszcz,perkalow bluzk,wymit wenian spdnic,reszt zdja sama. Tymczasem jeden z policjantw przynis kube wody,drugi zanurzy w nim wyjte z szafy przecierado.Maka staa w kcie szczupa,skulona,z przeraeniem przypatrujc si tym przygotowaniom.Wiedziaa,co znacz.Z wykrconego przecierada lay si strugi brudnej wody.Trzsa si z zimna,pomimo to dotknicie lodowatego przecierada sparzyo jej skr jak ogniem. -Nie bijcie mnie,darujcie,nie bijcie -skamlaa. -Zakneblowa-j! * Wloka si dugo,bardzo dugo.Soce ju wzeszo,coraz wicej ludzi byo na ulicy. Zataczaa si i potykaa.Przechodnie ogldali si za ni.Jaka starsza pani,mijajc j, powiedziaa z pogard: -Tfy,bezwstydna pijaczka! Maka nic nie odpowiedziaa. Rozdzia osiemnasty Gabinet mecenasa urzdzony by z przepychem,czcym powag z elegancj,surowo form ze znajomoci smaku,sowem,odznacza si tymi samymi cechami,co i jego waciciel,siwy ju dentelmen z niedu,kwadratowo przystrzyon brod,znakomito w dziedzinie rozwodowej,radny miasta.KuratorTowarzystwa Ochrony Rodziny i szambelan Jego witobliwoci. Dyzma,siedzc przed biurkiem,przyglda si mu z szacunkiem i z uwag s ucha cichego,spokojnego gosu,agodnie,lecz dobitnie odliczajcego wyrazy z pynnoci szerokiej powolnej rzeki. Nad gow mecenasa w szerokich zoconych ramach wisia wielki portret papiea. Nie przerywajc mwienia,adwokatotworzy biurko,wydoby teczk,a z niej zoony we czworo wielki dokument na pergaminie.Rozoy go w powietrzu. Ze rodka zwisay na biaych jedwabnych sznurkach dwie wielkie woskowe pieczcie. Jedn z nich mecenas ucaowa ze czci i poda dokument Dyzmie. Dokument sporzdzony by po acinie,jednake Nikodem dobrze wiedzia,co zawiera. Byo to uniewanienie maestwa Niny. Teraz,gdy ju je mia w rku,przyszo mu na myl,e jednak bardzo drogo kosztowao. -Ciekawa rzecz,ile jeszcze zapiewa dla siebie ten adwokat -pomyla. Jakby w odpowiedzi na jego nie wymwione pytanie mecenas wydoby z teczki ma karteczk,co zliczy zotym owkiem i powiedzia: -Moje honorarium za wynosi cztery tysice dwiecie zotych.Dyzma a podskoczy na krzele. -Ile? -Cztery tysice dwiecie,panie prezesie. -Pan chyba artuje!Mylaem,e bdzie tysic,niech dwa!... -Panie prezesie,miaem zaszczyt od pocztku uprzedzi pana,e podejmuj si sprawy jedynie pod warunkiem uznania mego normalnego honorarium i wszelkich ubocznych kosztw. -Ale cztery tysice!To razem kosztuje bliskoszedziesit tysicy! -Pan prezes zechce wzi pod uwag,e aden inny adwokat w tych warunkach mc mg uniewanienia przeprowadzi.Musiaem wyda znaczne kwoty na sporzdzenie dodatkowych zeznawiadkw... -Ale ci wiadkowie przecie ju nie yj.Adwokat umiechn si blado. -Istotnie,a chyba nic sdzi pan prezes,by wydobycie zezna zza grobu miao kosztowa taniej?...Nikodem zrozumia. -To znaczy?...-zapyta. -Znaczy -odpar wstajc adwokat -e skorotrzeba,to trzeba.Nikodem sign do kieszeni,wyj plik banknotw,odliczy naleno i wsta. Odprowadzajc go do przedpokoju adwokat tumaczy mu jeszcze,jak naley zaatwi formalnoci pozostae,a mianowicie przeprowadzenie odpowiednich zmian w ksigach sianu cywilnego itp. Poegna go wreszcie ukonem,penym dostojestwa i powagi.Prosto od adwokata Nikodem pojecha do Niny. By w doskonaym humorze.W ostatnich dniach wszystko mu si dobrze skadao.Maka cakowicie znika z horyzontu.Przez trzy doby drczy go niepokj,czy nie ponowi ona prby oskarenia go w policji czy u prokuratora.Na szczcie widocznie uspokoia si. Mia teraz w rku dokument otwierajcy mu mono oenienia si z Nin i wyjazdu z Warszawy. Nadto otrzyma dzi rano depesz,w ktrejKrzepicki zapowiada swj przyjazd. To zadla Dyzmy byo rzecz niezmiernie wan,gdy we rod miao si odby posiedzenie komitetu ekonomicznego Rady Ministrw.Chodzio za o spraw wysoce niepokojc.Minister skarbu mia zada sprzedania zlombardowanego przez bank zboa na eksport.Nikodem za bdzie zmuszony do zabrania gosu i zajcia stanowiska za lub przeciw projektowi,nie wiedzia za,jak ma postpi.Dlatego przyjazd Krzepickiego by mu bardzo na rk. Czstokro i sam zdobywa si w ostatnich czasach na wypowiadanie si w rnych kwestiach,gdy byy one dyskutowane w prasie.Wwczas wybiera opini,jak uwaa za najsuszniejsz,i podawa j jako wasn.W tym wszake wypadku wszystko odbywao si w cisej tajemnicy. U pani Przeskiej zasta nastrj podniecony.Ona sama miaa wypieki na twarzy,za Nina bya blada. -Co si stao?-zapyta zdziwiony. -Ach,panie prezesie,panie prezesie -denerwowaa si pani Przeska -niech pan sobie wyobrazi,e tego pana Hella wypucili z wizienia! -Aresztowano go przez pomyk -szybko dorzucia Nina -przeprosili go teraz.On jestcakiem niewinny.Dyzma spochmurnia i nasroy si. -Ach -gestykulujc mwia pani Przeska -mylaam,e dostan ataku sercowego! Niech pan sobie wyobrazi,przed p godzindzwoni Janek Karczewski,wie pan,ten tenisista,i powiada,e telefonowa do ten Hell,e wyjani ca pomyk i e prosi go o zakomunikowanie tego Czarskim,nam i w ogle wszystkim!Na domiar zapowiedzia Jankowi,e przyjdzie do nas osobicie wyjani sytuacj.Co robi?!Pojcia nie mam,jak postpi!Czy mona takiego pana przyjmowa?!Przecie siedzia w wizieniu oskarony o szpiegostwo! -Tak -wtrcia niemiao Nina -lecz oskarenie zostao cofnite. -Co robi?!Prezesie,co pan o tym sdzi?Czy sysza ju pan o tym wszystkim? Nikodem zrobi powan min. -Nie tylko syszaem,lecz wszystko wiem dokadnie.Ot Hell zosta zwolniony z wizienia tylko dlatego,e by na tyle sprytny,e w por zniszczy gwne dowody swej winy. -Co prezes mwi?! -To,co wiem.Powiedzia mi o tym sam szef drugiego oddziau Sztabu.Hell jest hersztemszpiegowskiej szajki bolszewickiej i dugo go ledzono.Gdy za dokonano u niego rewizji, znaleziono zamiast obciajcych dokumentw kupk popiou.Wtedy trzeba byo go dla pozoru przeprosi i wypuci,eby w odpowiedniej chwili na dobre przyapa.Szef drugiego oddziau specjalnie dzwoni do mnie i do innych osobistoci,ktre znaj tajemnice pastwowe,ebymy byli z tym ptaszkiem ostroni. -No,jeeli tak,to rzecz jest cakiem jasna -zawyrokowaa pani Przeska. Nina milczaa. Siedzieli w salonie,z ktrego drzwi do przedpokoju byy otwarte.Tote gdy rozlegsi dzwonek,pani Przeska popieszya je lekko przymkn na wszelki wypadek. Po kilku minutach wszed lokaj i zameldowa: -Pan Oskar Hell. Wwczas pani Przeska powiedziaa tak gono,e w przedpokoju musiano wyraniesysze kade sowo: -Powiedz temu panu,e nas nie ma w domu ie w ogle dla pewnych osb nie bdzie nasnigdy. Z przedpokoju dolecia ich uszu trzask zamykanych drzwi. -Jake li s ludzie -westchna Nina. Nikodem odwrci si i udawa,e przyglda si bibelotom w serwantce.W szybie serwantki dostrzeg kontury swej umiechnitej twarzy i umiechn si jeszcze szczerzej. Krzepicki przeczyta uwanie sze stron maszynowego pisma,zawierajcych wniosek ministra skarbu,pniej przejrza ceduy zagranicznych i krajowych gied zboowychi wzruszy ramionami. -Hm...Co pan zatem sdzi,panie prezesie?Nikodem zmarszczy czoo. -Ja?...Co ja sdz?...Ano sdz,e to nie jestnajlepszy interes. -Ale to jest najgorszy interes!To jest samobjstwo!Jak to?Teraz,w naj gorszej koniunkturze,sprzedawa zboe.Teraz,kiedyz gry wiadomo,e trzeba na transakcji straci od trzydziestu do czterdziestu procent!Przecie to szalestwo!A zreszt rzucenie na rynek midzynarodowy takiej iloci zboa obniy jeszcze ceny,zatem i u nas spadn.Mao tego! Obligacje zboowe te zlec na zbity pysk.Nikodem pokiwa gow. -Wanie to samo mwiem wczoraj Jaszuskiemu.Zapowiedziaem,e najostrzejwystpi przeciw wnioskowi ministra skarbu. -No,naturalnie!Pan prezes ma zupen racj. -Chciaem jednak usysze i paskie zdanie.Rad jestem,e zgadzamy si.No,panieKrzepicki,niech pan teraz wemie maszynistk i podyktuje jej odpowied na wniosek.Ju ja im dam bobu. W dwie godziny odpowied bya gotowa.Posiedzenie komitetu ekonomicznego miao odby si o sidmej,mieli zatem godzin czasu. Spdzili j na rozmowie o sprawach koborowskich i o maestwie Nikodema. Najwikszym kopotem tego ostatniego byo pytanie,co po lubie zrobi z orem Ponimirskim.Wiedzia,e Nina bdzie upieraa si przy przetranslokowaniu go z pawilonu do paacu. Niejednokrotnie wspominaa o tym.Dyzma nie mia ostatecznie nic przeciw temu.or nie by przecie a takim wariatem,eby go naleao wsadzi do Tworek.Obawia si tylko, by nie zacz go sypa z tym Oksfordem. Oczywicie przed Krzepickim z tego rodzajuobawami nie zdradza si.Ten za by zdania,e naley sprbowa zaspokoi yczenia Niny.Jeeli si okae,e or jest nie do zniesienia,umieci si go w jakim sanatorium.Na tym stano. Krzepicki odwiz Dyzm do gmachu Rady Ministrw i pojecha do pani Przeskiej. Nikodem tymczasem siedzia przy duym stole milczcy i zacity,spode ba przygldajc si prezydujcemu premierowi,ministrowi skarbu,ktry wanie przemawia,i pozostaym kilkunastu dygnitarzom.Przy ssiednim stoliku siedziay dwie stenografistki. Minister skarbu suchym,urywanym gosem uzasadnia swj wniosek.Wyjania,e jedynym sposobem pokrycia deficytw budetowych jest sprzedanie zlombardowanego zboa.Tymczasem moe si poprawi koniunktura midzynarodowa i zdoamy uzyska poyczk zagraniczn.Na zakoczenie doda,e jest filologiem,na ekonomii zna si o tyle,o ile go mogo nauczy dowiadczenie kilku lat,e urzd obj wbrew wasnej woli,e jednak nie myli by malowanym ministrem skarbu,i dlatego,jeeli jego wniosek zostanie odrzucony,stanowczo podaje si do dymisji.Z kolei premier zapewni przedmwc,e jego zasugi s wysoko cenione i e wniosek winien by przyjty. Powszechne potakiwanie byo na to odpowiedzi. Jednake przez cay czas wszystkie oczy zwrcone byy na Dyzm,uporczywie milczcego.Oczekiwano od niego czego niespodziewanego i nie zawiedziono si.Gdy premier zwrci si do z umiechem,zapytujc o zdanie,Nikodem wsta. -Prosz panw.Ja tam gada nie lubi.Powiem krtko.Chodzi nie o nas,a o dobro pastwa i na siu bdziu czy na inne fintifluszki nie czas.To,co tu gada si,to wszystko do chrzanu.Ja ogranicz si do przeczytania mojej deklaracji. Rozoy przed sob przygotowan przez Krzepickiego odpowied i przeczyta. Ju podczas czytania wrd zebranych daosi zauway poruszenie,gdy za skoczy,minister skarbu zerwa si wzburzony,gestykulujc i protestujc. Zapanowa oglny gwar,ostra wymiana zda,a nawet ktnia,ktra stopniowo,na skutek perswazji premiera,przesza w dyskusj. Minister Jaszuski w pewnym momencie z irytacj zapyta Dyzm: -Dlaczeg to pan prezes zajmuje dzi takienieubagane stanowisko,skoro jeszcze przedwczoraj w rozmowie ze mn zapewnia,e w zasadzie zgadza si na wniosek? Dyzma poczerwienia. -Nigdy tego nie mwiem! -Owszem,mwi pan,e moe to i dobrze bdzie. -Nieprawda! -To pan mwi nieprawd!-krzykn Jaszuski.-Moe nie tymi sowami pan mwi,ale mniej wicej oznaczay one zgod na projekt. -Ale,panie kolego -zjadliwym tonem powiedzia minister skarbu -czy pan nic rozumie, e prezes Dyzma uy tego podstpu,by nas zaskoczy swoj opozycj?Nikodem wsta. -Nie mam wicej nic do gadania.Ja powiedziaem,co miaem do powiedzenia.A panowie rbcie,jak chcecie.Wniosek ministraskarbu zosta przyjty. -Mnie tam gancpomada -mwi tego wieczora Nikodem do Krzepickiego,gdy razem wracali od pani Przeskiej -i tak podaj si przecie do dymisji. -Ale szkoda banku!Dyzma wzruszy ramionami. -Paski pomys!Paskie dziecko! -Pal ich diabli. -Ale jutro bdzie huczek! -Jaki huczek?-zdziwi si Nikodem. -No w prasie.Przecie oni popeniaj szalestwo.Na pewno znaczna cz prasy stanie po paskiej stronie. -I co mi z tego? -No,oczywicie,zysk platoniczny,ale wie panprezes,e mam pewn myl!-No? -Zdarza si wymienita dla pana okazja.Mianowicie zaraz jutro poda si do dymisji. -Ee...nie warto,chciaem poda si do dymisji przed lubem.Po co traci te kilka tysicy zotych? -Pan prezes miaby racj,gdyby nie to,e i tak od razu nastpcy nie bd mieli.Zreszt na pewno nie zechc takiego czowieka jak pan tak zaraz puci.I tak przecignie si,aprofit moralny dla pana duy. -Jaki profit? -No,to proste.Zgosi pan dymisj bez podania powodw.Wwczas stanie si jasne,e wobec uchwalenia przez rzd wniosku,zarzynajcego Bank Zboowy,pan nie chcia ponosi za to adnej odpowiedzialnoci. -Aha -zorientowa si Dyzma. by je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA`, cx cB( cj) cq6k 75-Widzi pan,panie prezesie,e mam racj.A caa opinia stanie po paskiej stronie. Nikodem rozemia si i klepn Krzepickiego po ramieniu. -Cwaniak z pana,panie Krzepicki. -Do usug pana prezesa. Rozdzia dziewitnasty Przepowiednia Krzepickiego sprawdzia si o tyle,e nazajutrz w wikszoci dziennikw ukazay si wzmianki,lecz bardzo mgliste i powcigliwe,oraz komunikat oficjalny o uchwale komitetu ekonomicznego,ostro skomentowany przez pras opozycyjn. Tego dnia Nikodem wraz z Krzepickim,ktry towarzyszy szefowi dla podkrelenia powagi chwili,zoy wizyt premierowi i wrczy mu prob o dymisj.Premier,zaskoczony tym i zdezorientowany,dugo prosi Dyzm,by niezaostrza sytuacji i dymisj cofn.Ten jednak z ca stanowczoci owiadczy,epostanowienie jego jest nieodwoalne.Zgodzi si napenienie swych funkcji do czasu nominacji nastpcy,lecz z naciskiem zapewni premiera,ze absolutnie adne okolicznoci ani namowy nie zmieni tej decyzji. Gdy wychodzi z paacu Rady Ministrw,Nikodem zosta kilkakrotnie sfotografowany przez reporterw trzech redakcji,uprzedzonych przez Krzepickiego ozamierzonej dymisji. Odbyo si to tu przed godzin pierwsz,a ju o drugiej przyjecha do banku minister Jaszuski.Byzupenie rozstrojony nerwowo,rce trzsy mu si jak galareta.Co kilka zda powtarza: -Na miy Bg,pan tego nie zrobi! Przekada,tumaczy,namawia,dowodzi-,- e to niepatriotycznie,e dymisja ta wywoa popoch w sferach gospodarczych,e zrodz si niebezpieczne dl a pastwa wstrzsy natury politycznej,e moe doprowadzi do rozamw,ktre zachwiej gabinet.Apelowadalej do Dyzmy,jako do przyjaciela,ktry nie powinien jemu,Jaszuskiemu,i innym podstawia nogi. Dyzma nie zdy jeszcze nic powiedzie,gdy zameldowano minist ra skarbu,tu po nim przyby pose Lewandowski,pukownik Wareda,wiceminister Ulanicki,prezes Hirszman i ksi Roztocki.Jednoczenie odezwa si telefon:prezesa Dyzm wzywano do Zamku na godzin pit.Zmobilizowano wszystkich,by odwie Nikodema od zamiaru ustpienia.Za t cen godzono si nawet na zanulowanie uchway komitetu ekonomicznego,lecz Dyzma by niewzruszony. -Nigdy swoich postanowie nie zmieniam.W poczekalni zebra si tum dziennikarzy. Wyszed do nich na chwil i powiedzia: -Chcecie panowie wiedzie,co jest?Ot tak,podaem si do dymisji. -A z jakich powodw,panie prezesie? -Z powodw osobistych.To wszystko,co mog panom powiedzie. -Czy postanowienie pana prezesa jest nieodwoalne?-Marmur,elazo,beton!Skin gow i wyszed. -To istotnie elazny czowiek -rzek jeden z dziennikarzy.-I mdry polityk!-dorzucidrugi.-Ju on wie,co robi!Poranna prasa a jarzya si od sensacyjnych tytuw.W sferach politycznych wrzao.Przewidywano dymisj ministra skarbu,nawet ustpienie caego gabinetu.Oczywicie,zgodnie z przewidywaniami Krzepickiego,wycignito spraw komitetu ekonomicznego jako bezporedni przyczyn rezygnacji prezesaDyzmy.Skd wydostano jego deklaracj,ktra zrobia kolosalne wraenie.Za wyjtkiem dziennikw oficjalnych wszystkie stany po stronie Dyzmy,nie szczdzc superlatyww dla oceny jego wiedzy,rozumu i zalet charakteru.Przypomniano jego swko z cyrku,podawano jego yciorys,no i fotografi z podpisem w rodzaju: Znakomity ekonomista,prezes Nikodem Dyzma,ktry uratowa kraj od kryzysu gospodarczego,opuszcza w towarzystwie sekretarza osobistego,p.Z.Krzepickiego, paac Rady Ministrw po wrczeniu swojej dymisji,bedcej protestem wybitnego mea stanu przeciw samobjczej polityce gabinetu. Nawet te dzienniki opozycyjne,ktre od niedawna chtnie go atakoway,teraz wysoko podnosiy jego zalety,uywajc nazwiska prezesa Dyzmy do atakw na rzd. Nina z wypiekami na twarzy przegldaa stosy dziennikw.Wzruszenie zatamowao jej oddech.Mj Boe!Przecie to jej Nikodem,jaki on wielki!Czua do siebie al,e jako nie umiaa poj jego wielkoci.Bya dumna. Sama prosia go,by porzuci bank.Chciaa go mie przecie tylko dla siebie.Lecz teraz, gdy uwiadomia sobie,jak olbrzymi strat ponosi pastwo,ukochana ojczyzna, zawstydzia si swoich egoistycznych pragnie,postanowia prosi narzeczonego,by dymisj cofn. Wybiega do przedpokoju.Oczekiwaa Nikodema zaspionego trudem decyzji,przejtego trosk o losy pastwa,starganego walk prywatnego zakochanego czowieka z mem stanu, dwigajcym ciar odpowiedzialnoci. Tote wesoa mina Dyzmy wprowadzia j w zdumienie,trwajce pty,pki nie wytumaczya sobie,e Nikodem maskuje smutek umiechem,by jej nie martwi. Powitaa go gorcymi pocaunkami i zaprowadzia do swego pokoju.Tu z caym poczuciem wielkoci swej ofiary oznajmia Nikodemowi,e gotowa jest wyrzec si Koborowa i zamieszka w Warszawie,skoro tego dobro kraju wymaga.Moe za rok znajdzie si kto,kto bdzie mg zastpi Nikodema na prezesurze banku i wwczas...-Nie ma o czym mwi -przerwa Nikodem -byem na Zamku i dymisj przyjto. -Ale oni bd szczliwi,gdy pomimo to zostaniesz! -Wiadomo! -I kraj na tym zyska. -Pewno,e zyskaby, -Wic? -Nie znasz si,Nineczko,na polityce.Ja zrobiem tak jak trzeba. A po drugie,zanadto kocham ciebie i chc by przy tobie w Koborowie.Masz o to al do mnie? Nina zarzucia mu rce na szyj. -Kochany,kochany,jeeli tylko...Zapukano do drzwi. Przysza pani Przeska.Nastpia caa seria zachwytw nad Dyzm,zakoczonych patetycznym westchnieniem: -Nawet nie wiesz,droga Ninu nawet nie zdajesz sobie sprawy,jak jeste szczliwa,e taki czowiek znalaz si na twej drodze! Zaczto omawia spraw lubu. Nina owiadczya,e pragnie,by lub odby si skromnie i cicho w koborowskim parafialnym kociku,a pniej pojad na ca wiosn do Algieru czy Egiptu. Pani Przeska akceptowaa drug cz projektu.Natomiast wystpia opozycyjnie przeciw pierwszej. -Ale,Ninu,to nonsens chowa si z tym lubem.Wicej ni nonsens,to nietakt! -C chcesz,ciociu,tatu zawsze mwi,e siedemdziesit pi procent kobiet nie ma taktu za grosz.Jestem tylko kobiet. -Sdz -nie ustpowaa pani Przeska -e pan prezes absolutnie nie zgodzi si na twjzamiar.Jake mona?!Wanie twj lub musi odby si w Warszawie,z pomp,z licznym orszakiem.eby i przyjaciele twoi,i przyjaciele pana prezesa mogli by obecni.Mon Dieu! Hrabianka Ponimirska wychodzi za znakomitego ma stanu!Co tu jest do ukrywania?! Rozchorowaabym si,gdybycie inaczej postanowili.No,panie prezesie,apeluj do paskiej decyzji! Nikodem wysun doln warg i podnis brwi. -I ja tak sobie myl:czemu by nie w Warszawie? -Brawo,brawo -cieszya si pani Przeska -oto mdre sowo.Widzisz,Ninu, wiedziaam,e pan prezes tak postanowi.Urzdzi si pniej wielkie przyjcie...Trudno, Ninu,musisz si liczy z tym,e twj narzeczony nie jest prywatnym czowiekiem... -Teraz jest -wtrcia Nina. -Ach,teraz,teraz.Co znaczy teraz.Na miecie wszyscy mwi,e tylko patrze,a zostanie ministrem! -Eee...tam -machn rk Dyzma -nie trzebaprzesadza.Ale pani ma racj.Przyjcie zrobi si. Nina potulnie zgodzia si.Skoro Nik tego sobie yczy,widocznie ma jakie ukryte powody,ktrych nie chce ujawni,a ona od dawna zrezygnowaa z prb przeniknicia tej zamknitej duszy,ktrej zgbi me umiaa,a tylko swoim instynktem kobiecym czua,e dusza ta jest niezomna. -A co do tej podry -zacz Nikodem -to ja myl,e lepiej me jecha. Nikodem zmarszczy czoo i potar donie.Ba si jak ognia samej myli wyjazdu za granic,gdzie od razu ujawniaby si jego nieznajomo obcych jzykw.Tymi strzpami niemiecczyzny,jakimi od biedy mg si posugiwa,nie daby sobie rady. -Czy pan prezes -sodko spytaa pani Przeska -uwaa,e to niepatriotycznie w dzisiejszych czasach wozi pienidze za granic?Ale wszyscy to robi! -Wanie!Wanie le robi!Kady grosz wywieziony za granic to okradanie wasnego kraju -zacytowa haso przeczytane niedawno na jakim plakacie propagandowym.-le robi. -No,ale prezes tak zasuony dla ojczyzny... -Tym bardziej!Ja musz dawa dobry przykad innym.Nie,za granic nie pojedziemy. Moemy podrowa po kraju. -Masz racj,Niku,byam niemdra,gdy tamto mwiam.Pojedziemy do Zakopanego, Krynicy,w Beskidy... Na progu stan sucy i zwrci si do Niny: -Prosz janie panienki,jaka pani przyszado janie panienki. -Do mnie?Kto? -Nie chce powiedzie nazwiska.Jest w salonie. -Przepraszam -powiedziaa Nina -zobacz,kto to taki. Przesza przez jadalni,buduar i otworzyadrzwi do salonu. Mimo woli krzykna. Przed ni staa Kasia. W krtkim,popielicowym futerku i w maymfutrzanym kopaczku,z papierosem w ustach -wygldaa jak smuky,mody chopiec,ktry na chwil woy spdniczk. -Dzie dobry,Nino -powiedziaa tym tak dobrze znanym metalicznym altem. Ninie krew uderzya do twarzy.Nie wiedziaa,co ma zrobi.Niespodziewany przyjazd Kasi wprawi j w wielkie zakopotanie,bo przecie i rado jej sprawi.Mwia innym i sobie samej,e zapomni,lecz teraz przekonaa si,e pamita.Jakeby zapomnie mona! Pierwsza wiosna,pierwsze oszaamiajce odkrycie rozkosznej tajemnicy,ktr naturaw niej zamkna... -Nie przywitasz si ze mn?-Kasia zrobia kilka krokw i stana tu przy Ninie.-Moegniewasz si,e przyjechaam?Nina oprzytomniaa. -Ale nie,Kasiu,bynajmniej...Bardzo si ciesz.Kasia uja jej do i delikatnie,lecz stanowczo przycigna Nin do siebie. -Nie,tak oficjalnie wita si z tob nie potrafi.Otoczya ramieniem szyj Niny i przywara do jej ust.Stao si to tak nieoczekiwanie,e Nina nie miaa czasu na odsunicie si.Dopiero po chwili uwolnia siod ucisku i szepna z wyrzutem: -Kasiu!... Kasia patrzya w jej oczy i odpara: -Daruj...Masz usta jeszcze wiesze i jeszcze bardziej soczyste ni dawniej...Nie poprosisz,bym usiada?... -Ale,Kasiu!-podsuna jej fotel,sama zaja drugi.Kasia wyja z kieszeni futra du zot papieronic,zapalia nowego papierosa i przygldaa si w milczeniu Ninie. -Duo palisz -bkna Nina. -Nie pytasz mnie,skd si tu wziam? -W Koborowie podano ci mj adres? -Nie,pisa do mnie pan Oskar Hell,ktrego poznaa. -Aha!Biedny czowiek. -Dlaczego biedny?O ile wiem,jest bogaty i zupenie z siebie zadowolony -zdziwia si Kasia. -Nie wiem,czy syszaa -powiedziaa Nina-on tu by aresztowany,oskarony o szpiegostwo. Kasia wzruszya ramionami. -Moliwe.Nic to mnie nie obchodzi.O tyle jestem mu wdziczna,e da mi gar wiadomoci o tobie...Rozwodzisz si z tym starym ajdakiem? -Kasiu,jak moesz tak mwi o swoim wasnym ojcu! -Dajmy spokj temu.Wic?Rozwodzisz si? -Tak,a waciwie ju nie.Uzyskaam uniewanienie maestwa. -Bardzo mdrze zrobia.Pisa mi Hell,e mj szanowny ojciec zostawi ci Koborowo.Doprawdy nie mogam tego poj.Skd to bydl zdobyo si na tyle szlachetnoci.Ale mniejsza o to.Przyjechaam tu,by ci zabra.Musisz pojecha ze mn.To ci wietnie zrobi. Teraz na Sycylii jest wiosna... Nina umiechna si blado. -Nie,Kasiu,nie mog... -Tu niebo wisi nad gow jak groba,tam jarzy si umiechem... -Za miesic mj lub -powiedziaa cicho Nina. Kasia zerwaa si z miejsca i rozgniota papierosa w popielniczce. -Aha,wic to prawda.Nina milczaa. -O,wy ndzne niewolnice!Nie potraficie y bez jarzma,bez kieratu!Wychodzisz za tego Dyzm? -Kocham go. -Psiakrew!-zakla Kasia.Gniota rkawiczki.-Nino,Nino!-wybuchna nagle -ty nie moesz tego zrobi!Nino,czy ty nie zdajesz sobie sprawy z tego,co si ze mn dzieje?Czy nie masz ju dla mnie iskierki uczucia?! Pomyl,zastanw si!... -Nie mcz mnie,Kasiu,wiesz,jak bardzo ci lubi.Ale mwi ci...uwaam za swj obowizek powiedzie,chc by uczciwa...Przysigam jemu i sobie,e nigdydo ciebie nie wrc... -Nino,bagam ci,od ten lub,zlituj si nade mn!...Na p roku,na trzy miesice... Moe ci przyjd refleksje,moe dojdziesz do przekonania,e chcesz popeni bd!Nino, bagam ci,a nu przyjdziesz doprzewiadczenia,e on nie jest godzien ciebie...O nic nie prosz,tylko o zwok,o ma zwok!... Nina z umiechem zaprzeczya ruchem gowy. -Mylisz si,to ja nie jestem jego warta.Mao go znasz,zreszt siedzisz wci za granic, nie zdajesz sobie sprawyz tego,czym on jest dla kraju i spoeczestwa,jaki to... -Ach,c on mnie obchodzi -przerwaa Kasia.-Mnie chodzi tylko o ciebie,o twoje szczcie i o moje szczcie!Nino,Nino,bagam ci...Nino...Nino... Upada na kolana,chwycia rce Niny i zacza okrywa je pocaunkami. -O krtk zwok...Bagam... -Kasiu,uspokj si,co ty robisz,Kasiu,opamitaj si.W przylegym pokoju rozlegy si kroki.Kasia ciko podniosa si z podogi.Leniwym ruchem wzia rkawiczki. -Pjd ju. -Bd zdrowa -powiedziaa Nina -i nie myl le o mnie...Kasia w milczeniu skina gow.Staa chwil,przygldajc si Ninie,gdy drzwi si otworzyy i wszed Nikodem. Pocztkowo zdumienie odebrao mu mow,lecz prdko odzyska rwnowag.Obierce wsun w kieszenie spodni i zapyta burkliwym gosem: -Czego pani sobie yczy tutaj? Kasia zmierzya go wzrokiem penym nienawici. Dyzma spostrzeg blado Niny.Domyli si,e musiaa tu zaj jaka awantura,i opanowaa go zo. -Pytam,czego pani chce od mojej narzeczonej?Co? -Ale,Niku!-prbowaa zmitygowa go Nina. -Po co pani tu diabli znowu przynieli?Ja nie ycz sobie widywa...Nie dokoczy, gdy Kasia wybuchna ostrym ironicznym miechem i odwrcia si do plecami. Drzwi za ni trzasny gono. -Czego ona chciaa od ciebie?-zapyta po pauzie Nikodem. Nina rozpakaa si.Nie mg si z ni dogada i zy chodzi po salonie,roztrcajc meble. Nadesza i pani Przeska,lecz szybko wycofaa si,sdzc,e trafia na scen zazdroci czy jak grubsz sprzeczk narzeczonych.Dopiero po pewnym czasie Nina uspokoia si,lecz nic nie chciaa powiedzie. Zapewniaa tylko Nikodema,e moe by pewny jej wiernoci i e Kasia nigdy wicejnie wrci. -Co ma piernik do wiatraka -ama sobie gow Dyzma -baby to doprawdy maj we bie groch z kapust. Rozdzia dwudziesty By to moment wzruszajcy.W sali posiedze,z ktrej usunito stoy i krzesa,zebra si cay personel banku. Na przedzie sta dyrektor,tu za nim dwaj jego zastpcy,dalej prokurenci i wreszcie wszyscy urzdnicy i urzdniczki.Pgosem prowadzono rozmowy,gdy drzwi otworzyy si szeroko i wszed pan prezes. Sto par oczu wpio si z zaciekawieniem w jego twarz,pragnc odczyta myli szefa,lecz kamienna maska jego rysw bya jak zawsze tajemnicza i nieprzenikniona. Stan przed nimi,chrzkn i zacz mwi: -Moi pastwo.Zaprosiem was tutaj,eby was poegna.Pomimo tego,e gwatem chc mnie zatrzyma na stanowisku,odchodz.Moe wiecie,dlaczego,a moe i nie wiecie,ale to wszystko jedno.Odchodzc chciaem wam podzikowa za to,ecie pastwo byli pracowici i subici,ecie pomogli mnie,twrcy tego banku,w jego wzorowym prowadzeniu. Myl,e zachowacie o mnie dobr pami,bo byem dla was prawdziwym ojcem i -nie chwalc si -niejeden pod moj rk sporo nauczy si.Nie wiem jeszcze,kto bdzie moim nastpc.Ale to jedno wam powiem,e musicie go tak samo szanowa jak i mnie,bozwierzchnika zawsze szanowa trzeba,chocia to i nie bdzie na pewno aden wielki m stanu,a moe nawet spartoli to,co ja tak dobrze zrobiem,ale zwierzchnik to zwierzchnik. Pracujcie dalej dla dobra kochanej ojczyzny,eby pastwo miao korzy,skoro wam paci. al mi wasopuszcza,bo chocia moe i nie byem z wami delikatny,ale taka ju moja natura,a sercem do was przywizaem si. Wyj chusteczk i gono wytar nos. Z kolei wystpi dyrektor i w duszym przemwieniu podnis wielkie zasugi prezesa Nikodema Dyzmy,podkreli jego znakomity talent organizacyjny i yczliwy stosunek do podwadnych.Na zakoczenie wyrazi w imieniu swoim i wszystkich zebranych serdeczny al,e trac tak mdrego kierownika,po czym wrd gonych wiwatw wrczy prezesowi towa si Dyzma. by je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{Pb U L cc&O cN4 Zwspaniay biuwar na biurko,,wykonany ze zoconej skry. Okadk stanowia wielka srebrna pyta,na ktrej u gry wyrzebiona bya podobizna Nikodema,u dou gmach banku,a w rodku adres treci nastpujcej: Czcigodnemu Panu Nikodemowi Dyzmie,znakomitemu ekonomicie,twrcy, zaoycielowi,organizatorowi i pierwszemu Prezesowi Panstwowego Banku Zborzowego -wdziczni podwadni. Nastpoway liczne podpisy. Podczas caej uroczystoci sekretarz osobisty pana prezesa notowa tre przemwie, teraz szybko przepisa dedykacj i poleci jednemu z urzdnikw zrobi odpowiedni ilo odpisw i rozesado prasy. Sam pieszy si bardzo,gdy musieli jeszcze przebra si we fraki,by zdy napoegnalny bankiet,jaki na cze Nikodema wydawa prezes Rady Ministrw. Dyzma tymczasem egna si z urzdnikami,wszystkim podajc rk. Po przybyciu do paacu Rady Ministrw Nikodem dowiedzia si,e przygotowano dla niespodziank:przed bankietem mia by udekorowany. Przy stole wznoszono wiele toastw,nacechowanych serdecznoci,chodzio bowiem o zatarcie w opinii publicznej wraenia dymisji. Ju pod koniec bankietu wsta Ulanicki i wygosi w wesoym tonie utrzymane przemwienie,w ktrym oznajmi,e winowajca dzisiejszej uroczystoci upowani go do zawiadomienia zebranych,i wkrtce wstpuje w zwizki maeskie z hrabiank Nin Ponimirsk,naktre to obrzdy,poczone z masow konsumpcj alkoholu,bdzie mia satysfakcj zaprosi wszystkich obecnych. Powitano to okrzykami artobliwych yczeipyta,gdy wiadomo nie bya dla nikogo niespodziank. Po bankiecie odby si raut,na ktry przybyo jeszcze kilkadziesit osb.Powszechnym tematem rozmw byo ustpienie prezesa Dyzmy i konsekwencje,jakie to moe pocign. Przede wszystkim zwracano uwag na wysoce niepokojcy fakt znacznego spadku obligacji Banku Zboowego na giedzie.Optymici utrzymywali,e jest to objaw zdenerwowania, wywoanego dymisjDyzmy,i e obligacje znowu pjd w gr,pesymici natomiast wyraali obaw,e moe doj do krachu.Gdy interpelowano w tej sprawie Nikodema,ten wzrusza ramionami. -Rzd zrobi,jak chcia,a co z tego bdzie,zobaczycie.Oczywicie,owiadczenie to komentowano jako przepowiedni kryzysu,a e ostatnie miesice przyniosy szereg nowych zaostrze politycznych i niepowodze gospodarczych,gabinetowi nie wrono dugotrwaego ywota.W tej sytuacji osoba prezesa Dyzmy,wietnego organizatora i silnego czowieka, usuwajcego si z ycia publicznego z racjiodmiennych pogldw,musiaa na siebie zwraca uwag. Gdy jeden z dziennikarzy chcia go wybada,czy ewentualnie w razie upadku gabinetu nie zabiegaby o jak tek w nowym rzdzie,Dyzma kategorycznie zaprzeczy: -Nie,panie,ja jad do siebie na wie i bior si do gospodarki.Oczywicie wiadomo obiega natychmiast salony,nikt jednak uwierzy nie chcia,by bya prawdziwa. Rozdzia dwudziesty pierwszy Dwadziecia dwie karety,sto z gr samochodw.Tumy zalegy plac przed kocioem i przylege ulice,ruch tramwajowy wstrzymano.Dwa dugie kordony policji utrzymyway porzdek.Po schodach wityni spywa a na jezdni czerwony dywan.Przy wejciu policjanci sprawdzali karty wstpu.Przez otwarte drzwi widniao wntrze kocioa, rozjarzone tysicami lamp i tonce w kwiatach. Auta i karety zatrzymyway si przy czerwonym chodniku i natychmiast w tumiepoznawano pasaerw i szmer wymawianych nazwisk bieg wrd stoczonych gw. -Ksi Roztocki...Ambasador woski...Minister Jaszuski...Panie we wspaniaych toaletach,panowie w lnicych mundurach lub we frakach.Zapach perfum,kwiatw, benzyny. Koci by peen po brzegi,a auta wci nadjeday.Wanie zajechaa wspaniaa limuzyna i wysiad z niej prezes Nikodem Dyzma. -Pan mody,patrzcie,patrzcie,prezes Dyzma...Znali go dobrze z licznych podobizn w dziennikach.Gdzie w dalszych szeregach kto krzykn: -Niech yje prezes Dyzma! -Niech yje,niech yje!-krzykn tum.Wszystkie kapelusze zawachloway nad gowami. -Niech yje!Niech yje! Nikodem zatrzyma si na stopniach i kania si cylindrem na wszystkie strony. Na jego powanym obliczu zjawi si dobrotliwy umiech.Tum rycza w entuzjazmie, gdy wanie zajechaa kareta Niny.Patrzc na scen owacji dla narzeczonego omal nie rozpakaa si ze wzruszenia. -Widzisz -mwia jej do ucha pani Przeska -e i Polacy umiej oceni zasugi swych wielkich ludzi. Nikodem zszed do nich i wrd nieustajcych okrzykw wprowadzi Nin do kocioa. Zagrzmiay organy. Dawno nie widziano tak wspaniaego lubu. Po skoczonej ceremonii wychodzcych pastwa modych powitano nowymi wiwatami, po czym ci odjechali karet na tradycyjny spacer po Alejach. Tymczasem niekoczcy si sznur pojazdwprzewiz goci do Hotelu Europejskiego, gdzie przygotowano uczt weseln na dwiecie czterdzieci osb. Przed hotelem rwnie oczekiwa nadjedajcych tum ciekawych. I tu prezesa Dyzm powitay okrzyki: -Niech yje! Nikodem by rozpromieniony,Nina janiaa umiechem.Przyjmowali yczenia od niekoczcego si korowodu goci.Przy obiedzie toastom rwnie nie byo koca. Odczytywanie depesz gratulacyjnych zajo bit godzin czasu,t ak e bal rozpocz sidopiero o jedenastej.Pan mody taczy do upadego,i to z takim szykiem,e gocie,nieznajcy jego sukcesw yskowskich,dzielili si spostrzeeniami w rodzaju: -Kto by przypuci,e prezes Dyzma ma takie poczucie komizmu!Albo: -Podochoci sobie mody maonek i bawi si tacem. -Ba,dlaczego nie ma si bawi?ona jak cacko,a Koborowo to pono magnacka fortuna. By ju jasny ranek,gdy majcy nad wszystkim piecz Krzepicki da haso do zakoczenia balu.O smej dwadziecia odchodzi pocig,ktrym moda para udawaa si do Koborowa. Wikszo towarzystwa odprowadzaa j na dworzec kolejowy.Salonowy wagon, uyczony przez ministra komunikacji,by dosownie zapchany kwiatami.Ostatnie yczenia, poegnania,gwizdek lokomotywy i pocig ruszy. Nina i Nikodem kaniali si,stojc w otwartych oknach,z oddalajcego si peronupowiewao ku nim mnstwo chusteczek i kapeluszy,a pocig nabra pdu i peron znik w szarej mgle miasta.Nina zarzucia mowi rce na szyj. -Boe!Jaka ja jestem szczliwa?Niku,powiedz,czym ja na to szczcie,czym na ciebie zasuyam? -Czym?...hm...czym zasuya?... -Tak,Niku,czym zasuyam,e ty,wielki,mdry,uwielbiany,e ty jeste moim mem? Czym?... Dyzma zastanowi si i podrapa si w podbrdek.Absolutnie nie mg znale odpowiedzi i to go poirytowao. -Eeee tam -burkn -nie masz wikszego zmartwienia?!...Zwarli si w pocaunku. Drog od stacji a do paacu wysypano gsto tatarakiem,po bokach ustawiono dwa szpalery zielonych brzzek.Sam budynek stacyjny przystrojono zielonymi wiecami,peron zatoczyli robotnicy i oficjalici koborowscy oraz liczni ciekawscy z caej okolicy.Wielu z nich wczoraj syszao przez radio Veni Creator ,piewany przez znakomitych solistw,l chry i organy,i wiwaty na czepana modego.Tote zainteresowanie byo ogromne. Gdy w oddali ukaza si pocig,gwar rozmw ucich jak noem uci,natomiast orkiestra amatorska hukna marszem i zapanowa nastrj uroczysty. Na przd peronu wystpili gwniejsi oficjalici i creczka kierownika myna parowego w biaej sukience z bukietem polnych kwiatw. Niestety,wagon salonowy,wskutek nieuwagi maszynisty,zatrzyma si znacznie poza rodkiem peronu,midzy magazynem zboowym a kioskiem dla pa i panw.Caa elita musiaa tedy wraz z dziewczynk przegalopowa si,by zdy na czas wysiadania pastwa modych.Nadbiegli w sam raz i dziewczynka wrczya Ninie kwiat y.Miaa zadeklamowa wierszyk,lecz dostaa tremy i mimo podpowiadaj ani rusz ust nie moga otworzy.Nina wycaowaa ma,podczas gdy Dyzma przyjmowa yczenia,stojc na stopniu wagonu. Na zakoczenie uzna za stosowne przemwi:-Dzikujemy wam bardzo.I ja,i moja ona postaramy si,eby nikt z was nigdy nie aowa lego,e tak serdecznie nas wita.Na razie dla uczczenia dnia naszego lubu ka wszystkim bez wyjtku pracownikom wypaci gratyfikacj.Niech tam mnie kosztuje. Huragan wiwatw by odpowiedzi na jego sowa,orkiestra rna tusz.Pasaerowie zssiednich wagonw przygldali si z zaciekawieniem tej scenie,a niektrzy,podnieceni nastrojem,pokrzykiwalirwnie.Zwaszcza zwraca uwag chudy ydek,z okna wagonu trzeciej klasy,ktry,Bg wie dlaczego,dar si na cae gardo: -Wiwajt,wiwajt! Na progu paacu ekonom i ochmistrzyni w otoczeniu caej suby witali pastwa modych chlebem i sol. Nikodem pooy na tacy dwie pisetki i powiedzia: -Do podziau. W paacu ju Krzepicki przeprowadzi zasadnicze zmiany: Na grze w dawnym apartamencie Niny urzdzono gocinne pokoje,za jej sypialniprzeniesiono do pokoju ssiadujcego bezporednio z sypialni Nikodema i po obu stronach umieszczono dwie azienki.Cae lewe skrzydo przemeblowano na mieszkania dla ora. Pawilon za w parku mia zaj Krzepicki. Po balu i podry pastwo modzi czuli si zmczeni i poszli spa stosunkowo wczenie. Jeszcze wieczorem uoyli sobie,e jutro razem pjd do pawilonu,by rozmwi si z orem i zaproponowa mu translokacj do paacu. Dyzma jednak myla nad tym dugo przed zaniciem i doszed do wniosku,e wizyta u Ponimirskiego wraz z Nin moe by niepodan ze wzgldu na nieobliczalno Ponimirskiego. A nu wcieknie si i zacznie sypa! Dlatego kaza si obudzi o smej. Nie zawid si.Zajrzawszy do sypialni onyprzekona si,e jeszcze pi.Zreszt nigdy nie wstawaa wczenie. Nikodem ubra si prdko,zapowiedzia subie,e bdzie jad niadanie,gdy si pani obudzi,i poszed do parku. Z gry uoy sobie plan rozmowy z orem.Jednake zbliajc si do pawilonu uczu,e traci pewno siebie.Ponimirski by jedynym czowiekiem,przed ktrym mia rodzaj obawy. Byo to zrozumiae,zwaywszy nienormalny stan umysu ora i jego niespodziewane szusy. Dyzma zasta go jeszcze w ku.Jad wanie kaszk na mleku i gwizda jak piosenk. Ratlerek siedzia na kodrze i od czasu do czasu od niechcenia liza kaszk ztalerza swego pana. Lokaj zamkn drzwi za Dyzm i teraz dopiero Ponimirski spostrzeg jego obecno. -Dzie dobry -powiedzia Nikodem. -A!-rozemia si hrabia.-Mj szanowny kolega!Odstaw no,kolego,t parszyw kaszk. Nikodem posusznie wykona rozkaz i usiad na krzele tu przy ku.Ponimirskiprzyglda si mu z jadowitym umiechem.Jego ogromne oczy,osadzone w bezkrwistej twarzyczce chorowitego dziecka,ostry nos i ruchliwe wskie wargi zdradzay wielkie ukontentowanie. -Jake zdrowie paskie?-zacz Dyzma.-Podobno ciko pan chorowa? -Dzikuj.Niech si kolega o moje zdrowie nie troszczy. -Ja nie troszcz si jak kolega -wypali Dyzma -tylko jako szwagier. -Cooo?... -Jako paski szwagier -powtrzy Nikodemspecjalnie gono dla dodania sobie kurau. -Co to znaczy?!-wrzasn hrabia. -Co ma znaczy,znaczy,e jestemy szwagrami.Oeniem si z pask siostr. Ponimirski jednym ruchem odrzuci kodr istan na ku w rowej jedwabnej pidamie,pochylony ku Nikodemowi.-Kamiesz!esz bezczelnie,bawanie! Dyzm ogarna wcieko.Jemu,wielkiemuprezesowi Dyzmie,jemu,na cze ktrego wiwatuj tumy,ktry za pan brat yje z najwyszymi sferami,kto omiela si powiedzie co tak obelywego?...Zerwa si z miejsca,z caej siy chwyci ora zaprzegub rki i cisn nim o ko. Ponimirski sykn z blu i opad na pociel.Ratlerek zacz gwatownie ujada. -Uuuu...cholera -mrukn Nikodem.W drzwiach stana pielgniarka i lokaj. -Czy panu hrabiemu gorzej?Moe jestem potrzebna?-zapytaa. -Wont do diaba!-rykn Dyzma i oboje momentalnie zniknli.Zapali papierosa i poczstowa Ponimirskiego.Ten po chwili wahania przyj. -Widzisz,hrabio,e ze mn artw nie ma.Powiadam,e oeniem si z pask siostr. Przedwczoraj odby si nasz lub.Co hrabia o tym sdzi? -To skandal! -Dlaczego skandal! -Jak moga hrabianka Ponimirska wyj za takiego gbura i chama,za czowieka tak gminnego jak pan?Panie...panie...no jake panu? -Dyzma -powiedzia Nikodem. -mieszne nazwisko -wzruszy ramionami Ponimirski. -Wic wola pan,eby zostaa nadal on kryminalisty Kunika?Co? -No nie.W kadym razie...Przypuszczam,e pan,chocia jeste figur wysoce obskurn,nie bdziesz wikszym ajdakiem od Kunika.Jeste na to zreszt za gupi,bo... -Panie hrabio -przerwa Dyzma gronie -radz liczy si ze sowami! Ponimirski zamilk. -Zamiast mnie obraa,dzikuj pan Bogu. -Ho?! -Tak,dzikuj!Bo ja nie bd znca si nad panem tak jak paski pierwszy szwagier. Przeniesie si pan do paacu i bdzie pan mia zupen swobod.Bdziemy y razem,we trjk,jada razem,w gocin jedzi i goci przyjmowa... Ponimirski oywi si. -Mwi pan serio? -Zupenie serio. -I bd dawali mi konie pod wierzch? -Wszystko.W ogle bdziesz pan swobodny.Nawet dam panu pienidze na drobne wydatki.Dugi paskie ju zapaciem.Ale i ja mam swoje warunki. -Jakie?-zaniepokoi si Ponimirski.-Wic przede wszystkim buzi na kdk.Na miesz pan powiedzie,e to,co o mnie opowiada o tym Oksfordzie i o Kurlandii,to nieprawda. or rozemia si. -Zatem ludzie wierz w ten absurd? -Czemu nie maj wierzy? -No,przecie do na pana spojrze!Dyzma zmarszczy czoo. -Nie paski interes.Do,e masz milcze.A po drugie,po cichu,eby nikt nie wiedzia, musisz mnie troch poduczy po angielsku. -Ja?-oburzy si Ponimirski.-Ja mam chamw uczy?to ju bezczelne! -Milcz,gupia mapo!-rykn Dyzma.-Wybieraj,jak chcesz.Albo to,co ci ka,albo w trymiga przeflancuj ci do Tworek.Ponimirski przygryz wargi i rozpaka si. -Brutus,Brutus -mwi wrd kania,gaszczc ratlerka -syszysz?Twegopana chc zamkn znowu w domu wariatw...Brutus!... Po jego bladej okrgej twarzyczce cieky zy w takiej obfitoci,e a zdziwio to Dyzm. -No -zapyta -co wolisz? -Prosz do mnie nie mwi na ty -wyniole odpar Ponimirski i od razu przesta paka. -A niby dlaczego?Jak jestemy teraz szwagrami...Wanie powinnimy by na ty .Co by ludzie powiedzieli?Dawni koledzy i szwagry do tego,eby na pan ?... -Zabawne!-zgryliwie umiechn si Ponimirski.-Czy pan jednak nie zdaje sobie sprawy z dystansu,jaki nas dzieli? -Niby jaki dystans?Chyba ten,e ja jestem normalny,a ty masz fiksum dyrdum we bie.Sowem,wybieraj,jak chcesz.Powtarzam:pamitaj,e ze mn artw nie ma!A i w mord potrafi da tak,e wszystkie zby wylec. Podsun mu pod nos zacinit pi,lecz wbrew jego oczekiwaniu Ponimirski ucieszy si. -Naprawd?To ciekawe.Czsto syszaem,e s takie uderzenia,ale nie zdarzyo mi si widzie.Wie pan co?Zadzwoni na Antoniego,a pan zademonstruje na nim taki cios. Dobrze? Ju sign rk do dzwonka,lecz Dyzma powstrzyma go: -Co pan strugasz wariata.Ja nie Antoniemu dam w mord,a tobie.Sprbuj tylko.No wic?Zgadzasz si? Ponimirski rozpaczliwym ruchem zaama rce i ciko westchn: -Och,c za ponienie,co za upadek!Mam tego bawana,tego muzyka nazywa na ty i na dobitek pakowa angielszczyzn w tentpy eb!Co za czaszka,przecie to lombrozoska czaszka. Dyzma podnis si i spojrza na zegarek. -No,to bd zdrw! -Pan odchodzi?...Niech pan jeszcze posiedzi,bo mi nudno samemu. -Nie bdziesz sam.Jeszcze dzisiaj wyl cido Tworek.Ponimirski wyskoczy z ka i drc na caym ciele podbieg do Nikodema:-Nic!Nie!Ja zgadzam si na wszystko. -Zgadzasz si? -Tak. -I nie rozpucisz pyska? -Nic. -Bdziesz mnie uczy? -Bd. -No,klawo,a teraz nazwij mnie po imieniu. -Kiedy ja nie pamitam tego imienia.To jakie idiotyczne imi. -Nikodem. -Teraz ju wiem...Nikodemie. -Wic sztama? -Co? -No,zgoda midzy nami? -Zgoda. -Daj,or,ap!Serwus. Podali sobie rce i Dyzma wyszed. Ponimirski usiad na dywanie i mia si dugo,sam nic wiedzc z czego. Wreszcie zacz krzycze: -Antoni!Antoni!Antoni! Gdy sucy uchyli drzwi,Ponimirski rzuciy je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAp Xcr@.c#c1h"2 c?isi na z piciami: -Czemu zamilcza przede mn? -Co zamilczaem,paniczu? -To,e moja siostra wychodzi za m!Stary ole!...No teraz szybko pakuj rzeczy! -Pakowa,po co,paniczu! -Przeprowadzamy si. -Dokd? -Do paacu! Rozdzia dwudziesty drugi W dwa dni po przyjedzie modych pastwawrci te do Koborowa Krzepicki,ktry likwidowa w Warszawie interesy pryncypaa. Musia od razu wzi si do wielkiej roboty,gdy wanie rozpoczynano dostawyprogw kolejowych,a i normalne prace wiosenne wymagay nieustannego dozoru.Z tego wzgldu mao czasu mg powici Nikodemowi i jego onie,ktrzy zreszt me martwili si z tego powodu.Dnie i tygodnie upyway im na rozrywkach,jakich mogy dostarcza wycieczki odzi,samochodem,komi i wreszcie gra wbilard. Nina czua si zupenie szczliwa.Wprawdzie rodziy si w niej odczasu do czasu pewne wtpliwoci,lecz wszelkie objawy,przemawiajce przeciw niemu,kada na karb jego dziwactw i uprzedze,ktre naleao tak znakomitemu czowiekowi i tak wybitnej indywidualnoci przebaczy.Zreszt tyle miaa tytuw do gorcej dla niego wdzicznoci! Jeeli za w cigu dnia nasuway si jej powtpiewania i przypuszczenia,przychodzia noc i swymi wraeniami zacieraa wszystko.Zmysy Niny,ktre tak dugo nie znajdoway naturalnego ujcia dla swego wybujaego rozrostu,byy w niej elementem decydujcym. Tote maestwo czuo si dobrze i zapowiadao si trwale.Po dwch miesicach dopiero zamierzali zoy wizyty w okolicznych dworach i zacz przyjmowa u siebie,tym bardziej e na lato oczekiwali pani Przeskiej i wielu goci z Warszawy. Nikodem sporo czasu powica nauce.Zamyka si w bibliotece z Ponimirskim lub sam i czyta.Robi to z niechci,lecz do mia sprytu na to,by rozumie,jakie korzyci daje ksika czy jzyk obcy, Nieraz wieczorem przy kolacji mimochodemwspomina o rzeczach wieo przeczytanych, cytujc pogldy rnych pisarzy,i widzia efekt,jaki tym wywoywa przy stole.Nie tylko Nina,lecz iKrzepicki wysuchiwali z szacunkiem jego powiedze.Wkrtce w Koborowie utar si termin dla godzin spdzanych przez Nikodema w bibliotece.Nazywao si to,e pan dziedzic pracuje naukowo . Z rzadka tylko Dyzma odwiedza folwarki i zakady przemysowe.Cae gospodarstwo byo na gowie Krzepickiego,a ustawiczny wzrost dochodw by namacalnym dowodem,e nowy administrator wietnie sobie daje rad. or Ponimirski szybko przystosowa si doswej nowej roli i zachowywa si w sposbnie dajcy Nikodemowi powodw do niezadowolenia.Wprawdzie byway wypadki,e wyrywa si z jakim dwuznacznym sowem czy z sarkastycznymmiechem,lecz zaraz opanowywa si i cich pod gronym spojrzeniem szwagra.Z siostr prawie nie rozmawia. Czu do niej zadawniony al,a zreszt mia mani uwaania kobiet za istoty pozbawione zdolnoci mylenia i rozumowania. W kadym razie uywa w peni od dawna nie posiadanej swobody,jedzi konno,a nawet samochodem.Dyzma pozwoli mu na to,po cichu ywic nadziej,e kiedy kark skrci..185 or jednak,chocia urzdza mas psikusw,awantur i brewerii,jeeli o jego wasn skr chodzio,umia by ostrony.Jego lekki obd,nieszkodliwy dla otoczenia,wkrtce sta si ulubionym tematem anegdotek w caej okolicy. Krzepickiego traktowa wyniole.Podawa mu dwa palce i z regu y nie odpowiada najego pytania,jeeli nie zawieray prosz pana hrabiego .Krzepicki mia si z tego inic sobie me robi z fum ora. -mieszny wariat -mwi -zawsze si ubawi jego wybrykami.Na wsi to nieoceniona rzecz.Teraz rozumiem,dlaczego dawniej krlowie trzymali baznw. -Niech go cholera wemie -odpowiada Dyzma. Z Warszawy nadchodziy tymczasem listy od dawnych przyjaci i wiadomoci wcale nie pocieszajce. Kryzys gospodarczy rs z dnia na dzie,cozreszt powoli dawao si wyczuwa i w Koborowie. Papiernia i tartaki szy wycznie zamwieniami rzdowymi.Mnoce si bankructwa raz po raz zaryway interesy Dyzmy.Na szczcie ruchliwo Krzepickiego i dostawy dla rzdu gwarantoway mu nadal grube dochody.W kadym razie w porwnaniu z okolicznym ziemiastwem mg si uwaa za Krezusa.Im powodzio si coraz gorzej.Doszo do tego, e w najbliszym ssiedztwie wystawiono na licytacj trzydzieci majtkw. Zreszt z caego kraju nadchodziy wieci nie lepsze.Rolnicy zaprzestali uywania sztucznych nawozw,wasne wydatki zmniejszyli do minimum.Co wicej,szerokim echem zaczy si rozchodzi pogoski,e wielu sprzedawao zlombardowane zboe,stanowice wasno Pastwowego Banku Zboowego.W zwizku z tym i wskutek innych komplikacji gospodarczych obligacje banku zaczy spada na eb na szyj.Wrd posiadaczy tych obligacji wybucha panika.Zastj w handlu i na giedzie,ciki kryzys w przemyle i niewypacalno podatnikw skaday si na obraz gronego niebezpieczestwa.Dzienniki przepeniy siwiadomociami o bankructwach,lokautach,strajkach i masowych samobjstwach ludzi,ktrzy potracili fortuny lub mono znalezienia zarobku.Pomruk niezadowolenia rs w kraju,kierujc si przeciw rzdowi.Coraz goniej rozbrzmiewao woanie o silnego czowieka,ktry by uj w mocn rk sterpastwa i znalaz rodki zaradcze przeciw kryzysowi. Tymczasem zbliay si niwa i nad pastwem zawisa znowu klska urodzaju. Nikodem czyta dzienniki i krci gow: -Cholera!Co to z tego moe wyj?... Rozdzia dwudziesty trzeci Od dawna w Koborowie nie obchodzono doynek tak hucznie jak tego roku. Nowy dziedzic mia szerok rk i lubi zabawi si.Goci zjechao si mnstwo. Pierwsza przybya pani Przeska z niezliczonym taborem kufrw,tego wieczora przyjecha pukownik Wareda i obie hrabianki Czarskie.Nazajutrz oba samochody koborowskie i dwa powozy czynne byy przez cay dzie. Przyjecha wojewoda Szejmont z on i synem,starosta Ciszko,ministrowa Jaszuska, baronostwo Rehlfowie,Uszycki zsiostr,komendant okrgu korpusowego genera Czakowicz z dwoma adiutantami,Ulanicki,Holszycki,ordynatowa Korzecka i kilkanacie osb z okolicy.Paac zaroi si gomi,napeni si gwarem i ruchem.Nina bya uszczliwiona.Tak lubia ycie towarzyskie.Od tygodnia wraz z Krzepickim opracowywaa program rozrywek,wycieczek i zabaw,zajmowaa silustracj zapasw spiarni i piwnic, uzupenianiem sztabu suby,przygotowywaniem pokojw gocinnych i milionem innych spraw,wynikajcych z koniecznoci godnegoprzyjcia krewnych,znajomych i przyjaci.or by zelektryzowany.Krci si wrd goci,bawi panie,pokazywa panom stajnie i w ogle stara si reprezentowa.Poczu si znowu wielkim panem i niemal zapomnia,e to nie on jest wacicielem Koborowa.Gocie,dyskretnie uprzedzeni przez Krzepickiego i przez pani Przeska o jego chorobie umysowej,byli dla pobaliwi i nie przeczyli mu w niczym. Nikodem wita wszystkich uprzejmie,lecz zrezerw,ktra utrwalaa wok niego atmosfer respektu i szacunku.Pomimo obecnoci wielu osb nie zmieni zwyczaju zamykania si w bibliotece.Przyczynio si to do tym wikszego powaania go przez goci. Wieczorami w parku graa sprowadzona z Warszawy orkiestra i cae towarzystwo uywao wieego powietrza,spacerujc lub taczc na trawniku,owietlonym kolorowymi lampami. Czasem konno lub powozami jedono do lasu.Nina bardzo lubia te wycieczki przy ksiycu. Od rana kwit tenis.Oba korty byy zajte do poudnia,kiedy podawano lunch.Zreszt kady robi co mu si podobao,przez cay dzie.Powaniejsza cz towarzystwa z zainteresowaniem zwiedzaa zakady przemysowe i zabudowania gospodarskie,modsi uywali konnej jazdy,kpieli w jeziorze,organizowali wycigi motorwek i wiolarskie. -licznie tu u pastwa -mwili wszyscy Ninie i Nikodemowi.-Koborowo to prawdziwecacko. I rzeczywicie wszyscy czuli si znakomicie.Palarnia zostaa opanowana przez brydystw,ktrzy prawie nie wstawali od stolikw.W pokoju niadaniowym przez cay dzie podawano przekski i napoje wyskokowe. W trzecim dniu wydano wielki bal. Byo to co wspaniaego.Na zaproszonych sto czterdzieci osb przyjechao sto szedziesit trzy. Bal rozpocz si o dziesitej wieczorem,a zosta zamknity hucznym mazurem o pierwszej po poudniu. Wypito moc alkoholu,w rezultacie czego suba miaa mas roboty z odszukiwaniempo krzakach i zakamarkach trupw i z odnoszeniem ich do ek.. Zreszt wszyscy poszli spa,gdy wieczorem miaa si odby zabawa doynkowa. Wok gazonu przed paacem ustawiono beczki ze smo oraz dugi e stoy dla chopw, za na werandzie dla goci.Wojewoda artowa,e Dyzma bdzie musia zataczy z przodownic,czyli ze niwiark samowizak. -To zastanawiajce -doda -jak niesychanieszybko mechanizacja wywraca wszelkie tradycje.Takie na przykad doynki dzi straciy racj istnienia. -To smutne -powiedziaa Nina. -Tak,zgadzam si z pani,ale jednak prawdziwe. -A czym si to wszystko skoczy -westchn siwy pan Rojczyski,ssiad Koborowa.- Istne szalestwo:maszyny nie tylko wulgaryzuj nasze ycie,odbieraj mupikno,lecz i samego czowieka wypieraj. -Kto kogo wypiera -oburzy si Dyzma -przecie widzisz pan,e urzdzamy doynki,a ludzie si ciesz.A jeeli tam trocha hooty powyzdycha,to i czort z ni.Oglny dobrobyt od maszyn ronie.Ot co.Zawrci si na picie i odszed. -Ma racj,ma racj -pokiwa gow genera. -Ale niezbyt,hm...niezbyt po wersalsku j wyraa -z akcentem zdziwienia zauway stary ziemianin.Wojewoda umiechn si pobaliwie. -Mj panie,niech mi pan wierzy:wolno mu,sta go na to.Genera baron Cambronne by wersalczykiem!... Zagraa orkiestra.Przed paac zaczy napywa gromadki wocian.Nadcign wreszcie korowd niwiarzy,piewajcy doynkow piosenk biaorusk bez sw.Wtym tsknym a- a-a-a,o melodii surowej,niewprawnej i o szorstkim dwiku,brzmiaa nie rado dokonanych niw,lecz jakby dziki piew pobojowiska.Nina zawsze zastanawiaa si nad t niepokojc melodi,ktra przechowaa si zapewne od tysicy l at.Nie wiedziaa dlaczego, lecz bya pewna,e tak musia brzmie piew Indian. Tymczasem korowd si zbliy.Na czele sza rosa,tga dziewucha o szerokich, rozoystych biodrach i bujnych piersiach,ktre zdaway si rozsadza wyszywan zgrzebn koszul.Spod krtkiej czerwonej spdnicy widoczne byy grube,lecz ksztatne ydki i bose stopy,w przeciwiestwie do innych dziewczt,ktre miay jedwabne poczochy i lakierowane pantofelki na francuskich obcasach.Przodownica musiaa by znaczniebiedniejsza od swych koleanek.Niosa w rku wielki wieniec,uwity z yta. Stojcy obok Ponimirskiego baron Rehlf wzi go pod rami i rzek pgosem: -C za wspaniay okaz!Istna Pomona!Samica ludzka penej krwi.Wyobraam sobie, jakie musi mie minie brzucha i ud!Nie wiedziaem,hrabio,e na Kresach,gdzie chopstwo pod wzgldem eugenicznym tak fatalnie si prezentuje,zobacz co tak okazowego.Zreszt one wszystkie s adne.Do diaska,nawet maj ras.Niewytumaczalne! or umieci monokl w orbicie oka i spojrza lekcewaco na Rehlfa. -Owszem,cakiem wytumaczalne,baronie.Ponimirscy s panami na Koborowie od piciuset lat,a o ilemi wiadomo,aden z moich czcigodnych przodkw nie by przeciwnikiem uwiadamiania ludu w jego nadobniejszej poowie. -Rozumiem,rozumiem -pokiwa gow baron-a plebs wci twierdzi,e my, arystokracja,zajmujemy si wycznie ulepszaniem rasy koni i byda.Do spojrzena to chopstwo,by stwierdzi,e i w tej dziedzinie my robimy najwicej. -Przepraszam -przerwa Ponimirski -jak to my? -No,arystokracja. -W takim razie nie zrozumielimy si.Ja mwiem o rodzie Ponimirskich,o starej arystokracji. Schowa monokl do kieszeni i odwrci si od czerwonego jak burak barona. Po okolicznociowych przypiewkach przysza kolej na tace i pijatyk.Poniewawieczr by wyjtkowo chodny i panie zaczy si na to skary,towarzystwo z tarasu przenioso si do paacu.Pozosta tylko Dyzma,ktry nie tyle z obowizku,ile dla przyjemnoci taczy zapamitale z dziewuchami,a najwicej z przodownic.Niezwracajc uwagi na ponur min jej narzeczonego,barczystego robotnika z tartaku,w pewnej chwili wzi dziewczyn pod rk i poprowadzi do parku. Ta nie opieraa si panu dziedzicowi.A narzeczony urn si z tego powodu do reszty. Baron Rehlf,wracajc z przechadzkipo parku,gdzie chcia wysapa swoj zona tego idiot Ponimirskiego,sta si mimowolnym widzem pewnej sceny,ktra nasuwaa mu tak refleksj: Wic miaem racj,nie tylko stara arystokracja,lecz i nowa dba o podniesienierasy chopstwa . Na wschodzie niebo zaczynao szarze. Rozdzia dwudziesty czwarty Wiadomo przysza tu przed obiadem,wywoujc oglne podniecenie. Gabinet poda si do dymisji i dymisja zostaa przyjta. Ulanicki otrzyma depesz z Warszawy,wzywajc go do natychmiastowego powrotu. Zmiana rzdu dla wikszoci goci koborowskich bya kwesti obchodzc ich bezporednio. Niejednemu z nich mogy si zachwia szans na utrzymanie zajmowanych stanowisk. Tote o niczym innym nie mwiono,a Ulanicki chodzi po hallu i kl. Pani Jaszuska wyjechaa jeszcze przed obiadem. Wojewoda Szejmont telefonowa do swego urzdu i poleci informowa si o najdrobniejszych szczegach przesilenia natychmiast po nadejciu wiadomoci z Warszawy. Wieczorem nadeszy dzienniki.Ich amy przepenione byy informacjami i pogoskami politycznymi,mnstwem sprzecznych horoskopw i przewidywa oraz ocen sytuacji.W jednym zgadzay si wszystkie:rzd upad,gdy nie umia opanowa kryzysu gospodarczego, zatem jego nastpc musi by gabinet wyjtkowo silny i kierowany przez czowieka niepoledniego autorytetu. Z szeregu wymienianych przez pras domniemanych kandydatw na stanowisko premiera -wybijao si nazwisko generaa Troczyskiego,ktry ju jako pastwowy zarzdca Kas Chorych i delegat na Midzynarodowy Kongres Kultury i Sztuki zdoby popularno,ktr utrwali wydaniem broszury pt.Bdy strategiczne Napoleona Pierwszego,Aleksandra Macedoskiego i innych .Poprzednia jego praca zatytuowana Precz z komunizmem!oraz zakupiony przez Muzeum Rzeczyspospolitej obraz olejny,przedstawiajcy autoportret generaa w chwili,gdy brawurowym ciosem dzidy przebija jaguara,zyskay dla od dawna uznanie. W Koborowie obszernie omawiano t kandydatur,ktra -co naley przyzna -nie wywoaa u nikogo wikszych zastrzee. Jedynie podczas kolacji rozwina si dyskusja na temat wtpliwoci barona co dokolorystyki ta we wspomnianym obrazie, -Niku -zapytaa Nina -a twoim zdaniem kto powinien teraz zosta premierem? -Czy ja wiem... -Jednake? -Hm...jak nie Troczyski,to moe Jaszuski?... Nieco podchmielony pukownik Wareda stukn kieliszkiem w st, -Nie,Nikodem,wiesz,kto powinien zosta premierem? -Kto? -Ty. Zalego milczenie.Wszystkie oczy skieroway si na Dyzm.Ten zmarszczy czoo i w przekonaniu,e Wareda ze pokpiwa,burkn z niechci: -Urne si,Wacek.Daj spokj. Nina wstaa,dajc tym samym haso do przejcia do salonu.W oglnym gwarze nie syszano sumitacji pukownika. -Proponuj przejadk po jeziorze -zawoaa jedna z pa.-Tak cudnie wieci ksiyc! Towarzystwo zgodzio si z ochot. Istotnie spacer by niezwykle miy.Jezioro leao nieruchome,jak pyta agatu,usiane brylancikami gwiazd,wrd ktrych jania ksiyc,majcy wedle oblicze wojewody Szejmonta co najmniej piset karatw. Gdy dki wrd cichego plusku wiose wysuny si na wod,zaczto piewa. -Jaka szkoda -westchn Nikodem -e nie mam pod rk mandoliny. -Pan gra na mandolinie?-zdziwia si panna Czarska. -Gram.A szczeglniej lubi gra w ksiycow noc na dce.Wtedy przychodzi natchnienie.Noc,ksiyc,horyzontem pachnie...Wszyscy wybuchnli miechem,a starosta Ciszko zawoa: -e te pan prezes nawet nasze niewinne piewy wymia musi. -Ach,panie -wzruszya ramionami pani Przeska -czy panu prezesowi takie rzeczy le na gowie! -Ja rozumiem -broni si starosta -przecie i rzuciy je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} jP c m c\h c(l c06#czytaem,e Bank Zboowy postanowiono zamkn.Taki bank.Przykro jest twrcy takiego dziea patrze na jego upadek...Prawda, panie prezesie? -A moe nie?-odpowiedzia pytaniem Dyzma. -I pomyle -cign starosta -e zawsze i wszdzie najwaniejsz rzecz jest nie to,jak si robi,ile to,kto robi.Pki pan prezes kierowa bankiem,wszystko byo dobrze. -Moe jeszcze si poprawi -wtrci Dyzma. -Ale!-machn rk starosta.-Wystarczyo kilka miesicy,a ju zbankrutowa. Czowiek,tylko czowiek! -wita racja -potwierdzia z przekonaniempani Przeska. -Halo,Nikodem!-krzykn z dalszej odzi Ponimirski -moe zapiewamy sobie oksfordzk piosenk wiolarsk?Co? -Zapiewajcie,zapiewajcie -prosiy panie. -Ale ja nie mam gosu -z irytacj broni si Dyzma. -Ma,ma -krzycza ukontentowany psikusem or -c to,zapomniae,jakemy sobie porykiwali na Tamizie?Lord Caeledin of Newdawn twierdzi,e piewasz,jak... Nie dokoczy. Nikodem machn wiosem i rzsiste bryzgiwody spady na Ponimirskiego i na reszt towarzystwa w jego odzi. -Przepraszam pastwa -ekskuzowa si Dyzma -ale jemu tylko zimna woda pomaga. Byli ju przy brzegu.Po kilku minutach doszlido alei.Przed paacem sta jaki obcy samochd,bardzo zakurzony.Szofer krztasi przy podniesionej masce silnika. -Kto to przyjecha?-zapyta Dyzma. -Pan dyrektor Litwinek. -Litwinek?-Nikodem podnis brwi. Wprawdzie podczas oficjalnych przyj w Zamku pozna doktora Litwinka,ktry by tam dyrektorem sekretariatu,lecz ich znajomo nie miaa takiego charakteru,jaki by mg upowania Litwinka do odwiedzin w Koborowie. Nadesza reszta towarzystwa. W hallu Krzepicki rozmawia z wysokim,szpakowatym brunetem.Obaj przy wejciu Dyzmy wstali.Nastpiy powitania i prezentacje. -Jake tam,dyrektorze,przesilenie rzdowe?-rzuci od niechcenia Nikodem. -Wanie w tej sprawie miaem zaszczyt tuprzyby -skoni si doktor Litwinek. -Jak to w tej sprawie? Wszyscy oczekiwali w napiciu odpowiedzi. Litwinek sign do teki i wyj kopert,po czym zrobi ma pauz i wrd oglnej ciszy powiedzia uroczystym gosem: -Wielce szanowny panie prezesie.Przybywamtu z polecenia pana prezydenta Rzeczypospolitej,by w jego imieniu prosi pana o przyjcie misji tworzenia nowego rzdu. Oto list odrczny prezydenta. W wycignitej rce trzyma kopert. Nikodem poczerwienia i otworzy usta. -e...e co? Doktor Litwinek,kontem z wraenia,jakie wywoa,umiechn si nieznacznie. -Pan prezydent Rzeczypospolitej ma nadziej,e pan,panie prezesie zechce stworzy nowy gabinet i stan na jego czele. Dyzma niepewnym ruchem wzi kopert i drcymi rkoma wyj z niej arkusz papieru. Czyta,lecz litery skakay mu przed oczyma. Istotnie,odrczne pismo zawierao powtrzenie tego,co powiedzia Litwinek.Pomau zoy list.Na jego twarzymalowaa si troska. -Pan prezydent nie wtpi -cign Litwinek -e pan prezes nie odmwi mu,zwaszcza dzi,w dobie cikich zadranie politycznych i ostrego kryzysu gospodarczego,kiedy trzeba kraj ratowa przed staczaniem si po rwni pochyej.Trudne i wielkie to zadanie.Pan prezydent wierzy e wanie pan,ktry cieszy si nie tylko jego,lecz caego spoeczestwa zaufaniem,skutecznie temu podoa.Ze wysoki autorytet,wiedza i dowiadczenie,jakie s udziaem pana prezesa,dadz peni rkojmi,i stworzy pan rzd silnej rki,e podwignie pan pomylno kraju,ktry z takim utsknieniem oczekuje silnego czowieka.Pozwoli pan, e zo i moje skromne zapewnienie,e wierz,i tylko panmoe tego dokona,panie premierze. Skoni si nisko i umilk.Efekt by kolosalny. Litwinek po raz pierwszy spenia misj tak zaszczytn i pragnc wywoa potne wraenie,nie zawid si. Na wszystkich twarzach zna byo wzruszenie.Oto w ich obecnoci ster nawy pastwowej przechodzi w rce czowieka,co tu gada,wielkiego czowieka!Nina,blada jak papier,kurczowo wpia si palcami w porcz krzesa. Wareda mia min.Jakby za chwil mia si rozpaka.Krzepicki sta z podniesion gow i dumnym spojrzeniem obrzuca obecnych.Zza jego ramienia patrzyy rozwarte niebywa ym zdumieniem ogromneniebieskie oczy ora Ponimirskiego. Nikt nie omieli si usi. Pierwszy ruszy si wojewoda Szejmont.Podszed do Nikodema i,nisko pochylajc gow, ucisn jego rk. -Zechce pan premier przyj naprawd serdeczne yczenia,lecz nie powinszowania,bo te w danej historycznej chwili nale si nam,obywatelom pastwa ijego sugom. Za przykadem wojewody poszli wszyscy gocie.Nikodem w milczeniu podawa im rk, a twarz mia zaspion. Zdawa sobie jasno spraw z rozmiarw zaszczytu,jaki go spotka.On,Nikodem Dyzma, mizerny urzdniczyna z yskowa,mgby teraz kierowa losami wielkiego pastwa,jedzi wasnym pocigiem,by na ustach caego kraju,ba,caego wiata! Ale...ale waciwie...co mu po tym? Znowu nerwowe,pene zasadzek ycie w Warszawie,znowu trzymanie si na bacznoci przed kadym sowem... Ale wadza,wielka wadza nad trzydziestu zgr milionami ludzi!Tysice jest takich,co za jeden dzie takiej wadzy i tego tytuu,tytuu prezesa Rady Ministrw,oddaoby ycie!... Gabinet premiera Dyzmy...Rzd Nikodema Dyzmy...Wojsko prezentuje bro,okrty wojenne salutuj salwami...Cokolwiek powie,przedrukuj to dzienniki caego wiata. Wadza,sawa... -Oczekuj askawej odpowiedzi pana premiera -odezwa si Litwinek. Nikodem ockn si i powid okiem dookoa.Wszystkie oczy byy we wpatrzone. Chrzkn i podnis si z fotela. -Prosz zostawi mi p godziny do namysu -powiedzia gucho.-Panie Krzepicki,niech pan idzie ze mn. Skierowa si do gabinetu,Krzepicki wszedza nim i zamkn drzwi. -Zastanawiam si,co zrobi?-zacz Dyzma. -Jak to,zastanawia si pan prezes?Przecie to jasne!Taki zaszczyt,taka wadza! -No,oczywicie,ale z drugiej strony,widzi pan,to bardzo odpowiedzialne stanowisko.Tunie jaki tam bank,to cae pastwo. -C z tego? -A to,e mog sobie nie da z tym rady. -Da pan prezes rad. Nikodem cmokn z powtpiewaniem. -Niby teraz?Przecie tyle tych kryzysw,coraz ciej... -Znajdzie pan prezes jaki pomys,ju o to si nie boj.Co jak co,a szczliwych pomysw panu nie brak.I niech pan prezessobie wyobrazi:obejmuje pan rzdy,ludno jest zadowolona,poprawia si z miejsca nastrj spoeczestwa,robi pan kilka efektownych posuni...A niech jeszcze przyjdzie dobra koniunktura!... -A jak nie przyjdzie?...H,panie,zblamuj siityle. -No i wielka rzecz,zwali si wtedy wszystko na z koniunktur i kryzys oglnowiatowy. Mao to gabinetw upado?Zapukano do drzwi.Bya to Nina. -Nie przeszkodz ci?-zapytaa niemiao. -Nie,owszem,chod. -Prosz pani -powiedzia zaamujc rce Krzepicki -niech pani sobie wyobrazi,e pan prezes jeszcze si waha! -Uwaasz,Nineczko,nie jest to takie proste.A po drugie,dobrze mi tu w Koborowie. Nina rozpromienia si. -Kochany!Jaki ty dla mnie dobry!Ale,Niku,janie jestem tak egoistk,eby ze szkod dlaojczyzny stara si o zatrzymanie ci tutaj.Zrobisz,jak postanowisz,jednak,moim zdaniem,powinienie ratowa kraj. -Tak mylisz? -Ty sam wiesz najlepiej,co jest twoim obowizkiem.Nie posdzaj mnie tylko,bro Boe, o snobizm.Zapewniam ci,e wol by z tob tutaj,ni nazywa si pani premierow. Jednake wierzc w to,e ty zmioci dla mnie pozbawisz pastwo swojejrki kierowniczej, napawa mnie niepokojem... -Hm -zamyli si Dyzma. -Panie prezesie -rozpocz Krzepicki,widzcskanianie si pryncypaa ku przychylnej decyzji -panie prezesie,ot ju mam myl.Wkrtce po objciu urzdowania wyjedziemy do Londynu. -Po co?-z niechci zapyta Dyzma. -Po co?Po poyczk zagraniczn,kto inny niedostaby,ale pan ma przecie tam szalone stosunki.Zapewne niejeden z paskich kolegw oksfordzkich zajmuje teraz w angielskim yciu publicznym wysokie stanowisko.A nu uda si panu prezesowi uzyska poyczk? Krzepicki nie zdawa sobie sprawy,e sam dobi swoje pragnienia.Nikodem zmarszczybrwi i rk da mu znak,by zamilk. -Tak -myla -zupenie zapomniaem o tym...Jako premier musiabym przyjmowa rnych ambasadorw...Moe nawet jedzi do Genewy.Wprawdzie mgbym wzi tumacza,ale zaraz by wyszo na jaw,e jaoprcz polskiego to adnym jzykiem ani be,ani me...I o tym parszywym Oksfordzie...A zreszt po co mi to?... Podnis si z krzesa.Nina i Krzepicki patrzyli na z niepokojem. -Ot postanowiem -odezwa si gosem,ktremu nada ton bezwzgldnej stanowczoci -premierostwa nie przyjmuj.-Panie prezesie,ale... -adnego gadania!Nie przyjmuj i ju.Fertig!Krzepicki opad na krzeso,Nina staa jak skamieniaa.Nikodem poprawi wosy,wysoko podnis gow i otworzy drzwi.W hallu natychmiast zapanowao milczenie i wszyscy zerwali si na rwne nogi. Dyzma,nie zamykajc za sob drzwi,zrobi trzy kroki w kierunku doktora Litwinka. Rozejrza si i powiedzia cichym gosem: -Panie Litwinek,powtrz pan panu prezydentowi Rzeczypospolitej ,e za zaszczyt dzikuj,ale premierem nie zostan. -Panie prezesie!...-wybuchn wojewoda Szejmont,lecz natychmiast zamik. -Ale dlaczego?!Dlaczego?-histerycznie zawoaa pani Przeska.Dyzma zmarszczy brwi. -Mam swoje powody -odpar drewnianym gosem. -Czy decyzja pana prezesa -zapyta doktor Litwinek -jest ostateczna? -Kada moja decyzja jest ostateczna. -Czy zechce pan prezes skreli odpowiednie pismo do gowy pastwa? -Mog skreli. Nikodem skin gow i znik w gabinecie.Gdy drzwi si za nim zamkny,rozleg si gony gwar wykrzyknikw. -Dlaczego?!Nie rozumiem dlaczego?! -Ale to okropne!Kraj jest w rozpaczliwym,dosownie w rozpaczliwym pooeniu! Doprawdy nie widz nikogo,kto by prezesa mg w tym zastpi! Wareda pokiwa gow. -Obrazi si,oczywicie obrazi si,e wbrew jego wskazwkom zmarnowali Bank Zboowy. Nagle wrd chwilowej ciszy zza drzwi gabinetu dolecia podniesiony gos Dyzmy: -Pisz pan,do cholery cikiej,kiedy panu mwi!Basta!Usyszeli przyciszone cykanie maszyny do pisania. -Mnie si zdaje -zacza pani Przeska -ena postanowienie pana prezesa wpyna gwnie kwestia jego uczu,mioci dla mojej siostrzenicy.Przecie pobrali si zaledwie przed kilku miesicami.Urzd za premiera pochania wicej godzin,ni ich zawiera doba.A prezes jest natur gboko uczuciow,chocia to umie ukry.My kobietyznamy si na tym. -O tak!-potwierdzia hrabianka Czarska.Rehlf wzruszy ramionami. -Moim zdaniem,zarwno panie,jak i pan pukownik mylicie si,i to grubo.O ile obserwowaem dziaalno prezesa Dyzmy oraz o ile go znam osobicie,ten czowiek nie jest zdolny do kierowania si wzgldamina osobiste sprawy. -To m stanu ca gb!-zawoa wojewoda Szejmont.-Jeeli teraz odmwi,widocznie ma jakie gbsze powody natury politycznej. -Ale kraj stacza si ku przepaci! -Nam si tak zdaje -umiechn si wojewoda -nam si tak zdaje.Ale w gruncie rzeczy nie jest tak le.Jestem pewien,e prezes,ktry si na sprawach ekonomicznych lepiej od nas.194 rozumie,niewidzi jeszcze tak wielkiego niebezpieczestwa,by osobicie musia pieszy na ratunek. -Przecie ju raz ratowa!I to jak skutecznie! -Cincinnatus -rzek sentencjonalnie wojewoda -daje si oderwa od puga tylkow razie ostatecznego niebezpieczestwa! -Tak,tak!-zawoaa z egzaltacj jedna z pa.-Wwczas stanie u steru i uratuje nasz ojczyzn! -Niezwyky czowiek -rzek drcym gosem doktor Litwinek. -Wielki czowiek -zaakcentowa wojewoda.Nagle z kta rozleg si dugi,skrzeczcy miech. Ponimirski dotychczas siedzia cicho,a e nikt na nie zwraca uwagi,nie zauwaono jego ironicznej miny.or przysuchiwa sii wreszcie me wytrzyma.mia si teraz zataczajc si na krzele. -Z czego si pan mieje?-obraonym tonem zapyta wojewoda.or zerwa si,urwa zmiejsca miech,kilkakrotnie prbowa zaoy monokl,lecz rce mu tak si trzsy,e nie mg sobie da z mm rady.By zdenerwowany i wzburzony do ostatnich granic. -Z czego?Nie z czego,moi pastwo,tylko z kogo?!Z was si miej,z was!Z caego spoeczestwa,z wszystkich kochanych rodakw! -Panie!... -Milcze -wrzasn Ponimirski i jego blada twarzyczka chorowitego dziecka zrobia siczerwona z wciekoci.-Milcze!Sapristi!Z was si miej!Z was!Elita!Cha,cha,cha... Ot owiadczam wam,e wasz m stanu,wasz Cincinnatus,wasz wielki czowiek,wasz Nikodem Dyzma to zwyky oszust,co was za nos wodzi,to sprytny ajdak,faszerz i jednoczenie kompletny kretyn!Idiota,nie majcy zielonego pojcia nie tylko o ekonomii, lecz o ortografii.To cham,bez cienia kindersztuby,bez najmniejszego okrzesania! Przyjrzyjcie si jego muyckiej gbie i jego prostackim manierom!Skoczony tuman, kompletne zero!Daj sowo honoru,e nie tylko w adnym Oksfordzie nie by,lecz adnego jzyka nie zna!Wulgarna figura spod ciemnej gwiazdy,o moralnoci rzezimieszka.Sapristi! Czy wy tego nie widzicie?le powiedziaem,e on was za noswodzi!To wy sami wwindowalicie to bydl na piedesta!Wy!Ludzie pozbawieni wszelkichrozumnych kryteriw.Z was si miej,guptasy!Z was!Motoch!... Nareszcie udao mu si woy monokl.Obrzuci wszystkich pogardliwym spojrzeniem i wyszed trzaskajc drzwiami. Doktor Litwinek przeraonym i zdumionym wzrokiem przesun po twarzach obecnych:na kadej by zakopotany umiech,peen politowania. -Co to znaczy?-zapyta.-Kto to ten pan?Pani Przeska odezwaa si: -Niech pan wybaczy,panie dyrektorze,to mj siostrzeniec,a szwagier prezesa.Zwyklebywa spokojny...jest niespena rozumu. -To wariat -wyjani wojewoda. -Biedny chopak -westchna panna Czarska. -Aha -umiechn si doktor Litwinek -no,oczywicie,wariat. -----------Konwersja: rpg6@go2.pl domniemanych kandydatw na stanowisko premiera -wybijao si nazwisko generaa Troczyskiego,ktry ju jako pastwowy zarzdca Kas Chorych i delegat na Midzynarodowy Kongres Kultury i Sztuki zdoby popularno,ktr utrwali wydaniem broszury pt.Bdy strategiczne Napoleona Pierwszego,Aleksandra Macedoskiego i innych .Poprzednia jego praca zatytuowana Precz z komunizmem!oraz zakupiony przez Muzeum Rzeczyspospolitej obraz olejny,przedstawiajcy autoportret generaa w chwili,gdy brawurowym ciosem dzidy przebija jaguara,zyskay dla od dawna uznanie. W Koborowie obszernie omawiano t kandydatur,ktra -co naley przyzna -nie wywoaa u nikogo wikszych zastrzee. Jedynie podczas kolacji rozwina si dyskusja na temat wtpliwoci barona co dokolorystyki ta we wspomnianym obrazie, -Niku -zapytaa Nina -a twoim zdaniem kto powinien teraz zosta premierem? -Czy ja wiem... -Jednake? -Hm...jak nie Troczyski,to moe Jaszuski?... Nieco podchmielony pukownik Wareda stukn kieliszkiem w st, -Nie,Nikodem,wiesz,kto powinien zosta premierem? -Kto? -Ty. Zalego milczenie.Wszystkie oczy skieroway si na Dyzm.Ten zmarszczy czoo i w przekonaniu,e Wareda ze pokpiwa,burkn z niechci: -Urne si,Wacek.Daj spokj. Nina wstaa,dajc tym samym haso do przejcia do salonu.W oglnym gwarze nie syszano sumitacji pukownika. -Proponuj przejadk po jeziorze -zawoaa jedna z pa.-Tak cudnie wieci ksiyc! Towarzystwo zgodzio si z ochot. Istotnie spacer by niezwykle miy.Jezioro leao nieruchome,jak pyta agatu,usiane brylancikami gwiazd,wrd ktrych jania ksiyc,majcy wedle oblicze wojewody Szejmonta co najmniej piset karatw. Gdy dki wrd cichego plusku wiose wysuny si na wod,zaczto piewa. -Jaka szkoda -westchn Nikodem -e nie mam pod rk mandoliny. -Pan gra na mandolinie?-zdziwia si panna Czarska. -Gram.A szczeglniej lubi gra w ksiycow noc na dce.Wtedy przychodzi natchnienie.Noc,ksiyc,horyzontem pachnie...Wszyscy wybuchnli miechem,a starosta Ciszko zawoa: -e te pan prezes nawet nasze niewinne piewy wymia musi. -Ach,panie -wzruszya ramionami pani Przeska -czy panu prezesowi takie rzeczy le na gowie! -Ja rozumiem -broni si starosta -przecie i rzuciy je zaprotokoowa. ma 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA