.$Qi!= $!R FJJ'1X3οߔK VrMsʚaX'v#aV8@Ro0`ր%cN84>Dxˈ:e|c<%8 r!GOOMBAGOOMBAGMBAHٟHYHdAD dT,0Q 4 4:9Q 4 4:N8Q 4 4: S 4:8  0S`H`hH`/.$Qi!= $!R FJJ'1X3οߔK VrMsʚaX'v#aV8@Ro0`ր%cN84>Dxˈ:e|c<%8 r!GOOMBAGOOMBAGMBA 0Uih7 RUD@ 0X@ q`PUUQ HAptbd5Q1QUUQl)`D` P@ @I Hps'6FTQE%In@p`P+5@;7g;#Oh(qF&PRQ oOwww.a$PcWЏ`^&'_ ?dP@*Q?piIp`5SQUEU`ߖ_p`_c~P?@G@FTtU4b_`dHpw6fP0;UhGsPpIwrF@TPAUE@?c@`@wGfaUP ?Ph`tp@ff1UU$b!o{׀(2?ulB_a{%aQbrf>)< ^ 5~C?B{A H7p6 `^Q5UU@IFtrdUQE@??faUR0U?@)A)(wJfZS00%1[1F!wpfU!U UU4AwwGf~_ @DwfaS#P`@A0PU@k_ ! T?2ifa$UEDQ$!?^%^?#I@hwttFbBEqA  wBd@Q@biq_TR0BC?ww??QbTUBU4$??dQC!?ۙA_swwbE3_Ai~$_~`1P0S$I`QiÆqw 6UT'@i `h`GGGf&A%`iݑhHq#FF]E$E~a Iqi!GOETHH#`P1a C@q@81b@r6F0`ffPFR??01?HB*i8btwa79*Q@ _ TPp#```0w%FS ?`0660SS R8 DqF6 Qy@`p?TPU4q? ~@  7 _0\/zz @0H??*kp3$$$$RSSC4FF%RteC4VG%RddC455%BBBBX=RJZ9gs{X=LJZ1gs{gCClC)C] 𵆰KN$kIHRR!B!GOys@-h$U`!!4, W@  7B  ?' xG 7(9"HBa8dI# h@C8!> - @'% x 7 / ' L '` h #@ Hx( GhCXC C2C J'PhR{3:3z;@* 9+ѐpGhC񵂰 )Hh.8PCpR(0 9 B %($EHh( "B"1# .1o0:0z!@4B Hh ))IBIIIBIIAG1hCHIh h`B@@#@Oi#B i1a)ۉ HaaI ` !@CpGhCCC!"R( KR(HQ1B !HpG0  #GK *KK#A#CETS0 \ ,!!1BCR0(۰pG0*A A"I2 "HpG@I" pG@NhH1iCA@@ 0a xA(h (ya` h 7B  ?'! 1@#BHМC` GC "JI# h@#[B EHpEI hO#'<pK $x#Cp"Cp8< $Qx9K!CQph !#B!`4I`4I3IMH`$] h`!!4,*L C8a!Lhi@Hhh (ڠ!I!IXH` 8@H8@$( 2`!4 ,L C I  IMGC2lCC `8` $M/`U/ HC(a/ / ` Ӯh/ѰI/IX` @/(/ H @O8CGC h`` G G Oh 0*2Rh"B"]GCK"hB"%0NGCB828!RGOFFONwith RONOFFSLOWMO5min10min30minOFFIIIIIIIIIIIIIIINormalTurboCrapProtGBAGBPNDS1P2PLink2PLink3PLink4PBlackGreyBlueNoneYellowGreyMulti1Multi2ZeldaMetroidAdvIslandAdvIsland2BaloonKidBatmanBatmanROTJBionicComCV AdvDr.MarioKirbyDK LandDMGMGBSGBCGBAGBAuto Goomba Pogoomba ' I" ;`AHx('@I XhF? @HAIx XiFhFiF" F;O @ 2 2 > GPowered by XGFLASH2.com 2005uChav2.2 on wC`C`B autofire: A autofire: 2`Controller: Display->Other Settings->Link TransferSleepRestartSave State->Load State->Manage SRAM->Exit Q" 6h:H;Ix X:hFiF 8H8Ox8:XhFiF 6L7Ix X6hFiF x4I X4hFiF 4H4h :XhFiF y0:XhFiF /H/x:XhFiF /H/hhFiF G Other Settings(`VSync: _`FPS-Meter: C`Autosleep: `EWRAM speed: 2Swap A-B: Autoload state: (Goomba detection: PaGame Boy:  " HIh XhFIiF 7HIx XhFfOKBa  @&60`.CH p ;pAH[#  >Np00Xp!000pp@;p#C3H&1H1A1HA(1%H&V f>Й(`]0 Z&v  # 06N<,$$ 4D=- Hh. 47?/ JGgCTCC brac#\T3:рpG H!I LhB 8hB <`x`Gg1W!"Cxx;Cx?;Cx?;CY02*ۀpG e") |"* wZ'?рG Write error! Memory full. Delete some games.1K1Oh#[<f'BC#fB7B+) #[B 5 (92>.'C.`h`=- 9*d'C'``` I02 `!Ip02B @I9 GCg^)2:p01ypG "S!H9 !7< 9< !7< }9 79 G00:00:00 - 00/00kKCIh h&1+AL! + + h)89B)) !`  Y'# ` B )"B" 0 1_Bѡh7  &.ѽB  i"2 D/"3 =( ("B" 0." )7 (" H` `GCgPush SELECT to deleteSave state:Load state:Erase SRAM:CKL(#[30 g``Hh`Hh2`HOx(8I Hh1.1"8NGg0CPCuCgCTC LjF ` (ќG  "! h-!h8BH ` 8@jF (H8@C #L!:#k LjF `  @"! h("! h 8@jF H8@GgCd#C% I NBh3B1` *I `GgCIh" J)0% )>hI`GgCH#h@pGlC( Hh/jF!(HhGPCTC(јG ") O#!";HhjF!v( "!6( g Saving.gPC(4! N(-h()!D("#[M0"#K!I H631!"H`!8Gg0!HKJ?"!GgA(< Hx8Hhw! ! -hB "RIH<// "Ah J00""RIH"GdCPCHx"Hh-jF! (hBE"R I HjF!8(zGdCPC  .MiF(`(G @&h%(B(!{%mH5hB#[B I") `%5<- M"!(h)h8BH(` 8@iF ( H8@CpC ROM not found.I(IjF! ("L#[0" IHhqHhHqHIx xCI x CI xICqHxHhO`/"! #[0"Gg0g8\_C(C_dCPC(!jF! (Jy`Ay J`y Jp!@ Jp!@ J#pI@@ pG8\_C(C_&O(C !I%=p70BjF! Z(L#[0"IHJhqHhHqHxqxyCq/`"! #[0"Gg0g8\_CC8O8J9j `%3L.S][D/7>W S BՉ-63CCBiсщ) щIaZ %KB$H!!с!C P CKBH!KBH!KBPh(Е`h(Аh8`HH8bH#CpG!`Q`сQ`gC @0&@  HKhB Hx( H! I CII#CpGC0vC CB0ӄFR) xp@Iу:Ӱɸ:Ұ 2 p Cp p p xpI@R`FpG CCXPpGR\TpG/Y@P@ KRB#BBRB[AB Z@P@Y@pGGGGG G(G0G8G CфF0 LC+@# @pB0`FpG xpI[*pG2x+ x1p2+pG/KRB#BBRB[ABpGFCˀ  xx[IR gFpGFRp@: C C  :ӁTR`FpGxG0`B @ @   !QR B0`BaB/F C ӰL;C+@рҰ xpI@+ R`FpG p@R`FpGxG--N< \/ Divide by zero///4 ,P$PP //38//1e "" \  /\ \$/< }Ϡ0\ }Ϡ@\  @0}ϠP\ // XTS4xVͫ0 FhnzZ~h2 0;.Yk  RT;h;h;h;;;T; T; = = =<<<<<===<<<<<<" =l=H=T; O-<04 +**)HAIB*@/@GPO|xt,`- .{H x@@44P,T(X$\ㄔGO 2 ZB^?O/pD-逡$ b(`4@ 0 PPQ0S$pD/XCP ` w9`9@9,C BB4Cx0@P`x404x40x4L-`ጠ匰Z @O PPQP$T0IE?@  L/xxxx h>P`@: ;;,'t,C2\+phà`àbàcàdàeàhàiàlàmàpàrà`sàtàu` àxàyà|à}ààà`bcdehilmprs`tu` xy|}wxFFFG8GhGGG H(??(@@(AA(B?(M3"o{3"o{3"o{3"o{UUUUUUUUUUUUUUUUUUZJZcUUUތk)ZcZJggU F%)YZJZcޢBk{URZJ!1sJ!!scR)祥{))Bu)ksJ!!scR)祥{))BތZsJ!!kkcB{))BȐPDBRRRRZZk{!BRZ{9RZ{9RZ{9Zk{!Bε!)99JZ9ﭥkZZB猥BRkRRRBZޜkf!BRUURBΌZR>sB3 wx#5 ZM`) UUUѩQH%GGM[jcBs{!%   @h*>` ; 8L 50@  ,$ /P-"P-p???????-???/@-L =@P 1 @@@0S@/0S@/                  @-BJRZbjrz "&.B1.07, T\ 0P@0/P00/$0/  R 0/޼ DP`l  0܀P:O-@PB A  ᠀堐cp@DA`PPP` \ EX P: O 0@-S"I 0  \0 Π0 S( 000 Q@@Ao 0!CexV4-$2X$QP$? @P,,0 R :Q0A 2 --N< \  Divide by zero!"!!"!"!!""!!"!""""!"!!""!!"!""""!!!!!!""""!"!!"!!!!!!!"!!""!!"!!!!!!!"""""!!"!!!!!!!!!!!!!0CFGNINTENDOxG[?xGbxGDxG\?xGZxGxG\xG xGxGxGexGxGqxGxGXTW@XTW@XTWXXTW$ %Ƞ B.瀀XTWX XTW2T12@XTW21TE112@XTWX\ကXTW0@2#D#@XTWČ~ B. B.XTW'1p2#!2XTW%Ƞ +LကXTWXE XTWe\2T12eT@XTWe\21TE112eT@XTWTXကXTW0L2#@#L@XTW$ PI@XTWhXTW$ &Ƞ B.瀀XTWh XTW2d12@XTW21dF112@XTWhlကXTW0E@2#@XTWXTW'1p2#!2XTW&Ƞ +LကXTWhF XTWfl2d12fd@XTWfl21dF112fd@XTWdhကXTW(0d@2E@XTW@HXTWxXTW$ 'Ƞ B.x XTWx XTW2t12@XTW21tG112@XTWx|ကXTWD QDR T"@ 22#1@XTW@T 2231@XTW@HXTW'1p2#!2XTW'Ƞ +xLကXTWxG XTWg|2t12gt@XTWg|21tG112gt@XTWtxကXTWD$ 2@XTW@HXTW|XTW$ 'Ƞ B.xG XTW||倀XTW'Ƞ + 212  B.XTW'Ƞ + 21@112  B.XTW'Ƞ B.XTW12@XTW@HXTW|'1p2#!2XTW'Ƞ +xGLကXTW|@|倀XTW2D12@XTW21DD112@XTWLကXTW22#@XTWXT@XTWXP@XTWXT@XTWXP@XTWXT@XTW'Ƞ +X\ကXTWXP@XTWT%T@XTWT&T\@XTWTP@XTWT'T\@XTWTP@XTW'Ƞ +TXကXTWT$T@XTWh`@XTWhd@XTWhd@XTWh`@XTWhd@XTW'Ƞ +hlကXTWh`@XTWd%dl@XTWd`@XTWd&d@XTWd'dl@XTWd`@XTW'Ƞ +dhကXTWd$d@XTWxp@XTWxt@XTWxp@XTWxt@XTWxt@XTW'Ƞ +x|ကXTWxp@XTWt%t|@XTWtp@XTWt&t|@XTWtp@XTWt't@XTW'Ƞ +txကXTWt$t@XTW% 'Ƞ B.瀀XTW%'Ƞ B.瀀XTW& 'Ƞ B.瀀XTW&'Ƞ B.瀀XTW' 'Ƞ B.瀀XTW'Ƞ  B.瀀XTW PI@XTW@H$ 'Ƞ B.瀀XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTWD@XTW'Ƞ +LကXTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW$@02!2D@XTW$D02!2@XTW'Ƞ +$L02!2XTW$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW(!$@02!2@XTW'Ƞ + (!$@02!2XTW(!$@02!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW$@T02 2#!2@XTW$DT02 2#!2@XTW'Ƞ +$LT02 2#!2XTW$@T02 2#!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW'Ƞ + 2##?$@2# 2#D1!2XTW2##?$@2# 2#D1!2@XTW2@1@XTW2D1@XTW2@1@XTW2D1@XTW2@1@XTW2D1@XTW'Ƞ +2L1XTW2@1@XTW0@41@XTW0D41@XTW0@41@XTW0D41@XTW0@41@XTW0D41@XTW'Ƞ +0L41XTW@1@XTW0@1@XTW0D1@XTW0@1@XTW0D1@XTW0@1@XTW0D1@XTW'Ƞ +0L1XTW0@1@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW$T02 2#!2@XTW'Ƞ +$ T02 2#!2XTW$T02 2#!2@XTWg XTW|Ě -,XȌ,Ȍ|ĊTXXTW XTW -XTWa XTW%|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW$L02!2XTWI|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q  -XTWXTW@H|Ě -,Ȍ,Ȍ|Ċ -XTWXTWXTW I|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Qf  -XTW (!$@02!2XTWI XTW|Ě -,hȌ,Ȍ|ĊdhXTWJ XTW XTW&|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW$LT02 2#!2XTWIOhXTWXTW}XTW 2##?$@2# 2#D1!2XTWI& $ XTW|Ě -,xȌ,Ȍ|ĊtxXTW%( $ v뀀XTW'|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q XTW2L1XTWI |(!|02 "2XTW' -@XTWČ$  B.XTW0L41XTWI( LXTW|Ě -,Ȍ,HȌ|ĊL0P ;XTW%( oLကXTW@XTW  $|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q8 XTW0L1@XTWI0s|(!x02 "2XTW|t倀XTWČ +LXTW|Ě -,Ȍ,Ȍ|Ċ -H@H$ T02 2#!2XTWI80O- ģij,F.  !#RO/#>5:5`   h/<<3   4# R $# ,/  /"P" R" B4 4@ FxGQEĊQEĊ x ĊG @ĊQEOĊ$ P P@ $ @: $  vR $ $@ H  P  X ` @ I|ĚL|Ċ --,Ȍ ,Q  -XTWPFPFh>P01// \J" 3--:--. .:::::::.TA`AlAxAA:AAAAAAAAA:B B,B8BDBPB\B:::::::::BBBBBBBBBBBBBBBB@56d6677:477778::::::::::-::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::: \(UWQL \UWQLRead from OAM. Wrote to OAM. \J2--:----:::::::-<@H@T@`@l@:x@@@@@@@@@:A AA$A0A  ˌ  ˌLT!L t >  ˌ  +xxxxSNtuuh>Ix^Z!`@@&9_9_9_9_`?DDDD@ D H L P T X T X  PO4OdO::::(;|;;;-<;:: v  (;=L<$<!Q@-U@ nO4rOP$ P$ P$ P$ P$ (;<<: 9: =0=:+ P CSv(;\=;;?(;=<:(;=::C9@-0<<<<8$@DA$HLI -$@DHL$T?99 0Px h8Tx0`|  P 8Lt@`4PhH 4 ` |       8 P l        4 P |        @ X t       $ @ X t       <X p0\(<Pdx @l4p$`(\$THH0Lh ,Hh(Dd0d<l (ldlBDTl$ X h P$     !(!d!!!!!0"X"""""#<#T#### $ $$$$:::::::(::::8 ;;D+bkGG@@>BEoE>B>RG>Uff s nٙgcnܙ3>CLAS HOBBIT 003LCopyright (C)2000-2001 Pat Crowe. This Book Reader was distributed solely for the reading of classic books which are out of copyright. Program extends to address 3fffh. No responsibilty can be accepted for any breach of copyright nor for any other matter involved with material above this address. This material will have been added by a user of this program and not the author of this program. Please address any enquiries concerning breach of copyright or any other concerns, to that third party. >P Q1b͛ >a>&> > ͜:\ BS ( O>ͧ ͮ Ϳ ͮ G ͮ Q|r>>xE>@A>>@ v(́ Vw cog_ 9W -O G  < >O < >Oͳ S  (((# ("(*( */͘^# = >O| < >O|!>w# !6# 6#6# ! 6#6# 6# B͜ w  O> O͜Oͮ < 8>   G3 8  3 8 #@w    (=> O> >O͜Oͮ 0< O  ͟ w  ͮ y  {   G3  3  O w  ͮ y  > > >>!>A!@}|!* a* OG> > >>>!>A!@}|- = 3  -(>(>ʘ 3  u,#> >(og #F+Nx<(,x ͷ ͮ Q>$(>ͯ ͮ Q> (!В@(=3 y !В@y( 3 y >G ͮ Q O> |y (((( ($((!p(! !!!!~"  ! (q! (j!H (c!p (\! (U! (N! (G! (@! (9!: (2!b (+! &! !! ! !a* Przewi Wers Str. Roz. Wsz Liiku: Rivi Sivu Kapp LopBlttern: Zeil Seit Kapt AlleDfiler: Ligne Page Chap ToutScrolla: Rad Sida Kap Hela Lista: Linea Pagina Cap. Tutto Blader: Lijn Blad Hfdst Alles Bla: Linje Side Kap Alle Despl.: Lnea Pgina Cap. Todo Mudar: Linha Pagina Cap. Tudo Despl.: Lnia Plana Cap. Tot G<8-(>> 7 > O O ( u> 7 => G!x(~# * !6# x y!(#!@(!(!(!@y(=]T! P* P* P* P* > >A! y( >"" " N"O">A> >A! y( *GN 6*GO . * >!A 3  > >A!   # A! @6# x !~#(  o&MD)))  0( 8 V#F#' y z_k&)}o ! {(8=xw#wyw#wˇ@@>@>GHI!`>" " !` y(=> W>'('('(y !`Q'('('((,>O!`>" x >" x `>" x >Ow#<  6# !>"< ! "< !@6# ! 6# !>("< !  "< ́> /7G>/Gx>0(>>$ x >$@(D ɇƀhiA * >hiA * >h@iA * ɇƀjkA * >jk@A * ==|================<=MBFONTMonospaced @@@@@@@``@ @ @@@`@@ @@@@@ @ @@@@@ @`@ @@@ࠠ@@@@@ @ `   ࠠ @@ࠠࠠࠠ @@ @ @@ @ @ @@@ࠠࠠࠠ@@@@@ ࠠࠠ@@ࠠࠠ ࠠ @@@@@@@@@@@@ @@@`@@@@@`@@@ ` `@@  ࠠ ࠠ`@@@@@ࠠ @@@@@@ @@@@@@@ ࠠࠠࠠࠠ  @`@@@ @@  @ @@@@ @@@@@@@@@ @@`@`@ࠠ@`@@@@@@@@@@@@@@@@@ @@  @@ @ ࠠ@ @ @ @ࠠ @@`@@@@ @ @ @ ࠠ@ @ @ @@@@@@@@@@ࠠࠠ0@@@@@@   @@  @ @@@@ @@@`@@@@@@ @ @@@@ @@@ @` @ @@ @@`@@@ @ @ @@@ @@@@@@@@ࠠ @ࠠ@ࠠ@ࠠ@ࠠPࠠࠠ@ࠠࠠ@ @@ @@@@  @ @ P  @  @@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@  @ࠠ@ @ࠠ@Pࠠ@@@ @@ @  MBFONTVariable pitch PPPPP x(  @ࠠ@@@@@@@@@@@@@ @@@@@@@@@@ @ `   ࠠ @@ࠠࠠࠠ @@ @@ @ @ @@@ࠠࠠࠠ@@@@@ بȨࠠࠠࠠ ࠠ @@@@@@@P@@@@ @@@@@@ @@@@@@@ ࠠ ࠠ`@@@@@ࠠ @@@@@@ࠠ@@ࠠࠠ` ࠀ @P@  @ @@@@ @@ @@P```ࠠ@`@@@@@@@@@@@@@@@@@ @P@  @@ @ ࠠ@ @ @ @ࠠ@@HHP\T@ @ @ @ ࠠ@ @ @ @@@pPpࠠࠠ xx $HH$ xx@ @@@@ @@@`@@@@PPPPP@ H$H(8 8 ( @ @@ࠠ @ࠠ@Pࠠ@ࠠ@@ @  @@@ @@@@@@@@@pHHHHpȨ@ࠠ@ࠠ@ࠠPࠠPpp@Ȉ@ @@ @@@@@  @ @ P  @  @@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@p` @ࠠ@ࠠ @ࠠ@ࠠPࠠࠠ@@@@ @@ @ ࠠ P*/cc!c0#c8?! " HOBBIT " J.R.R. TOLKIEN Spis treci : Rozdzia 1 Nieproszeni gocie Rozdzia 2 Piecze barania Rozdzia 3 Krtki odpoczynek Rozdzia 4 Gr i doem Rozdzia 5 Zagadki w ciemnociach Rozdzia 6 Z patelni w ogie Rozdzia 7 Dziwna kwatera Rozdzia 8 Muchy i pajki Rozdzia 9 Beczki Rozdzia 10 Serdeczne powitanie Rozdzia 12 Na zwiadach w obozie wroga Rozdzia 13 Smauga nie ma w domu Rozdzia 14 Ogie i woda Rozdzia 15 Chmury si zbieraj Rozdzia 16 Nocny zodziej Rozdzia 17 Chmury pkaj Rozdzia 18 Droga powrotna Rozdzia 19 Ostatni akt Rozdzia 1 Nieproszeni gocie W pewnej norze ziemnej mieszka sobie pewien hobbit. Nie bya to szkaradna, brudna, wilgotna nora, rojca si od robakw i cuchnca botem, ani te sucha, naga, piaszczysta nora bez stoka, na ktrym by mona usi, i bez dobrze zaopatrzonej spiarni; bya to nora hobbita, a to znaczy: nora z wygodami. Miaa drzwi doskonale okrge jak okienko okrtowe, pomalowane na zielono, z lnic, t mosin klamk, sterczc dokadnie porodku. Drzwi prowadziy do hallu, ktry mia ksztat rury i wyglda jak tunel: by to bardzo wygodny tunel, nie zadymiony, z boazeri na cianach i chodnikiem na kafelkowej pododze; nie brakowao tu politurowanych krzese ani mnstwa wieszakw na kapelusze i paszcze, bo hobbit bardzo lubi goci. Tunel wi si w skrtach, wi si i wi, wdrajc si gboko, cho wcale nie prost drog, we wntrze pagrka - a raczej: Pagrka, bo tak go nazywano w promieniu wielu mil - a mnstwo okrgych drzwiczek otwierao si to po jednej, to podrugiej jego stronie. Hobbici nie uznaj schodw. Sypialnie, azienki, piwnice, spiarnie (mnstwo spiarni!), garderoby (hobbit mia kilka pokoi przeznaczonych wycznie na ubrania), kuchnie, jadalnie - wszystko miecio si na tym samym pitrze, a nawet wzdu tego samego korytarza. Najparadniejsze pokoje znajdoway si z lewej strony (patrzc od wejcia), poniewa tylko te miay okna, gboko osadzone, okrge okna z widokiemna ogrd, a dalej na ki zbiegajce w d ku rzece. w hobbit by bardzo zamonym hobbitem, a nazywa si Baggins. Bagginsowie yli w okolicy Pagrka od niepamitnych czasw i cieszyli si powszechnym szacunkiem nie tylko dlatego, e prawie wszyscy byli bogaci, lecz take dlatego, e nigdy nie miewali przygd i nie sprawiali niespodzianek: kady z gry wiedzia, co Baggins powie o tej czy innej sprawie, tak e nie potrzebowa go trudzi zadawaniem pyta. W tej historii opowiemy o Bagginsie, ktrego spotkaa przygoda i ktry zrobi oraz powiedzia wiele rzeczy niespodziewanych. Mg by wskutek tego utraci szacunek ssiadw, ale zyska... no,przekonacie si sami, czy co zyska w kocu. Matk naszego hobbita... ale co to jest hobbit? Zdaje mi si, e wymaga to wyjanienia. W dzisiejszych czasach bowiemhobbitw bardzo rzadko mona spotka: nie ma ich wiele, a poza tym unikaj Duych Ludzi - jak nazywaj nas. Hobbici s - czy moe byli - maymi ludmi, mniejszymi od krasnoludw -rni si te od nich tym, enie nosz brody - lecz znacznie wikszymi od liliputw. Nie uprawiaj wcale albo prawie wcale czarw, z wyjtkiem chyba zwykej, powszedniej sztuki, ktra pozwalaim znika bezszelestnie i byskawicznie, kiedy duzi, niemdrzy ludzie, jak ty i ja, zabdz w ich poblie, haasujc niczym sonie, tak e na mil mona ich usysze. Hobbici s skonni do tycia, zwaszcza w pasie: miewaj wypite brzuchy; ubieraj si kolorowo (najchtniej zielono i to); nie uywaj obuwia, poniewa stopy ich z przyrodzenia opatrzone s tward podeszw i poronite bujnym, ciemnym, brunatnym wosem, podobnie jak gowa (zwykle kdzierzawa); maj dugie, zrczne, smage palce i poczciwe twarze, a miej si duo, basowo i serdecznie (szczeglnie po obiedzie, ktry - w miar monoci - jadaj dwa razy dziennie). Terazju wiecie o nich do na pocztek. Jak wic mwiem, matk naszego hobbita - to jest Bilba Bagginsa - bya synna BelladonnaTuk, jedna z trzech niepospolitych crek Starego Tuka, gowy wszystkich hobbitw mieszkajcych Za Wod, czyli za rzeczk, ktra pyna u stp Pagrka. Powiadano, e dawnymi czasy ten i w Tuk bra on zplemienia czarodziejw (nieyczliwi twierdzili, e to byy gobliny); rzeczywicieTukowie zawsze mieli w sobie co niezupene hobbickiego, a od czasu do czasu zdarzao si, e kto z czonkw tego rodu wyrusza w wiat szuka przygd. Taki Tuk znika dyskretnie, a rodzina nie rozgaszaa sprawy; fakt jednak, e Tukowie nie byli tak szanowani jak Bagginsowie, chocia niewtpliwie od nich bogatsi. Co prawda Belladonna Tuk, odkd zostaa pani Bungow Baggins, nie miewaa adnych przygd. Bungo, ojciec Bilba, zbudowa dla niej (czciowo za jej posag) nor tak wspania, e nie znalazoby si nic podobnego ani pod Pagrkiem, ani za Pagrkiem, ani Za Wod, i w tej norze mieszkali maonkowie a do koca swoich dni. Mimo wszystko wydaje si prawdopodobne, e Bilbo, jedyny syn Belladonny, chocia wyglda i zachowywa si dokadnie tak, jakby by drugim wydaniem swojego solidnego i spokojnego ojca, odziedziczy po kdzieli ziarenko dziwactwa i e to ziarenko czekao tylko naokazj, by zakiekowa. Okazja jednak si nie nadarzya, a Bilbo dors, skoczy pidziesit lat czy co okoo tego, zamieszka w piknej hobbickiej norze zbudowanej przez ojca, w norze, ktr wam ju opisaem i - jak si zdawao - osiad w swoim domu na dobre. Dziwnym trafem pewnego ranka, dawno, dawno temu, w czas dla wiata spokojny, gdy mniej na nim byo zgieku, a wicej zieleni, gdy hobbici yli liczni i szczliwi, aBilbo Baggins zjadszy niadanie sta pod swymi drzwiami i mi olbrzymi, dug, drewnian fajk, sigajc mu prawie do kosmatych palcw u ng (porzdnie wyszczotkowanych) - przechodzi tamtdy Gandalf. Gandalf! Gdybycie o nim syszeli bodaj wier tego, co ja - a ja syszaem ledwie ma czstk tego, co o nim mwi -ju bycie wiedzieli, e czeka was na pewno niezwyka historia. Gdziekolwiek bowiem zjawi si Gandalf, opowieci i przygody jakby cudem wyrastay dokoa niego. Nie przechodzi drog pod Pagrkiemod bardzo dawna, a mianowicie od mierci swego przyjaciela, Starego Tuka, tote hobbici niemal zapomnieli, jak wyglda. Mae hobbity i hobbitki zdyy podorasta przez czas, gdy Gandalf bawi w sobie wiadomych sprawach daleko za Pagrkiem i po drugiej stronie Wody. Nic wic nie podejrzewa Bilbo, gdy owego ranka zobaczy maego staruszka w wysokim, spiczastym, niebieskim kapeluszu,w dugim szarym paszczu przepasanym srebrn szarf, z dug siw brod sigajc poniej pasa, obutego w ogromne czarne buty. - Dzie dobry - powiedzia Bilbo i powiedzia to z caym przekonaniem, bo soce wiecio, a trawa zielenia si piknie. Gandalf jednak spojrza na niego spod bujnych, krzaczastych brwi, ktre sterczay a poza szerokie rondo kapelusza. - Co chcesz przez to powiedzie? - spyta. - Czy yczysz mi dobrego dnia, czy oznajmiasz, e dzie jest dobry, niezalenie od tego, co ja o nim myl; czy sam dobrze si tego ranka czujesz, czy moe uwaasz, e dzisiaj naley by dobrym? - Wszystko naraz - rzek Bilbo. - A na dodatek, e w taki pikny dzie dobrze jestwypali fajk na wieym powietrzu. Jeeli masz przy sobie fajk, sid przy mnie, poczstuj ci moim tytoniem. Nie ma co si pieszy, cay dzie przed nami. - To rzekszy Bilbo siad na awce obok swych drzwi, zaoy nog na nog i dmuchn piknym, siwym kkiem dymu, ktre nie tracc ksztatu poeglowa-o w powietrzu a nad szczyt Pagrka. - Bardzo adnie - powiedzia Gandalf. - Ale nie mam dzi czasu na puszczanie kek z dymu. Szukam kogo, kto by zechcia wziudzia w przygodzie, to znaczy w wyprawie, ktr wanie przygotowuj; bardzo trudno kogo takiego znale. - Ja myl, e trudno! W naszych stronach! My tu jestemy nard prosty i spokojny, nie potrzeba nam przygd. Przygody! To znaczy: nieprzyjemnoci, zburzony spokj, brak wygd. Przez takie rzeczy mona si spni na obiad. Nie pojmuj, co si w tymkomu moe podoba - rzek nasz pan Baggins, zatkn wielki palec lewej rki za wycicie kamizelki pod pach i wypuci drugi z kolei, jeszcze wikszy piercionek dymu. Potem sign po rann poczt i zacz czyta listy, udajc, e nie zwraca wcale uwagi na staruszka. Doszed do wniosku, e nie jest to odpowiednie dla niego towarzystwo, i chcia si go co prdzej pozby. Ale Gandalf nie ruszy si zmiejsca. Sta oparty na lasce i nic nie mwic przyglda si hobbitowi, a w kocu Bilbo zmiesza si, a nawet troch rozgniewa. - Dzie dobry - powiedzia wreszcie. - Nie yczymy sobie tutaj adnych przygd, dzikujemy piknie. Sprbuj za Pagrkiem albo po drugiej stronie Wody. Miao to znaczy, e uwaa rozmow za skoczon. - Jake wiele rnych znacze ma w twoichustach "dzie dobry"! - rzek Gandalf. - Tym razem chciae przez to powiedzie, e masz mnie do i e dzie nie bdzie naprawd dobry, pki std nie odejd. - Ale co znowu, co znowu, drogi panie?! Prosz ci, wybacz, bo co mi si zdaje, enie znam twojego nazwiska. - Tak, tak, mj drogi, ale ja znam twoje nazwisko, panie Bilbo Baggins. Ty take znasz moje, chocia zapomniae, jak wyglda ten, kto je nosi. Jestem Gandalf. Gandalf to ja. Nie do wiary, e doczekaem, by mnie syn Belladonny Tuk czstowa swoim "dzie dobrym" jak wdrownego kramarza, co handluje guzikami. - Gandalf! Gandalf! Wielkie nieba! Czyby tensam wdrowny czarodziej, ktry Staremu Tukowi podarowa magiczne brylantowe spinki, co to same si zapinay, a odpinay tylko na rozkaz? Ten, co podczas przyj opowiada takie cudowne historie o smokach, goblinach i wielkoludach, o ratowaniu ksiniczek i o niespodziewanym szczciu wdowich synw? Ten Gandalf moe, ktry puszcza takie nadzwyczajne, wspaniae ognie sztuczne? Pamitam je! Stary Tuk bawi nas nimi w noc sobtkow. Cudowne! Strzelay w gr jak olbrzymie ogniste lilie, lwie pyszczki i zoty deszcz i wisiay w pmroku na niebie przez cay wieczr. - Zauwaylicie ju z pewnoci, e pan Baggins nie by wcale tak prozaicznym hobbitem, za jakiego chcia uchodzi, i e bardzo lubi kwiaty. -A nieche ci! - cign dalej. -Czyby ten sam Gandalf, z ktrego namowy wiele spokojnych chopcw i dziewczt ruszyo w wiat po szalecze przygody, zaczynajcod aenia po drzewach, a koczc na podrowaniu na gap statkami pywajcymi midzy tym a Drugim Brzegiem? Sowo daj, ycie byo wtedy wcale zabaw... to znaczy, chciaem powiedzie, e w swoim czasie narobie niemao zamieszania w tej okolicy. Przepraszam ci, nie miaem pojcia, e wci jeszcze zajmujesz si tymi rzeczami.- A c bym mg robi innego? - odpar czarodziej. - Swoj drog, rad jestem, e to i owo zapamitae o mnie. Mam wraenie, e moje ognie sztuczne w kadym razie mile wspominasz, a to ju budzi pewne nadzieje. Doprawdy, przez przyja dla twego dziadka, Starego Tuka, itej biednej Belladonny dam ci to, o co mnie prosie. - Wybacz, prosz. O nic nie prosiem. - Owszem, owszem, nawet dwukrotnie. Prosie o wybaczenie. Udzielam ci go. A nawet zrobi wicej: wyl ci na t wypraw, eby uy przygody. Bdzie to bardzo zabawne dla mnie, a dla ciebie bardzo zdrowe, a w dodatku prawdopodobnie korzystne, oczywicie jeliw ogle wyjdziesz z tego cao. - Przepraszam! Nie ycz sobie przygd, dzikuj licznie! Nie dzi. Do widzenia! Ale prosz ci, zajd do mnie na herbatk, kiedy ci dogadza. Czemu by nie jutro, na przykad? Przyjd jutro. Do widzenia. - To rzekszy hobbit zrobi w ty zwrot, skoczy do wntrza nory przez okrge, zielone drzwiczki, ktre zatrzasn za sobpopiesznie, nie tak jednak popiesznie, by Gandalf mg si poczu dotknity. Bd co bd czarodziej to czarodziej. Po kiego licha zaprosiem go na herbat! - rzek do siebie Bilbo, kierujc si w stronspiarni. Dopiero co zjad niadanie, przyszo mu jednak do gowy, e kawaek... lub dwa kawaki ciasta, popite jakim trunkiem, dobrze mu zrobi po przeytym strachu. Gandalf tymczasem wci jeszcze sta za drzwiami i mia si do dugo, chocia cichutko. Po chwili podszed bliej i ostrzem laski wyskroba na piknych, zielonych drzwiach frontowych hobbita jaki dziwaczny znak. Od-szed potem, w tym samym momencie, gdy Bilbo, koczc drugi kawaek ciasta, nabra przewiadczenia, e bardzo sprytnie wymiga si od wszelkich przygd. Nazajutrz prawie zapomnia o Gandalfie. Nigdy nie pamita zbyt dokadnie rnych rzeczy, jeli ich nie zapisa w swoim kalendarzyku terminowym, na przykad tak:roda, herbata z Gandalfem. Poprzedniego dnia zanadto by podniecony, by o czym takim pomyle. Gdy zbliaa si pora podwieczorku,u drzwiwejciowych przenikliwie zadwicza dzwonek i wtedy dopiero Bilbo przypomnia sobie wszystko. Pdem pobieg nastawi imbryk, do nakrycia doda drug filiank i talerzyk oraz par ciastek, po czym ruszydo drzwi. Mia na kocu jzyka sowa: "Przepraszam, e daem ci czeka" - kiedynagle spostrzeg, e za drzwiami stoi wcale nie Gandalf, lecz krasnolud z bkitnbrod zatknit za zoty pas i z oczyma jasno byszczcymi spod ciemnozielonego kaptura. Ledwie drzwi si uchyliy, a krasnolud ju wpakowa si do hallu, jak gdyby by oczekiwanym gociem. Powiesi paszcz z kapturem na najbliszym koku i - Dwalin, do usug - owiadczy, kaniajc si nisko. - Bilbo Baggins, nawzajem - rzek hobbit, zbyt zdumiony, by zdoby si od razu na jakie pytanie. Gdy milczenie, ktre potem zapado, przeduao si kopotliwie, doda: - Wanie miaem si do podwieczorku; prosz ci, wejd i napij size mn herbaty. - Brzmiao to moe troch oschle, Bilbo jednak mia jak najlepsze intencje. C by ty zrobi na jego miejscu,gdyby jaki krasnolud nieproszony przyszed do ciebie i powiesi swj paszcz w twojej sieni, nie usprawiedliwiajc si ani sowem? Nie zabawili dugo za stoem, cile mwic zaczynali dopiero po trzecim kawaku ciasta, gdy rozleg si znowu dzwonek, jeszcze goniejszy ni po-przedni. - Wybacz! - rzek hobbit i pobieg do drzwi."A wic jeste nareszcie" - chcia zawoa, pewny, e tym razem ujrzy Gandalfa. Ale to nie by Gandalf. Zamiast niego ukaza si w progu bardzo stary krasnolud z bia brod, w czerwonym kapturze; ten rwnie skoczy skwapliwie w uchylone drzwi, jakby zosta zaproszony.- Zaczynaj si, jak widz, schodzi - powiedzia, spostrzegajc na koku zielony kaptur Dwalina, i powiesi w najbliszym ssiedztwie swj, czerwony. -Balin, do usug - rzek, kadc rk na piersi. - Dzikuj - rzek Bilbo, ktremu zdumienie dech zaparo. Nie bya to wcale stosowna odpowied, lecz sowa "zaczynaj si schodzi" zrobiy na nim wstrzsajce wraenie. Lubi goci, lubi jednak zna osoby przychodzce do jego domu i wola te zaprasza je z wasnej chci. Migna mu okropna myl, e ciasta moe nie starczy dla wszystkich, a wwczas on, jako gospodarz - zna bowiem obowizki gocinnoci i gotw by ich przestrzega, nawet gdyby okazay si bardzo bolesne - bdzie musia obej si smakiem. - Prosz, wejd i wypij filiank herbaty - zdoa wyjka, nabrawszy tchu w piersi. - Wolabym mae piwo, jeli ci to nie zrobi rnicy, zacny panie - rzek siwobrody Balin. - Nie mam wszake nic przeciw ciastu, zwaszcza gdyby si znalaz kawaek placka z kminkiem. - Znajdzie si niejeden! - Bilbo sam si zdziwi, syszc swoj szybk odpowied, po czym, nie wiedzc kiedy i jak, skoczy do spiarni po dwa pikne, krge placki, ktre upiek wczesnym popoudniem, eby mie co przeksi do poduszki. Kiedy wrci, zasta Balina i Dwalina gawdzcych przy stole jak dwaj starzy przyjaciele (rzeczywicie byli rodzonymi brami). Bilbo zdy postawi przed nimi piwo ciasto, gdy znw dzwonek GBbook\gbbo*j A@48jx}jӺA48j4jA4 }x} jiC }x}`XjPc c  c ) c x74zadwicza dononie raz i drugi. "Teraz to ju z pewnoci Gandalf" - pomyla Bilbo i sapic pomkn przez tunel. Ale to nie by Gandalf, tylko dwch krasnoludw. Obaj mieli niebieskie kaptury, srebrne pasy i te brody, a kady dwiga worek z narzdziami i opat. Skoczyli w drzwi natychmiast, gdy je Bilbo otworzy-on wszake ju si temu wcale nie dziwi. - Czym mog suy? - spyta. - Kili, do usug - powiedzia pierwszy krasnolud. - I Fili - doda drugi, po czym obaj cignli niebieskie kaptury i ukonili si grzecznie. - Nawzajem, suga wasz i waszych rodzin - odpar Bilbo, tym razem ju nie zapominajc o dobrym wychowaniu. - Dwalin i Balin ju tu s, jak widz-powiedzia Kili. - Doczmy si wic do gromady. "Gromada! - pomyla pan Baggins. - Nie podoba mi si to wyraenie. Doprawdy, musz przysi cho na minut, zebra myli i napi si czego". Ledwie pocign jeden yk - przycupnwszy w kcie, podczas gdy czterech krasnoludw rozsiado si za stoem, gadajc o kopalniach i o zocie, i o kopotach z goblinami, i o spustoszeniach dokonywanychprzez smoki, i o tysicu innych rzeczy, ktrych Bilbo nie rozumia i nie chcia rozumie, poniewa brzmiay zbyt awanturniczo - gdy: ding, dong, ling, dang- zapiewa dzwonek, jak gdyby jaki may, niegrzeczny hobbitek prbowa urwa sznur. - Kto jest pod drzwiami - powiedzia Bilbo mrugajc nerwowo. - Czterech ktosiw, sdzc z dzwonka - rzek Fili. - Zreszt idc tu widzielimy ich daleko na drodze za nami. Biedny may hobbit usiad w hallu i ukry gow w doniach, zadajc sobie w duchu pytanie, co si waciwie stao i co si dalej stanie, i czy wszyscy ci gocie zostan u niego na kolacji. Ale dzwonek zadwicza najgoniej, jak potrafi, wicBilbo pobieg do drzwi. Okazao si, e to wcale nie czterech, lecz piciu krasnoludw. Ten pity zdy nadej, gdyBilbo marudzi w hallu. Ledwie gospodarz nacisn klamk, a ju wszyscy przybysze byli we wntrzu jego domu i kaniali si mwic "do usug" jeden przez drugiego. Dori, Nori, Ori, Oin i Gloin brzmiay ich imiona; wkrtce te pi kapturw: dwa purpurowe, jeden szary, jeden brzowy i jeden biay - zawiso na kokach, krasnoludy za, zatknwszy krzepkie donieza zote i srebrne pasy, ruszyy do jadalni.Zebraa si tam ju spora gromada. Ten woa o piwo, tamten o porter, w o kaw,a wszyscy o ciastka; tote hobbit mia przez pewien czas pene rce roboty. Potny dzban kawy wanie grza si na kominku, placki ju znikny, a krasnoludy zabray si do malanych bueczek - gdy nagle gone koatanie dobiego ich uszu. Nie dzwonek, lecz trach, trach! Kto wali lask w pikne zielone drzwi hobbita! Bilbo puci si korytarzem bardzo zagniewany i do cna ogupiay. Rwnie fatalnej rody w yciu nie pamita. Otworzy drzwi znienacka, tak e wszyscy runli do rodka, jeden na drugiego. Znowu krasnoludy, czwrka! A za ich plecami sta Gandalf oparty o lask i mia si gono. Wydrapa lask porzdn szram w piknych drzwiach, a przy tej sposobnoci zatar tajemniczy znak, ktry na nich zrobi poprzedniego ranka. - Ostronie, ostronie! - rzek. - Wcale to do ciebie niepodobne, mj Bilbo, eby najpierw przetrzymywa goci na somiance, a potem otwiera drzwi tak, jakby z procy strzela. Pozwl, e ci przedstawi: oto Bifur, Bofur, Bombur, a nade wszystko - Thorin! - Do usug! - krzyknli Bifur, Bofur i Bombur, stajc w szeregu. Powiesili na kokach dwa kaptury te i jeden jasnozielony oraz czwarty: bkitny z dugim srebrnym chwastem. Bkitny kaptur nalea do Thorina, ogromnego, dostojne-go krasnoluda; by to nie kto inny,lecz sawny Thorin Dbowa Tarcza we wasnej osobie, zgoa w tym momencie nie zachwycony, e przydarzyo mu si pa plackiem w sieni Bilba, z Bifurem, Bofurem i Bomburem na grzbiecie. Na dobitk grubasBombur by bardzo ciki. Thorin zachowa si wyniole i nie wspomnia nic o "usugach", lecz biedny pan Baggins tyle razy powtrzy: -Och, przepraszam! - e wreszcie dumny krasnolud mrukn: - Nie ma za co -i rozchmurzy czoo. - Nikogo nie brakuje - rzek Gandalf, spogldajc na trzynacie wiszcych rzdem kapturw - a byy to kaptury odwitne, wizytowe, odpinane od paszczy- i na swj wasny kapelusz obok nich. - Wcale wesoe zgromadzenie! Mam nadziej,e dla maruderw zostao co jeszcze do zjedzenia i wypicia. Co tam masz? Herbat? Nie, dzikuj. Co do mnie, prosz o kropelk czerwonego wina. - Ja te - powiedzia Thorin. - I o konfitury malinowe, i o szarlotk. - I o paszteciki z misem, i o ser. - I o gulasz wieprzowy z saat. - Jeszcze ciastek, jeszcze piwa, jeszcze kawy, jeli aska - woay inne krasnoludy zza drzwi jadalni. - Bd tak dobry i ugotuj kilka jajek - krzykn Gandalf w lad za hobbitem, ktryju kutyka w stron spiarni. - A przy okazji przynie na zimno kurczta pieczone i pomidory. "On, zdaje si, zna moj spiarni rwnie dobrze jak ja sam" - pomyla pan Baggins,cakowicie skoowaciay; zaczyna ju podejrzewa, czy najokropniejsza przygodanie spotka go we wasnym domu. Nim zmieci na ogromnej tacy wszystkie butelki, pmiski, noe, widelce, szklanki, talerze, yeczki i tak dalej obla si potem, dosta wypiekw i straci do resztyhumor. - Tam do licha z tymi krasnalami! - powiedzia gono. - Nie mgby to jeden zdrugim ruszy si i pomc troch? I patrzcie! W drzwiach kuchni ju stali Balini Dwalin, a za nimi Fili i Kili. Nim Bilbo zdy bodaj kichn, chwyci i tac i kilkamaych stolikw, zanieli do sali i zmienili wszystkie nakrycia. Na honorowym miejscu siedzia Gandalf, a trzynastu krasnoludw wok niego przy stole. Bilbo za, na stoeczku przy kominku,u biszkopt (apetyt opuci go cakowicie)iusiowa robi dobr min, jakby wszystko, co si dziao, byo rzecz najzwyklejsz w wiecie, a wcale nie adnprzygod. Krasnoludy jady i jady, gaday i gaday, a czas pyn. Wreszcie odsunykrzesa od stou, a Bilbo zerwa si, eby pozbiera talerze i szklanki. - Przypuszczam, e zechcecie wszyscy zosta na kolacji? - spyta, jak umia najgrzeczniej, lecz bez nalegania. - Ma si rozumie! - odpar Thorin. - Po kolacji take. Nie uporamy si z naszymi sprawami do pna w noc, a przedtem musimy troch uy muzyki. Teraz sprztajcie! Na to dwunastu krasnoludw - ale nie Thorin, bo Thorin by zbyt dostojny i zostaprzy stole, rozmawiajc z Gandalfem - skoczyo na rwne nogi i zaczo ukada nakrycia w wysokie stosy. Nie czekajc na tace, ruszyli do kuchni, a kady nis na jednej doni chwiejc si piramid talerzy,ukoronowan na szczycie pust butelk; hobbit bieg za nimi a piszczc ze strachu:"bagam, uwaajcie!", "po c si trudzicie?!", "ja przecie sam chtnie..." Ale krasnoludy zamiast odpowiedzie zapieway chrem: Tuczmy szklanki, spodki, miski, Niech gospodarz yje nasz! A cho Bilbo paczu bliski, Niechaj drzazgi lec z flasz! Obrus w strzpy, dzbanek mleka O podog! Trzask i huk! Koci wkoo porozwleka, Butl wina prask o prg! Buch czerepy w garnek miao, Szko na drobny tuczmy piach- A co jeszcze pozostao, O podog bc i trach! Baczno! Bilbo paczu bliski, Zaraz usyszycie jk - Wic uwaga tam na miski! Trach i prask, i bc, i brzdk! Oczywicie krasnoludy nic z tych okropnocinie wprowadziy w czyn, wszystko w mig zostao umyte i porzdnie ustawione, a przez cay czas hobbit krci si porodku kuchni, usiujc podpatrzy, co dziwni gocie robi. Potem wrcili do sali i zastali tam Thorina z nogami opartymi o krat przed kominkiem i micego fajk. Wydmuchiwa ogromne piercienie z dymu, a kady z nich lecia tam, gdzie mu Thorin kaza: kominem w gr, za stojcy na parapecie kominka zegar, pod st lub pod sufit, gdzie kryy w kko, w kko; ale gdziekolwiek leciay, nie mogy umkn przed Gandalfem, ktry ze swej krtkiej drewnianej fajeczki - pyk! - wypuszcza mniejsze piercionki dymu prosto w rodek Thorinowych. Potem te kka Gandalfa zieleniay z radoci, e sztuka si udaa, i wracay nad gow czarodzieja. W chmurzekolorowych piercieni dymu wyglda naprawd czarodziejsko. Bilbo sta jak urzeczony - bardzo lubi kka z dymu - i zaczerwieni si na myl, e poprzedniego ranka taki by dumny ze swoich piercionkw, ktre wysya nad Pagrek. - A teraz muzyka! - rzek Thorin. - Przyniecie instrumenty. Kili i Fili skoczyli po swoje worki i wrcili kady ze skrzypcami; Dori, Nori i Ori wydobyli spod paszczy flety, Bombur przynis z hallu bben; Bifur i Bofur take wyszli na chwilk i zjawili si z klarnetami, ktre pozostawili przedtem wrd lasek w sieni; Dwalin i Balin powiedzieli: - Przepraszam, zostawiem swj instrument na ganku - na co Thorin zawoa: - Przyniecie i mj przy sposobnoci! - Przytaszczyli wic dwie ogromne wiolonczele, wiksze niemal od nich samych, oraz harf Thorina w zielonym pokrowcu. Bya to pikna zota harfa, a gdy Thorin dotkn strun, natychmiast zabrzmiaa muzyka tak niespodziana i sodka, e Bilbo zapomnia o wszystkim i wyobrania przeniosa go daleko, w tajemnicze krainy, nad ktrymi wiec dziwne ksiyce, daleko za Wod, daleko od hobbickiej norki pod Pagrkiem. Mrok pyn do sali przez mae okienko otwarte w stoku Pagrka, pomienie na kominku migotay - by kwiecie - a krasnoludy gray wci, gray, a cie brody Gandalfa dra na cianie. Ciemnoci wypeniy pokj, ogie zgas, cienie znikny - a krasnoludy gray jeszcze. Nagle ktry zacz piewa do wtru melodii, potem inni przyczyli swe gosy, niskie, przytumione gosy krasnoludw przyzwyczajonych z dawnych czasw do piewania w swoich gbokich podziemnych siedzibach. A oto par strofek z ich pieni, chocia naprawd nie sposb wyobrazi jej sobie bez muzyki: Ponad gr omglony szczyt Lemy, zanim wstanie wit, By jaskiniom, lochom, grotom Czarodziejskie wydrze zoto! Ju krasnali dziaa czar; W cisz motw dwik si wdar, Tam gdzie mrok pod ska wadnie I gdzie dziwy drzemi na dnie. Dawnych elfw mony rd Zota tu zgromadzi w brd I w podziemnych kuniach motem Z kruszcu miecze kowa zote. Na srebrzystych nitek pas Niza byski lnicych gwiazd, W zotych koron za obrcze Ksiycowe wplata tcze. Ponad gr omglony szczyt Lemy, zanim wstanie wit, By jaskiniom, lochom, grotom Zapomniane wydrze zoto! Zote harfy le wiek, Gdzie nie kopa aden czek, A w nich pieni drzemie mnogo Nie syszanych przez nikogo. Nagle sosen sycha szum, Wichrw noc zawy tum I czerwonym, ywym ogniem Drzewa pon jak pochodnie. Gdzie w dolinie bije dzwon, Ludzie patrz z wszystkich stron, A gniew Smoka ciska gromy Na struchlae, kruche domy. Dymi gry w blasku gwiazd, Dla krasnali przyszed czas. Po pagrkach, po urwiskach W ksiycowych biegn byskach. Ponad gr omglony szczyt Lemy, zanim wstanie wit, eby wydrze lochom, grotom Nasze harfy, nasze zoto! Gdy tak piewali, Bilbo poczu, e budzi si w nim mio do piknych i rzeczy, ktre powstaj dziki pracy rk, zrcznoci i czarom, namitna i zazdrosna mio, najgortsza podliwo serc krasnoludzkich. Co z dziedzictwa Tukw ockno si w hobbicie, zapragn ruszy w wiat, zobaczy wysokie gry, usysze szum sosen i potokw, zbada gbie jaski, miecz nosi u boku zamiast laski. Wyjrza przez okno. Na ciemnym niebie ponad drzewami wieciy gwiazdy. Pomylao klejnotach krasnoludw, byszczcych w mroku podziemi. Nagle z lasu za Wod wystrzeli w gr pomie - kto pewnie rozpali ognisko - i hobbitowi wydao si, e to zbjeckie smoki spady na jego spokojny Pagrek i chc wszystko puci z dymem. Wzdrygn si i bardzo szybko stasi znw zwykym panem Bagginsem z Bag End, pod Pagrkiem. Wsta, drc cay. P jego duszy mwio mu, e trzeba niby to i po lamp, a naprawd ukry si w piwnicy za beczkami piwa i nie wyazi stamtd, pki ostatni krasnolud nie opuci jego domu. Nagle spostrzeg, e muzyka i piew ucichy i e wszyscy gocie patrz na niego byszczcymi w ciemnoci oczyma. - Dokd si wybierasz? - spyta Thorin takim tonem, jakby zgadywa, co si dziejew obu poowach duszy hobbita. - Czy nie przydaoby si troch wiata? - odpar Bilbo, usiujc si usprawiedliwi. - Lubimy ciemnoci - oznajmiy chrem krasnoludy. - Ciemne sprawy najlepiej zaatwia po ciemku. Jeszcze mamy kilka godzin do witu. - Oczywicie - rzek Bilbo i usiad z takim popiechem, e zamiast na stoek, trafi na brzeg kominka; narobi przy tym straszliwego haasu, zrzucajc pogrzebaczoraz szufelk. - Cisza! - zawoa Gandalf. - Thorin ma gos! Thorin zacz w te sowa: - Szanowny Gandalfie, szanowne krasnoludy, szanowny panie Baggins! Zebralimy si tutaj dzi, w domu naszego przyjaciela i wspspiskowca, tego oto znakomitego i zuchwaego hobbita - oby wos nawet nie spad z jego nogi! Cze jego wietnemu winu i piwu... Mwca przerwa z braku tchu oraz dlatego, e czeka na jak grzeczn uwag ze strony gospodarza, lecz wszystkie komplementy pady w prni; nieszczsny Bilbo Baggins daremnie porusza wargami, eby zaprotestowa przeciw nazywaniu go zuchwaym hobbitem,a co gorsza - spiskowcem; tak skoowacia, e nie mg wydoby z garda adnego dwiku. Thorin wic cign dalej: - Zebralimy si, eby omwi nasze zamiary, sposoby ich urzeczywistnienia, rodki, polityk i taktyk. Wkrtce, nim dzie zawita, wyruszymy w dalek drog, na wypraw, z ktrej, kto wie, moe wielu z nas, moe nawet nikt (z wyjtkiem naszego przyjaciela i doradcy, mdrego czarodzieja Gandalfa) ywy nie wrci. Chwila to uroczysta. Cel, jak sdz, znaj wszyscy. Lecz dla szanownego pana Bagginsa i moe dla najmodszych krasnoludw - nie pomyl si chyba, jeli wymieni na przykad imiona dwch: Fili i Kili - warto pokrtce wyjani aktualn sytuacj... Takim stylem przemawia Thorin. By bardzo dostojnym krasnoludem. Gdyby mu pozwolono, mwiby pewnie a do utraty tchu w ten sam sposb, to znaczy tak, e nikt nie usyszaby od niego nic, czego by ju od dawna sam nie wiedzia. Lecz przerwano mu brutalnie. Biedny Bilbo nie mg tego duej wytrzyma. Przy sowach: "Kto wie... moe nikt z nas ywy nie wrci" - Bilbo poczu, e z jego odka podnosi si w gr a do garda okropny krzyk, ktry te zaraz wyrwa musi z ust, niby gwizd lokomotywy wyjedajcej z tunelu. Gandalf zapali niebieskie wiateko na kocu swej czarnoksiskiej rdki i w tym magicznym blasku wszyscy ujrzeli, e biedny may hobbit klczy na dywanie przed kominkiem i dygoce jak galareta. Wtedy Bilbo pad plackiem, wykrzykujc raz po raz: "Piorun mnie trafi, piorun mnie trafi!" Nic wicej, przez dugi czas nie mogli od niego wydoby. Podnieli go wic i pooyli na uboczu, na kanapie w salonie, postawili kieliszek wina w zasigu jego rki i wrcili do narady nad swymi ciemnymi sprawami. - Ten malec atwo wpada w zapa - rzek Gandalf, gdy wszyscy znw siedziei przy stole. - Miewa takie dziwne ataki, ale to zuch nad zuchy, w razie czego bdzie si bi jak smok. Kto z was widzia, jak w razie czego zachowuje si smok, ten dobrze rozumie, e porwnanie to byoby tylko poetyck przesad w zastosowaniu do jakiegokolwiekhobbita, nawet gdyby chodzio o stryjecznego dziadka Wielkiego Tuka, Bullroarera, ktry odznacza si tak olbrzymim jak na hobbita wzrostem, e mg dosiada konia. Natar on konno na zastpy goblinw z Gry Gram w bitwie na Zielonych Polach i jednym zamachem kija strci krlowi Golfimbulowi gow z karku.Gowa ta przeleciaa sto okci w powietrzui zarya si w krliczej jamie; w ten sposb bitwa zakoczya si zwycisko, a jednoczenie wynaleziona zostaa gra w golfa. Tymczasem wszake agodniejszy od swegoprzodka potomek Bullroarera odzyskiwa w salonie zmysy. Po chwili odpoczynku i dobrym yku wina podrepta nerwowym kroczkiem do drzwi sali. Przemawia wanie Gloin, a oto co Bilbo usysza: j A@48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA Pc XcRci-Sc<- Hmmm... - (czy co w tym rodzaju, w kadym razie mruknicie). -Mylicie, e on si nada? atwo Gandalfowi mwi, e to jest hobbit dzikiego mstwa, ale jeden taki wrzask zapau wystarczy, eby zbudzi ze snu smoka razem z ca rodzin, a nam wszystkim zgotowa mier. Mnie si zreszt wydaje, e to brzmiao raczej jak wrzask strachu, a nie zapau. Doprawdy, gdyby nie znak na drzwiach, bybym przekonany, e trafilimy do niewaciwegodomu. Od razu, jakem zobaczy w progu tego malca, nabraem wtpliwoci, bo tylkosi kania i sapa. Wyglda mi bardziej na korzennego kupca ni na wamywacza. Wwczas pan Baggins nacisn klamk i wszed do sali. Krew Tukw wzia w nim gr. Gotw by w tej chwili wyrzec si snu i niadania, byle zyska saw dzikiego mstwa. Zreszt na wspomnienie sw o malcu, ktry si kania i sapa w progu, ogarnia go naprawd dziki gniew. Wielekro pniej Bagginsowska czstka natury hobbita aowaa tego, co w owym momencie zrobi, i mwia mu: "Gupi by,mj Bilbo. Sam z wasnej woli wpakowae si w awantur". - Wybaczcie - rzek - e podsuchaem, cocie tutaj mwili. Nie rozumiem oczywicie, o co waciwie chodzi i co znacz te wzmianki o wamywaczach, ale sdz, e mam prawo mniema (tak si wyrazi, bo chcia wystpi z wielk godnoci), i macie mnie za niegodnego swojej kompanii. Przekonacie si sami. Na moich drzwiach nie ma adnych znakw, pomalowaem je wieo ledwie tydzie temu i jestem pewien, e trafilicie do niewaciwego domu. Od razu, jakem zobaczy na progu wasze dziwne miny, nabraem wtpliwoci. Ale, prosz, uwaajcie, e trafilicie, gdzie naleao. Powiedzcie mi, o co chodzi, a postaram si to zrobi, chobym musia std pomaszerowa na najdalszy wschd wschodu i walczy z Robakoakami na Najdalszej Pustyni. Moim prapraprapradziadem by Bullroarer Tuk, tote... - Owszem, owszem, by, ale bardzo dawno temu - rzek Gloin. - Teraz jest mowa o tobie. A co do znaku, zapewniam ci, e jest na twoich drzwiach znak, ktry wedle przyjtego w naszym cechu zwyczaju znaczy - albo przynajmniej znaczy dawniej: wamywacz szuka odpowiedniego zajcia, wymagane silne wraenia i godziwyzarobek. Tak si ten znak odczytuje. Mona zreszt zamiast "wamywacz" wyrazi si:"dowiadczony poszukiwacz skarbw" - jeeli chcesz. Niektrzy to wol. Nam nie robi to rnicy. Gandalf zawiadomi nas, ekto nadajcy si do naszej kompanii mieszka w tej okolicy i szuka zajcia od zaraz, wic wyznaczy tutaj wszystkim spotkanie w rod w porze podwieczorku. - Oczywicie, e znak jest na drzwiach - rzek Gandalf. - Sam go zrobiem. Nie bez powodu. Domagalicie si, ebym znalaz czternastego uczestnika Wyprawy, no i wybraem pana Bagginsa. Jeeli kto uwaa, e wybraem niewaciw osob i niewaciwe miejsce, prosz bardzo, ruszajcie w trzynastu, naraajcie si na pecha, skoro wam si podoba, albo wracajcie do kopalni wgla. Spojrza tak gniewnie na Gloina, e krasnolud a skuli si w fotelu; a gdy Bilbootworzy usta, eby zada jakie pytanie, Gandalf obrci si nachmurzony i zjey krzaczaste brwi tak, e hobbit prdko zamkn usta, a klasny. - W porzdku - rzek Gandalf. - Do sprzeczek. Ja wybraem pana Bagginsa, to powinno wszystkim wystarczy. Skoro ja wam powiadam, e jest: wamywaczem, to znaczy, e jest albo w swoim czasie bdziez niego wamywacz. Co wicej tkwi w tymhobbicie, ni wam si wydaje; kto wie, moe te o wiele wicej, ni on, sam przypuszcza. Moe doyjecie tego, e mi jeszcze podzikujecie. A teraz, Bilbo, mj chopcze, przynie lamp, trzeba to i owo wyjani. W wietle ogromnej lampy z czerwonym abaurem rozpostar na stole arkusz pergaminu, jak gdyby map. - Rysowa to twj dziadek, Thorinie - odpar na ywe pytania krasnoludw. - To jest mapa Gry. - Nie zdaje mi si, eby nam moga wiele pomc - powiedzia z rozczarowaniem w gosie Thorin, rzuciwszy okiem na map. - Pamitam do dobrze Gr; i jej okolice. Wiem te, gdzie ley Mroczna Puszcza i Zwide Wrzosowiska, skd s rodem wielkie smoki. - Nad Gr wymalowany jest czerwony smok - rzek Balin - ale przecie i tak znajdziemy go bez trudu, bylemy tam w ogle doszli. - Jest na mapie co, czego nie zauwaylicie - powiedzia czarodziej a mianowicie naznaczone tajemne wejcie. - Widzicie te znaki runiczne po zachodniej stronie i rk z wytknitym palcem? Wskazuje ona ukryte przejcie do NiszychSal. - Przejcie byo moe ongi ukryte - odezwa si Thorin - ale kto wie, czy nie zostao ju teraz ujawnione? Stary Smaug mieszka tam od tak dawna, e chyba zbadadokadnie cae podziemie. - Nawet jeli o przejciu wie, na pewno od wielu lat nie moe go uywa. - Dlaczego? - Bo jest za mae. Drzwi maj pi stp wysokoci, a wszerz zmieci si trzech krasnoludw naraz, jak mwi runy, lecz Smaug nie wcisnby si w otwr tych rozmiarw nawet za modu, a tym bardziejteraz, po poarciu tylu dziewic z doliny. - Mnie si ta dziura wydaje ogromna - pisn Bilbo (nie mia pojcia o smokach, zna si tylko na hobbickich norach). Tak si zapali i zainteresowa, e zapomnia otrzymaniu jzyka za zbami. Przepada za mapami, w jego sieni wisiaa dua mapa Okolicy, na ktrej czerwonym atramentem ponaznacza swoje ulubione spacery. - Jakim sposobem kto, nie mwic ju o smoku, mgby nie zauway z zewntrz tak wielkich drzwi?- spyta. Nie zapominajcie, e Bilbo by tylko maym hobbitem. - Mog by ukryte na rne sposoby - odpar Gandalf. - Ktrego z nich uyto w tym przypadku, nie wiemy i nie dowiemy si, pki nie zobaczymy na miejscu. Z tego, co mwi mapa, domylam si, e zamknitych drzwi nie mona odrni od reszty ciany Gry, bo t sztuk zwykle stosuj krasnoludy. Mam racj czy nie? - Masz racj - rzek Thorin. - Zapomniaem te doda - cign Gandalf - e do mapy doczony jest klucz, may, dziwny kluczyk. Oto on! - To mwic wrczy Thorinowi srebrny kluczyk ze skomplikowanymi naciciami na dugiej rurce. - Pilnuj go dobrze! - Z pewnoci bd go pilnowa - odpar Thorin i umocowa kluczyk na piknym acuchu, ktry nosi na szyi pod kubrakiem. - Teraz wic sprawa zapowiada si o wiele pomylniej. Nowiny, ktre tu usyszelimy, znacznie poprawiaj nasze widoki. Dotychczas nie wyobraalimy sobie do jasno, co robi. Zamierzalimy maszerowa na wschd jak najciszej, najostroniej, a nad Dugie Jezioro. Dalej zaczyby si trudnoci... - Trudnoci zaczn si o wiele wczeniej, oile cokolwiek wiadomo mi o szlakach wschodnich - przerwa mu Gandalf. - Minwszy Dugie Jezioro - cign Thorin,nie zwracajc uwagi na sowa czarodzieja - mona by i wzdu Bystrej Rzeki do ruin Dali, starego miasta w dolinie, w cieniuGry. Ale adnego z nas nie nci myl o Gwnej Bramie. Rzeka przeamuje si tam wrd urwistych brzegw na poudnie od Gry, ale tamtdy rwnie wychodzi smok, ito o wiele za czsto, jeli nie zmieni obyczajw. - To na nic - rzek czarodziej. - Nie poradzilibycie sobie tam bez potnego wojownika albo wrcz bohatera. Usiowaem kogo takiego znale, ale wojownicy zajci s wzajemnymi walkami wodlegych krajach, a bohaterw w tych stronach trudno czy moe wrcz nie sposbspotka. Tu miecze przewanie stpiay, toporw uywa si do rbania drew, a tarcze su za koyski albo za pokrywki na garnki; smoki s niegrone, bo yj daleko std (dlatego te stay si legend). Z tych powodw zdecydowaem si raczej na wamanie, tym bardziej kiedy sobie przypomniaem o istnieniu bocznego wejcia. A oto nasz may Bilbo Baggins, wamywacz, wamywacz z wyboru i wyborowy. A teraz radmy dalej i umy jaki plan. - Dobrze. W takim razie - rzek Thorin - niech rzeczoznawca-wamywacz przedstawinam swoje pomysy i propozycje. I Thorin z drwic uprzejmoci zwrci si do hobbita. - Najpierw chciabym si czego wicej o tej sprawie dowiedzie - rzek Bilbo bardzozmieszany i troch drcy w gbi serca, lecz wci jeszcze, jak przysta na potomka Tukw, niezachwiany w postanowieniu, e wemie udzia w przygodzie. - To znaczy o zocie i o smoku,io wszystkim, skd si tam to zoto wzio i czyj jest wasnoci, itepe, itede. - To dopiero! - powiedzia Thorin. - Czy nieobejrzae mapy? Czy nie syszae naszejpieni? Czy nie o tym wanie mwimy od czterech godzin? - A jednak wolabym mie jasne i dokadne informacje - upiera si hobbit przybra tak min jak przy omawianiu powanych interesw (zwykle robi tak min, kiedy na przykad kto usiowa nacign go na poyczk) i bardzo si stara wyglda na mdrego, przezornego fachowca, za jakiego przedstawi go Gandalf. - Chciabymte wiedzie, na jakie naraam si ryzyko, jakie s przewidziane wydatki gotwk, ile czasu zajmie ta robota, ile bdzie wynosiomoje wynagrodzenie i tak dalej! - a mwic to hobbit myla po prostu: "Co j z tego bd mia? I czy wrc ywy?" - No, wic suchaj - powiedzia Thorin. - Przed laty, za ycia mojego dziadka, gromada krasnoludw, wyparta z dalekiej pnocy, przybya wraz z caym majtkiemi narzdziami pod t Gr, ktr widziae na mapie. Zaczli tu wykopy, zbudowali tunele i ogromne podziemne hale oraz warsztaty, a w dodatku znaleli, o ile mi wiadomo, mnstwo zota i drogich kamieni: W kadym razie zdobyli ogromne bogactwa isaw, a mj dziadek zosta Krlem pod Gr i by traktowany z wielkim szacunkiemprzez miertelnych ludzi ktrzy mieszkali na poudniu, a z czasem osiedlili si nad grnym biegiem Bystrej Rzeki, a po dolin w cieniu Gry. Zaoyli tu podwczas wesoe miasto Dal. Krlowie przysyali po naszych snycerzy i nawet mniej biegych wynagradzali hojnie. Ojcowie przyprowadzali do nas swoich synw na nauk i pacili za ni szczodrze, przede wszystkim w naturze, ywnoci, bo my nietrudzilimy si upraw ziemi ani staraniem o prowianty. Byy to pod kadym wzgldem zote czasy dla nas, najuboszy z krasnoludw mia do pienidzy na wasnepotrzeby i na poyczk dla innych, a take do czasu, eby wyrabia pikne przedmioty po prostu dla wasnej rozrywki, nie mwic ju o przepiknych, czarodziejskich. zabawkach, jakich dzi prno by szuka na wiecie. Tote sale wdomu mego dziadka byy pene cudownych klejnotw, rzeb i pucharw, a w sklepie z zabawkami w Dali mona byo oczy wypatrzy. Te wanie rzeczy skusiy smoka. Smoki, jak wiadomo, kradn zoto i klejnoty ludziom, elfom i krasnoludom, gdziekolwiek si da; strzeg swoich upw do ostatniegotchu (czyli na wieki, bo nie umieraj, chybae je kto zabije), ale nie umiej si nimi cieszy, nie uywaj z nich nic, bodaj miedzianego piercionka. Smoki wcale nie odrniaj piknej roboty od partactwa, chocia dobrze si zazwyczaj znaj na rynkowej cenie przedmiotw. Same te nic nie potrafi zrobi, nie umiej nawet zreperowa obluzowanej uski na wasnym pancerzu. W owych czasach na pnocy yo wiele smokw, zoto za stao si zapewne rzadkoci, kiedy krasnoludy zbiegy na poudnie lub wyginy, a smoki szerzyy coraz gorsze nieszczcia i spustoszenia. Szczeglnie chciwy, silny i zy by gad imieniem Smaug. Pewnego dnia przefrun on na poudnie. Najpierw usyszelimy okropny szum, jakby huragan nadciga z pnocy, a sosny na Grze skrzypiay i skrzypiay na wietrze. Garstkakrasnoludw, ktre przypadkiem byy na powierzchni (do tych szczliwcw i ja naleaem, byem wtedy modym, dnym przygd chopcem i stale wczyem si wok Gry, to wanie ocalio mi ycie)... Zobaczylimy z daleka, jak smok spad na Gr i jak trysny wok niego pomienie. Potem zsun si po stoku w d, a gdziekolwiek przeszed, las stawa w ogniu. Wwczas ju dzwony w Dali uderzyyna trwog, a wojownicy chwytali za bro. Krasnoludy rzuciy si do swojej Gwnej Bramy, lecz tam czyha na nie smok. Nikt nie uszed t drog z yciem. Rzeka zagotowaa si i wezbraa, miasto przesonia mga, a pod jej oson smok zbliy si niepostrzeony i wymordowa wikszo wojownikw; zwyka nieszczsna historia, a nazbyt pospolita w tamtych czasach. Smok zawrci do Gwnej Bramy, wpezn do rodka, spldrowa wszystkie hale, uliczki, tunele, zauki, piwnice, mieszkania i korytarze. Niezosta we wntrzu Gry ani jeden ywy krasnolud, a smok zagarn wszystkie bogactwa. Prawdopodobnie zwyczajem smokw zgromadzi je w najgbszej jaskini, spitrzy na kup i sypia na grze skarbw niby na ku. Odtd nieraz wypeza przez Gwn Brami noc napada na Dal, porywajc ludzi, a szczeglnie dziewczta, by je pore; w kocu miasto upado, wszyscy mieszkacy albo wyginli, albo uciekli. Co si tam teraz dzieje, nie wiem na Pewno, ale przypuszczam, e nikt dzisiaj nie mieszka bliej Gry, ni siga brzeg Dugiego Jeziora. My, ktrzymy ocaleli bdc na powierzchni, siedzielimy w ukryciu, paczc przeklinajc Smauga, gdy niespodzianie zjawi si przy nas mj ojciec i dziadek, obaj z osmalonymi od ogniabrodami. Byli bardzo chmurni, nie mwili nicprawie. Kiedy spytaem, jakim sposobem wydostali si z podziemi, kazali mi trzyma jzyk za zbami i powiedzieli, e dowiem si tego kiedy, we waciwym czasie. Potem wszyscy wywdrowalimy stamtd i musielimy zarabia na ycie, jak si dao igdzie si dao, w rnych krajach; czsto wiodo nam si tak le, e pracowalimy jako proci kowale albo w kopalniach wgla.Nigdy jednak nie zapomnielimy o naszym zrabowanym skarbie. Nawet teraz, kiedy przyznaj uciualimy co nieco i mamy si nie najgorzej - tu Thorin pogadzi zoty acuch, ktry nosi na szyi - nie wyrzeklimy si zamiaru odzyskania skradzionych bogactw i chcemy si zemcina przekltym Smaugu, jeli to bdzie moliwe. Czsto zastanawiaem si nad tajemnic ocalenia mego ojca i dziadka. Dzirozumiem, e musieli mie ukryte boczne drzwi, nikomu prcz nich dwch nie znane. Okazuje si, e narysowali je na mapie. Ciekaw jestem, jakim sposobem Gandalf zdoby t map i dlaczego nie dostaa si mnie, prawowitemu spadkobiercy. - Nie zdobyem jej, ale j dostaem - odpar czarodziej. -Twj dziadek zosta zabity, jak sobie zapewne przypominasz, w kopalniach Morii przez goblina... - Przeklty goblin, wiem - rzek Thorin. - A twj ojciec ruszy w wiat dwudziestego pierwszego kwietnia; w ostatni czwartek upyno sto lat od tego zdarzenia. Odtd nie widziae go ju... - Prawda, prawda - rzek Thorin. - Ot wanie twj ojciec da mi map i kluczyk, ebym te rzeczy tobie przekaza; jeli speniem to dopiero teraz i w sposb, jaki uznaem za stosowny, nie moesz mie do mnie pretensji; wiesz, jak trudno byo ciebie odnale. Twj ojciec niepamita wasnego imienia, kiedy mi wrcza ten dokument, tote i twego nie mg mi powiedzie. W gruncie rzeczy sdz, e zasuyem tylko na pochwa i wdziczno. Masz! - zakoczy podajc map Thorinowi. - Nie rozumiem - rzek Thorin, a Bilbo pomyla, e chtnie powiedziaby to samo.Wyjanienie nic im jako nie wyjanio. - Twj dziadek - odpar czarodziej z wolna i gniewnym gosem - nim poszed do kopalniMorii, odda dla bezpieczestwa map synowi. Twj ojciec po mierci dziadka ruszy szuka szczcia i wzi map z sob. Przey wiele bardzo przykrych przygd, nigdy jednak nie zdoa dotrze wpoblie Gry. Nie mam pojcia, jak si tam dosta, ale spotkaem go jako winia w lochach Czarnoksinika. - A c ty tam robie? - spyta Thorin ze zgroz, a wszystkie krasnoludy zadray. - To ju niech ci nie obchodzi. Jak zawsze czego szukaem; bya to paskudna, niebezpieczna wyprawa. Nawet ja, Gandalf,ledwo si uratowaem. Chciaem ocali twego ojca, ale ju byo za pno. Postrada rozum, majaczy, zapomnia niemal o wszystkim prcz mapy i kluczyka. - Dawno zapacilimy goblinom z Morii - rzek Thorin. - Trzeba by pomyle i o Czarnoksiniku. - Nie mw gupstw. To ponad siy wszystkich krasnoludw razem wzitych, gdyby nawet udao si zebra rozproszonych na cztery wiatry z a oto co Bilbo usysza: j A@48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP@/ 2ca%c&ct5 @S?*powrotem do gromady. Jedynym yczeniem twojego ojca byo, eby odczyta map i uy klucza. Smok i Gra to zadanie i tak aza wielkie na twoje siy. - Suchajcie, suchajcie! - pomyla Bilbo i przypadkiem pomyla na gos. - Czego mamy sucha? - spytali wszyscy razem, zwracajc si szybko w jego stron. Bilbo tak by podniecony, e odpar: - Tego,co chc wam powiedzie. - A co masz do powiedzenia? - Ano to, e moim zdaniem powinnicie i na wschd i rozejrze si tam dobrze. Bdco bd s tam ukryte boczne drzwi, a nawet smoki musz czasem sypia, jak mi si zdaje. Jeli sidziecie na progu i bdziecie myle dugo, to w kocu chyba co wymylicie. A teraz, wiecie, myl, e ju do nagadalimy si jak na jedn noc, jeli rozumiecie, co chc przez to powiedzie. Moe bymy tak poszli spa, a jutro wybrali si od samego rana i w ogle?Dam wam porzdne niadanie, zanim ruszycie w drog. - Ruszymy, a nie ruszycie, chciae powiedzie - poprawi Thorin. - Czy nie jeste wamywaczem? Czy siedzenie na progu nie naley do twojego zawodu, e junie wspomn o wamywaniu si do wntrza? Ale co do spania i niadania zgadzam si z tob. Przed podr lubi zje p tuzina jajek z szynk; w jajecznicy, nie sadzone, i uwaaj, eby zanadto nie rozbeta. Z kolei inni zaczli zamawia niadania, a aden nawet nie doda: "prosz" (co bardzozirytowao hobbita), po czym wstali od stou. Bilbo musia kademu znale miejsce na nocleg, zapeniajc wszystkie gocinne pokoje i cielc posania na fotelach i kanapach. Dopiero kiedy uoy cae towarzystwo, mg si sam take pooy w swoim maym ku, bardzo zmczony i nie bardzo szczliwy. Postanowi sobie mocno, e nie wstanie o wicie i nie bdzie si fatygowa przyrzdzaniem dla goci wymylnych da na niadanie. yka Tukw zmika w nim i wcale ju nie by pewien, czy si w ogle wybiera w jak podr nazajutrz. Lec sysza jeszcze, jak Thorin w ssiednim - najelegantszym - pokoju nuci sobie: Ponad gr omglony szczyt Lemy, zanim wstanie wit, By jaskiniom, lochom, grotom Czarodziejskie wydrze zoto. Bilbo usn z tymi sowami w uszach i miabardzo niemie sny. Soce ju stao wysoko, kiedy si nastpnego ranka obudzi. Rozdzia 2 Piecze barania Wyskoczy z ka i otuliwszy si szlafrokiem pobieg do jadalni. Nie byo tam ywej duszy, ale na stole ujrza lady obfitego i pospiesznego niadania. W pokoju,wszystko byo przewrcone do gry nogami, a w kuchni pitrzyy si stosy brudnych naczy. Mona by bez przesady powiedzie e nie oszczdzono ani jednego garnka, ani jednej patelni. Zmywanie byo tak niewtpliw i przykr rzeczywistoci, e Bilbo musia si wyrzec zudze, i gocie poprzedniego wieczora przynili mu si tylko. Doprawdy, oddycha z ulg na myl, e w kocu poszli sobie bez niego i nie przyszo im do gowy budzi gospodarza (chociaby po to, eby podzikowa!); mimo woli wszake by jakby odrobink zawiedziony. To uczucie zdziwio go bardzo. "Nie bd durniem, Bilbo - rzek sam do siebie. - Kto sysza, eby hobbit w twoim wieku myla o smokach i w ogle o tych tam zagranicznych gupstwach!" Przepasa si fartuchem, rozpali ogie w piecu, zagrza wod, pozmywa wszystko. Potem, nim wrci do jadalni, zjad w kuchni smaczne niadanko. Soce tymczasem ju wiecio jasno, a przez otwarte drzwi wejciowe pyn do wntrza ciepy, kwietniowy powiew. Bilbo zacz gono gwizda i zapomina o zdarzeniach poprzedniego wieczora. Wanie zasiad pod otwartym oknem jadalni do drugiego niadania, kiedy wszed Gandalf. - Ale mj drogi - rzek. - Kiedy wreszcie przyjdziesz? Mielimy przecie wyruszy wczesnym rankiem! A ty o p do jedenastej najspokojniej jesz niadanie, czyjak tam ten posiek nazywasz. Tamci zostawili ci wiadomo, bo nie mogli duej czeka. - Jak wiadomo? - spyta biedny pan Baggins, okropnie zmieszany. - Na wielkiego sonia! - zawoa Gandalf. - Kto ci chyba odmieni dzisiejszego ranka! Wic nie stare kurzu z parapetu kominka?- Co ma jedno do drugiego? Do byo roboty ze zmywaniem po czternastu osobach. - Gdyby star kurz z kominka, znalazby pod zegarem to - rzek Gandalf wrczajc hobbitowi licik (napisany oczywicie na jego wasnym papierze listowym). Oto co Bilbo przeczyta: Od Thorina i kompanii pozdrowienie dla wamywacza Bilba! Za gocin serdeczne dziki, a Twoj ofert fachowej pomocy chtnie przyjmujemy. Warunki: zapata przydostawie w wysokoci nie przekraczajcej czternastej czci caego zysku (jeeli w ogle bd zyski); zwrot kosztw podry zapewniamy w kadym przypadku; koszty pogrzebu - jeli okae si to konieczne i niebdzie zaatwione inaczej - ponosimy my lub nasi przedstawiciele. Nie widzc potrzeby zakcania Twego cennego snu, wyruszylimy na razie sami, by poczyni niezbdne przygotowania. Oczekujemy szanownej osoby w gospodzie "Pod Zielonym Smokiem", nad Wod, o jedenastej przed poudniem punkt. Liczc na punktualno z Paskiej strony, mamy zaszczyt pozosta szczerze oddani Thorin i kompania. - Masz dziesi minut na drog. Musisz biec- rzek Gandalf. - Ale... - zacz Bilbo. - Nie ma czasu na adne ale - powiedzia czarodziej. - Ale... - powtrzy Bilbo. - Na to take nie ma czasu. Ruszaj! Do koca ycia Bilbo nie mg sobie przypomnie, jakim sposobem znalaz si wtedy na dworze, bez kapelusza, bez laski,bez pienidzy, bez adnej z rzeczy; ktre zazwyczaj bra ze sob, wychodzc z domu; drugiego niadania ni dokoczy, statkw po nim nie pozmywa, wcisn klucze do rki Gandalfow i puci si ciek w d pdem, ile si w kosmatych nogach; min Wielki Myn przeprawi si przez Wod i przeby w tym tempie mil z okadem. Bia jedenasta, gdy zasapany dopad gospody nad Wod i stwierdzi, zapomniachustki do nosa. - Brawo! - rzek Balin, ktry z progu wypatrywa hobbita. Zza zakrtu drogi od strony wioski nadcigaa ju reszta towarzystwa. Jechalina kucach, a kady kuc by objuczony wszelkiego rodzaju bagaem, tobokami, pakunkami i rozmaitym dobytkiem. Jeden may kuc szed luzem, zapewne przeznaczony dla Bilba. - Siadajcie obaj na konie i ruszamy - rzek Thorin. - Strasznie mi przykro - powiedzia Bilbo - ale zapomniaem kapelusza i chustki do nosa, nie mam te przy sobie ani grosza. Przeczytaem wasz list dopiero o godzinie dziesitej minut czterdzieci pi, punkt. - Nie bd taki dokadny - odezwa si Dwalin - i nie przejmuj si drobiazgami. Nimdobrniemy do celu podry, nauczysz si obywa bez chustki do nosa i bez wielu innych rzeczy. Jeeli za chodzi o kapelusz,mam w kuferku zapasowy kaptur i paszcz.Tak si stao, e piknego ranka w przeddzie maja wyruszyli wszyscy razem sprzed gospody truchtem na kucykach, a midzy innymi Bilbo, ubrany w ciemnozielony(troch podniszczony) kaptur i ciemnozielony paszcz poyczony od Dwalina. Paszcz i kaptur byy na niego za due, tote wyglda do miesznie. Strach pomyle, co by jego ojciec, Bungo, powiedzia, gdyby go tak zobaczy. Bilbo pociesza si tylko tym, e nie ma brody, nikt wic nie moe go wzi za krasnoluda. Nie ujechali daleko, gdy dogoni ich Gandalf, bardzo wspaniay na siwym koniu. Przywiz cay zapas chustek do nosa, a take fajk i tyto hobbita. Wdrowali dalejwesoo, opowiadajc bajki i piewajc w marszu przez cay dzie, oczywicie z przerwami na popasy. Co prawda zarzdzano te przerwy nie tak czsto, jakby sobie Bilbo yczy, ale mimo to hobbitzacz dochodzi do wniosku, e przygody to nieza rzecz. Jechali tak przez czas do dugi. Mieli do przebycia najpierw rozlegy szmat spokojnego kraju, zaludnionego przez spokojnych mieszkacw: ludzi, hobbitw, elfy i tym podobne stworzenia; drogi byy dobre, tu i wdzie stay gospody, a od czasu do czasu mijali krasnoluda albo chopa, albo wdrownego blacharza, spieszcych za swymi sprawami. Pniej jednak znaleli si w okolicy, gdzie ludno mwia innym jzykiem i piewaa pieni, jakich Bilbo nigdy nie sysza. Gospody spotykali teraz rzadko i mniej pontne, drogi byy gorsze, w oddali na widnokrgu wzgrza pitrzyy si coraz wyej. Na szczytach wzgrz stay niekiedy zamki obronne, ale wiele z nich wygldao tak, jakby nie wzniesiono ich wcale w godziwychzamiarach. W dodatku pogoda, dotychczas tak pikna, jak bywa maj w opowieciach i legendach, zepsua si teraz. - Pomyle, e jutro bdzie pierwszy czerwca - stka Bilbo, brnc za innymi przez rozmike boto. Pora podwieczorku mina, deszcz la bez przerwy od rana, krople kapay mu z kaptura na nos, paszcz przemk na wylot, a zmczony kuc potyka si na kamieniach. Towarzyszom w zych humorach nie chciao si pogawdek. "Z pewnoci ubrania i zapasy w jukach take zmoky - duma Bilbo. - Do licha z rozbjnictwem i przygodami. Wolabym siedzie w domu, w mojej miej norze, przy kominku, i sucha, jak woda piewa w imbryku". Nieraz mia jeszcze zatskni do tego! Tymczasem krasnoludy kusoway przed siebie, aden si nie oglda i aden nie zwaa na hobbita. Gdzie za burymi chmurami soce wida zaszo, bo zaczosi ciemnia. Zerwa si wiatr i wierzby wzdu rzeki pochyliy sig z westchnieniem.Nie wiem, jak si ta rzeka nazywaa, ale wiem, e miaa wod czerwon, a nurt rwcy i wezbrany po ostatnich deszczach i spywaa z pagrkw i gr widocznych w oddali. Wkrtce ciemno zapada niemal zupena. Wiatr rozdar bure chmury i spomidzy ich strzpw wyjrza nad wzgrzami blady ksiyc. Wtedy wdrowcy zatrzymali si, a Thorin mrukn co o kolacji i o tym, e niewida suchego miejsca na nocleg. Dopiero w tej chwili spostrzegli, e nie ma wrd nich Gandalfa. Dotd odbywa razem z nimi ca drog, nie wyjaniajc, czy zamierza wzi udzia w wyprawie, czy tylko przez czas jaki chce im dotrzyma kompanii. Jad, gada i mia si wicej ni inni, a nagle po prostu znikn. - Wanie teraz, kiedy czarodziej najbardziej by si nam przyda! - stknli Dori i Nori (podzielali oni upodobanie hobbitado posikw regularnych, obfitych i czstych). W kocu zdecydowali si rozbi obz tu, gdzie stanli. Ani razu jeszcze w tej podry nie spali pod goym niebem, a chocia wiedzieli e wkrtce przyjdzie im z reguy obozowa wten sposb, skoro znajd si w Grach Mglistych, z dala od okolic zamieszkanych przez spokojne istoty, te ddysty wieczr nie wydawa im si wcale dobry na pocztek. Zboczyli ku kpie drzew, pod ktrymi grunt by wprawdzie suchszy, ale za to wiatr strca z lici konierz krople -kap, kap - bardzo niemio. Ogie te jakby na zo pata i figle. Krasnoludy umiej na og roznieca ognisko z byle czego i byle gdzie nawet na najgorszym wietrze; tej nocy jednak nikt nie mg sobie z tym poradzi, nawet Oin i Gloin, mistrze w tej sztuce. Potem jeden z kucw sposzy si nie wiadomo dlaczego i uciek. Nim go dopdzili, ju by w rzece, a nim go schwytali, Fili i Kili omal nie utonli, a wszystkie bagae, ktrymi kuc by objuczony, popyny z wod. A e bya to gwnie ywno, niewiele zostao na kolacj i jeszcze mniej na niadanie. Siedzieli wic pospni, zmoknici i klli pod nosem, podczas gdy Gloin i Oin dalej biedzili si nad roznieceniem ogniska, kcc si przy tym zawzicie. Bilbo dochodzi do aosnego wniosku, e przygody nie polegaj wycznie na konnej przejadce w majowym socu, kiedy nagle Balin, zazwyczaj penicy stra, powiedzia: - Tam si co wieci. W pewnym oddaleniu, na wzgrzu pokrytym do gstym lasem, wida byo wrd drzew byskajce wiato; czerwonawy, ciepy blask, jak gdyby ognisko czy migotanie pochodni. Przygldali si czas jaki, potem wybuchy spory. Jedni mwili "nie", inni mwili "tak".Jedni powiadali, e warto by i i zbada rzecz z bliska i e wszystko lepsze ni skpa kolacja, chude niadanie i mokra odzie na grzbiecie przez ca noc. Drudzy na to: "Okolica mao znana, gry te. Policja nie zapuszcza si w te strony, nie dotarli tutaj nawet ludzie, co rysuj mapy. Mao kto w tym kraju wie o krlu, im mniejbdziemy wcibia po drodze nosa w to, co si tutaj dzieje, tym mniej nazbieramy guzw". Kto zauway: "Bd co bd jest nas czternastu". Kto inny rzek: "Gdzie si ten Gandalf podzia?" - i to pytanie zadawali sobie wszyscy. W dodatku deszcz lun jeszcze rzsiciej, a Oin i Gloin wszczli bjk. To rozstrzygno spraw. "Koniec kocw mamy w kompanii wamywacza czy nie mamy?" - powiedzieli i ruszyli w kierunku wiata, prowadzc kuce za uzdy z ca naleyt ostronoci. Dotarli do wzgrza i wkrtce las ich ogarn. Wspinali si w gr, nie trafili wszake nigdzie na ciek, ktra by moga prowadzi do jakiego domu czy zagrody. Mimo wszelkichstara nie uniknli haasu, szelestw, skrzypienia, trzasku gazi pod stopami (a take stkania i przeklestw pod nosem) w tym pochodzie wrd gstwy drzew, w noc czarn jak smoa. Nagle czerwone wiato do ju blisko bysno midzy pniami. "Teraz kolej na wamywacza" - orzeky krasnoludy, majc oczywicie na myli hobbita. - Musisz tam i, wybada, co to za wiato, kto i po co je roznieci, czy tam jest zupenie bezpiecznie i spokojnie - zwrci si Thorin do Bilba. - Biegnij co ywo i wracaj prdko, jeli wszystko w porzdku. A jeli nie w porzdku, no to wrcisz, jeeli zdoasz. A jeeli nie zdoasz, huknij dwa razy jak sowa i raz jak puszczyk, a wtedy my zobaczymy, co si da zrobi. I Bilbo musia ruszy na zwiady nie zdywszy nawet wyjani, e nie umie naladowa adnego gatunku sowy ani te nie potrafi lata jak nietoperz. W kadym razie hobbici umiej posuwa si lasem bezszelestnie, tym si szczyc, tote Bilbo prycha z pogard na "krasnoludzkie haasy" w tym pochodzie, chocia ty ani ja nic pewno nie dosyszelibymy w wietrzn noc, nawet gdyby caa kawalkada przemkna o dwa kroki od nas. Kiedy za Bilbo skrada si w stron ognia, nawet czujna asica nie ruszyaby wsem. Tote dotar tu do ogniska - bo to byo rzeczywicie ognisko - przez nikogo nie zauwaony. I oto co zobaczy: Na ogromnym ogniu pony pnie brzz, a wokoo grzao si trzech olbrzymw. Na dugich patykach przypiekali miso baranie izlizywali tuszcz z palcw. Zapach rozchodzi si bardzo smakowity. Opodal staa beczka zacnego piwa, a olbrzymi coraz to ykali ze dzbana. To byy trolle. Bez wtpienia trolle. Nawet Bilbo, ktry spdzi ywot w zaciszu, pozna si na tym, widzc wielkie, grubo ciosane twarze,olbrzymi wzrost, ksztat stp, nie mwic ju o tym, e dosysza ich jzyk, wcale, ale to wcale nie salonowy. - Baranina wczoraj, baranina dzisiaj, a niech mnie diabli, jeli jutro znowu nie bdzie baranina - mwi jeden z trollw. - Ju zapomniaem, kiedy ostatni raz miaem na zbie ks ludzkiego misa -powiedzia drugi. -Co ty, u licha, myla sobie, William, kiedy nas cigae w te strony? A najgorsze, e ju i w beczce dnowida - doda szturchajc Williama, ktry wanie wychyla dzbanek. William zachysn si. - Zamknij gb! - wykrztusi, kiedy wreszcie mg doby gosu. -Chciaby, eby ludzie tu siedzieli i czekali, a ich zjecie na spk z Bertem. We dwch zarlicie ju ptorej wsi, odkd przyszlimy z gr. Czego wicej wam si zachciewa? A byy takie czasy, ebycie Billowi podzikowali za ochap tustego barana z tej doliny! - To rzekszy William ugryz przypieczone udo baranie i otar usta rkawem. Tak, niestety, nie inaczej zachowuj si trolle, i to nawet te, ktre maj tylko po jednej gowie. Bilbo usysza do i powinien by natychmiast co zrobi: albo zawrci cichcem i ostrzec przyjaci, e przy ogniu siedzi trzech trollw duego kalibru, w zym humorze, ktrzy na pewno chtnie przeksiliby dla odmiany pieczonego krasnoluda czy bodaj kucyka; albo szybko i zgrabnie wykona robot porzdnego wamywacza. Prawdziwy bowiem, legendarny wamywacz pierwszej klasy przeszukaby w tym momencie kieszenie trollw - co si prawie zawsze opaca, o 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPpc5c3c(,#cK;!?Lile oczywicie si uda - zwdziby barana zrona, ukradby beczk piwa i umkn nie postrzeony. Wamywacz za innego pokroju, bardziej praktyczny, lecz obdarzony mniejsz ambicj zawodow, przeszyby moe jednego trolla po drugim sztyletem, nim by si obejrzeli. Wwczas tanoc zakoczyaby si dla krasnoludw pomylnie. Bilbo wszystko to rozumia. Czyta o wielu rzeczach, ktrych nigdy nie widzia ani nie robi. Trzs si zarwno ze strachu, jak ize wstrtu. Marzy, by znale si co prdzej o sto mil od tego miejsca, a jednak... a jednak, nie wiedzie czemu, nie mg si zdecydowa na powrt do Thorina i kompanii z pustymi rkami. Sta wic w mroku, peen rozterki. Spord rozmaitych zodziejskich sztuk, o jakich w yciu sysza, najatwiejsza wydawaa mu si kradzie kieszonkowa, tote w kocu podpezn w cieniu drzew tu za plecy Williama. Bert i Tom wanie oddalili si ku beczce z piwem. William pocign ze dzbanka. Bilbo zebra si na odwag i wsun ma sw rczk do przepacistej kieszeni trolla. Bya w niej sakiewka, dla hobbita wielka jak worek wgla. "Ha! -pomyla, zapalajc si do tej nowej dla siebie roboty i cignc ostronie sakiewk w gr - dobry pocztek!" Rzeczywicie, dobry! Bo sakiewki trollw z reguy bywaj zaczarowane, a ta nie stanowia wyjtku. "Eje, co ty za jeden?" - pisna, gdy j Bilbo wyciga z kieszeni; William odwrci si byskawicznie i capn hobbita za kark, nimbiedak zdy da nura midzy drzewa: - Rety, Bert, patrzaj, co upolowaem! - zawoa William. - Co to takiego? - spytali tamci, podchodzc bliej. - Niech mnie diabli, jeli wiem. Co ty za jeden? - Bilbo Baggins, wamy... hobbit - rzek nieszczsny Bilbo trzsc si od stp do gw i zastanawiajc, jak by tu hukn sowim gosem, zanim mu troll zdusi gardo.- Wamyhobbit? - spytali troch zaskoczeni.Trolle na og ciko myl i bardzo podejrzliwie traktuj kade nowe zjawisko. - I co ma taki wamyhobbit do roboty w mojej kieszeni? - spyta William. - Nada sitoto na piecze? - spyta Tom. - Mona sprbowa - rzek Bert chwytajc za szpikulec. - Nie starczy bodaj raz na zb - powiedziaWilliam, ktry by ju po dobrej kolacji. - Mao zostanie, jak si odrzuci skr i gnaty. - Moe jest ich wicej gdzie w pobliu, to udusioby si w potrawce - rzek Bert. - Gadaj no, mae paskudztwo, czy jest duo takich jak ty w tym lesie? -spyta, przygldajc si kudatym stopom hobbita, po czym chwyci go za wielkie palce u ng ipotrzsn. - Mnstwo! - krzykn Bilbo, zapominajc wpierwszym strachu, e nie wolno zdradza przyjaci. - Nie ma ani na lekarstwo - poprawi si natychmiast. - Co to znaczy? -spyta Bert, nie wypuszczajc go z rki, ale teraz trzymajc ju za wosy, gow do gry. - To, co mwi - bez tchu odpowiedzia Bilbo. - Prosz, niech mnie askawi panowienie piek na ronie. Sam jestem doskonaymkucharzem i wol gotowa ni by gotowanym, jeli pan rozumie, co mam na myli. Przyrzdz wam co pysznego, wspaniae niadanko, bylecie mnie nie zjedli na kolacj. - Biedny guptak - rzek William. (Jak ju wspomniaem, najad si na kolacj po gardodziurki i wypi morze piwa.) - Biednyguptak. Pumy go ywego. - Nie puszcz, dopki nie powie, co to znaczy: i mnstwo, i ani na lekarstwo -powiedzia Bert. - Nie chc, eby mi podernli gardo, jak zasn. Bd mu na ogniu przypieka pity, pki nie wygada wszystkiego. - Nie zgadzam si - odpar William. - Ja go zapaem, nie ty. - Spasiony dure z ciebie, Williamie - rzek Bert - jak to ju zreszt dawno zauwayem. - A z ciebie cham! - Tego ci nie daruj, Billu Huggins -krzyknBert i kropn Williama pici midzy oczy.Bjka rozptaa si na dobre. Bilbo mia jeszcze do przytomnoci umysu, eby skorzysta z zamieszania, i gdy go Bert upuci na ziemi, wymkn si midzy nogami dwch trollw, ktrzy ju rzucili sina siebie niby wcieke psy, wrzeszczc przy tym rne wyzwiska, bardzo szkaradne, ale najzupeniej dla nich stosowne. Wkrtce spleceni wzajemnie ramionami tarzali si po ziemi, omal nie wpadajc w ognisko, wierzgajc i grzmoccsi piciami, podczas gdy trzeci kamrat, Tom, obu wali kijem; chcia ich w ten sposb przywoa jako do rozumu, ale oczywicie tym bardziej zapanikw rozwcieczy. Bilbo w tym momencie powinien by umkn,ale noga, zgnieciona w potnej pici Berta, bardzo go bolaa, tchu brakowao wpiersi, w gowie si krcio. Lea wic jeszcze przez dug chwil tu pod krgiemwiata bijcego od ogniska i dysza ciko.Trolle wci si ze sob biy, kiedy nadszed Balin. Krasnoludy syszay z daleka zgiek, a nie mogc si doczeka anipowrotu hobbita, ani hukania sowy, ruszyynaprzd jeden za drugim, kierujc si w stron ogniska i przemykajc moliwie jak najciszej. Ledwie Balin ukaza si w blasku ognia, Tom rykn przeraliwie. Trolle wrcz nienawidz krasnoludw, patrze na nie nie mog (lubi je tylko na pmisku). Bert i Bill natychmiast przerwali bjk. - Dawaj worek, Tom, ywo! - krzyknli obaj. Balin rozglda si, gdzie wrd tej awantury moe by Bilbo, lecz nim zrozumia, co si dzieje - worek spad na jego gow i krasnolud obezwadniony leg na ziemi. - Przyjdzie ich tu wicej - rzek Tom - albosi grubo myl. Z nimi tak: albo aden, albo kup. Nie jakie tam wamyhobbity, ale krasnoludy. Bo ten mi wyglda na krasnoluda, na pewno. - Masz racj - powiedzia Bert. - Schowajmy si w cieniu. Tak te zrobili. Z workami, ktrych uywali do przenoszenia porwanych owiec lub innej zdobyczy, przyczaili si w ciemnociach. Coktry krasnolud wychyn z lasu i zagapi si na ogniska, na przewrcone dzbanki i ogryzione baranie koci - hop! - spada mu znienacka cuchncy worek na gow. Wkrtce lea tak uwiziony Dwalin obok Balina, Fili, Kili obaj w jednym worku, a Dori, Nori i Ori na kupie, Oin -za, Gloin, Bifur, Bofur i Bombur jeden na drugim bardzo niewygodnie tu przy ognisku. - Bd mieli nauczk - rzek Tom, poniewaBifur i Bombur sprawili mu duo kopotu walczc zawzicie, jak zwykle krasnoludy, gdy je kto przywiedzie do desperacji. Ostatni przyszed Thorin i ten przynajmniejnie zosta zaskoczony znienacka. Idc ju wszy zasadzk i nim jeszcze spostrzeg nogi swych przyjaci sterczce z workw,zrozumia, e dzieje si co niedobrego. Zatrzyma si wic nieco dalej w ciemnociach i spyta: - Co to za awantura? Kto moich towarzyszypobi? - Trolle! - odpar Bilbo ukryty za drzewami;zbje tymczasem zapomnieli o hobbicie. - Czaj si tam w krzakach z workami - doda. - To tak?! - zawoa Thorin i da susa ku ognisku, nim trolle zdyy zarzuci worek.Chwyci dug ga, ponc na drugim kocu, i mign ni w oczy Bertowi, ktrynie zdoa w por odskoczy. Bert na dugchwil musia wycofa si z walki, Bilbo natomiast wczy si do niej, jak umia. Zapa Toma za nog - chocia obj jej niemg, bo tga bya jak pie drzewa. Lecz Tom jednym kopniakiem sypn Thorinowi wtwarz snop iskier, a hobbita wysa w powietrze tak, e wyldowa nieborak na szczycie jakiego krzaka. Tom dosta za to gazi w zby i utraci w ten sposb jeden z siekaczy. Zawy tak, e nie macie pojcia. Ale w tym momencie zza jego plecw wysun si William i nakry Thorina workiem - od gowy a do stp. Walka bya skoczona. Nie ma co mwi, krasnoludy wpady okropnie: wszystkie znalazy si w workach, mocno zawizanych postronkiem, a trzech wciekych trollw - z ktrych dwaj na dobitk byli poparzeni i posiniaczeni - radzio nad nimi, czy je upiec na wolnym ogniu, czy posieka w drobn kostk i ugotowa, czy po prostu, siadajc kolejno na workach, zmiady na galaret. Bilbo za, uczepiony w koronie krzaka, w podartym ubraniu i z podrapan skr, nie mia drgn nawet, eby go zbje nie usyszeli. I w tym momencie powrci Gandalf. Nikt jednak go nie spostrzeg. Trolle wanie zdecydoway si upiec krasnoludy niezwocznie, a pore dopiero pniej; taki wniosek wysun Bert, a dwaj jego kamraci zgodzili si na to po dugiej dyskusji. - Nie ma sensu bra si teraz do pieczenia,zajmie nam to ca noc - rozleg si gos. Bert myla, e powiedzia to William. - Nie zaczynaj znw od pocztku, Billu - rzek - bo wtedy spr zajmie nam ca noc. - A kto si tu spiera? - oburzy si William,przekonany, e gos nalea do Berta. - Ty si spierasz - rzek Bert. - A ty esz - powiedzia William i sprzeczka znowu rozgorzaa. W kocu uradzili posieka krasnoludy w drobn kostk i ugotowa. - Gotowanie nie ma sensu. Wody nam brak, a do rda daleko i w ogle za duo kramu- odezwa si gos. Bertowi i Williamowi wydao si, e to gos Toma. - Zamknbygb - powiedzieli - bo nigdy z tym nie skoczymy. Zamiast tyle pyskowa, id lepiej po wod. - To ty zamknij gb - odpar Tom, przekonany, e to by gos Williama. -Kto pyskuje, jak nie ty sam, chciabym wiedzie. - Gupiec z ciebie - rzek William. - Ty samgupiec - krzykn Tom. I znw si zaczli kci, jeszcze zapalczywiej ni przedtem, a wreszcie postanowili siada na workach kolejno, ebyzmiady krasnoludy na galaret, a ugotowa dopiero pniej. - Ktrego wemiemy na pocztek? - spyta gos. - Najlepiej bdzie zacz od ostatniego -rzek Bert, ktremu Thorin bolenie podbioko. Bert myla, e pytanie zada Tom. - Co ty? Sam do siebie gadasz? - zdziwi si Tom. - Ale jeli chcesz, moesz si najpierw na ostatnim. Ktry to? - Ten w tych poczochach - rzek Bert. - Bzdury pleciesz - powiedzia gos, naladujc bas Williama. - W szarych. - Zao si, e w tych - odpar Bert. - Racja, w tych - potwierdzi William. - To czego gada, e w szarych? - krzykn Bert. - A bo ja co mwiem? To przecie Tom. - Ja? Anim pisn - rzek Tom. - To ty powiedziae. - Jak ci dwch mwi, e ty, to si przestawreszcie kci - rzek Bert. - Do kogo ta mowa? - spyta William. - Do tego! - obaj razem zawoali Tom i Bert. - Noc mija, dzie teraz wita wczenie. Bierzmy si do roboty. - wita dzie, co was w kamie obrci! - odezwa si gos, podobny do basu Williama. Ale to nie by gos Williama. W tym momencie bowiem wit bysn nad wzgrzem, a w gaziach rozleg si wiergot ptasi. William nie mg si odezwa, bo tak jak sta, pochylony nad workiem, nagle skamienia. A Bert i Tom, patrzc na niego, w tym samym okamgnieniu zastygli w ska. Stoj na tym miejscu po dzi dzie, samotni, chyba e ptak jaki przysidzie ktremu na ramieniu. Albowiem trolle, jak zapewne wamwiadomo, musz przed witem wraca pod ziemi, a jeli tego nie zrobi, obracaj siz powrotem w ska, z ktrej powstali, i nigdy ju nawet drgn nie mog. To si wanie przydarzyo Bertowi, Tomowi i Williamowi... - Wspaniale - rzek Gandalf wychodzc z zaroli. Pomg hobbitowi zle z cierniowego krzaka. Bilbo ju zrozumia wszystko. To gos czarodzieja podega trollw do wani i ktni tak dugo, a brzask ich zaskoczy. Zaraz we dwch wzili si do rozwizywania workw i uwalniania krasnoludw. Nieboraki, na p uduszone, miny miay do kwane. Niewielka to przyjemno lee bezsilnie i sucha, jak trolle naradzaj si, czy ci upiec, czy posieka, czy zemle. Bilbo musia dwa razy powtarza swoj opowie o caej przygodzie, nim wreszcie dali mu spokj. - Nie w por zachciao ci si wprawek w kradziey kieszonkowej - rzek Bombur - kiedy nam byo trzeba nie czego innego, lecz tylko ogniska i jada. - A tych dwch rzeczy na pewno nie dostaby od trollw bez walki -powiedzia Gandalf. - Bd co bd teraz nie ma co traci czasu. Czy nie rozumiecie, e trolle musiay mie gdzie w pobliu piwnic czy jaskini, w ktrej choway si przed socem? Warto by tam zajrze. Przeszukali wic okolic i wkrtce trafili nalady wydeptane cikimi butami trollw wrd lasu. Idc tym tropem pod gr, znaleli ukryte w zarolach ogromne kamienne drzwi do podziemi. Nie mogli ich jednak otworzy, chocia pchali wszyscy naraz, a Gandalf prbowa rnych zakl. - Moe to na co si przyda? - spyta Bilbo,gdy ju caa kompania zmczya si i zirytowaa na dobre. - Znalazem to na ziemi, kiedy trolle biy si midzy sob. - I pokaza ogromny klucz, ktry Williamowi zapewne wydawa si maleki i atwy do ukrycia. Musia ten klucz wypa trollowi zkieszeni; na szczcie stao si to, nim cay olbrzym w kamie si obrci. - Czemu, u licha, wczeniej tego nie powiedziae? - krzykny krasnoludy, a Gandalf chwyci klucz i wcisn go w otwrzamka. Kamienne drzwi jednym potnym zamachem otwary si na ocie, a caa kompania zesza w gb piwnicy. Na ziemi poniewieray si ogryzione koci, w powietrzu unosi si przykry zaduch, ale byo sporo ywnoci niedbale rzuconej na pki lub po ktach, midzy bezadnymi stosami upw wszelkiego rodzaju - od mosinych guzikw do garnkw wypenionych zotymi monetami. Na gwodziach wzdu cian wisiao te sporoubra, zbyt maych na trolle - obawiam si, e bya to odzie zdarta z ich ofiar - awrd nich rwnie bro, miecze rozmaitego pochodzenia i ksztatu, rnej te wielkoci. Dwa szczeglnie zwracay uwag, tak pikne miay pochwy i rkojecizdobione drogimi kamieniami. Gandalf i Thorin wzili je dla siebie, Bilbo za wybra n w skrzanej pochwie. Dla trolla by to ledwie kozik kieszonkowy, ale hobbitowi mg zastpi krtki miecz. - Ostrza bardzo porzdne - rzek czarodziej, obnaajc miecz do poowy i przygldajc mu si z zaciekawieniem. - Niemoe to by robota trollw ani kowali ludzkich z tych okolic i z naszych czasw. Ale jeli odczytamy runy, ktre tu widz, dowiemy si czego wicej. - Wyjdmy wreszcie z tego okropnego zaduchu! - rzek Fili. Wynieli wic z piwnicy garnki ze zotymi monetami oraz teprowianty, ktre wydaway si nie tknite przez trollw i zdatne do spoycia, a take baryk piwa, jeszcze pen. Wszyscy ju marzyli o niadaniu i tak byli godni, e nie krcili nosami na wtpliwe przysmaki trollowej spiarni. Wasne ich zapasy ju si koczyy. Teraz bd co bd mieli chleb i ser, piwa pod dostatkiem i sonin, ktr przysmaali po kawaku w arze ogniska. Potem przespali si, bo naleao im si troch snu po tak burzliwej nocy, i do popoudnia nie brali si ju do adnej innej roboty. Wwczas dopiero sprowadzili z doukuce, zaadowali na nie garnki ze zotem, by je zakopa opodal drogi nad rzek, dobrze ukryte; miejsce naznaczyli rnymi tajnymi znakami na wypadek, gdyby udao im si wrci z wyprawy i odzyska up. Kiedy si z tym uporali, wsiedli znw na wierzchowce i ruszyli truchtem dalej ku wschodowi. - Gdzie to bywae, jeli wolno wiedzie? -spyta Thorin Gandalfa, gdy jechali obok siebie. - Przepatrywaem drog przed nami - odpar czarodziej. - A co ci sprowadzio z powrotem w najodpowiedniejszej chwili? - Spojrzaem wpor na drog za sob - odpowiedzia Gandalf. - Rzeczywicie - rzek Thorin - ale czy nie mgby mwi janiej? - Pojechaem na zwiady. Wkrtce czeka nasdroga niebezpieczna i trudna. Mylaem te o uzupenieniu koczcych si zapasw. Alenie ujechaem daleko, gdy spotkaem paru przyjaci z Rivendell. - Gdzie to jest? - spyta Bilbo. - Nie przerywaj! - rzek Gandalf. - Jeli ci si poszczci, bdziesz tam za kilka dni, awtedy sam wszystko zobaczysz. Ot, jak mwiem, spotkaem dwch dworzan Elronda. Spieszyli si bardzo ze strachu przed trollami. Powiedzieli mi, e trzech trollw zeszo z gr i osiado w lasach opodal drogi; wyposzyli ju wszystkich mieszkacw z tej okolicy i czyhali na przejezdnych. Od razu wyczuem, e bd wam potrzebny. Obejrzaem si za siebie i zauwayem w oddali ogie. Natychmiast ruszyem w t stron. No, reszt ju wiecie. Bardzo was prosz, bdcie na przyszo ostroniejsi, bo inaczej nigdy nie dojedziemy do celu. - Dziki ci, Gandalfie - rzek Thorin. Rozdzia 3 Krtki odpoczynek Chocia pogoda si poprawia, nie piewali wsze opaca, o 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP>c1 cc *c!9#">pieni, nie opowiadali sobie adnych historii tego dnia ani nazajutrz, ani dzie pniej. Czuli ju blisko niebezpieczestwa czajcego si ze wszystkich stron. Obozowali pod gwiazdami, a wierzchowce wicej miay do jedzenia ni jedcy, bo trawa rosa tu bujnie, lecz sakwy wieciypustkami: nie na dugo starczyo zdobytej utrollw ywnoci. Pewnego popoudnia przeszli w brd rzek w miejscu, gdzie rozlewaa si szeroko i pytko, pienic si i huczc na kamieniach. Przeciwny brzeg by stromy i olizy. Gdy si wreszcie na niego wygramolili, wiodc kuce za uzdy, ujrzeli przed sob wysokie gry, tak jakby si nagle wysuny na ich spotkanie. Zdawao si, e od podny najbliszej dzieli ich ledwie dzie niezbyt forsownego marszu. Wznosiy si czarne i ponure, jakkolwiek tu i wdzie plamy soca ozacay im bure grzbiety, a onieone szczyty nad grani lniy biel. - Czy to ju ta nasza Gra? - spyta Bilbo gosem uroczystym, szeroko otwierajc okrge oczy. Nigdy dotychczas nie widziaczego rwnie wielkiego. - Oczywicie nie! -odpar Balin. - To dopiero pocztek Gr Mglistych; musimy przez nie przej na drug stron, gr czy doem, jak si da, eby dosta sina Pustkowie. Za tym acuchem jeszcze nas czeka duga droga do Samotnej Gry nawschodzie, gdzie Smaug waruje na naszych skarbach. - O! - powiedzia Bilbo i nagle poczu si takzmczony, jak nie by jeszcze nigdy w yciu. Znw w tej chwili wspomnia wygodny fotel przy kominku, w ulubionym pokoju wasnej norki, i piew imbryka. Ale nieraz mia to jeszcze z alem wspomina. Teraz pochodem kierowa Gandalf. - Nie wolno nam zej ze szlaku, bo zginiemy - rzek. - Przede wszystkim potrzeba nam ywnoci i odpoczynku w jakim moliwie bezpiecznym miejscu; bardzo wane jest, bymy idc przez Gry Mgliste trzymali si waciwej cieki, inaczej zabdzimy; musielibymy zawracai zaczyna marsz od pocztku... o ile w ogle wyszlibymy z tego ywi. Dopytywali si, dokd ich prowadzi, Gandalfwic odpowiedzia: - Dotarlimy na skraj Dzikich Krajw, jak wielu z was pewnie ju si orientuje. Gdzieprzed nami ukryta jest pikna dolina Rivendell, w ktrej, W ostatnim przyjaznymdomu na tym szlaku, mieszka Elrond. Posaem mu przez przyjaci wiadomo, bdzie nas oczekiwa. Zapowied brzmiaa mile i obiecujco, wszyscy pewnie wyobraacie sobie, e nic atwiejszego, jak trafi prost drog do ostatniego przyjaznego domu po zachodniej stronie Gr Mglistych. Przed wdrowcami nie byo wida lasw ani dolin przecinajcych teren, tylko rozlegy stok wznoszcy si agodnie a do podny najbliszej gry, szerok szar przestrzewrzosw i rumowisk skal-nych, tu i wdzie poznaczon zielonymi atami trawy i mchu, w miejscach, gdzie mona byo spodziewa si rde. Popoudniowe soce wiecio jasno, ale nigdzie w tej cichej pustce nie dostrzegali znaku ycia czy jakich osiedli. Jadc naprzd, wkrtce zrozumieli, e dom Elronda moe si kry niemal wszdzie, gdzie midzy nimi a grami. Trafiali niespodzianie na doliny ciasne, zamknite stromymi cianami, otwierajce si znienacka u ich stp, i patrzc w gb jarw, ze zdumieniem spostrzegali na ich dnie drzewa i strumienie. Napotykali szczeliny tak wskie, e prawie mogli je susem przesadzi, lecz gbokie i huczce od wodospadw. Napotykali ciemne wwozy,ktrych nie dao si przeskoczy, i tak urwiste, e w aden sposb nie zdoaliby zej w nie i potem wspi si znowu na drugi brzeg. Napotykali grzzawiska z pozoru ncce wie zieleni, rnobarwnymi, bujnymi kwiatami, lecz objuczony konik, ktry si tam da skusi, nigdy ju nie powrci. Nikt z was nie zgadby nawet, e tak strasznie dziki kraj dzieli brd na rzece od gr. Bilbo nie mg si temu do nadziwi. Jedyn ciek znaczyy biae kamienie, aleniektre bardzo mae, inne znw zaronitewrzosem lub mchem. Sowem, mozolna byato droga, chocia Gandalf, ktry, jak si zdawao, zna j do dobrze, suy za przewodnika. Czarodziej krci gow, wystawia brod to w prawo, to w lewo, wypatrujc cieki,wszyscy za sunli za nim krok w krok bardzo ostronie; nie ujechali daleko, gdy ju zaczo si zmierzcha. Pora podwieczorku dawno mina, zapowiadao si na to, e pora kolacji rwnie wkrtce przeminie. my polatyway nad ich gowami, mrok zgstnia, bo ksiyc nie wzeszed. Kuc Bilba potyka si na kamykach i korzeniach. Dotarli do krawdzi stromego urwiska tak niespodzianie, e koGandalfa omal nie zsun si po zboczu. - Nareszcie! - zawoa czarodziej, a caa kompania, cisnc si wok niego, zagldaa ciekawie w parw. Zobaczyli w jego gbi dolin, do uszu ich dobieg szum bystrej wody pyncej na dnie w kamienistym oysku; w powietrzu pachniao drzewami, a na przeciwlegym zboczu nad strumieniem byskao wiato. Bilbo do mierci nie mg zapomnie tej wdrwki po ciemku, gdy osuwali si i zelizgiwali krt, spadzist drk w tajemnicz dolin Rivendell. W miar jak schodzili niej, ogarniao ich ciepo, a zapach sosen tak upaja, e Bilbo co chwilakiwa si w siodle i mao brakowao, a byby spad, a przynajmniej nos rozbi o szyj kucyka. Zjedali w gb doliny i serca im rosy. Zamiast sosen otoczyy ichteraz brzozy i dby, pmrok zdawa si bezpieczny. Ziele trawy zszarzaa do reszty, gdy wychynli w kocu na otwart polank tu nad brzegiem strumienia. "Hm! Pachnie mi tu elfami" - pomyla Bilbo wznoszc oczy ku gwiazdom. Byszczay naniebie jasne i bkitne. W tej samej chwili wrd drzew wybuchn piew podobny do kaskady miechu: O! co tu robicie I dokd spieszycie? Ko zgubi podkow, Rzeka rwie parowem! Tra-la-li tra-lo-le Dolin w dole. O! czego szukacie I dokd zdacie? W piecu niedaleko Ju si placki piek! Tra-la-la tra-le-le W dolinie wesele ha, ha! O! czemu milczycie I brody stroszycie? Dlaczego pan Baggins, Tak synny z powagi, Z Balinem, Dwalinem Kusuje w dolin W t noc hoc, hoc! O! czy zostaniecie, Czy te uciekniecie? Ju wiato dnia ganie, Jedziec w siodle zanie, Konik si potyka, A u nas muzyka ha, ha! Tak miali si i piewali mieszkacy tego lasu. Nic mdrego, powiecie zapewne. Ale ich by ta nie wzruszyo, mialiby si jeszcze goniej, gdybycie im to powiedzieli. Bo to byy oczywicie elfy. Kiedy ciemno zapada na dobre, Bilbo dostrzeg je wrd drzew. Bardzo lubi elfy, chocia rzadko je w yciu widywa i troch si ich ba. Krasnoludy niezbyt dobrze z nimi yj. Nawet tak rozsdne krasnoludy jak Thorin i jego kompania uwaay, e elfy maj lekkiego bzika (ale to te jest bzik, eby tak uwaa), a czasem si na nich obraay. Niektre elfy bowiem lubi przekomarza si z krasnoludami i kpi sobie z nich, szczeglnie z powodu dugich brd. - No, no! - rozleg si czyj gos. - Patrzcie pastwo! Hobbit Bilbo na kucu, nie do wiary! Ca za widok! - Przepikny i wspaniay! I znw zabrzmiaa piosenka, rwnie niedorzeczna jak ta, ktr wam przedtem w caoci przytoczyem. Wreszcie spord drzew wyszed mody, smuky elf i ukoni si Gandalfowi oraz Thorinowi. - Witajcie w dolinie! - rzek. - Dzikujemy za mie przyjcie - odpar Thorin odrobink kwano, ale Gandalf ju zeskoczy z konia i wmiesza si midzy elfy, zagadujc wesoo. - Zboczylicie troch z drogi - powiedzia elf - jeli chcecie trafi na jedyn ciek,ktra wiedzie za rzek do tamtego domu. Chtnie was poprowadzimy, ale zejdcie lepiej z koni, pki nie przejdziecie przez most. Czy zostaniecie chwil z nami, eby razem popiewa, czy te wolicie zaraz pieszy dalej? Kolacja ju si tam przygotowuje - doda. - Czuj zapach z komina. Bilbo mimo wielkiego zmczenia mia ochotzosta z elfami. piewu elfw, i to w gwiadzist czerwcow noc, warto posucha, o ile, oczywicie, kto lubi te rzeczy. Bilbo chtnie te zamieniby w cztery oczy kilka sw z osobami, ktre, jak si okazao, znay jego nazwisko i co nieco o nim wiedziay, chocia nigdy ich wyciu nie spotka. Ciekaw by, co sdz o jego przygodzie. Elfy duo wiedz i s specjalistami od wszelkich nowin, ktre szerz si wrd nich rwnie szybko, a moe nawet szybciej, ni woda pynie w potoku. Ale krasnoludom okropnie pilno byo zasido wieczerzy, nie chciay wic ani chwili marudzi. Ruszyli naprzd, prowadzc kuce,pki nie znaleli si na wygodnej ciece i nie doszli nad sam brzeg rzeki. Pyna ywo i haaliwie, jak zwykle grskie potoki w letnie wieczory, po sonecznym dniu, ktry topi niegi na szczytach. Kamienny most, nie opatrzony porcz, tak by wski, e ledwie jeden kucyk naraz mg si na nim zmieci. Szli wic powoli, ostronie, gsiego, a kady swego wierzchowca prowadzi za uzd. Elfy owietlay brzeg kolorowymi latarniami i umilay przepraw wesoym piewem. - Nie zamocz brody w potoku, ojczulku! - krzyczay do Thorina, ktry zgarbi si i sun niemal na czworakach. - Ju do urosa bez podlewania! - Pilnujcie Bilba, eby nie zjad wszystkich ciastek! - woay. - I tak grubas nie przelezie przez dziurk od klucza. - Cicho, sza, przyjaciele! Dobranoc! - rzek Gandalf idcy na ostatku. -Doliny maj uszy,a niektre elfy za dugie jzyki. Dobranoc! Tak w kocu dotarli do Ostatniego Przyjaznego Domu i zastali jego drzwi na ocie otwarte. Dziwna rzecz: o tym, co najlepsze, i o dniach najmilej spdzonych niewiele si ma do opowiadania, a suchanie o tym nie tak bawi suchacza; za to o rzeczach przykrych, niepokojcych czy wrcz gronych mona opowiada wspaniae historie i starczy tematu na dugo. Nasi wdrowcy spdzili w owym dobrym domu dwa tygodnie z gr i ciko im byo go opuci. Bilbo chtnie by tam zosta na zawsze - nawet gdyby mg w cudowny sposb i bez trudu wrci do swojej norki. A mimo to niewiele mam do powiedzenia o tym popasie. Pan domu by przyjacielem elfw, jego przodkowie brali udzia w niezwykych sprawach w czasach przedhistorycznych, kiedy elfy toczyy wojny ze zymi goblinami, a pierwsi ludzie przybyli tu z pnocy. W latach, w ktrych rozgrywa si nasza historia, yli jeszcze do liczni potomkowie elfw i dawnych bohaterw, a Elrond by ich przywdc. Mia rysy twarzy szlachetne i pikne jak wadca elfw, by silny jak wojownik, mdry jak czarodziej, dostojny jak krl krasnoludw, a agodny jak pogoda latem. Imi jego spotyka si w wielu opowieciach, ale w dziejach wielkiej przygody Bilba odegra rol do ma, chocia wan, jak si przekonacie, jeeli doczytacie t ksik do koca. W domu Elronda kademu byo dobrze, czy kto lubije, czy spa, czy pracowa, czy opowiada rne historie, czy piewa, czypo prostu siedzie i rozmyla, czy te wszystko to po trosze czy w przyjemncao. Nic zego nie miao dostpu do tej doliny. auj, e z braku czasu nie mog wam powtrzy chocia kilku opowieci, chocia jednej czy dwch pieni, ktre nasi podrni zasyszeli w tym domu. Wszyscy, nie wyczajc kucykw, odpoczli i pokrzepili siy ju w cigu paru pierwszychdni. Zreperowano ubrania, wygojono sice, odzyskano humor i otuch. Sakwy wypeniysi zapasami ywnoci, lekkiej, ale do posilnej, by mogli przetrwa ciki marsz przez grskie przecze. Dobre rady umoliwiy im udoskonalenie planw wyprawy. Tak doczekali najkrtszej nocy przed najduszym w roku dniem; nazajutrz o wczesnym wicie mieli wyruszy w dalsz drog. Elrond umia czyta wszelkie runiczne pisma. Owego wieczora obejrza miecze zdobyte w jaskini trollw i rzek: - To nie jest robota trollw, ale stare, prastare miecze elfw, dzi zwanych gnomami. Wyrabiano tak bro w miecie Gondolin na wojn z goblinami. Te miecze pochodz zapewne ze skarbcw jakiego smoka lub goblina, bo wanie smoki i gobliny zniszczyy i zupiy Gondolin przed wiekami. Twj miecz, Thorinie, runy nazywaj Orkristem, co w dawnym jzyku Gondolina znaczy: "pogromca goblinw"; ostrze jego dobrze si wsawio. A ten, Gandalfie, to Glamdring - "mot na wroga"; nosi go u boku ongi krl Gondolina. Strzecie pilnie tych mieczy! - Ciekawe, skd wziy si u trollw? - rzek Thorin, ogldajc bro z nowym zainteresowaniem. - Na pewno nie wiem - odpar Elrond - ale mona zgadywa, e wasi trolle zupili innych rabusiw albo znaleli resztki zagrabionego mienia w jakiej grskiej kryjwce na pnocy. Syszaem, e po dzi dzie mona natrafi w opuszczonych podziemiach kopalni Morii na skarby zapomniane tam od czasw wojny krasnoludw z goblinami. Thorin zaduma si gboko. - Bd mia ten miecz w wielkiej czci - rzek. - Oby wkrtce znw gromi gobliny! - To yczenie moe si zici niebawem, podczas przeprawy przez gry -powiedzia Elrond. - Ale pokacie mi t swoj map! Rozwin pergamin, przyglda mu si dugo, wreszcie pokiwa gow; mia co prawda to i owo do zarzucenia krasnoludom, bo nie pochwala ich mioci zota, ale smoka i smoczego okruciestwa nienawidzi gorco i bola na wspomnienie gruzw miasta Dali, jego wesoych dzwonw umilkych na zawsze, wypalonych poarem brzegw Bystrej Rzeki. Miesic wieci tego wieczora szerokim sierpem. Elrond podnis map tak, e biaa powiata przewiecaa przez pergamin. - A to co? - rzek. - Oprcz zwykych runw, ktre mwi: "drzwi wysokie na pi stp, trzech zmieci si wszerz" - widz tu litery ksiycowe. - Co to za litery? - spyta hobbit rozgorczkowany. Jak wam ju wspomniaem, Bilbo kocha si w mapach, lubi te bardzo runy, napisy i tajemne alfabety, chocia sam piszc stawia litery jakby pajcze i chuderlawe. - Litery ksiycowe to take runy, ale niewidoczne w zwykych warunkach -wyjani Elrond. - eby je zobaczy, trzeba patrze pod ksiyc, a co wicej, gdy chodzi o runy bardzo sekretne, o tej samej porze roku i dnia i przy tej samej kwadrze ksiyca, jaka bya w chwili ich wypisywania. Pismo takie wymyliy krasnoludy, uywajc do niego specjalnych srebrnych pir. Twoi przyjaciele z pewnoci to potwierdz. Runy na mapie musiay by wypisane w najkrtsz letni noc, gdy ksiyc mia ksztat sierpa, dawno, dawno temu. - A co mwi? - spytali jednoczenie Gandalf i Thorin, obaj troch moe dotknici, e nie ktry z nich, lecz Elrond pierwszy odkry tajemnic; co prawda w inne dni nikt nie mg by odczyta runw ksiycowych, tak jak dzi nie mg zgadn, kiedy zdarzy si znw po temu okazja. - Sta na szarym gazie, kiedy drozd dziobem zastuka - czyta Elrond - a zachodzce soce ostatnim promieniem dnia Durina wskae ci dziurk od klucza. - Durin, Durin! - rzek Thorin. - To praojciec jednego z dwch plemion krasnoludw, mianowicie dugobrodych, praszczur mojego dziadka. - Kiedy wic jest dzie Durina? - spyta Elrond. - U krasnoludw pierwszym dniem Nowego Roku jest, jak wszystkim oczywicie wiadomo, pierwszy dzie ostatniego ksiyca jesieni, na progu zimy - rzek Thorin. - Nazywamy i w naszych czasach dniem Durina ten dzie, gdy ostatni ksiyc jesienny spotyka si na niebie ze socem. Ale obawiam si, e niewiele nam ta wskazwka pomoe, bo przy dzisiejszym stanie wiedzy nie umiemy obliczy, kiedy takie zjawisko powtrzy si znowu. - To jeszcze si okae - rzek Gandalf. - Nic wicej nie napisano? - Nic, co daoby si odczyta przy tym ksiycu - odpar Elrond i zwrci map Thorinowi. Potem z ca kompani zeszli nad rzek, przyglda si tacom elfw w noc sobtkow i sucha ich piewu. Nazajutrz najduszy letni dzie wsta pikny i wiey jak marzenie: na bkitnym niebie nie byo ani chmurki, a blask soca migota na wodzie. egnani pieni ruszyli wic w drog ywo, z gotowoci na nowe przygody w sercach, a w gowach z jasnym obrazem drogi, ktra ma ich poprowadzi przez Gry Mgliste do kraju lecego za nimi. Rozdzia 4 Gr i doem Wiele cieek prowadzio w gry i wiele przeczy otwierao przez nie przejcie, lecz wikszo tych drg bya tylko zwodnicz puapk i nie prowadzia nigdzie albo te prowadzia do katastrofy; na wsze opaca, o 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA#Pc$kc%E c&,>c' <5(U?)wszystkich te niemal ciekach czyhay ze moce i okropne niebezpieczestwa. Krasnoludy jednak wraz z naszym hobbitem,wspomagane mdrymi radami Elronda oraz wiedz i pamici Gandalfa, obray waciw drog do waciwej przeczy. Wydostali si z doliny i pozostawili o wiele mil za sob Ostatni Przyjazny Dom, lecz przez dugie jeszcze dni pili si wci w gr, coraz wyej i wyej. cieka bya trudna i niebezpieczna, droga krta, odludna i daleka. Spogldali teraz z wysoka na rozpostart u ich stp i bardzo ju odleg krain, ktr opucili. Bilbo wiedzia, e tam, daleko, daleko na zachodzie, gdzie wszystko wydawao si bkitne i przymglone, ley jego ojczyzna, kraj rzeczy bezpiecznych i wygodnych, i etam zostaa jego wasna norka. Dreszcz goprzej. W grach chd ksa i wiatr przenikliwy d wrd ska. Od czasu do czasu wielkie odamki skalne, skruszone przez poudniowe soce przygrzewajce niegi, toczyy si po zboczach i albo przelatyway midzy krasnoludami, omijajc ich z dala (na szczcie), albo tu nad ich gowami (ku ich przeraeniu). Nocespdzali niewygodnie, zzibnici, nie omielajc si piewa ani nawet gono rozmawia, bo kady gos rozbrzmiewa niesamowitym echem, jak gdyby cisza nie znosia adnych zakce prcz szumu potoku, wycia wiatru i oskotu kamieni. "Tam, na nizinie - myla Bilbo - trwa lato, sianokosy i wycieczki na zielon traw. A jak tak dalej pjdzie, to nim zejdziemy na drug stron, pewnie ju bdzie i po niwach, i po zbiorze jagd". Inni snuli teraz podobne smutne myli, chocia, egnajc si z Elrondem w blasku nadziei letniego ranka, tak wesoo mwili o przeprawie przez gry i o szybkim pochodzie przez kraj za grami. Roili sobie,e moe stan pod tajemnymi wrotami Samotnej Gry o pierwszym ksiycu jesieni. "Moe to wanie bdzie w dzie Durina" - powiadali. Tylko Gandalf wtedy krci gow i milcza. Krasnoludy od wielulat nie chodziy tymi drogami, ale Gandalf mia je wieo w pamici, wiedzia, jak rozplenio si wszelkie zo i groza na pustkowiu, odkd smoki wygnay std ludzi,a gobliny rozpanoszyy si pod ziemi po obrabowaniu kopalni Morii. Nawet najlepszeplany mdrych czarodziejw, jak Gandalf, i yczliwych przyjaci, jak Elrond, zawodzniekiedy, gdy odwaysz si na niebezpiecznprzygod na rubieach Pustkowia. Gandalf by zbyt mdrym czarodziejem, aby tego nie wiedzie. Wiedzia, e mog si zdarzy nieprzewidziane rzeczy, nie mia spodziewa si, by w tej przeprawie, wrd ogromnych, wyniosych gr, gdzie szczyty stercz w niebo samotnie, a w dolinach nie rzdzi aden krl, udao si unikn straszliwych przygd. I rzeczywicie nie udao si! Wszystko szo pomylnie, pki pewnego dnia nie spotkali burzy, a nawet gorzej: wojny dwch burz. Wiecie oczywicie, jaka straszna bywa potna burza na nizinach i w dolinach rzecznych, szczeglnie gdy dwie wielkie chmury burzowe zetkn si z sob i zetr w walce. Ale stokro jeszcze straszniej bij pioruny i lni byskawice noc w grach, gdy burza ze wschodu spotka burzz zachodu i stacza z ni bitw. Byskawice rozszczepiaj si na szczytach, skay dr, okropne grzmoty rozdzieraj powie-trze i przetaczaj si, dudnic echemw grotach i zapadlinach; ciemno pena jest oguszajcego oskotu i olepiajcych byskw. Bilbo w yciu czego podobnego nie widzia ani sobie nie wyobraa. Znaleli si na ciasnej pce skalnej, z ktrej po jednej stronie ciana opadaa przeraliwie stromow czarn przepa. Schronili si na noc podnawis skalny, a Bilbo. zawinity w koc, dygota od stp do gw. Ilekro wystawia spod koca gow, widzia w wietle byskawic po drugiej stronie przepaci kamiennych olbrzymw, ktrzy wyszli z kryjwek i zabawiali si ciskaniem gazw to w siebie nawzajem, to w ciemno przepacistej doliny, gdzie padayz oskotem midzy drzewa rosnce na jej dnie, rozpryskujc drzazgi. Potem zerwa si wiatr i lun deszcz, a wiatr, smagajculew, bryzga kroplami wody i gradem na wszystkie strony, tak e nawis skalny nie mg ju wcale wdrowcw ochroni. Wkrtce te wszyscy przemokli do nitki, a kuce pospuszczay gowy, wtuliy ogony midzy nogi i zaczy re z przeraenia. Dziki miech i wrzask olbrzymw rozlega si dokoa po grach. - To na nic! - rzek Thorin. - Jeli nas wicher nie zmiecie, deszcz nie zatopi albo piorun nie ustrzeli, olbrzymy gotowe zabawi si nami w pik non i kopniakiem posa do nieba. - Ano, jeli znasz lepsze miejsce, zaprowad nas - powiedzia na to Gandalf, bardzo markotny i rwnie wcale nierad z ssiedztwa olbrzymw. W kocu postanowiono, e Fili i Kili rozejrz si za lepszym schronieniem. Obaj mieli wzrok bystry, a jako modsi o dobre pidziesit lat od innych krasnoludw, zwykle penili tego rodzaju sub (skoro powszechnie byo wiadome, e z Bilba nie doczekano by si adnej w tych razach pociechy). Jeli si chce co znale, trzeba po prostu szuka - tak przynajmniejpouczy Thorin swoich modych podwadnych. Rzeczywicie, kto szuka, ten najczciej co znajduje, niestety czasem zgoa nie to, czego mu potrzeba. Tak si wanie w tym przypadku stao. Fili i Kili wkrtce przypezli z powrotem, czepiajc si ska w obronie przed wiatrem. - Znalelimy such jaskini - oznajmili - tu za najbliszym zaomem ska; zmieszcz si w niej rwnie kuce. - Czy zbadalicie j dokadnie? - spyta czarodziej, wiadomy, e groty w grach rzadko bywaj nie zamieszkane. - Ale tak, tak! - zapewnili Fili i Kili, chociawszyscy wiedzieli, e dwom zwiadowcom nie starczyo czasu na dokadne badanie, bo zbyt popiesznie wrcili. - Nie jest bardzo wielka i nie siga daleko w gb. Na tym bowiem, jak wiadomo, polega najwiksze niebezpieczestwo grot: czsto nie sposb rozpozna, jak daleko sigaj w gb, dokd prowadz lochy i co czyha na ich dnie. Ale wieci przyniesione przez zwiadowcw wydaway si na razie pomylne. Zaczli si wszyscy zbiera do przeprowadzki. Wiatr wci d, grzmoty huczay, niemao mieli wic kopotu, nim przeszli sami i przeprowadzili kuce do jaskini. Szczciem bya niedaleko, wkrtcete stanli pod spor skak zagradzajc ciek. Za t skak kry si w cianie gry niski, sklepiony otwr, w sam raz wystarczajco duy, by wprowadzi kuce, ale pojedynczo i bez jukw ani siode. Mijajc t bram odetchnli, e wichura zostaa za ni i ju nimi nie szarpie i e sbezpieczni od napaci olbrzymw i kamiennych lawin. Czarodziej jednak nie chcia nic ryzykowa. Zawieci swoj rdk - pewnie pamitacie, e ju raz zrobi to przedtem w jadalni hobbita; jakeodlegy wydawa si teraz tamten dzie! - iprzy jej wietle obejrza jaskini od brzegu do brzegu. Bya do obszerna, nie wygldaa wszakeani na zbyt wielk, ani na tajemnicz. Dno miaa suche, w zaomach cian przytulne zaktki. W jednym kocu pomieciy si wszystkie kuce; rade z odmiany, zanurzyypyski w workach z pasz, a mokra sier parowaa im na grzbietach. Oin i Gloin mieli ochot rozpali u wejcia ognisko, eby wysuszy odzie, ale Gandalf nie chcia o tym sysze. Rozpostarli wic tylko przemoknite ubrania na ziemi i przebrali si w suche, wycignite z tumokw; zawinli si w koce, dobyli fajek i zaczli puszcza kka z dymu, a Gandalf, eby zabawi kompani, barwi swoje kka na rne kolory i kaza im taczy pod sklepieniem. Rozgadali si wszyscy i zapominajc o burzy opowiadali, co ktry zrobi ze swoj czci skarbu (jeli go odzyskaj, co w tej chwili wcale ju nie wydawao im si nieprawdopodobne). Wreszcie posnli jeden po drugim. Ale tego wieczora ostatni raz widzieli swoje wierzchowce, pakunki, bagae, narzdzia i wszelkie manatki, ktre dotychczas nieli ze sob. Tej nocy okazao si, jak dobrze zrobili przyjmujc mimo wszystko maego Bilba dokompanii. Hobbit bowiem, nie wiedzie czemu, dugo nie mg zasn, a gdy wreszcie zasn, mczyy go okropne sny. nio mu si, e w gbi groty otwiera si w cianie szczelina i ronie, i rozszerza siz kad sekund. Bilbo, bardzo przeraony, ani krzykn, ani poruszy si nie mg, lea tylko i patrza. I dalej ni, e dno groty zapada si, a on si osuwa, leci, leci w d, w niewiadom przepa. Wzdrygn si z przeraenia, ockn i przekona, e poowa snu bya jaw. Rzeczywicie w gbi groty ciana si rozstpia, otwierajc do szerokie przejcie. Bilbo zdy jeszcze zobaczy ogon ostatniego kucyka, ktry znika w czeluci. Rozumie si, e wrzasn z caych si, tak przeraliwie, jak to tylko hobbici potrafi, a trzeba wiedzie, e gosmaj jak na swj may wzrost nie do wiarypotny. I nim by zdy wymwi: gry - mury - hop! - wyskoczyy gobliny, ogromne, grube,szpetne gobliny, tum goblinw. Szeciu przypado na kadego krasnoluda, a Bilbem zajo si a dwch. W mig wszystkich pochwyciy i zanim by krzykn: rety do mety! - wywloky przez szczelin cae towarzystwo z wyjtkiem Gandalfa. Tyle przynajmniej pomg wrzask Bilba. Czarodziej zbudzi si w okamgnieniu i kiedy gobliny przyskoczyy, by go porwa, nagle bysk okropny jak od pioruna rozjani jaskini, zapach prochu wypeni wntrze, a kilku goblinw pado trupem. Szczelina zamkna si z trzaskiem, ale Bilbo i wszystkie krasnoludy ju byy po tamtej stronie ciany! Gdzie si podzia Gandalf? Nikt tego nie wiedzia, ani przyjaciele, ani napastnicy, gobliny zreszt wolay nie czeka, a si czarodziej znajdzie. Chwyciy Bilba, chwyciy trzynastu krasnoludw i powloky winiww d. Ciemnoci tu zalegay tak gste, e tylko gobliny, przywyke do ycia we wntrzu gr, mogy co rozezna. Korytarze krzyoway si, pltay, wiy we wszystkich kierunkach, ale gobliny znay te przejcia nie gorzej, ni ty znasz drog do najbliszej skrzynki pocztowej. Tylko e ich droga spadaa w d, w d, aduszno byo tu okropnie. Gobliny zachowyway si brutalnie, szczypay jecw bez miosierdzia, gdakay przy tymi rechotay wstrtnymi, kamiennymi gosami. Tak nieszczliwy jak w tym momencie Bilbo nie czu si nawet wwczas, kiedy troll trzyma go za pity, gow do dou. I znowu zatskni bolenie do swojej licznej wasnej norki. Ale nierazmia jeszcze do niej tskni. Nagle bysno przed nimi czerwone wiateko. Gobliny zaczy piewa czy raczej skrzecze, tupic paskimi stopami po kamieniach do taktu i do taktu te poszturchujc winiw. Ciap! Klap! Mrucz, sap! Pcha ci sto ap W d, w d, w nasz grd, W gb, na sam spd -- Jazda, mj chopcze! Ach! C za up! Mot w eb a chrup! Trzask, prask, w py, w proch, W d, w gb, w spd, w loch- -Hopla-hop, chopcze! Szach, mach. Tnie bicz, Mcz, jcz, tnij, wicz! Z grot grzmi sto ech -Nasz wrzask, nasz miech -Hej ho, w krg, w krg, I z rk do rk - W keczko, chopcze! Brzmiao to doprawdy przeraajco. cianyodbijay echem: "Ciap, klap", a potem "Trzask, prask!" i okropny miech goblinw, "Hopla-hop, chopcze!" Sens pieni nietrudno byo zrozumie, bo gobliny wycigny bicze i smagay winiw, wrzeszczc do wtru: "Tnij, wicz!" i pdzc ich przed sob tak, e mao ng niepogubili. Niejeden te krasnolud w gos lamentowa i becza jak nieboskie stworzenie, kiedy wreszcie wpadli do ogromnej pieczary. Porodku palio si tu wielkie, czerwone ognisko, wzdu cian pony pochodnie, agoblinw zgromadzio si bez liku. miay si, przytupyway, klaskay w rce, gdy krasnoludy i biedny hobbit, ktry znalaz si na samym kocu pochodu, najbardziej wystawiony na baty, wbiegy gnane przez poganiaczy strzelajcych za nimi z biczw. Kuce ju stay stoczone w kcie, a worki ipakunki byy pootwierane; gobliny przetrzsay rzeczy, obwchiway, obmacyway wszystko i kciy si o up. Obawiam si, e po raz ostatni wwczas krasnoludy oglday swoje dzielne, mae kuce, a midzy nimi licznego, krzepkiego siwka, ktrego Elrond poyczy Gandalfowi,poniewa jego wierzchowiec nie nadawa si na grskie cieki. Gobliny bowiem jadaj konie, kuce i osy (jedz zreszt take o wiele gorsze rzeczy) i stale s godne. Na razie jednak winiowie martwili si wycznie o wasn skr. Gobliny skuy imrce za plecami i wszystkich poczyy wsplnym acuchem, po czym zawloky w drugi kt pieczary. May Bilbo znalaz si na samym kocu. W ciemnym kcie, na wielkim paskim kamieniu siedzia olbrzymi goblin z potn gow, otoczony przez onierzy zbrojnychw topory i krzywe szable, ulubiony or goblinw. Ot gobliny s okrutne, przewrotne i ze do gruntu. Nie wyrabiaj piknych przedmiotw, ale na innej robocie znaj si do dobrze. Umiej, jeli im si chce, budowa tunele i szyby kopalni nie gorzej ni krasnoludy, chocia z natury s niedbae i brudne. Szczeglnie udaj im si moty, siekiery, miecze, sztylety, kilofy, kleszcze, a take wszelkie narzdzia tortur; umiej robi je sami, ale jeszcze chtniej zmuszaj do pracy pod swoim kierunkiem winiw i jecw, trzymajc ich pod ziemi, pki nieszcznicy nie wymr z braku powietrzaiwiata. Niewykluczone, e to wanie gobliny byy wynalazcami pewnych maszyn, ktre z czasem stay si utrapieniem wiata, a przede wszystkim przemylnych urzdze do zabijania mnstwa istot za jednym zamachem; gobliny bowiem lubi koa i mechanizmy, a nade wszystko gwatowne wybuchy; lubi te wyrcza siw robocie, o ile si da, cudzymi rkami. W owych jednak czasach i w dzikim kraju nie doszy jeszcze do tak wielkich (jak to si nazywa) osigni. Nie ywiy do krasnoludw szczeglnej nienawici, a nienawidziy ich tylko tak jak wszystkiego iwszystkich, a zwaszcza istot lubicych porzdek i szczliwych; zdarzao si w niektrych okolicach, e przewrotne plemiona krasnoludw zawieray nawet sojusz z goblinami. Do Thorina wszake i jego plemienia gobliny paay wielk zociz powodu wojny, o ktrej wam wspomniaem, lecz ktrej dzieje nie nale do tej historii. W kadym za razie goblinomjest obojtne, kogo przychwyc, byle udaosi to zrobi szybko i cicho i byle winiowie nie mogli si broni. - Co to za achmytki? - spyta Wielki Goblin.- Krasnoludy i jedno takie co! - odpowiedzia ktry z poganiaczy cignc na acuchu Bilba tak, e hobbit pad na kolana. - Znalelimy ich obozujcych w naszym Frontowym Przedsionku. - Co to ma znaczy? - zwrci si Wielki Goblin do Thorina. - Na pewno nic dobrego! Szpiegujecie wewntrzne sprawy mojego narodu, jak widz! Nie zdziwibym si, gdybycie si okazali band zodziei. Kto wie, moecie nawet mordercy i przyjacieleelfw? Chod no tu bliej. Co masz do powiedzenia? - Jestem Thorin, krasnolud, do usug - odpar Thorin, po prostu przez grzeczno.- Ani nam w gowie nie postay te rzeczy, o ktre nas podejrzewasz i ktre sobie wyobraasz. Schronilimy si przed burz w jaskini, bo nam si wydaa dogodna i przez nikogo nie zajta. Nic nie moe by bardziej obce naszym zamiarom ni naprzykrzanie si goblinom w jakikolwiek sposb. Thorin mwi prawd. - Hm! - rzek Wielki Goblin. - Tak twierdzisz.A czy wolno zapyta, czemu w ogle krcicie si po grach, skd przyszlicie i dokd idziecie? Chciabym wiedzie o was dokadnie wszystko. Zreszt nic wam ju nie pomoe, Thorinie Dbowa Tarczo, za duo wiem o twoim plemieniu. Mw prawd,bo jak nie, to spotkaj ci dodatkowe nieprzyjemnoci. - Jestemy w podry, wybralimy si w odwiedziny do krewnych, siostrzecw i siostrzenic, a take ciotecznych i przeciotecznych braci oraz pociotkw i w ogle potomstwa naszego dziadka, ktre zamieszkuje po wschodniej stronie tych nadzwyczaj gocinnych gr - rzek Thorin, nie bardzo zrazu wiedzc, co waciwie powinien odpowiedzie, skoro prawdy, rzecz jasna, wyzna nie mg. - To kamca, najpotniejszy nasz panie! - odezwa si jeden z poganiaczy. -Kiedy tam,w jaskini, zapraszalimy grzecznie te stwory w gocin, nagle piorun porazi kilku naszych onierzy i padli martwi na miejscu. A poza tym niech on wytumaczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA)Pbc* Q+c,*c-$:E$si z tego! - I pokaza miecz, ktry Thorin nosi u pasa, miecz zabrany z kryjwki trollw. Wielki Goblin spojrza i z wciekoci rykn straszliwie, a wszyscy onierze zaczli zgrzyta zbami, szczka tarczamii tupa nogami. Poznali na pierwszy rzut oka ten miecz, od ktrego zginy setki goblinw w owych czasach, gdy szlachetne elfy z Gondolina cigay je pord wzgrz lub odpieray w bitwach pod murami swoichmiast. Elfy zway go Orkristem, Pogromc Goblinw, ale gobliny Po prostu nazyway goSiekaczem. Nienawidziy tego miecza, a jeszcze bardziej nienawidziy kadego, kto ten miecz u boku nosi. - Mordercy! Przyjaciele elfw! - wrzasn Wielki Goblin. - Rba ich! Bi! Gry! Miady! Precz z nimi! Do lochu, gdzie si mije kbi, i niech aden wicejnie ujrzy wiata dziennego! - Wielki Goblin tak si rozwcieczy, e zeskoczy ze swego tronu i z rozdziawion paszcz rzuci si na Thorina. Lecz w teje chwili wszystkie wiata zgasy w pieczarze, a ogromne ognisko - paf! - wystrzelio supem rozarzonego, sinego dymu pod sklepienie, rozsypujc deszcz piekcych, biaych iskier pomidzy gobliny. Jaki wtedy rozleg si pisk, skrzek, harkotiszwargot, wycie, jki i kltwy, krzyk i wrzask - nie da si opisa. Kilka setek dzikich kotw i wilkw pieczonych ywcem na wolnym ogniu nie daoby takiego koncertu. Skry wypalay dziury w skrze potworw, a dym, opadajc spod stropu, tak wypeni powietrze, e nawet oczy goblinw nie mogy przenikn eiemnoci. Wpaday te jeden na drugiego i po chwili ju tarzay si kup po ziemi, gryzc, wierzgajc, grzmocc i bijc si wzajem jak wariaci. Nagle jeden miecz bysn wasnym wiatem. Bilbo ujrza ostrze przeszywajce Wielkiego Goblina, ktry staosupiay pord rozszalaego tumu. Pad martwy, a stra rozbiega si z krzykiem, uciekajc przed mieczem w ciemno. Mieczskry si w pochwie. - Za mn, ywo! - zawoa gos srogi, leczspokojny. Bilbo, nim si opamita, ju bieg ile si w nogach na kocu acucha, znowu w d przez mroczne korytarze, a wrzask goblinw kbicych si w pieczarze cich stopniowo w oddali. Nike wiateko przewodzio im na czele kolumny.- Szybciej, szybciej! - przynagla gos. - Lada chwila uczywa znw si zapal. - Chwileczk! - rzek Dori, ktry poprzedza Bilba w acuchu, a by dobrym towarzyszem. Kaza hobbitowi wygramoli si na swoje plecy, co te Bilbo uczyni do wawo mimo sptanych doni, a potempucili si znw pdem, dzwonic kajdanamii potykajc si czsto, bo nie mogli rkami pomaga sobie w utrzymaniu rwnowagi. Biegli dugo, a kiedy wreszcie zatrzymali si, byli z pewnoci w samym sercu gry. Wwczas Gandalf zawieci swoj rdk. Oczywicie to by Gandalf, ale na razie mieli co innego na gowie ni wypytywa go, jakim sposobem znalaz si midzy nimi.Czarodziej wycign z pochwy miecz, ktry znw bysn wasnym blaskiem w ciemnociach. Przedtem, czujc w pobliu gobliny, rozpomieni si wciekle, teraz, uszczliwiony zabjstwem najgorszego wadcy podziemia, lni bkitnym wiatem. Bez trudu rozci goblinowe acuchy i uwolni z nich winiw niemal byskawicznie. Miecz ten, jak pewnie pamitacie, zwa si Glamdring, Mot na Wroga. Gobliny nazyway go po prostu Zabijaczem i nienawidziy jeszcze bardziej ni Siekacza. Orkrist zreszt take ocala, bo Gandalf wzi go z sob, wyrwawszy z rk oszoomionego gwardzisty. Gandalf mia gow na karku, a chocia i on nie umia zrobi wszystkiego, mg dokona wiele dla przyjaci w cikiej potrzebie. - Czy wszyscy s tutaj? - spyta oddajc z ukonem miecz Thorinowi. -sprawdzimy lepiej: Thorin - a wic raz! Dwa, trzy, cztery, pi, sze, siedem, osiem, dziewi, dziesi, jedenacie... Gdzie Kili i Fili? Aha, jestecie. Dwanacie, trzynacie...A tu pan Baggins: czternacie. W porzdku. Mogo by gorzej, ale mogo by i znacznielepiej. Nie ma kucw, nie ma ywnoci i niewiadomo dokadnie, gdzie jestemy, a horda rozwcieczonych goblinw depcze nam po pitach. Naprzd, marsz! Ruszyli wic naprzd. Gandalf nie myli si: z gbi korytarzy, ktre dopiero co przebiegli, dochodzi ju zgiek i okropne wrzaski goblinw. To jakby dodao skrzydekrasnoludom, a e biedny Bilbo nie mg im dotrzyma kroku -- bo trzeba wiedzie, e krasnoludw, gdy ich strach pdzi, mao kto docignie - dobrzy towarzysze kolejno brali go na barana. Ale gobliny na og s szybsze nawet od krasnoludw, a przy tym tutejsze gobliny znay lepiej drog (same przecie zbudoway te korytarze) i byy rozjtrzone; na prno wic krasnaludy wycigay nogi, jak mogy - krzyki i wycia zbliay si z kad chwil. Wkrtce sycha ju byo tupot paskich stp, bardzo wielu stp, i to jakby tu za ostatnim zakrtem. Migota ju blask czerwonych agwi w gbi tunelu, a zbiegw tymczasem ogarniao miertelne zmczenie. - Po c, ach, po c opuciem moj wasn nork?! - rzek biedny pan Baggins,podrygujc na grzbiecie biegncego Bombura. - Po c, ach, po c zabralimy z sob na wypraw po skarby tego mazgaja hobbita?! - rzek biedny Bombur; by gruby i ze strachu oraz popiechu tak si zgrza, e kroplisty pot spywa mu po nosie. W tej samej chwili Gandalf, a za jego przykadem i Thorin zatrzymali si nagle. Wanie brali ostry zakrt. - W ty zwrot! - krzykn Gandalf. - Dobdmiecza, Thorinie! Nic lepszego nie mogli zrobi, a goblinom wcale to nie byo w smak. Wypady z krzykiem zza zakrtu, gdy nagle bysn improsto w zdumione oczy zimnym, jaskrawym blaskiem Pogromca Goblinw i Mot na Wroga. odacy z pierwszego szeregu wypucili z rk agwie i raz tylko zdyli wrzasn, nim padli. Drugi szereg, wrzeszczc jeszcze przeraliwiej, odskoczy w ty, przewracajc tych, co biegli za nim. "Siekacz! Zabijacz!" - krzyczeli. Wkrtce cay zastp skbi si bezadnie, a wikszo pierzcha z powrotem t sam drog, ktr przybya. Duga chwila upyna, nim si ktry znwodway zapdzi za ten zakrt. Lecz krasnoludy tymczasem pomkny dalej i przebiegy duy, duy szmat ciemnych korytarzy krlestwa goblinw. Spostrzegszy to, gobliny pogasiy uczywa, obuy mikkie pantofle i wybray spord siebie najszybszych biegaczy, obdarzonych najbystrzejszym wzrokiem i najczujniejszym suchem. Ci pomknli w pogo tak zwinnie jak asice, a tak cicho prawie jak nietoperze. Dlatego to ani Bilbo, ani krasnoludy, ani nawet sam Gandalf nie syszeli ich krokw. Nie widzieli te nic. Za to gobliny, biegnc za nimi cichcem, widziay dobrze przeciwnikw, bo Gandalf zapali nike wiateko na swojej rdce, chcc owietli krasnoludom drog. Nagle Dori, na ktrego plecach w tym momencie siedzia Bilbo, krzykn i pad, szarpnity znienacka w ty przez ukrytego w ciemnoci goblina. Hobbit stoczy si z ramion padajcego krasnoluda w czarn otcha i stukn gow o tward ska. Wicej nic ju nie pamita. Rozdzia 5 Zagadki w ciemnociach Kiedy otworzy oczy, wtpi przez chwil, czy je naprawd otworzy, bo ciemno niestaa si ani troch przejrzystsza ni wwczas, gdy mia oczy zamknite. W pobliu nie byo nikogo. Wyobraacie sobie chyba przeraenie Bilba! Nic nie widzia, nic nie sysza, nic nie czu prcz twardejskay pod plecami. Podnis si z wolna i zacz omackiem sun na czworakach, a dotkn ciany tunelu; lecz ani przed sob, ani za sob nic nie znalaz, nie byo ladu po krasnoludach,nie byo ladu po goblinach! Hobbitowi krcio si w gowie, nie by wcale pewien, w ktrym kierunku zmierzaa kompania w momencie, kiedy od niej odpad.Ruszy wic niemal na chybi trafi i przepezn spory kawaek drogi, gdy nagle poczu pod rk co jak gdyby may krek z zimnego metalu lecy na pododze chodnika. Ten moment mia odmieni cae jego ycie, ale Bilbo wwczastego nie wiedzia. Prawie bezwiednie wsun do kieszeni piercie, ktry nie mg mu si przecie na nic przyda w tej chwili. Hobbit nie poszed ju wiele dalej, siad na zimnym dnie tunelu i na do dugi czas pogry si w desperacji. Wspomnia, jak to w swoim domu, we wasnej kuchni osobicie smay jajka na boczku - odek mwi mu, e najwyszy czas na niadanie czy inn przeksk - ale to wspomnienie wprawio go w jeszcze gorsz rozpacz. Nie mia pojcia, co robi, nie mia pojcia, co si waciwie stao, dlaczego kompani zostawili go samego, dlaczego, skoro zosta sam, gobliny go nie porway, nie wiedzia nawet, dlaczego gowa tak strasznie go boli. A naprawd przelea czas do dugi bez poruszenia w bardzo ciemnym kcie i wszyscy go stracili na razie z oczu i z pamici. Po pewnej chwili wymaca w kieszeni fajk.Bya caa, a to ju stanowio jak pociech. Poszuka woreczka: zostaa w nim resztka tytoniu - a to bya jeszcze lepsza pociecha. Zacz wic szuka po kieszeniach zapaek, ale nie znalaz ani jednej, wic wszystkie nadzieje runy znowu. Pniej, gdy zastanowi si nad tymprzytomniej, zrozumia, e mia szczcie.Kto wie, kogo i co wywabiby Z ciemnych czeluci tego okropnego podziemia bysk zapaki i zapach tytoniu? W pierwszym momencie Bilbo zaama si zupenie. Lecz przetrzsajc kieszenie i obmacujc si pilnie w poszukiwaniu zapaek, natrafi rk na swj mieczyk , w scyzoryk odebrany trollom, o ktrym jako dotychczas nie pomyla. Gobliny nie zauwayy tej broni u winia, bo nosi j wsunit za spodnie. Teraz doby mieczyka z pochwy. Ostrze zabyso mu przed oczyma nikym wiatekiem. "A wic to take robota elfw- stwierdzi w duchu Bilbo - a goblinw nie ma zbyt blisko, chocia wolabym, eby byy jeszcze dalej". Bd co bd mieczyk doda mu nieco otuchy. Niemay to zaszczyt nosi u boku ostrze wykute w Gondolinie na wojn z goblinami, opiewan w tylu pieniach. A przytym Bilbo ju wiedzia, jakie wraenie robi taka bro na goblinach, gdy im bynie znienacka nad gowami. "Wraca? - myla. - To na nic! Skrci w bok? Niemoliwe! I naprzd? Jedyna rada! A wic naprzd, marsz!" Wsta i podrepta naprzd, w jednej rce wznoszc przed sob lnicy mieczyk, a drug trzymajc si ciany. Serce mu pukao i pikao gono w piersi. Bilbo rzeczywicie by, jak si to mwi, przyparty do muru. Pamitajcie jednak, e dla Bilba to pooenie nie byo tak okropne,jakby si wydawao mnie albo tobie na jegomiejscu. Hobbici rni si bardzo od zwykych ludzi, a chocia ich norki s adne, wesoe, czyste i przewietrzane naleycie, niepodobne do lochw goblinw, hobbici s bd co bd bardziej ni my przyzwyczajeni do podziemi i nie trac tak atwo orientacji w podziemnych korytarzach - pod warunkiem, oczywicie, e przestanie im si krci w rozbitej gowie. Hobbici maj te ruchy nadzwyczaj zwinne, umiej si kry doskonale, wracajbardzo s .rybko do siebie po upadkach i rozbiciu, posiadaj w dodatku ogromny zasb wiedzy i mdrych przysw, o ktrych wikszo ludzi nigdy nie syszaa albo od dawna zapomniaa. Mimo wszystko nie chciabym by w skrzepana Bagginsa w owej chwili, Tunel cign si bez koca. Bilbo widzia tylko tyle, e posuwa si wci do stromo w d i e trzyma si na og stale jednego kierunku, chocia droga tu i wdzie wia si albo zakrcaa. Od czasu do czasu od gwnego tunelu odbiegay wsze chodniki; Bilbo dostrzega je przy lnieniu mieczyka lub wyczuwa rk na cianie. Nie zwraca jednak na nie uwagi, mija je tylko szybko, bojc si goblinw i rnych przeczuwanychjedynie stworw, ktre mogyby wychyn z ciemnych czeluci. Szed wci naprzd i wci w d, ale w dalszym cigu nic nie sysza prcz opotu nietoperza przelatujcego mu niekiedy koo ucha: z pocztku wzdryga si na te spotkania, ale potem zdarzay si tak czsto, e sil z nimioswoi. Nie wiem, jak dugo wdrowa w ten sposb; marsz mu obrzyd do cna, ale zatrzyma si nie mia i szed, szed przed siebie, a wreszcie ogarno go zmczenie gorsze od najgorszego zmczenia. Zdawao mu si, e bdzie musia tak i do jutra i do pojutrza, i do popojutrza nawet. Nagle zupenie niespodziewanie chlupn nog w wod. Uff! Zimna bya jak ld. To gowreszcie zatrzymao w miejscu. Nie wiedzia, czy napotka po prostu kau nadnie chodnika, czy znalaz si na brzegu podziemnego strumienia przecinajcego drog, czy te stan nad gbokim, czarnym, podziemnym jeziorem. Mieczyk ledwie e lni. Bilbo sta i nadsuchiwa, ale chocia dobrze wyta uszy, nie sysza nic prcz kap, kap - kapania kropelz niewidocznego stropu do wody na dnie. "A wic kaua albo jezioro, nie rzeka podziemna" - pomyla. Nie way si jednak zapuci w brd po ciemku. Pywa nie umia, a przy tym pamita take o szkaradnych, olizych stworach z wielkimi, wyupiastymi, lepymi oczami, rojcych si w takich wodach. Bo we wntrzu gr, w stawach i jeziorach, yj przedziwne istoty: ryby, ktrych przodkowie nie wiedzie przed ilu wiekami tu zapynli, by nigdy si ju nie wydosta;od natania wzroku w ciemnociach oczy im rosy i rosy, a urosy ogromne. S te stworzenia bardziej jeszcze obrzyde od liskich ryb. Nawet w tunelach i lochach,ktre gobliny same dla siebie pobudoway, yj bez wiedzy gospodarzy rne stwory, co si tu z zewntrz zakrady i przyczaiy w ciemnociach. Niektre za z tych lochwpochodz z wczeniejszej jeszcze epoki, gobliny je pniej tylko poszerzyy i poczyy chodnikami, ale pierwotni waciciele zostali w tajemnych zakamarkach, czyhajc i wszc po ktach.W gbi podziemi nad czarn wod mieszkastary Gollum. Nie wiem, skd si tutaj wzi ani te kim czy moe czym by naprawd. Nazywa si Gollum i by cay czarny jak noc, z wyjtkiem oczu, wielkich,okrgych i wypezych. Mia d i pywa ni bezszelestnie po jeziorze - bo to byo jezioro, rozlege i gbokie, i lodowato zimne. Wiosowa wielkimi stopami, zwieszajc je po obu stronach odzi, ale woda nigdy przy tym nawet nie plusna. Tak sztuk zna Gollum. Bladymi,. wielkimi jak latarnie oczyma wypatrywa lepych ryb i wyawiaje byskawicznym ruchem dugich palcw. Miso take lubi. Gobliny, jeli udao mu si ktrego schwyci, bardzo mu smakoway, ale musia uwaa, by nie dowiedziay si o jego istnieniu. Mg wic tylko czasem, zaszedszy od tyu, zdusi miaka, ktry samotnie zapuci si nad jezioro, gdy Gollum polowa przy brzegu. Ale gobliny rzadko tu si pokazyway wyczuwajc, e jaka szkarada czai si w dole, u korzeni gry. Natrafiy na jezioro przy budowie tunelu, dawno,dawno temu, musiay wic zaniecha wybijania dalszej drogi w tym kierunku; tu si zatem koczychodnik i nie byo po co tdy chodzi, chybae Wielki Goblin tak rozkaza. Czasem zachciewao mu si ryby z jeziora, ale najczciej wysannik nie wraca ju z wyprawy, a wadca musia obej si smakiem. Gollum urzdzi sobie mieszkanie na olizejskalistej wysepce porodku jeziora. Std wanie obserwowa z dala hobbita swymi bladymi lepiami niby przez lunet. Bilbo go nie widzia, Gollum jednak przyglda mu si ze zdziwieniem, bo od razu pozna, e to nie goblin. Wsiad wic do odzi i odbi od wysepki, eglujc w stron, gdzie na brzegu Bilbo siedzia cakiem ju zbity z pantayku, u kresu drogi i pomysw. Niespodzianie zbliy si do niego Gollum i zagada wiszczcym szeptem: - Co za szczcie, co za szansa, mj ssskarbie! Smaczny ksssek widzimy, bdzie co na zzzb pooy, glum, glum! - Amwic "glum, glum" przekn z okropnymgulgotem link. Od tego wanie przyzwyczajenia pochodzio jego imi, chocia sam do siebie zwraca si zawsze: mj ssskarbie. Hobbit mao ze skry nie wyskoczy syszc ten syk koo ucha i nagle dostrzeg wytrzeszczone blade lepia, ktre si w niego wpatryway. - Kto tu? - spyta podnoszc przed sob mieczyk. - Kto to moe by, jak mylisz, mj ssskarbie? - sykn Gollum (przywyk mwi sam do siebie, nie majc nikogo innego do rozmowy). Bardzo chcia si dowiedzie, z kim ma do czynienia, bo by niech on wytumaczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA.P+ c/{ c0Lec1(c275w tej chwili bardziej zaciekawiony ni godny. Gdyby nie to, schwyciby zdobycz najpierw, a poszepta dopiero potem. - Nazywam si Bilbo Baggins. Zgubiy mi sikrasnoludy, zgubi mi si czarodziej, nie wiem, gdzie jestem, i nawet nie ycz sobiewiedzie, bylem si std jako wydosta. - Co on tam trzyma w rku? - spyta Gollumprzygldajc si mieczykowi. ktry mu si niezbyt podoba. - Miecz z gondoliskiej stali. - Sss! - rzek Gollum i nagle dziwnie wygrzecznia. - Moe sidziesz i pogadasz z nim troszeczk, mj ssskarbie. Moe on lubi zagadki, moe lubi, ccco? - Stara si udawa yczliwo, przynajmniej na razie, pki nie dowie si czego wicej o mieczykui o tym stworzeniu, czy znalazo si tu naprawd zupenie samo, czy jest smaczneiczy Gollum jest naprawd ju znowu godny. Nic prcz gry w zagadki nie przyszo mu do gowy. Zadawanie zagadek,a czasem i odgadywanie byo jedyn rozrywk, jakiej zaywa w towarzystwie innych dziwacznych stworw przyczajonychw swoich jaskiniach; ale to byo dawno,dawno temu, nim straci wszystkich przyjaci, zosta wypdzony ze swej siedziby i samotnie przeczoga si w gb,w gb ziemi, w ciemne czelucie pod gr.-Dobrze, moemy pobawi si w zagadki - odpar Bilbo mylc, e trzeba by uprzejmym, przynajmniej na razie, pki sinie dowie czego wicej o tym stworze, czy jest tutaj sam zupenie, czy jest dziki,krwioerczy i godny i czy nie jest przypadkiem sojusznikiem goblinw. - Ty pytaj pierwszy - powiedzia Bilbo, bo nie zdy jeszcze przypomnie sobie adnej zagadki. Gollum wic zasycza: Korzeni nie widziao niczyje oko, A przecie to co siga bardzo wysoko, Od drzew wybujao wspanialej, Chocia nie ronie wcale. - E, to atwe - rzek Bilbo. - Po prostu gra. - On tak atwo zgaduje? Niech on ssstanie z nami do zawodw. Jeli mj ssskarb ssspyta, a on nie odpowie, to mj ssskarb go zje. A jeeli on ssspyta, a ssskarb nie odpowie, to ssskarb zrobi wszystko, czego on sssobie bdzie yczy. Na przykad pokae mu wyjcie na wiat. - Zgoda - rzek Bilbo, nie mic si sprzeciwi, i zacz sobie wrcz ama gow, eby wymyli tak zagadk, ktra by go ocalia od poarcia. W czerwonej stajni trzydzieci biaych koniKapie, tupie, a czasem ze strachu dzwoni. Nic innego nie przyszo mu do gowy, nie mg si opdzi od myli o jedzeniu. Zagadka bya do stara, tote Gollum umia na ni odpowiedzie nie gorzej ni ty i ja. - Ssstara, z brod zagadka - sykn. - Zby, zby oczywicie, mj ssskarbie. Z kolei on powiedzia: Nie ma skrzyde, a trzepocze, Nie ma ust, a mamrocze, Nie ma ng, a plsa, Nie ma zbw, a ksa. - Chwileczk! - krzykn Bilbo, ktremu wci myl o jedzeniu przeszkadzaa si skupi. Na szczcie co podobnego do tej zagadki kiedy sysza, wic wysiliwszy troch mzgownic, znalaz odpowied. - Rozumie si, e to wiatr. I uradowany, e zgad, na poczekaniu wymyli zupenie now zagadk. "Tego tenpodziemny stwr nie bdzie wiedzia!" - cieszy si w duchu. Oko, co tkwio w niebieskiej twarzy, ucieszyo si ogromnie, Gdy zobaczyo w zielonej twarzy drugie oko. "Ono jest zupenie podobne do mnie, Tylko e byszczy nisko, a ja wysoko". - Sss - zasycza Gollum. Od dawna siedzia pod ziemi, wic zapomnia o takich rzeczach. Bilbo ju si zastanawia, w jaki sposb Gollum speni jego yczenie, gdy stwr nagle odgrzeba w pamici odlege, bardzo odlege wspomnienia z czasw, gdy ze swoj babk mieszka w norze wydronej w wysokiej skarpie nad rzek. - Sss, mj ssskarbie - rzek - to sssoce i ssstokrotka. Ale te zwyczajne, pospolite zagadki z powierzchni ziemi mczyy go bardzo. Przypomniay mu te dawne dni, gdy nie by taki samotny, podstpny i zgryliwy jakteraz, tote zniecierpliwi si wreszcie. Co gorsza zaczyna by godny, postanowi wic tym razem da hobbitowi trudniejsze imniej przyjemne zadanie. Nie mona tego zobaczy ani dotkn palcami, Nie mona wyczu wchem ani usysze uszami, Jest pod grami, jest nad gwiazdami, Pustej jaskini nie omija, Po nas zostanie, byo przed nami, ycie gasi, a miech zabija. Gollum nie mia szczcia, bo hobbit sysza kiedy podobn zagadk, a zreszt rozwizanie byo wszdzie dokoa. - Ciemno! - krzykn, nie namylajc si dugo i nie drapic nawet w gow. Pudeko bez zawiasw, klucza ani wieka, A przecie skarb zocisty w rodku skryty czeka. Gra na zwok, by tymczasem wymyli co naprawd trudnego. Ta zagadka wydawaa mu si bardzo oklepana i atwa, chocia j wypowiedzia troch innymi sowami ni zwykle. Ale dla Golluma zadanieokazao si bardzo trudne. Sycza sam do siebie, a nie mogc znale rozwizania, szepta i gulgota. Po chwili Bilbo si zniecierpliwi. -No, wic co to jest? - spyta. - Sdzc z odgosw, jakie wydajesz, mylisz, e chodzi o kipicy garnek, ale nie zgade. - Zossstaw szansss, zossstaw szansss mojemu ssskarbowi. - Wiesz wreszcie? - spyta znw po dugiejchwili Bilbo. - Zgade? Nagle Gollum przypomnia sobie, jak przed wielu laty okrada gniazda i siedzc pod skarp rzeczn uczy swoj babk wysysa... - Jajko! - powiedzia. - Jajko! Po czym zada hobbitowi zagadk: Nie oddycha, a yje, Nie pragnie, a wci pije. Teraz Gollum z kolei sdzi, e zadanie jestmiesznie atwe, poniewa on sam mia wci przedmiot tej zagadki na myli. Na razie nie przyszo mu do gowy nic lepszego, bo zdenerwowa si t histori z jajkiem. A tymczasem dla Bilba, ktry przezcae ycie unika wody, bya to istna amigwka. Przypuszczam, e wy ju oczywicie zgadlicie albo zaraz zgadniecie,ale to nie sztuka, kiedy si spokojnie siedzi w domu i groba poarcia przez Golluma nierozprasza umysu. Bilbo chrzkn raz, chrzkn drugi, odpowied jednak nie zjawiaa si jako. Po chwili Gollum zasycza sam do siebie z uciechy: - Czy on aby sssmaczny? Czy sssoczysty? Czy ssskrk ma chrupic? I z ciemnoci akomie zerka na Bilba. - Trzeba si possspieszy, possspieszy - sykn Gollum gramolc si ju z dki na brzeg, by dobra si do hobbita. Ale w momencie kiedy zanurzy swoj pajcz ap w wodzie, jaka sposzona ryba podskoczya i upada hobbitowi na nog. - Fe! - zawoa Bilbo. - Jakie to zimne, jakie mokre! - I nagle zgad: - Ryba! Ryba! -wykrzykn. Gollum by zy, e si tak zawid w ostatniej chwili, ale Bilbo zada now zagadk, jak mg najszybciej, wic stwr co prdzej usiad znw w dce, eby namyli si spokojnie. Beznogi ley na jednonogim, dwunogi siedzi na trjnogim, a czworong dostanie resztki. Ta zagadka doprawdy nie bya stosowna w danych okolicznociach, ale Bilbo bardzo sispieszy. W innym momencie moe by si Gollum biedzi nad rozwizaniem, ale w tej chwili, skoro tylko co bya mowa o rybie, nietrudno byo odgadn, e beznogi to wanie ryba - a wtedy wszystko ju staosi jasne. Ryba na maym stoliku, czowiek na trjnogim stoku, a kot dostanie oci - takie jest rozwizanie i Gollum wkrtce na nie wpad. Postanowi teraz zada hobbitowi najtrudniejsz i przeraajc zagadk. Powiedzia tak: Co, przed czym w wiecie nic nie uciecze, Co gnie elazo, przegryza miecze, Poera ptaki, zwierzta, ziele, Najtwardszy kamie na mk miele, Krlw nie szczdzi, rozwala mury, Ponia nawet najwysze gry. Nieszczsny Bilbo siedzia w ciemnociach iprbowa do tej zagadki dopasowa imiona wszystkich olbrzymw i smokw, o jakich sysza w legendach, ale aden z nich nie dokona tylu strasznych rzeczy naraz. Hobbit czu, e tu chodzi o jak inn zupenie odpowied i e powinien j zna, ale nie mg jej w pamici znale. Ogarngo strach, a strach bardzo przeszkadza w myleniu. Gollum znw zacz gramoli si zodzi. Ju zlaz do wody i brodzc szed kubrzegowi. Bilbo widzia coraz bliej jego blade oczy. Jzyk skoowacia mu w ustach, chcia krzykn: "Zostaw mi jeszcze troch czasu! Troch czasu!" - ale z garda wydoby mu si tylko pisk: - Czas! Czas! Ocali go po prostu szczliwy przypadek. Bo to wanie byo rozwizanie zagadki. Gollum po raz drugi przey przykry zawd, by ju teraz zy, a take znuony gr. Wysiek umysowy pobudzi w nim apetyt. Tym razem nie wrci do odzi Siad w ciemnociach obok Bilba. Hobbit, zdenerwowany tym bliskim ssiedztwem, nie mg zebra myli. - Niech on ci zada jeszcze jedno pytanie, mj ssskarbie, prosz, prosz, tylko jedno jeszcze - rzek Gollum. Ale Bilbo nic nie mg wymyli, czujc tu obok siebie t mokr, zimn poczwar, ktra go dotykaa i potrcaa. Na prno hobbit drapa si i szczypa, nic nie przychodzio mu do gowy. - Prosz, prosz - nalega Gollum. Bilbo znw uszczypn si, da sam sobie klapsa, cisn w garci rkoje mieczyka, a nawet drug rk wetkn do kieszeni. Natrafi tam na piercie, ktry przedtem podnis w tunelu, lecz o ktrym zdy zapomnie. - Co ja mam w kieszeni? - powiedzia gono. Mwi do siebie, ale Gollum wzi pytanie za now zagadk i okropnie si zaniepokoi. - To nieprzepisssowo, nieprzepisssowo - sykn. - Nieprzepisssowo, eby on pyta mojego ssskarba, co ma w ssswojej wssstrtnej kieszeni. Bilbo zorientowa si w nieporozumieniu, ale nie znajdujc lepszej zagadki, postanowi uprze si przy swoim pytaniu. - Co mam w kieszeni? - powtrzy jeszcze goniej. - Sss - sykn Gollum. - On musi zgodzi si, eby mj ssskarb zgadywa do trzech razy, do trzech razy sztuka. - No dobrze. Masz prawo do trzech prb. Zaczynaj! - rzek Bilbo. - Rk! - powiedziaGollum. - le - odpar Bilbo, ktry na szczcie ju wyj rk z kieszeni. - Prbuj drugi raz. - Sss... - sycza Gollum, coraz bardziej zdenerwowany. Pomyla o rzeczach, ktresam nosi w kieszeniach: rybie oci, zby goblinw, mokre muszle, strzpek bony nietoperza, morski kamie do ostrzenia pazurw i temu podobne paskudztwa. Potemstara si przypomnie sobie, co w kieszeniach nosili inni. - N - powiedzia wreszcie. - le - odpar Bilbo, ktry zgubi n do ju dawno temu. - Prbuj po raz trzeci i ostatni. Gollum by teraz w znacznie gorszym kopocie ni poprzednio, gdy Bilbo zada muzagadk o jajku. Sycza, prycha, kiwa sito naprzd, to wstecz, plaska stopami o kamienn podog, krci si i wi - ale niemia zaryzykowa ostatniej szansy. - Mwe - powiedzia Bilbo - czekam! - Udawa zuchwalstwo i dobry humor, nie byjednak wcale pewien, jak si ta gra skoczy, niezalenie od tego, czy Gollum zgadnie, czy nie. - Czas dozwolony mija! - Sznurek albo nic - zaskrzecza Gollum, troch nieuczciwie, bo w jednej odpowiedzi zmieci dwie do wyboru. - Ani jedno, ani drugie - zawoa Bilbo oddychajc z ulg; zerwa si natychmiast istan oparty plecami o najblisz cian, dobywajc mieczyka z pochwy. Wiedzia oczywicie, e gra w zagadki uwicona jest staroytn tradycj i e nawet najbardziej przewrotne stwory nie wa si w niej oszukiwa. Czu jednak, e tej olizej poczwarze nie mona ufa, by zechciaa z dobrej woli dotrzyma sowa. Gollum mg wymiga si pod pierwszym lepszym pozorem. Bd co bd ostatnie pytanie nie byo prawdziw zagadk, zgodnie z prastarymi reguami gry. W kadym razie Gollum nie zaatakowa hobbita natychmiast. Widzia mieczyk w jego rku. Siedzia spokojnie, drc tylko i szepczc co pod nosem. W kocu Bilbo straci cierpliwo. - No i co? - spyta. - Jak bdzie z twoj obietnic? Chc std wyj. Musisz mi pokaza drog. - Czy ty, mj ssskarbie, obieca to naprawd? Czy obieca pokazawssstrtnemu maemu Bagginsssowi wyjcie? Ale co on tam ma w kieszeni? Nie ma sznurka i nie ma nic. Nie, nie, glum, glum! - Mniejsza z tym - rzek Bilbo. - Sowo to sowo. - On si zoci, on si niecierpliwi - zasycza Gollum - ale on musi poczeka, musi. Mj ssskarb nie moe wybra si do tunelu tak szybko. Mj ssskarb musi przedtem wzi co z domu, co, co nam dopomoe. - Dobrze, ale popiesz si - rzek Bilbo zadowolony, e Gollum chce si oddali. Przypuszcza, e to tylko wymwka i e poczwara wicej nie wrci. Bo o czym on mwi? Jaki poyteczny przedmiot mg trzyma na ciemnym jeziorze? Bilbo jednak myli si w tych przypuszczeniach, Gollum naprawd zamierza wrci. By teraz zy i godny. A e by te ndzn, z poczwar, uknu pewien plan. W pobliu leaa wysepka, o ktrej Bilbo nicnie wiedzia, i tam, w swojej kryjwce, Gollum zgromadzi gar obrzydliwych rupieci, lecz midzy nimi jedn jedyn pikn, bardzo pikn, bardzo cudown rzecz: piercie, zoty, bezcenny piercie. - Mj urodzinowy dar - szepta sam do siebie, jak czsto robi w cigu samotnych,ducych si bez koca dni w ciemnociach. - Tego wanie potrzebuje teraz mj ssskarb, wanie tego! By mu potrzebny piercie, ktry posiadaczarodziejsk moc: kto go wsun na palec,ten stawa si niewidzialny; mona go byo dostrzec tylko w penym socu, a i wtedynie widziao si jego samego, lecz jedynie cie, zreszt drcy i niky. - Urodzinowy dar, bo przecie dostae go na urodziny, mj ssskarbie! - Tak zawsze mwi sobie. Ale kto wie, jakim sposobem Gollum zdoby w klejnot przed wiekami, w czasach, kiedytakie piercienie byway jeszcze na wiecie? Moe nawet mistrz, ktry tymi piercieniami rzdzi, nie umiaby na to pytanie odpowiedzie. Gollum pocztkowo nosi go stale na palcu, pki si nim nie znudzi; potem trzyma go w sakiewce za pazuch, pki sobie nie podrapa nim skry na piersi; ostatnio zwykle chowa go w szparze midzy skaami na wysepce i czsto tam wraca, by si napatrzy swemu skarbowi. Ale od czasu do czasu kad go na palec, gdy si stskni do tej ozdoby albo gdy by bardzo, bardzo godny i mia do rybnej diety. Skrada si wwczas ciemnymi korytarzami, polujc na zabkane, samotne gobliny. Mg zreszt ryzykowa nawet wycieczki do pieczar, gdzie uczywa wieciy blaskiem, od ktrego musia mruy olnione oczy; byby i tam bezpieczny, tak, najzupeniej bezpieczny, nikt bowiem nie zobaczyby go,nikt by nie zauway nic, pki by nie poczuna gardle jego szponw. Wanie przed paru godzinami, majc swj piercie na palcu, Gollum zowi maego goblinka. Jaketen smarkacz wrzasn! Zostaa po nim jeszcze jaka kostka do ogryzienia, lecz Gollum marzy o wikszym ksku. - Bezpieczny bdziesz, bezpieczny, mj ssskarbie - szepn do siebie. - On ci wcale nie zobaczy, wic ten szkaradny mieczyk na nic mu si nie zda, na nic, na nic. Takie plany knu w swoim nikczemnym bie,gdy nagle odsuwajc si od Bilba, poczapado odzi i odpyn od brzegu w ciemno. Bilbo myla, e ju go nigdy nie ujrzy wicej. Czeka jednak czas jaki, nie mia bowiem pojcia, jak bez niczyjej pomocy znale wyjcie. Nagle usysza wrzask. Ciarki przeszy mupo krzyach. Tam, w mroku, niezbyt daleko sdzc po gosie, Gollum kl i lamentowa.Biega po wysepce, szpera, szuka, przetrzsa wszystkie zakamarki, ale na prno. - Gdzie si podzia, gdzie si podzia? - sysza Bilbo jego paczliwe sowa. -Zgubie go, mj ssskarbie, zgubie! Przeklestwo! Nieszczcie! Zgin mj urodzinowy prezent! - Co si stao? - zawoa Bilbo. - Co tam zgubie? - Niech on nie pyta o nic! - zaskrzecza Gollum. - To nie jego rzecz. Glum! Zgin, zgin, glum, glum, glum! - Ja take zginem - krzykn Bilbo - i chc si odnale! Wygraem przecie gr, a ty mi dae sowo. Chode wic tutaj! Chod i wyprowad mnie std, a potem bdziesz szuka swojej zguby. -Gollum jcza i by najwyraniej szczerze zrozpaczony, ale Bilbo nie znajdowa w sercu litoci dla niego, rozumiejc, e aden przedmiot, tak bardzo przez t poczwar podany, nie moe z pewnoci suy dobrym celom. - Chode wreszcie! -Zawoa. - Nie, nie, nie teraz - odpar Gollum. - Musz szuka mojej zguby, glum. - Ale nie umiae rozwiza mojej ostatniejzagadki i obiecae! - rzek Bilbo. - Nie umiae rozwiza jego zagadki? - powiedzia Gollum. Nagle pord gulgotania nienia, bo by niech on wytumaczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA3Pc466c5lfc6-c7<8<odezwa si ostry syk: - A ccco on ma w kieszszeni? Niech zaraz powie! Musz najpierw to wiedzie! Bilbo nie widzia waciwie powodu, by nie odpowiedzie szczerze. Gollum szybciej od niego mg domyli si prawdy; byoby to naturalne, skoro od wiekw myla wci otym jednym przedmiocie i ustawicznie draze strachu, eby mu go nie ukradziono, ale hobbita rozdrania przeduajca si zwoka. Ostatecznie wygra przecie gr, wygra do uczciwie, podejmujc okropne ryzyko. - Rozwizanie trzeba zgadn, a nie pyta onie - rzek. - Ale to nie bya przepisssowa zagadka - powiedzia Gollum. - To nie bya zagadka, nie. - No, jeli chodzi o zwyczajne zapytanie - odpar Bilbo - to ja pytaem pierwszy, co zgubie. Najpierw mi na to odpowiedz. - A ccco on ma w kieszeni? - gos zasyczatym razem goniej i ostrzej, a gdy Bilbo spojrza w stron, skd dochodzi, ujrza z przeraeniem wpatrzone w siebie dwa byszczce punkciki. Podejrzenie, ktre si zrodzio w umyle Golluma, rozjarzyo blade pomyki w jego oczach. - Powiedz, co zgubie! - upiera si Bilbo. Ale bysk w oczach Golluma pozielenia, rozogni si i szybko zblia si do hobbita.Gollum znw wsiad w dk i wiosowa wciekle ku czarnemu brzegowi; takie szalestwo ogarno jego serce, rozalonestrat i rozjtrzone podejrzeniem, e ju si nawet miecza przesta lka. Bilbo nie wiedzia, co tak rozwcieczyo poczwar, ale rozumia, e caa gra na nici e Gollum tak czy inaczej postanowi go zgadzi. W ostatnim momencie zdy odwrci si i trzymajc si lew rk ciany, na olep pobieg czarnym korytarzem w t stron, z ktrej przedtemprzyszed. - Ccco on ma w kieszeni? - usysza gonysyk za swymi plecami i po chlupotaniu wodypozna, e Gollum wyskoczy z odzi. "Co ja tam waciwie mam?" - zastanowi si Bilbo sapic, lecz nie ustajc w biegu. Wsadzi rk do kieszeni. Piercie wyda mu si bardzo zimny, gdy wsun go po omacku na palec. Syk rozlega si tu za nim. Bilbo obejrza si i zobaczy lepia Golluma niby dwie zielone latarnie pnce si na brzeg jeziora. W panice poderwa nogi do jeszcze szybszego biegu, ale nagle zaczepi palcem stopy o jak nierwno gruntu i run jak dugi, nakrywajc sob mieczyk. W okamgnieniu Gollum by przy nim. Lecz Bilbo nie zdy drgn, odzyska tchu, wsta, machn mieczykiem, gdy Gollum min go, nie zwracajc wcale uwagi na lecego hobbita; po prostu, klnc i mamroczc, pobieg dalej. Co to mogo znaczy? Gollum przecie dobrze widzia w ciemnociach. Bilbo, nawet patrzc na teraz z tyu, wyranie dostrzega blade, zielone wiato bijce z lepiw poczwary. Wsta z wysikiem, schowa ledwie lnicy mieczyk do pochwy ibardzo ostronie ruszy ladem Golluma. Nie mia wyboru. Po c by wraca nad Gollumowe jezioro? A w ten sposb mg si spodziewa, e Gollum mimo woli poprowadzi go ku wyjciu. - Przeklessstwo! Przeklessstwo! Przeklessstwo! - sycza Gollum. - Przeklty Bagginsss! Znikn! Co on ma w kieszeni? Domylasz si, domylasz, mj ssskarbie. To Bagginsss znalaz twoj zgub, to on wzi twj urodzinowy dar. Bilbo nadstawi uszu. Nareszcie zaczyna i on rozwizywa zagadk. Przypieszy kroku, podbiegajc jak mia najbliej do Golluma, ktry wci pdzi nie ogldajc si za siebie, lecz koyszc gow na boki, co Bilbo poznawa po nikym odblasku jego oczu na cianach. - Twj urodzinowy dar! Przeklessstwo! Jak to si ssstao, e go zgubie, mj ssskarbie? To musiao by wtedy, kiedy szede tdy ossstatnim razem i ssskrcae kark temu skrzeczcemu sssmarkaczowi. Tak, tak. Przeklessstwo! Zelizn ci si z palca po tylu, tylu latach! Zgin, glum, glum. Nagle Gollum siad i zapaka, a przykro byo sucha tego wiszczcego, bulgoccego chlipania. Bilbo zatrzyma si i przywar pasko do ciany tunelu. Po chwiliGollum przesta paka i znw zacz gada. Zdawao si, e sam z sob o co si spiera. - Nie ma sssensssu wraca t drog i szuka dalej. Nie pamitasz przecie, mj ssskarbie, wszystkich miejsc, w ktrych bye. Nic to nie pomoe. Bagginsss go ma w kieszeni, to ten wssstrtny, wcibski Bagginsss go znalaz, powiadam ci. To tylko domysssy, mj ssskarbie, tylko domysssy. Na pewno dowiesz si dopiero wtedy, kiedy odnajdziesz to wssstrtne ssstworzenie i ciniesz je dobrze. W kadym razie Bagginsss nie wie, jak twj klejnot potrafi zrobi sztuk, Trzyma go w kieszeni, po prossstu. Nic nie wie i nie moe uciec daleko. Zabdzi, wssstrtny wcibski. Nie zna drogi do wyjcia. Sssam tak powie-dzia... Powiedzia, ale to oszust.Nie mwi tego, co naprawd myli. Nie chcia powiedzie, co ma w kieszeni. On wie. Trafi do wejcia, to i do wyjcia trafi. Poszed w stron tylnej bramy. Tak, tak. Tam gobliny go zapi. Nie wyjdzie tamtdy.Sss, sss, glum, glum! Gobliny! Ale on ma twj urodzinowy dar, wic jak gobliny go zapi, znajd twj klejnot, glum, glum. Onesi domyl, do czego sssuy. Ju nigdy, nigdy nie bdziesz tutaj bezpieczny, mj ssskarbie, glum, glum! Nikt przecie nie dostrzee goblina, jeli woy to na palec. Goblin podejdzie, a ty go nie zobaczysz, mjssskarbie. Nawet twoje dossskonae oczy ci nie pomog i goblin chytrze, cichcem zapie ci, glum, glumi Do gadania, mj ssskarbie, possspiesz si troch. Jeeli Bagginsss poszed t drog, musimy prdkodogoni go i przekona si wreszcie. Id! To ju niedaleko. Ssspiesz si! Jednym susem Gollum zerwa si i ruszy wielkimi krokami naprzd. Bilbo poda za nim, w dalszym cigu bardzo ostronie, chocia teraz nic mu nie grozio, chyba eby si znw potkn o jaki sterczcy kamie i upadajc narobi haasu. W gowiewirowao mu od nadziei i zdumienia. A wic piercie, ktry mu si dosta, by zaczarowany, obdarza waciciela niewidzialnoci! Bilbo oczywicie sysza otakich rzeczach, mwiy o nich prastare legendy, lecz trudno byo uwierzy, e on sam taki wanie piercie znalaz, i to przypadkiem. Mia jednak niezbity dowd: Gollum mimo bystrych oczu nie zauway go, chocia przeszed ledwie o krok od niego. Posuwali si dalej naprzd, Gollum czapa pierwszy, syczc i klnc, Bilbo za nim tak cicho, jak tylko hobbici potrafi. Wkrtce doszli do miejsca, gdzie, jak spostrzeg Bilbo idc tdy poprzednio, liczne korytarzeodbiegay od gwnego tunelu na boki. Gollum zacz je liczy. - Jeden w lewo, dobrze. Jeden w prawo, dobrze. Dwa w prawo, dobrze. Dwa w lewo,dobrze, dobrze... - i tak dalej. W miar jak rs rachunek, Gollum zwalniakroku i coraz wyraniej trzs si, coraz goniej chlipa, bo zostawiajc jezioro coraz dalej za sob, coraz bardziej si ba:gobliny mogy krci si w pobliu, a on niemia piercienia. Wreszcie przystan przy niskim otworze, ktry teraz - wspinajc siw gr tunelu - mieli po lewej rce. - Siedem w prawo, dobrze. Siedem w lewo, dobrze - szepta Gollum. - To ten. Tdy droga do tylnej bramy, tak. Tu jest przejcie. Zajrza w gb, ale odskoczy. - Nie waysz si tam wej, mj ssskarbie, nie mona. Tam s gobliny. Mnssstwo goblinw. Czujesz je nosssem, mj ssskarbie, sss... No i co zrobimy? Przeklessstwo i klssska. Musimy tu poczeka, mj ssskarbie, poczekajmy, zobaczymy, co bdzie. Stanli w martwym punkcie. Gollum wprawdzie doprowadzi hobbita do waciwej drogi, ale Bilbo nie mg z niej skorzysta. U wejcia do niej przycupn bowiem Gollum i kiwa gow, zwiesiwszy j midzy kolanami, a lepia byszczay muzimnym pomieniem. Bilbo ciszej ni myszka odsun si od ciany, ale Gollum natychmiast spry si izacz wszy, a oczy mu znw pozieleniay. Sykn cichutko, lecz zowrogo. Nie mg dojrze hobbita, by jednak zaalarmowany, a ycie w ciemnociach zaostrzyo mu prcz wzroku inne zmysy: such i wch. Jak gdyby skulony tu przy ziemi, z rkoma na pask wspartymi o dno tunelu, wysuwa naprzd gow i nos przytkn niemal do skay. W bladym wietle bijcym z oczu Golluma hobbitowi majaczya tylko jego czarna sylweta, ale wyczuwa, e potwr, napity jak ciciwa uku, cay si pry do skoku. Bilbo wstrzyma niemal dech w piersi i samtake zesztywnia. By w desperacji. Mwisobie, e trzeba uciec z tych okropnych ciemnoci, pki jeszcze si staje. Trzeba walczy. Trzeba przeszy mieczem t poczwar, zgasi jej oczy, zabi. Przecie Gollum czyha na jego wasne ycie. Ale nie, taka walka byaby nierwna. Bilbo sta si niewidzialny. Gollum nie mia broni. Zreszt Gollum jak dotd nie zagrozi mu wyranie mierci, nie prbowa go zabi. Gollum w tej chwili by nieszczliwy, samotny, zrozpaczony. Nagle - obok zgrozy - wyrozumiao i lito wezbray w sercu Bilba: obj myl niezliczone, monotonne dni bez wiata, bez nadziei na jak popraw losu, twarde kamienie, zimne ryby, cige czajenie si w mroku, szeptane rozmowy z samym sob. W uamku sekundy wszystko to ukazao si jego wyobrani. Zadra. I w nastpnej sekundzie, jakby pchnity jak now si idecyzj, byskawicznie skoczy naprzd. miay skok, nie na wroga jednak, lecz w ciemno. Da susa tu nad gow Golluma, przelecia w powietrzu siedem stp w dal, a trzy wzwy; nie wiedzia nawet, jak mao brakowao, by rozbi czaszk o niski strop bocznego korytarza. Gollum rzuci si wstecz, zamacha rkami w momencie, gdy hobbit przelatywa nad nim, lecz spni si: jego donie klasny, napotykajc tylko powietrze, a Bilbo, spadszy zgrabnie na rwne nogi, puci si pdem w gb nowego tunelu. Nie oglda si nawet, eby sprawdzi, co robi Gollum. Z pocztku sysza syk i kltwy niemal przy wasnych pitach, potem wszystko ucicho. I nagle cisz rozdar mrocy krew w yach wrzask, nabrzmiay nienawici i rozpacz. Gollum zrozumia swoj klsk. Nie mia posunsi dalej korytarzem. Wszystko straci: nie tylko up, na ktry polowa, lecz take jedyn rzecz, ktr kocha w yciu, swj najcenniejszy skarb. Na ten gos serce Bilba podskoczyo do garda, lecz hobbit niezatrzyma si nawet. Z daleka, saby ju jak echo, ale wci grony, doszed go syk:- Zodziej, zodziej, zodziej Bagginsss! Nienawidzisz go, nienawidzisz, mj ssskarbie, na wieki! Wreszcie zapada gucha cisza, ale ona take wydawaa si hobbitowi zowroga. "Jeeli gobliny s tak blisko, e Gollum czuje wchem - myla - to z pewnoci usyszay jego krzyki i przeklestwa. Uwaga zatem, bo inaczej ta droga moe mnie zaprowadzi do jeszcze gorszej przygody". Korytarz by niski i niedbale wykuty. Droga dla hobbita nie przedstawiaa wielkich trudnoci, z tym jedynie wyjtkiem, e chocia uwaa bardzo, obtuk sobie par razy stopy o przykre kamienie sterczce nadnie chodnika. "Troch za niski tunel dla goblinw, zwaszcza dla tych wikszych" - myla Bilbo, nie wiedzc, e nawet najwiksze gobliny z plemienia grskich orkw umiej bardzo szybko posuwa si wpostawie przygarbionej, prawie wlokc rkami po ziemi. Po jakim czasie korytarz, dotychczas spadajcy w d, zacz pi si znw ku grze, wkrtce nawet do stromo. Bilbo wskutek tego musia zwolni kroku. W kocu wyszed na rwn drog, lecz za nastpnym zakrtem droga znw sprowadzia go niej, a wreszcie u stp lekkiej pochyoci hobbit dostrzeg przebyskujce zza nowego zakrtu jakie wiato. Nie czerwonawe, jak blask ogniskalub latarni, lecz biaawe wiato dzienne. Bilbo puci si pdem naprzd. Mknc ile si w nogach, min ostatni skrti nagle wypad na otwart przestrze, a potak dugim pobycie w ciemnociach owietlenie tutaj wydao mu si olniewajce. W rzeczywistoci tylko wski snop promieni sonecznych przenika przezwrota, bo cikie kamienne drzwi byy uchylone. Bilbo a oczy zmruy. Nagle spostrzeg gobliny: siedziay w progu uzbrojone po zby, z obnaonymi mieczami i szeroko otwierajc oczy strzegy wejcia i prowadzcego do korytarza. Byy czujne, zaniepokojone, gotowe na wszystko. Zobaczyy Bilba, nim jeszcze on je spostrzeg. Tak, zobaczyy go! Czy to przypadkiem, czy te piercie po raz ostatni sprbowa si zbuntowa, nim przysta na sub nowemu panu - do, ew tym momencie nie tkwi na palcu hobbita.Z wrzaskiem tryumfu gobliny rzuciy si naBilba. Serce cisno mu si z przeraenia i rozpaczy, jakby w nim powtrzy si echem lament Golluma. Zapominajc nawet omieczu, Bilbo wsun rce w kieszenie. A tam, w lewej kieszeni, spoczywa pierciei teraz sam wsun si hobbitowi na palec. Gobliny zatrzymay si w p skoku jak wryte. Nie byo przed nimi ani ladu po hobbicie! Znikn! Wrzasny znowu raz i drugi, lecz ju nie tak tryumfalnie jak przedtem. - Gdzie on si podzia?! - krzykn ktry. - Cofn si pewnie w korytarz! - zawoaokilku. - Tdy! - wrzeszczeli jedni. - Tamtdy! - wrzeszczeli drudzy. - Uwaa na wrota! - rycza kapitan stray.Rozlegay si gwizdy, zbroje dzwoniy, miecze szczkay, gobliny klnc i zorzeczc biegay to tu, to tam, wpaday na siebie wzajem, coraz bardziej rozwcieczone. Powsta okropny zgiek, krztanina i zamt. Bilbo mimo przeraenia zachowa tyle przytomnoci umysu, by zrozumie, co sistao, i wlizn si za olbrzymi beczk, w ktrej stranicy trzymali piwo; dziki temu usun si goblinom z drogi, tak e nie mogy go potrci, stratowa czy te schwyci po omacku. "Musz dosta si do wrt, musz dosta si do wrt" - powtarza sobie wci w duchu, lecz mina duga chwila, zanim si odway na jakkolwiek prb. Bya to jak gdyby straszliwa gra w ciuciubabk. Pordrojcych si i biegajcych na wszystkie strony goblinw biedny may hobbit kluczy to w prawo, to w lewo; raz ktry ze stranikw przewrci nieboraka, nie zdajc sobie sprawy, z czym si zderzy; w kocu Bilbo na czworakach przebieg midzy nogami kapitana, wtedy dopiero wyprostowa si i pomkn jak strzaa do wrt. Byy jeszcze nie zaryglowane, ale jeden z goblinw przymkn je tak, e zostaa ledwie ciasna szpara. Bilbo mocowa si chwil z drzwiami, nie mg ich jednak poruszy z miejsca. Wwczas sprbowa przecisn si przez szpar. Wciska si, wciska, a utkn! Pooenie byo okropne. Guziki kurtki zaklinoway si midzy drzwiami a futryn. Bilbo ju widzia otwarty wiat: kilka stopni skalnychprowadzio w d, do wskiej doliny midzydwiema wysokimi cianami gr. Soce wyjrzao zza chmury i wiecio jasno po drugiej stronie tych drzwi, ale Bilbo nie mg si z nich wydosta. Nagle ktry z goblinw we wntrzu pieczary krzykn: - Widz jaki cie pod drzwiami! Kto za nimi stoi! Hobbitowi serce podeszo do garda. Szarpn si rozpaczliwie. Guziki prysny na wszystkie strony. By za drzwiami. Kurtk i kamizelk mia w strzpach, ale zwinnie jak kozica sadzi po stopniach w d. Tymczasem ogupiae ze zdumienia gobliny wci jeszcze zbieray w progu jego pikne, mosine guziki. Oczywicie po chwili puciy si za nim w pogo, hukajc i nawoujc pord drzew jak na owach. Ale gobliny nie cierpi soca. W jego blasku dostaj zawrotw gowy, a nogi im si plcz. Nie mogy odnale Bilba, ktry, wci z piercieniem na palcu, przemyka w cieniu drzew szybkoi bezszelestnie, unikajc jak mg soca; tote po krtkim czasie gobliny, mruczc gniewnie i klnc siarczycie, zawrciy do drzwi, ktrych strzegy. Bilbo uciek. Rozdzia 6 Z patelni w ogie Bilbo umkn wprawdzie goblinom, ale nie mia pojcia, gdzie jest. Straci kaptur, paszcz, prowianty, kuca, guziki i kompani. Szed naprzd, naprzd, pki soce nie zaczo chyli si ku zachodowi - za gry. Cie gr pada teraz w poprzek cieki hobbita. Bilbo obejrza si wstecz, potem znw spojrza przed siebie, lecz tu zobaczy tylko grzbiety i stoki wzgrz opadajce na rwniny i niziny, ktre niekiedy przebyskiway midzy drzewami. - Wielkie nieba! - krzykn. - Zdaje si, e wyszedem po drugiej stronie Gr Mglistych, prosto na Skraj Ziemi za Grami.Gdzie, ach gdzie podzia si Gandalf? Gdzie mog by krasnoludy? Mam nadziej, aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA9Pfc:c;c<0-c=P1c?{c@cA- cB:wydaway si do mocne. Umiaby si (oczywicie, gdyby patrza z bezpiecznej odlegoci) na widok brodatych krasnoludwzagniedonych wysoko na drzewach, niby starsi panowie, co zwariowali i udaj maych chopcw. Fili i Kili siedzieli na szczycie smukego modrzewia, jak na choince olbrzymw. Dori, Nori, Ori, Oin i Gloin usadowili si wygodnie na ogromnym wierku o regularnych gaziach, sterczcych w rwnych odstpach niby szprychy koa. Bifur, Bofur, Bombur i Thorin schronili si na drugim wierku, Dwalin i Balin wdrapali si na strzelist jod i usiowali znale wygodne miejsce wrd zieleni najwyszych pdw, Gandalf, o wiele od reszty kompanii rolejszy, wybra drzewo, na ktre aden z krasnoludw nie zdoaby wle, gruby pie sosny stojcej na samym skraju polany. Na p schowany w gaziach, wychylajc si byska jednak oczyma w ksiycowej powiacie. A Bilbo? Nie umia wdrapa si na adne z drzew i biega w panice od pnia do pnia jakkrlik, ktry zgubi drog do swej norki, gdy sfora ju nastpuje mu na pity. - Znowu zostawie wamywacza samego - rzek Nori do Doriego, spogldajc z wysoka na ziemi. - Nie mog przecie stale dwiga go na plecach - odpowiedzia Dori - i w d tunelem, i w gr na drzewo. Za kogo ty mnie masz? Za tragarza? - Jeli mu nie pomoemy, wilki go zjedz - rzeki Thorin, bo ju z wszystkich stron z kad sekund bliej dochodzio wycie. - Dori! - zawoa, Dori bowiem siedzia najniej i na najwygodniejszym drzewie - pospiesz si i podaj rk panu Bagginsowi! Dori wprawdzie lubi zrzdzi, ale w gruncie rzeczy by zacnym krasnoludem. Chocia jednak spuci si na najnisz ga i wycign rk, jak zdoa najdalej, Bilbo nie mg jej dosign. Dori musia wic zeskoczy na ziemi i pozwoli, by hobbit wlaz mu na plecy. W tym momencie wanie wilki ujadajc wpady na polan. Nagle krasnoludy ujrzaysetk oczu wpatrzonych w siebie. Lecz Dorinawet wwczas nie opuci hobbita. Czeka,a Bilbo z jego ramion wygramoli si na ga, i dopiero wtedy sam take na ni sipodcign. W ostatniej chwili! Ju wilk zbami chwyci go za paszcz i mao brakowao, a byby nieboraka cign z powrotem na ziemi. W minut pniej cae stado naszczekiwao pod drzewem i wspinao si przednimi apami na pie, z pomieniem w lepiach i z wywieszonymi jzorami. Lecz nawet najdziksi wargowie (bo tak nazywa si wilcze plemi na Skraju Pustkowia) nie umiej azi po drzewach. Na razie wic podrnicy mogli czu si bezpiecznie. Szczciem wieczr by ciepyibez wiatru. Niezbyt jest wygodnie siedzie przez duszy czas na drzewie nawet w zwykych okolicznociach, ale na zimnie i wichrze, gdy zgraja wilkw czyha na dole, doprawdy trudno wytrzyma. Polana otoczona piercieniem drzew bya najwidoczniej miejscem wilczych Zgromadze. cigao te tych bestii coraz wicej. Zostawiy stra u stp sosny, na ktrej przycupn Dori i Bilbo; potem rozbiegy si wietrzc, a zwszyy wszystkie drzewa, na ktre kto si schroni. Przy kadym z nich postawiy warty, reszta za wilkw - a byy ich setki- obsiada polan wielkim krgiem; ogromnysiwy zwierz wystpi na rodek, by przemwi do zgrai w okropnym jzyku wargw. Gandalf rozumia ich mow, Bilbo jej nie zna, lecz straszliwy dwik wystarcza, by domyli si, e chodzi o rzeczy okrutne i ze; tak te byo rzeczywicie. Od czasu do czasu wilki siedzce w koo odpowiaday siwemu przywdcy chrem, a gosy te brzmiay tak zowrogo, e hobbit za kadym razem omal nie spada z gazi. Powiem wam, co usysza Gandalf, cho Bilbo przemowy nie zrozumia. Wargowie i gobliny czsto si wzajemnie wspieraj w swoich zbrodniczych przedsiwziciach. Gobliny rzadko oddalaj si od swoich grskich kryjwek, chyba e je kto z nich wypdzi i zmusi do szukania nowych siedziblub gdy maszeruj na wojn (co, na szczcie, od dawna ju si nie zdarzyo). W owych wszake czasach urzdzay niekiedy wypady, zwaszcza po ywno i po jecw, ktrzy by dla nich pracowali. Wtedy zwykle gobliny sprzymierzay si z wilkami, obiecujc w zamian za pomoc udzia w upach. Niekiedy dosiaday wilkwjak ludzie koni. Ot z przemowy siwego warga wynikao, e na t noc zamierzona bya wielka wyprawa goblinw. Wilki zebray si na umwionym miejscu, lecz gobliny jako si spniay. Powodem z pewnoci bya mier Wielkiego Goblina oraz zamt wzniecony przez ucieczk krasnoludw, Bilba i czarodzieja, ktrych prawdopodobnie jeszcze wci szukano. Mimo niebezpieczestw tych odlegych ziemznaleli si ostatnimi czasy odwani ludzie, ktrzy zaczli powraca tu z poudnia, wycina drzewa i budowa sobie osiedla, wybierajc mniej ponure lasy w dolinach i wzdu biegu rzek. Byo tych miakw wielu i dobrze uzbrojonych, tote nawet wilki nie wayy si ich napastowa w biaydzie, gdy trzymali si razem. Teraz jednakbestie postanowiy wsplnie z goblinami napa noc wioski pooone najbliej gr: Gdyby ten plan wykonay, nie zostaaby w tych osiedlach do jutra ani ywa dusza, wszystkich by wybito, z wyjtkiem nielicznych jecw, ktrych by dostay od wargw w zapacie gobliny, by ich uprowadzi do swoich lochw. Straszno byo sucha przemowy siwego wodza wilkw, nie tylko ze wspczucia dlapoczciwych lenych osadnikw, ich on i dzieci, lecz take dlatego, e oznaczao to grone niebezpieczestwo dla Gandalfa i jego przyjaci. Wargowie ze zdumieniem i wciekoci odkryli ich obecno na swojej polanie. Wzili ich za wysanych na zwiady sprzymierzecw tutejszej ludnoci, ktrzy wie o uknutym napadzie roznios po dolinie; wwczas gobliny i wilki musiayby stoczy z ludmi straszliw bitw zamiast ich zaskoczy we nie i bez walki pore lub porwa w niewol. Tote wargowie postanowili nie rusza si z polany i nie dopuci do ucieczki ukrytych na drzewach nieprzyjaci co najmniej do rana. go na dugo przed witem z pewnoci - jak powiaday wilki - nadcignie z gr wojsko goblinw, a goblinybd umiay wdrapa si na drzewa lub ci je siekierami. Rozumiecie teraz, dlaczego Gandalf, przysuchujc si wilczemu ujadaniu i warczeniu, zlk si okropnie, chocia bowiem by czarodziejem, musia uzna, ekompania znalaza si w gronym pooeniui wcale jeszcze nie umkna goblinom. Mimowszystko nie zamierza pozwoli, by wilki bez przeszkd urzeczywistniy swoje niecne plany, jakkolwiek nieatwo mu byo dziaa siedzc wysoko na drzewie, podczas gdy wargowie zajmowali ca polan dokoa. Nazrywa z ssiednich gazi sosny co wikszych szyszek, zapalijedn z nich jaskrawym, bkitnym pomieniem i cisn w d, pomidzy tum wilkw. Trafia ktrego w grzbiet, natychmiast te kudate futro zajo si ogniem i wilk pocz si miota na wszystkie strony, wyjc okropnie. Pada druga szyszka, potem trzecia, a kada ponca: pierwsza niebieska, nastpna czerwona, ostatnia zielona. Rozbiy si na ziemi, porodku wilczego krgu, sypic kolorowymi skrami i buchajc dymem. Najwiksza ugodzia wodza wilkw w sam nos, a bestia skoczya w powietrze na dziesi stp, a potem zacza biega w kko, ze zoci i przeraenia gryzc wasnych wspbraci. Krasnoludy wraz z Bilbem wykrzykiway i wiwatoway. Wcieke wilki przedstawiay straszny widok, a zgiek wypeni lasy. Wilki zawsze boj si ognia, c dopiero takniezwykego i gronego. Kada iskra trafiajca na sier wilcz lgna do niej i podpalaa futro; jeli ktry wilk nie rzuci si byskawicznie na ziemi i nie zdusi poaru w zacztku, stawa w pomieniach. Wkrtce po caej polanie tarzay si bestie, usiujc zgasi skry na swych grzbietach, a te, ktre pony, szamotaysi midzy nimi z okropnym wyciem i zaraay ogniem inne, tak e wreszcie wani bracia pdzili je precz, a nieszczsne zwierzta uciekay po zboczach w d, wyjc aonie i szukajc wody. - Co znaczy ten zgiek w lesie dzisiejszej nocy? - spyta Wdz Orw. Siedzia, czarny w ksiycowej powiacie, na szczycie samotnie sterczcej skay u zachodniego kraca grskiego acucha. - Sysz gosy wilkw! Czyby gobliny wyszy broi w lasach? Wzbi si w powietrze i zaraz z dwch ssiednich szczytw dwa ory z jego przybocznej stray zerway si w lad za nim. Zatoczyy krg po niebie i spojrzay Wd na krg wargw, ktry z tej wysokociwydawa si ledwie maym punkcikiem. Ory jednak maj wzrok bystry i mog dostrzec najdrobniejsze nawet rzeczy z wielkiej dali. Oczy Wodza Orw z Gr Mglistych umiay patrze bez zmruenia powiek w samo soce i zauway spod chmur krlika biegncego po ziemi w blaskuksiyca. Chocia wic orze nie widzia ukrytych wrd gazi krasnoludw, dostrzeg zamieszanie wrd wilkw oraz byski pomieni, doszo te do jego uszu stumione przez odlego wycie i ujadanie.Zobaczy rwnie lnienie ksiyca na dzidach i hemach goblinw, ktre wychynwszy ze swojej bramy, wycignitkolumn spezay w dolin krtymi ciekami przez las. Ory na og nie maj dobrego charakteru. Wiele pord nich jest okrutnikw i tchrzw. Lecz stary orli rd z pnocnychgr nalea do najszlachetniejszej odmiany ptasiej: dumnej, silnej i wspaniaomylnego serca. Nie lubiy goblinw ani si ich nie bay. Jeeli w ogle zwracay na nie uwag(a to si zdarzao nieczsto, bo nie jaday tego rodzaju strawy), spaday z gry i zapdzay wrzeszczcych ze strachu otrw z powrotem do podziemi, przeszkadzajc tym sposobem w spenieniuzamierzonych niegodziwoci. Gobliny nienawidziy orw i lkay si ich, lecz niemogy dotrze do orlich gniazd na niedostpnych szczytach ani wygna dumnych ptakw z gr. Tej nocy Wodza Orw bardzo zaciekawio to, co si zdarzyo na ziemi; zwoa swoich poddanych i caa chmara zleciaa zeszczytw, zataczajc z wolna krgi dokoa,dokoa, coraz niej i niej, a nad stado wilkw oczekujcych na wyznaczonej polanie przybycia goblinw. W sam por! Na ziemi bowiem dziay si okropne rzeczy. Wilki ogarnite pomieniami, biegnc przez las, w wielu miejscach wznieciy poary. Lato byo w peni, a po tej stronie gr deszcz nie padaod do dawna. Poke paprocie, chrust inagromadzone suche igy sosnowe tu i wdzie stany w ogniu. Wszdzie wok polany szerzya si pooga. Mimo to straewilcze nie odstpoway upatrzonych drzew.Rozjuszone i ze, wyy i skakay u stp pni, przeklinajc w swojej szkaradnej mowie krasnoludy, wywieszajc jzory i byskajc lepiami, czerwonymi i gronymi jak pomienie. Nagle z wrzaskiem nadbiegy zastpy goblinw. Mylay, e toczy si tu bitwa z osadnikami lenymi, wkrtce jednak zrozumiay, co si naprawd stao. Niektre posiaday na ziemi, zanoszc si miechem, inne wymachiway dzidami i waliy ze szczkiem drzewcami o tarcze. Gobliny nie lkaj si ognia, zaraz te uoyy sobie plan dziaania, ktry wydawa im si bardzo zabawny. Cz zaja si spdzaniem wargw w zwarte stado, cz gromadzeniem stosw paproci i gazi wok pni drzew. Inne tymczasem krztay si, zadeptyway, dusiy pomienie; nie gasiy jednak poaru w pobliu drzew, na ktrych siedziay krasnoludy. Przeciwnie, w tych miejscach podsycay ogie suchymi limi, chrustem ipaprociami. Po chwili piercie dymu i pomieni otacza krasnoludy, gobliny wszake czuway, by poar nie rozszerzasi poza wyznaczone granice; skupia si wic coraz bardziej wok wybranych drzew, a sign stosw paliwa spitrzonych przy samych pniach. Dym gryz hobbita w oczy, Bilbo ju czu ar bijcy od ognia, poprzez kby dymu widzia gobliny taczce dokoa, jak ludzie zwykli taczy korowodem wok sobtkowych ognisk. A za tym piercieniem plsajcych wojownikw, zbrojnych w siekiery i dzidy, stay w naleytej odlegoci wilki, patrzc, i czekajc. Bilbo sysza, jak gobliny zaczy straszliw pie: Pitnastu ptaszkom na piciu drzewach Ognisty podmuch pirka rozwiewa. Ale e ptaszki nie maj skrzyde, Jaki poytek z maych straszyde? Czy lepiej upiec ywcem w poarze, Czy te udusi w ogromnym garze? Przerywajc piew skrzeczay szyderczo: -Lecie std, ptaszki! - Pofrucie, jeli umiecie! - Zlecie na d, bo inaczej upieczecie si w swoich gniazdach! - piewajcie, ptaszyny!Czemu to nie piewacie? - Zmyka std, urwipocie! - krzykn w odpowiedzi Gandalf. - Nie pora teraz u ptakw na zakadanie gniazd. A obuzw, cosi bawi ogniem, zwykle spotyka surowa kara! Mwi tak, by gobliny nastraszy i pokaza im, e si ich nie boi, chocia naprawd - mimo e by czarodziejem - ba si oczywicie. Gobliny nie zwaay na jego sowa i pieway dalej: Ponie chrust i pon licie, Owietlimy noc rzsicie. Ponie papro i jedlina Na uciech dla goblina Ja hej! Upieczemy, uwarzymy, Udusimy, usmaymy, Pirka ju skwiercz, Oczka ju szkliste, Bd ptaszki na pieczyste. Tuszczyk si topi, chrupi koci, Goblin taczy ju z radoci, Krasnoludw banda ginie, Goblin hula po dolinie Ja hej! Ja harri hej! Ja hoj! Gdy wrzasny: "Ja hoj!" - pomienie objy sosn Gandafa. W okamgnieniu poar rozszerzy si na ssiednie drzewa. Zaja si najpierw kora, potem zatrzeszczay w ogniu najnisze gazie. Wtedy Gandalf wspi si wyej, a na wierzchoek. Rdka rozbysa wspaniale niby byskawica, gdy gotowa si do skoku prosto na ostrza dzid goblinw. Byby to koniec czarodzieja, chocia z pewnoci zginoby take wielu przeciwnikw, gdyby run na nich z gry jak piorun. Ale Gandalfnie skoczy. W tym bowiem momencie Wdz Orw spyn z wysokoci, chwyci go w szpony i unis w powietrze. Ryk gniewu i zdumienia wyrwa si z piersi goblinw. Krzykn gono Wdz Orw, ktremu Gandalf ju zdy co powiedzie.Wielkie ptaki z jego wity zawrciy i zniyy si niby ogromne czarne cienie. Wilki zajazgotay zgrzytajc zbami, gobliny wrzasny tupic z wciekoci i zaczy ciska w powietrze cikie dzidy, lecz na prno. Ory przeleciay nad nimi, podmuch trzepoczcych w ciemnoci skrzyde wali gobliny na ziemi lub rozprasza na wszystkie strony; szpony oray po twarzach potworw. Tymczasem inne ptaki unosiy z drzew krasnoludy, ktre powdrapyway si ju, jak mogy najwyej. Niewiele brakowao, aby biedny may Bilbo znw zosta zapomniany! Ledwie Zdy sichwyci nogi Doriego, ktrego orze porwa jako ostatniego z caej kompanii. Wzbili si tak ponad zgiek i poar, a Bilbo dynda w powietrzu i rce bolay go tak, jakby lada chwila miay si urwa. Teraz gobliny i wilki rozbiegy si daleko i szeroko po lasach. Kilka orw kryo jeszcze w powietrzu, oblatujc pole bitwy. Pomienie wystrzeliy wyej ni czuby drzew, ktre stany cae w ogniu. Iskry idymy buchny nagle w koo. Bilbo umkn doprawdy w sam por! Wkrtce blask poaru zblad w oddali i ledwie migota czerwieni na czarnej powierzchni ziemi; byli ju wysoko pod niebem, wznoszc si coraz wyej wielkimi,zamaszystymi krgami. Bilbo do mierci nie mg zapomnie tego lotu, gdy szybowa w przestworzach, uwieszony u nogi Doriego. Jcza: "Moje rce, moje rce!" - a Dori stka: "Moje nogi, moje biedne nogi!" Nawet w najlepszych warunkach Bilbo dostawa na wysokociach zawrotu gowy; robio mu si sabo, gdy wyglda poprzez krawd bodaj niewielkiego urwiska, nie cierpia waenia na drabin, a c dopierona drzewo (bo te nigdy przedtem nie by zmuszony ucieka przed wilkami). Moecie wic wyobrazi sobie, jak mu si krcio wgowie, gdy teraz zerkn w d i pomidzy wasnymi rozhutanymi stopami zobaczy rozleg, czarn przestrze, gdzieniegdzie rozwietlon blaskiem ksiyca srebrzcym skaliste zbocze lub strumie pyncy przez rwnin. Blade szczyty grskie zbliay si coraz bardziej, w miesicznej powiacie skaliste igy wychylay si spord czarnych cieni. Byo wprawdzie lato, lecz powietrze wydawao si mrone. Bilbo zamkn oczy, pytajc w duchu sam siebie, czy wytrzyma duej. Pomyla, co by si stao, gdyby esze u czuba gazki nie , aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AACPcDEcF}"cG1 Znie wytrzyma, i natychmiast ogarny go mdoci. Lot skoczy si w momencie, gdy doszed do kresu si i rce ju mu odmwiy posuszestwa. Z lekkim okrzykiem rozluni chwyt, puci ydk Doriego... i spad na tward podcik orlego gniazda.Lea nie mogc doby gosu, w rozterce midzy radosnym zdumieniem, e ocala od ognia, a strachem, e lada chwila stoczy si z tego skpego miejsca w ciemne czeluci ziejce dokoa. Czu si bardzo nieswojo po okropnych przygodach ostatnich trzech dni, w cigu ktrych nic prawie nie jad. Niespodzianie dla samego siebie powiedzia gono: "Teraz rozumiem,jak si czuje skwarka, kiedy j nagle nadziej na widelec i z patelni odo z powrotem na pk spiarni". - Wcale tego nie rozumiesz - usysza gosDoriego - bo skwarka wie, e prdzej czy pniej wrci na patelni; a nas, mam nadziej, nic podobnego nie spotka. A zreszt co innego widelec, a co innego orze. - Och, tak, co orze, to nie wisielec, chciaem powiedzie: nie widelec - rzek Bilbo podnoszc gow i spogldajc niespokojnie na ora, ktry przysiad opodal. Hobbit usiowa sobie przypomnie, czy nie naplt jakich gupstw, i zastanawia si, czy nie obrazi czym ora. Nie naley bowiem naraa si orom, gdy si ma wzrost hobbita i siedzi si noc w orlim gniedzie. Orze wanie ostrzy dzib na kamieniu, przygadza pira i nie zwraca na Bilba uwagi. Wkrtce nadlecia drugi orze. - Wdz przysya mnie z rozkazem, by przenis swoich jecw na Wielk Pk! -krzykn i znik. Pierwszy orze chwyci wszpony Doriego i wzbi si z nim w ciemno nocy, zostawiajc hobbita samiusiekiego. Bilbo zbiera siy, by zastanowi si, dlaczego pose Wodza Orw nazwa ich jecami, i pomyle, e kto wie, moe zostanie rozszarpany na orlkolacj zamiast krlika - gdy nadesza jegokolej. Orze wrci, zapa szponami za konierzod kurtki hobbita i polecia. Tym razem podr bya niedaleka. Po krtkiej chwili Bilbo, drcy ze strachu, lea ju na szerokiej pce skalnej wykutej w zboczu gry. Nie byo std zejcia w d, chyba na skrzydach. Nie byo drogi, chyba skokiem nad przepaci. Tu hobbit ujrza reszt kompanii, krasnoludw siedzcych rzdem i opartych plecami o cian grsk. Wdz Orw rozmawia z Gandalfem. Wygldao na to, e Bilbo w kocu nie zostanie poarty. Czarodziej, jak si zdawao, zna si troch z Wodzem Orw,a nawet by z nim w do przyjaznych stosunkach. Rzeczywicie Gandalf, czsto wczc si po grach, odda kiedy przysug orom i wyleczy ich wadc z rany zadanej strza z uku. A wic, moi drodzy, wyraenie "jecy" miao znaczy: "ocaleni jecy goblinw", a wcale nie "winiowie orw". Przysuchujc si sowom Gandalfa, Bilbo zrozumia, e teraznaprawd i ostatecznie wydostan si z tych przeraajcych gr. Czarodziej omawia bowiem z Wodzem Orw plan, wedug ktrego ptaki miay przenie krasnoludw, jego samego oraz Bilba dalekostd, a na waciwy szlak przecinajcy w dole rwniny. Wdz Orw nie zgadza si na transport wjakie miejsce bliskie siedzib ludzkich. - Strzelaliby do nas ze swoich ogromnych ukw struganych z cisowego drzewa - rzek - bo myleliby, e polujemy na ich owce. No, nie myliliby si zreszt w zwykym przypadku. Tak, cieszymy si, e pozbawilimy gobliny upu, cieszymy si, emoemy ci spaci dug wdzicznoci, lecz nie chcemy dla krasnoludw ryzykowa wasnego ycia na poudniowych rwninach.- Dobrze - odpar Gandalf - zaniecie nas tak daleko, jak chcecie. Ju i tak jestemy wam bardzo wdziczni. Ale tymczasem umieramy z godu! - Ja ju prawie umarem! - pisn Bilbo taksabym gosikiem, e nikt go nie usysza. - Na to moe znajdzie si rada - powiedziaWdz Orw. W chwil pniej mgby dostrzec na pce skalnej jasne ognisko, a wok niego sylwetki krasnoludw wszcych smakowityzapach pieczeni. Ory przy. niosy suche gazie do rozniecenia ognia, a take par krlikw, zajcy i jagni. Krasnoludy zakrztny si ywo. Bilbo, zbyt osabiony, by pomaga w tej pracy, a poza tym niezbyt zgrabny do oprawiania krlikwi dzielenia misa, odbiera je od rzenika ju przygotowane i podawa kucharzom. Gandalf take pooy si i odpoczywa, speniwszy swoj rol przy rozniecaniu ognia, bo Oin i Gloin zgubili krzesiwa i hubki (krasnoludy po dzi dzie nie uywaj zapaek). Tak skoczya si przygoda w Grach Mglistych. Wkrtce brzuszek Bilba napeni si i zaokrgli znw przyjemnie i hobbit mg usi zadowolony, chocia, prawd mwic, wolaby kilka kromek chleba z masem ni to miso przypieczone na patykach. Spa jednak skulony na twardej skale stokro gbszym snem ni kiedykolwiek w puchowym ku, w swojej wasnej rodzinnej norce. Ale przez ca noc ni mu si dom i we nie wdrowa pojego pokojach, szukajc czego, czego nie mg znale, i nie mogc sobie przypomnie, czego waciwie szuka. Rozdzia 7 Dziwna kwatera Nazajutrz Bilbo zbudzi si, gdy wschodzce soce zawiecio mu w oczy. Zerwa si, eby spojrze na zegar i nastawi wod w imbryku.., i wtedy dopierostwierdzi, e nie jest u siebie w domu. Siad wic i marzy na prno o miednicy i szczotce. Nie byo tych przedmiotw, podobnie jak nie byo herbaty, grzanek ani boczku na niadanie, lecz tylko zimne misobaranie i krlicze. A potem musia przygotowa si do dalszej podry. Tym razem pozwolono hobbitowi wle na grzbiet ora i przylgn tam midzy skrzydami. Powietrze gwizdao mu w uszach, oczy zamkn. Kiedy pitnacie wielkich ptakw wzlatywao z pki skalnej, krasnoludy wznosiy poegnalne okrzyki i przyrzekay odwdziczy si Wodzowi Orw przy pierwszej sposobnoci. Soce stao jeszcze nisko nad wschodnim kracem wiata. Poranek by chodny, mga zalegaa doliny i wszystkie zagbienia terenu, rozszczepiaa si tu i wdzie na szczytach i grskich iglicach. Bilbo uchyli jedn powiek, zerkn i ujrza, e ptaki lec juwysoko, ziemia zostaa daleko w dole, a gry uciekaj szybko wstecz. Zamkn znw oczy i mocniej zacisn powieki. - Nie szczyp mnie - rzek orze. - Nie masz powodu tchrzy jak krlik, chocia jeste troch do niego podobny. Mamy pikny ranek, wiatr ledwie dmucha. C moe by pikniejsze od takiego lotu? Bilbo mia ochot odpowiedzie: "gorca kpiel, a potem dobre niadanie w ogrdku przed domem" - rozmyli si jednak i nic nie rzek na to, nieco tylko rozluni chwytpalcw na karku ptaka. Po pewnym czasie ory, mimo e z tak wysoka, dostrzegy wida wyznaczony cel, zaczy si bowiem znia, zataczajc po spirali ogromne krgi. Trwao to do dugo, a w kocu hobbit znw otworzy oczy. Ziemia bya o wiele bliej, mg ju rozrni w dole drzewa, jakby dby i wizy, szerokie ki i pync przez nie rzek. A porodku jej nurtu wznosia si wielka skaa, ktr woda opywaa z dwch stron, kamienny szczyt, niby wysunita przednia stra odlegych gr albo potny gaz cinity o kilka mil naprzd przez jakiego siacza, olbrzyma nad olbrzymami. Ory jeden po drugim szybko siaday na skale, pozostawiajc tu swoich pasaerw. - Bdcie zdrowi! - krzykny. - Gdziekolwiek zawdrujecie, bdcie zdrowi iniech was gniazda wasze przyjm szczliwych u kresu podry! Tak egnaj ory swoich przyjaci, jeli chc by bardzo grzeczne. - Niech wiatr niesie wasze skrzyda tam, gdzie soce egluje i gdzie przechadza siksiyc! - odwzajemni si Gandalf, ktry zna waciw odpowied. W ten sposb si rozstali. A chocia Wdz Orw zosta pniej Krlem Wszystkich Ptakw i woy zot koron, a pitnastu jego namiestnikw otrzymao zote naszyjniki (ze zota ofiarowanego przez krasnoludy), Bilbo nigdy ju w yciu nie mia ich ujrze, chyba wysoko na niebie i zdaleka, podczas bitwy Piciu Armii. Poniewa jednak bdzie to opisane pod koniec naszej historii, wol na razie nic wicej o tym nie mwi. Skaa bya na szczycie spaszczona, a wydeptana cieka prowadzia z niej po wielu stopniach w d ku rzece i dalej przez grobl z paskich kamieni na k, Wostatnim stopniu skalnych schodw, u przyczka kamiennej grobli zobaczyli magrot - such, wygodn, wysypan wirem - i w niej caa kompania zatrzymaa si na narad. - Od pocztku zamierzaem przeprowadzi was bezpiecznie (o ile to moliwe) przez gry - rzek czarodziej - i dokonaem tego dziki dobrej organizacji wyprawy, a take dziki szczliwym przypadkom. A nawet znalelimy si o wiele dalej na wschd, niplanowaem sobie doj razem z wami. Bd co bd to nie moja, lecz wasza wyprawa. Moe przyczyni si do niej jeszcze tak czy owak, nim j ukoczycie, tymczasem jednak mam inne wane i pilne sprawy do zaatwienia. Krasnoludy lamentoway i miay miny szczerze strapione, a Bilbo wrcz paka. Nabrali ju wszyscy przekonania, e Gandalf przez ca drog dotrzyma im kompanii i zawsze bdzie z nimi, by ratowa w biedzie. - Nie znikn natychmiast - powiedzia czarodziej - mog wam ofiarowa jeszcze dzie lub nawet dwa. Zapewne zdoam was wesprze w obecnych tarapatach, ale i sampotrzebuj troch pomocy. Nie mamy prowiantu, bagay ani wierzchowcw, a wyw dodatku nie wiecie, gdzie jestecie. To mog wam zaraz powiedzie. Znajdujecie si o kilka mil na pnoc od cieki, na ktr wyszlibymy, gdybymy nie zostali zmuszeni do tak nagego zboczenia z drogi na przecz. W tych okolicach mao jest mieszkacw, chyba e przybyo ich od mego ostatniego pobytu, to znaczy od kilku lat. Lecz kto, kogo znam, mieszka niedaleko std. To ten kto wanie wyku stopnie w skale na rzece - zwanej Samotn Ska, o ile mi wiadomo. Mj znajomy nieczsto tu przychodzi, a ju gdy za dnia, tote nie ma co na niego czeka. Co wicej,byoby to bardzo niebezpieczne. Musimy ido niego, a jeeli przyjmie nas dobrze, sdz, e bd mg was wtedy opuci, yczc wam wzorem orw, bycie byli zdrowi, gdziekolwiek zawdrujecie. Bagali go, eby ich nie zostawia samych. Obiecywali mu smocze zoto, srebro i klejnoty, ale Gandalf nie chcia zmieni postanowienia. - Zobaczymy, zobaczymy - rzek-zreszt zdaje mi si, e ju i tak zasuyem sobiena cz tego smoczego zota... o ile je zdobdziecie. Wreszcie zaprzestali prb. Pozrzucali ubrania i wykpali si w rzece, pytkiej i przejrzystej na kamieniach przy grobli. Gdywyschli na socu, ktre ju dobrze przygrzewao, poczuli si odwieeni, mimoe w dalszym cigu smutni i troch godni. Wkrtce przebyli grobl (hobbita przenieli)irozpoczli marsz w wysokiej zielonej trawie, wzdu linii wytyczonej rzdem rozoystych dbw i smukych wizw. - Dlaczego ta skaa nazywa si Samotna? - spyta Bilbo idc u boku czarodzieja. - To on j tak nazwa, bo tak mu si podobao. Nazywa wszystko, jak chce, a tojest w dodatku jedna jedyna skaa w pobliu jego domu i on o tym dobrze wie. - Kto nazwa ska? Kto dobrze wie? . - w kto, o kim ju wam mwiem, bardzowana osobisto. Musicie by nadzwyczaj uprzejmi, kiedy bd was przedstawia temu ktosiowi. Przedstawi was kolejno, podwch naraz, a wy powinnicie uwaa, by go nie zrazi. Wtedy bowiem mogoby si tole dla was skoczy. Bywa straszny, kiedysi gniewa, chocia jest do agodny, jeligo udobrucha. Ale ostrzegam was, e atwo wpada w gniew. Krasnoludy zgromadziy si wok czarodzieja, syszc, e mwi hobbitowi ciekawe rzeczy. - Czy mwisz o tej osobie, do ktrej nas prowadzisz? - pytay. - Czy nie mgby znale kogo innego, mniej trudnego w poyciu? Czy nie zechciaby wytumaczy nam tego wszystkiego janiej? - i tak dalej, i tak dalej. - Oczywicie tak. Oczywicie nie. A wytumaczyem wszystko do ju jasno - odpar czarodziej ze zoci. - Jeli chcecie wiedzie wicej, nazywa si Beorn. Jest bardzo silny i umie zmienia skr. - Jak to? Wic jest kunierzem, takim, co krliki nazywa fokami, jeli nie moe ich skrek wyprawi na popielice? - spyta Bilbo. - wita cierpliwoci! Nie, nie, nie! - rzek Gandalf. - Bardzo bym pana prosi, panie Baggins, eby pan, jeli aska, nie mwi takich gupstw. Na wszystko te zaklinam, nie wymawiajcie nawet sowa "kunierz", dopki bdziecie w promieniu stu mil od domu Beorna, ani te takich wyrazw, jak: "kouch", "futro", "mufka" i tym podobne. On umie zmienia skr, to znaczy, e czasem jest ogromnym czarnym niedwiedziem, a czasem wielkim silnym czarnowosym czowiekiem o potnych barach i bujnej brodzie. Wicej nie mog wam powiedzie, ale to ju powinno wystarczy. Niektrzy twierdz, e Beorn jest niedwiedziem, potomkiem dawnych wielkich niedwiedzi, ktre yy w grach, nim zjawili si tam olbrzymi. Inni mwi, ejest czowiekiem, potomkiem pierwszych ludzi, ktrzy tu mieszkali, zanim Smaug oraz inne smoki przybyy w te strony, a gobliny osiady w tych grach, zbiegszy z pnocy. Co jest prawd, nie wiem, lecz wierz raczej w t drug histori. Beorn nie naley do osb, ktrym by mona zadawa pytania. W kadym razie nie ulega adnym czarom prcz swoich wasnych. Mieszka w lesie dbowym i ma duy drewniany dom; jako czowiek hoduje bydoi konie, prawie rwnie jak on sam niezwyke. Zwierzta pracuj dla niego i rozmawiaj z nim. Nie jada misa zwierzt domowych ani dzikich, nie poluje te nigdy. Ma wielk pasiek, a w ulach ogromne, bardzo cite pszczoy, ywi si te przewanie mietan i miodem. Jako niedwied wdruje daleko. Widziaem go kiedy siedzcego samotnie na szczycie Samotnej Skay, zapatrzonego w ksiyc, ktry zachodzi za Gry Mgliste, i dosyszaem, jak mrucza w jzyku niedwiedzi: "Przyjdzie kiedy dzie, e oniwygin, a ja powrc!" Dlatego wanie przypuszczam, e musia ongi przyby tutaj z gr. Bilbo i krasnoludy za wiele teraz miay do mylenia, by duej wypytywa czarodzieja.Czekaa ich jeszcze daleka droga. Maszerowali to pod gr, to w d dolinami.Zrobio si bardzo gorco. Od czasu do czasu wypoczywali w cieniu drzew, a Bilbo tak zgodnia, e jadby bodaj odzie, ktre jednak niestety jeszcze nie dojrzay inie pospaday na ziemi. Byo ju dobrze po poudniu, gdy spostrzegli wrd traw cae any kwiatw,a e te same odmiany rosy razem, wygldao to na dzieo ludzkiej rki. Najwicej spotykali koniczyny biaej i czerwonej, a take rozkoysane kpy szelnika grzebieniastego i polne godziki pachnce miodem. W powietrzu roio si, brzczao i bzyczao. Pszczoy wszdzie uwijay si pracowicie. Ale jakie pszczoy! Bilbo w yciu podobnych nie widzia. " Jakby mnie ktra ucia - myla - spuchbym chyba tak, e bybym dwa razy , jak jestem!" - pszczoy te bowiem byy wiksze od szerszeni, trutnie za znacznie grubsze ni mj wielki palec, a te pasy na ich czarnych tuowiach byszczay jak pomienne zoto. - Zbliamy si - rzek Gandalf. - Jestemy ju na granicy pszczelich pastwisk Beorna. po chwili doszli do piercienia wielkich, prastarych dbw, za ktrymi drog zagradza ywopot z tarniny tak gsty i wysoki, e ani dojrze co przez niego, aniprzele nie byo sposobu. - Lepiej poczekajcie tutaj - rzek czarodziej do krasnoludw - a gdy zawoamlub zagwid, idcie za mn. Uwaajcie, ktrdy id, a poznacie drog - ale idcie co najwyej parami i co najmniej pi minut niech upynie midzy jedn par a nastpn. Bombur jest taki gruby, e starczy za dwch, tote pjdzie sam i na ostatku. Panie Baggins, prosz ze mn. Gdzie tu w pobliu musi by brama. To rzekszy Gandalf ruszy wzdu ywopotu, a przeraony Bilbo trop w trop za nim. Wkrtce doszli do wysokiej i szerokiej drewnianej bramy, za ktr zobaczyli ogrdi ca grup niskich drewnianych budynkw,a wrd nich kilka krytych strzech i skleconych z grubych, nie ciosanych klocw- zapewne stodoy, obory, stajnie i szopy -oraz niski i dugi dom mieszkalny. Wewntrz ogrodzenia, po poudniowej stronie ywopotu stay w rzdach ule ze somianymi dachami na ksztat dzwonw. Brzczenie olbrzymich pszcz, krccych a gazki nie , aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAHPcIGcJcK,QcL;si tam i sam wok uli, wypeniao powietrze. Czarodziej i hobbit pchnli cikie, skrzypice wrota i poszli szerok ciek w stron domu. Kilka koni, lnicych, doskonale utrzymanych, podbiego przez trawnik, przyjrzao im si uwanie inteligentnymi oczyma i galopem pomkno ku zabudowaniom. - Poszy mu oznajmi o pojawieniu si obcych w zagrodzie - rzek Gandalf. Po chwili znaleli si na dziedzicu z trzech stron objtym trzema skrzydami domu. Porodku lea wielki pie dbowy, a przy nim mnstwo obciosanych gazi. Tu obok sta olbrzymi mczyzna; mia bujn, czarn czupryn i gst, dug, czarn brod, ramiona i ydki nagie, z wzami potnych mini wyranie zarysowanymi pod skr. Ubrany by w wenian bluz sigajc do kolan i wspiera si na ogromnym toporze. Konie nozdrzami niemal dotykay jego ramienia. - Uff! Wic to ci dwaj? - powiedzia mczyzna do koni. - Nie wygldaj gronie.Moecie odej. - Zamia si gonym, grzmicym miechem, odoy topr i wyszed na spotkanie goci. - Cocie za jedni i czego tu chcecie? - spyta ostro, zatrzymujc si przed nimi i grujc ogromn postaci nad Gandalfem. Co do hobbita, to mgby bez trudu, nie schylajc gowy, przemkn midzy nogamiBeorna i nawet nie musnby go rbek jego brunatnej bluzy. - Jestem Gandalf - rzek czarodziej. - Nigdy tego imienia nie syszaem - mrukn mczyzna. - A kim jest ten malec? - spyta pochylajc si nad hobbitemi marszczc krzaczaste, czarne brwi. - To jest pan Baggins, hobbit z bardzo szanownej rodziny i cieszcy si jak najlepsz reputacj - odpar Gandalf. Bilbo ukoni si. Nie mg zdj kapelusza, bo go nie mia, bolenie te odczuwa brak guzikw. - Ja jestem czarodziejem - cign Gandalf - i syszaem o tobie, chocia moja sawa do ciebie nie dosza; ale moe wiesz co o moim bliskim krewniaku, Radagacie, ktry mieszka niedaleko poudniowego brzegu Mrocznej Puszczy. - Owszem, tego znam. Niezy chop jak na czarodzieja. Spotykaem go- rzek Beorn. - No, dobrze, wiem ju teraz, kim jestecie,czy przynajmniej za kogo si podajecie. A czego tu chcecie? - Prawd mwic, stracilimy bagae i omalnie zbdzilimy, potrzeba nam pomocy albochocia dobrej rady. Musz ci wyzna, e mielimy w grach do cik przepraw zgoblinami. - Z goblinami? - powiedzia ju mniej szorstko Beorn. - Ho, ho, tocie z nimi mielikopoty? A po co si do nich zblialicie? - Stao si to wbrew naszej woli. Gobliny zaskoczyy nas noc pod przecz, przez ktr chcielimy si przedosta za gry. Idziemy z Krajw Zachodnich i tdy nam droga wypada... ale to duga historia. - W takim razie wejdcie lepiej do domu i sprbujcie mi z tej historii co nieco opowiedzie, byle to nie trwao do wieczora! - odpar mczyzna i powid ichdo ciemnych drzwi, ktre z dziedzica prowadziy do wntrza domu. Idc za gospodarzem znaleli si w obszernej sali z paleniskiem porodku. Mimoletniej pory pony na nim kody drzewa, a dym wzbija si pod sczerniae krokwie iszuka sobie ujcia przez otwr w dachu. Minli t sal, do ciemn, bo rozjanion tylko blaskiem ogniska i wiatem pyncymprzez wycit nad nim w stropie dziur, doszli do mniejszych drzwi w gbi i przez nie na ganek podparty supami z pni drzew.Ganek wychodzi na poudnie, tote byo tuciepo i jasno, bo zachodzce soce saoskone promienie, ozacajc ogrd peen kwiatw sigajcy a pod same schodki. Siedli na drewnianych awach; Gandalf rozpocz opowie, a Bilbo, ktry stopami nie dostawa do ziemi, bimba nogami w powietrzu i patrza w ogrd, usiujc przypomnie sobie nazwy wszystkich kwiatw, lecz wiele z nich widzia po raz pierwszy w yciu. - Szedem wic przez gry z przyjacielem czy z dwoma... - mwi czarodziej. - Z dwoma? Widz tylko jednego, i to nieduegow dodatku - przerwa mu Beorn. - Prawd rzekszy, nie chciaem ci si naprzykrza w wikszej gromadzie, pki si nie dowiem, czy nie jeste bardzo zajty. Ale jeli pozwalasz, zawoam. - Daleje, woaj. Gandalf zagwizda przecigle i dononie; natychmiast zza domu wychynli na ciek Thorin i Dori; przystanli i ukonili si w pas. - Nie z dwoma, lecz z trzema, jak widz, szede - rzek Beorn. - Ale to nie hobbici, tylko krasnoludy. - Thorin Dbowa Tarcza, do usug! - Dori, do usug! Zawoali obaj jednoczenie i pokonili si raz jeszcze. - Dzikuj, obejd si bez waszych usug - odpar Beorn - ale co mi si zdaje, e wam moje bd potrzebne. Nie przepadam za krasnoludami, jeli wszake naprawd jeste Thorin - syn Thraina, ktry by synem Throra, o ile mi wiadomo - jeli twjtowarzysz rwnie godny jest szacunku, jeli jestecie wrogami goblinw i nie zamierzacie nic zego w granicach moich ziem... ale, skoro si zgadao, po cocie waciwie przyszli w te strony?... - Krasnoludy wybray si w odwiedziny do ojczyzny swoich przodkw, na wschd za Mroczn Puszcz - prdko odpowiedzia Gandalf - i tylko przypadkiem znalelimy si w obrbie twoich ziem. Przeprawialimysi przez gry Wysok Przecz, t ciek wyszlibymy na drog daleko na poudnie od twego kraju, lecz napady nas ze gobliny, jak ju ci zaczem opowiada... - Opowiadaje dalej! - rzek Beorn, ktry nigdy nie by zbyt grzeczny. - Wybucha okropna burza, olbrzymy ciskay gazami, wic pod przecz poszukalimy schronienia w grocie; wszyscy: ja, hobbit i kilku naszych towarzyszy... - Kilku? O dwch mwisz: "kilku"? - No nie, bo w gruncie rzeczy byo ich wicej ni dwch. - Gdzie si tamci podziali? Zabici, poarci czy te zawrcili do domu? - Ale nie! Jako nie wszyscy przyszli na mj gwizdek. Pewnie przez niemiao. Widzisz, boimy si, czy nas nie za wielu, eby prosi ci o gocin. - Daleje, gwidznowu! Widz, e si od goci nie wymwi,a wobec tego jeden albo dwch wicej czy mniej nie zrobi ju i tak rnicy - burkn Beorn. Gandalf zagwizda wic po raz wtry, lecz nim gos przebrzmia, Nori i Ori stanli pod gankiem, bo - jak przecie pamitacie - Gandalf kaza im zjawia si parami w odstpach piciominutowych. - Eje! - powiedzia Beorn. - Wyrolicie jakspod ziemi. Gdziecie si tu kryli? Chodcie bliej. - Nori, do usug! - Ori, do... Lecz Beorn przerwa im. - Dzikuj. Jak bd potrzebowa waszych usug, sam o nie poprosz, Siadajcie i niechGandalf opowiada swoj histori, bo jak takdalej pjdzie, nie skoczy jej przed wieczerz. - A wic ledwie posnlimy - podj Gandalf- w gbi groty rozwara si szczelina, wylazy przez ni gobliny, porway hobbita i krasnoludy, a take cae stado kucw... - Stado kucw? Czy wy jestecie wdrowni cyrkowcy? Czy te wieziecie ze sob moc towaru? A moe ty sze sztuk nazywasz stadem! - Ej, nie! Waciwie byo wicej ni sze wierzchowcw, bo nas te byo ponad p tuzina... O, dwaj nastpni ju s! - W tym bowiem momencie ukazali si Balin oraz Dwalin i zoyli ukon tak niski, e brodami zamietli kamienn podog. Ogromny mczyzna w pierwszej chwili zmarszczy brew, lecz dwaj nowi przybysze tak gorliwie starali si by grzeczni, tak kiwali gowami, zginali karki, gili si w pasie i machali kapturami u wasnych kolan - wedlenajwytworniejszej krasnoludzkiej mody - eBeorn wreszcie rozchmurzy si i wybuchn! miechem. Balin i Dwalin naprawd wygldali okropnie zabawnie. - Racja, byo was ponad p tuzina - rzek.- I mielicie komikw w kompanii. Chodcie tu bliej, wesokowie, jak wam na imi? Usug na razie nie ycz sobie, tylko imionachc usysze, a potem sidcie i przestacie si kiwa. - Balin i Dwalin - owiadczyli nie miejc siobrazi, po czym siedli, a raczej klapnli naziemi, troch zdumieni takim przyjciem. - Mw teraz dalej - zwrci si Beorn do czarodzieja. - Na czym to ja stanem? Aha... Wic mniegobliny nie porway. Paru zabiem byskawicami rdki... - Doskonale! - mrukn Beorn. - Na co si przecie przydaj czarodzieje. - ...i wliznem si przez szczelin, zanim j z powrotem zatrzanito. Dostaem si do gwnej pieczary, gdzie roio si od goblinw. Siedzia tam Wielki Goblin, a strzego go trzydziestu, moe czterdziestugwardzistw. Pomylaem wic: "Nawet gdyby moi towarzysze nie byli skuci z sob acuchem, c poradzi tuzin przeciw kilkudziesitkom?" - Tuzin? Pierwszy raz sysz, eby kto osiem sztuk nazywa tuzinem! A moe jeszcze nie wszystkie diabeki wyskoczyy z pudeeczka? - Rzeczywicie, dwch znowu nadchodzi, jak widz, Kili i Fili, zdaje si - rzek Gandalf, bo wanie nowa para krasnoludwstana przed nimi, umiechajc si i kaniajc. - Dosy, dosy! - zawoa Beorn. - Siadajciei bdcie cicho. Opowiadaj, Gandalfie! Gandalf cign wic dalej swoj opowie,a do tego miejsca, gdy po ucieczce w ciemnociach i odnalezieniu dolnej bramy odkryli ze zgroz, e zgubili gdzie pana Bagginsa. - Przeliczylimy si i stwierdzili, e brakujehobbita. Zostao nas tylko czternastu. - Czternastu! Nigdy w yciu nie syszaem,eby dziesi mniej jeden rwnao si czternacie. Chciae chyba powiedzie: dziewiciu? Czy te nie przedstawie mi jeszcze wszystkich czonkw kompanii? - No tak, rzeczywicie, nie znasz dotychczas Oina i Gloina. Ale co widz? Oto oni! Zechciej im wybaczy, e ci niepokoj.- Niech wejd, niech wejd. ywo! Chodcieno tu, siadajcie. Suchaj no, Gandalfie, przecie nawet teraz mamy ciebie, dziesiciu krasnoludw i jednego hobbita, tego, ktry wam zgin. Razem jedenastu plus dwunasty brakujcy do rachunku, chyba e czarodzieje licz inaczej ni cay wiat. Mniejsza zreszt z tym, opowiadaj dalej. Beorn stara si tego po sobie nie pokazywa, lecz historia Gandalfa bardzo go zainteresowaa. Trzeba wam wiedzie, e w dawnych czasach Beorn zna najlepiejt wanie cz gr, o ktrej czarodziej mwi. Kiwa wic gow i pomrukiwa dowiadujc si, jak hobbit znalaz si niespodzianie, jak potem caa kompania zjechaa w d razem z osypujcym si rumowiskiem i jak w lesie obradowa krg wilkw. Kiedy Gandalf zacz opisywa przygod na polanie, wdrapywanie si na drzewa i oblenie przez wilki, Beorn zerwa si z awy i biegajc po ganku mrucza: - e te mnie tam nie byo! Ja bym im pokaza co lepszego ni fajerwerki! - No, c - rzek Gandalf, bardzo rad, e jego opowie wywiera tak wielkie wraenie. - Zrobiem, co mogem. Siedzielimy tak w grze, a pod nami wilki miotay si wciekle i las ju si pali tu i wdzie, kiedy nadcigny od gr gobliny i zobaczyy, co si dzieje. Rykny z radociizaczy szydzi z nas, piewajc tak: "Pitnastu ptaszkom na piciu drzewach..." - Wielkie nieba! - mrukn Beorn. - Nie wmwisz mi, e gobliny nie umiej rachowa. Wiem, e licz dobrze. Dwanacieto nie pitnacie, gobliny by si tak nie pomyliy. - Ja si te nie myl. Byli przecie z nami rwnie Bifur i Bofur. Nie odwayem si wczeniej ich wprowadzi, ale spjrz, wanie id. Rzeczywicie Bifur i Bofur wkroczyli do ogrodu. - I ja! I ja! - woa zasapany Bombur, nastpujc tamtym dwm na pity. By gruby, a w dodatku zy, e go zostawiono na szarym kocu. Nie zgodzi si czeka piciu minut po odejciu ostatniej pary, leczruszy tu za ni. - Teraz jest was tu pitnastu, a poniewa gobliny rachuj nieomylnie, myl, e ju nikogo nie brak z tych, co siedzieli na drzewach. Wreszcie moe bdziesz mg, Gandalfie, dokoczy tej historii bez dalszych przeszkd. Dopiero w tej chwili pan Baggins oceni mdro Gandalfa. Przerwy w opowieci podnieciy tym bardziej ciekawo Beorna; gdyby nie by tak pochonity interesujc histori, pewnie by odprawi krasnoludw zniczym, jako podejrzanych wczgw. Beorn nigdy nie zaprasza goci do swego domu, jeli mg tego unikn. Przyjaci mia niewielu, a i to zamieszkaych w dalekich stronach. Jeli nawet ich goci u siebie, to nigdy wicej ni dwch naraz. A dzi pitnastu obcych podrnych zasiado na jego ganku! Nim czarodziej skoczy ca histori i opowiedzia, jak ory przyleciay im na ratunek, a pniej przeniosy wszystkich na Samotn Ska - soce zaszo za szczyty Gr Mglistych, a w ogrodzie Beornacienie si wyduyy. - Bardzo ciekawa historia! - powiedzia Beorn. - Od dawna nie syszaem lepszej. Gdyby kady wczga mia co rwnie interesujcego do opowiedzenia, przyjmowabym askawiej takich goci. Moe wszystko zmylie, ale i tak zasuye na wieczerz, bo dobra to bajka, nawet jeli nieprawdziwa. Chodmy wic wszyscy co przegry. - Bardzo chtnie! - zakrzyknli chrem. - Dzikujemy licznie! W sali byo ju zupenie ciemno. Beorn klasn w rce i wpady cztery biae kucyki, a za nimi kilka duych psw o siwejsierci. Beorn co do nich powiedzia w dziwnym jzyku, brzmicym jak gosy zwierzt przerobione na jak ludzk mow. Kuce i psy wybiegy, zaraz jednak wrciy niosc w pyskach uczywa, ktre zapaliy od ognia poncego porodku izby ipozatykay w uchwytach osadzonych nisko na supach wok paleniska. Psy umiay chodzi do woli na zadnich apach, w przednich podajc, co byo trzeba. Szybko przyniosy spod cian kozy i deski, ustawiajc z nich stoy w pobliu ogniska. Rozlego si bee! bee! I za przewodem duego, czarnego jak smoa barana weszokilka biaych jak nieg owiec. Jedna niosa biay obrus z wyhaftowanymi po brzegach postaciami zwierzt; inne na szerokich grzbietach dwigay tace, a na nich drewniane miski, talerze, noe i yki, psy za zrcznie nakryy do stow. Stoy te byy bardzo niziutkie, tak e nawet hobbit mg przy nich biesiadowa wygodnie. Kucyk przysun dla Gandalfa i Thorina dwaniskie stoki o szerokich, wyplatanych trzcin siedzeniach i krtkich, grubych nogach, a Beornowi przypad wielki, czarnyfotel podobnej roboty (siedzc w nim wyciga dugie nogi daleko pod st). Innych krzese nie byo w sali, gospodarz zapewne sporzdzi te niskie sprzty dla wygody niezwykych zwierzt, ktre mu usugiway. Na czym wobec tego zasiada reszta kompanii? Nie zapomniano o nikim: kucyki wtoczyy pniaki obciosane na ksztatbbnw, a tak niskie, e nawet dla Bilba w sam raz. Wszyscy wic obsiedli st Beorna. ciany tej sali od wielu lat nie widziay rwnie licznego zgromadzenia! Bya to wieczerza czy moe obiad, sowem, posiek, jakiego od opuszczenia Ostatniego Przyjaznego Domu i poegnania zElrondem nie mieli w ustach. Wok nich migotao wiato ogniska i pochodni, a na stole pony dwie wysokie, czerwone wiece z pszczelego wosku. Gocie jedli, a Beorn swym niskim, grzmicym basem opowiada im rne historie o dzikich krainach po tej stronie gr, szczeglnie zao ciemnym, niebezpiecznym lesie cigncym si daleko na pnoc i na poudnie; straszliwy ten las lea ledwie o dzie drogi od domu Beorna i przecina wdrowcom drog na wschd, a nazywa si Mroczn Puszcz. Krasnoludy suchay kiwajc brodami, wiedziay bowiem, e musz zapuci si wte lasy i e po przebyciu gr to jest najgroniejsza przeszkoda do pokonania, zanim dotr do warowni smoka. Najadszy si gocie z kolei zaczli opowiada wasnehistorie, lecz Beorn wydawa si ju senny i nie bardzo zwaa na ich sowa. Mwili najwicej o zocie, srebrze i drogich kamieniach, o robocie snycerskiej i zotniczej, Beorn jednak nie interesowa si najwidoczniej tymi rzeczami: w jego salinie byo zotych ani srebrnych, a nawet w ogle metalowych wyrobw - z wyjtkiem noy. Siedzieli przy stole dugo, popijajc mid z drewnianych kubkw. Na dworze zapada ju ciemna noc. Dorzucono nowe kody do ogniska, uczywa pogasy, lecz oni siedzieliwci w migotliwym blasku pomieni, pod supami wznoszcy. mi si a pod strop domu i czarnymi w grze niby wierzchoki drzew w lesie. Moe to byy czary, a moenie, ale hobbitowi wydawao si, e syszy w krokwiach szum, jakby wiatru w gaziach, i zawodzenie puszczykw, Wkrtce te Bilbo zacz si kiwa sennie, a gosy dochodziy do jego uszu z coraz wikszej dali... i nagle ockn si z drzemki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAMP cN; cO&cP8+-cQe: Wielkie drzwi skrzypny i trzasny. Beorna nie byo w sali. Krasnoludy siedziaypo turecku na pododze wok ogniska i pieway. Par zwrotek brzmiao mniej wicej tak, ale piewano ich wicej, do pna w noc. W zeschych wrzosach hula wichr, W lesie ju i Powiew cich, W lesie cienie dniem i noc, Ciemne dziwy z traw migoc. Wiatr si stoczy z zimnych gr, Grzmia jak gromw grony chr, Jky drzewa w lenej guszy, Li w gaziach stuli uszy. Wiatr znw zacz d na wschd- W lesie cicho jak i wprzd. Za to poza lasem, blisko, piewa wiatrem trzsawisko. Trawy sycz, szuszcz dba, W zioach chrzci nuta za- A w jeziorze pd wichury Drze odbite w fali chmury. Przez samotne gry w bok Wion wiatr, gdzie czuwa smok; Pord gazw tam olbrzymich Z lasu czarne id dymy. Wreszcie z dolin i ze wzgrz Spyn w noc jak w otcha mrz- Potem w agiel dmc miesica W wod srebrne gwiazdy strca. Bilbo znw si zdrzemn. Nagle Gandalf wsta. - Pora spa - rzek. - Pora dla nas, chocianie dla Beorna, o ile go znam. W tej sali moecie odpoczywa spokojnie i bezpiecznie, ale ostrzegam, niech aden z was nie zapomni, co Beorn powiedzia, nim nas opuci: pod groz mierci nikomu nie wolno wyj poza dom, pki soce nie wstanie. Bilbo zobaczy posania ju przygotowane w jednym kocu sali, na wzniesionym nieco nad ziemi pomocie midzy supami a zewntrzn cian. Dla hobbita znalaz si may siennik i weniany koc. Owin si nimz przyjemnoci tnimo letniej pory. Ogie przygasa, Bilbo usn. W nocy jednak si ockn. Na palenisku ledwie tlia si resztka aru, Gandalf i krasnoludy spay, sdzc z oddechw; biaa plama wiata leaa na pododze: to ksiyc zaglda przez dymnik wycity w dachu. Z dworu dochodzi pomruk i taki oskot, jakby jakie ogromne zwierz ocierao si o drzwi. Hobbitowi przyszo do gowy, e moe to Beorn, przemieniony czarodziejsk sztuk, i zaniepokoi si, czy niedwied nie wejdzie do sali, by ich wszystkich pozabija. Da wic nura pod koc, schowa si cay z gow, ale mimo strachu usn zaraz znowu. Dzie by jasny, kiedy si Bilbo zbudzi. e jednak lea w ciemnym kcie, jeden z krasnoludw, potknwszy si o niego, runz haasem z pomostu na ziemi. Okazao si, e to Bofur; zy z powodu tego wypadku, ledwie Bilbo otworzy oczy, zacz zrzdzi: - Wstaby wreszcie, prniaku, bo nic ci nie zostawimy na niadanie. Bilbo zerwa si natychmiast. - niadanie! - krzykn. - Gdzie jest niadanie? - Przewanie w naszych brzuchach - odpowiedziay krasnoludy krcce si po sali. - Ale resztki s jeszcze na ganku. Od witu szukamy Beorna, nie ma jednak po nim nigdzie ani znaku, chocia niadanie byo ju zastawione, gdymy wyszli na ganek. - A gdzie Gandalf? - spyta Bilbo spieszc si bardzo, eby jeszcze co zasta na stole. - Pewnie gdzie w pobliu - odpowiedzieli. Lecz Bilbo nie zobaczy tego dnia czarodzieja a do wieczora. Przed samym zachodem soca Gandalf wszed do sali, gdzie hobbit i krasnoludy siedziay przy, wieczerzy, obsugiwane przez niezwyke zwierzta Beorna, ktre si nifii opiekoway od rana. Beorna nikt nie widziaani nie sysza od poprzedniej nocy tote wszyscy zaczynali si ju tym niepokoi. - Gdzie jest gospodarz tego domu i gdzieety bywa cay dzie? - zakrzyknli wszyscy. - Pytajcie po kolei, ale w kadym razie odpowiem dopiero po wieczerzy. Nic w ustach nie miaem od niadania. Wreszcie Gandalf odsun talerz i dzbanek; zjad dwa bochenki chleba (grubo posmarowane masem, miodem i gst mietan) i wypi co najmniej kwart miodu, a na zakoczenie zapali fajk. - Najpierw odpowiem na drugie pytanie - rzek. - Ale patrzcie! To to wymarzone miejsce do puszczania kek! I przez dugi czas nie mogli nic wicej z niego wycign, tak by zajty: posya kka dymu w taniec wok supw, kaza im zmienia ksztaty i kolory, a w kocu nawycigi ucieka przez dymnik w stropie. Musia to by dziwny widok, gdy tak wzlatyway nad dachem jedno po drugim, zielone, niebieskie, czerwone, srebrzyste, te i biae; mae kka przelizgiway si przez due, splatay w semki i chmarami jak ptaki odfruway w wiat. - Tropiem lady - rzek wreszcie Gandalf. - Musia tu odbywa si ostatniej nocy istny wiec niedwiedzi na dziedzicu przed domem. Doszedem wkrtce do wniosku, e nie wszystkie Beorn poprzemienia z innychzwierzt, bo za wiele ich byo i zbyt rnych. Powiadam wam, musiay wrd nich by i mae, i due, i zwyke, i olbrzymie, a wszystkie taczyy od zapadnicia nocy a do witu prawie. cigny z rnych stron wiata, ale aden nie przyby z zachodu, zza rzeki, od gr. W tamtym kierunku prowadzi jeden tylko trop, ktry wskazywa, e niedwiedodszed std i dotychczas nie wrci. Po tropach trafiem pod Samotn Ska. lad jednak urywa si na brzegu rzeki, a za ska nurt jest gboki i tak porywisty, e przej w brd nie sposb. Jak pamitacie, na ten brzeg dosta si atwo po grobli, lecz po drugiej stronie skaa opada urwiskiem nad kipiel wodn. Musiaem wdrowa kilka mil, zanim znalazem miejsce, gdzie rzeka rozlewa si szerzej i pyciej i gdzie mogem si przeprawi, brodzc i pync, a potem znw wracaem kilka mil, eby odszuka lady niedwiedzia.Za pno ju byo, wic nie mogem i tym tropem daleko. Wid prosto do sosnowego boru na wschodnich stokach GrMglistych, w ktrym mielimy przedwczorajszej nocy przyjemne spotkanie z wilkami. Ano, odpowiedziaem chyba ten sposb rwnie na pierwsze wasze pytanie - zakoczy Gandalf i umilk,zapadajc na dug chwil w zadum. Hobbitowi wydao si, e zrozumia ukryty sens opowieci czarodzieja. - Co teraz poczniemy - krzykn - jeeli on sprowadzi wargw i gobliny?! Wszystkich nas tu zaskocz i pozabijaj! A przecie mwie, e on nie yje Z tamtymi w przyjani! - Mwiem. Nie bd gupi, Bilbo. Id lepiejdo ka, bo widz, e ci ju rozum usn w gowie. Hobbit, bardzo zgnbiony, uzna, e nic lepszego zrobi si nie da, i poszed spa; krasnoludy jeszcze pieway swoje pieni, gdy on ju zasn amic sobie nawet przez sen gow nad sekretami Beorna; nio mu si, e setki czarnych niedwiedzitacz przy ksiycu powoli, ciko, w kko, w kko po dziedzicu. Ockn si, kiedy reszta kompanii spaa, i znw usysza jak poprzedniej nocy jakie skrobanie, tupot, posapywania i pomruki za drzwiami. Nazajutrz rankiem zbudzi ich Beorn we wasnej osobie. - A wic jestecie wszyscy jeszcze tutaj - rzek. Podnis w gr hobbita i ze miechem doda: - Jak widz, nie zjady ciwilki ani gobliny, ani ze niedwiedzie. - Zgoa bez szacunku poklepa pana Bagginsa w okolicach kamizelki. - Brzuszek nam si zpowrotem piknie zaokrgli na chlebie i miodzie. Chod no do stou, podjemy sobie znowu. Siedli wic wszyscy wraz z gospodarzem doniadania. Beorn teraz dla odmiany by bardzo wesoy, humor mia wspaniay i rozmiesza cae towarzystwo zabawnymi historyjkami, nie musieli te duej zgadywa, gdzie tak dugo przebywa i dlaczego wrci tak serdecznie do nich usposobiony, bo sam im to powiedzia. By na drugim brzegu rzeki, a w grach - z czego widzicie, e umia szybko maszerowa, przynajmniej w skrze niedwiedziej. Zobaczy wypalon poarem wilcz polan i przekona si, e ta cz opowieci Gandalfa mwia prawd. Dowiedzia si nawet czego wicej: przyapa jakiego warga i goblina bdzcych po lesie. Od nich zasign jzyka: patrole goblinw wsplnie z wilkami w dalszym cigu szukay krasnoludw, rozwcieczone zabjstwem Wielkiego Goblina oraz poparzeniem nosa przywdcy wargw, a take mierci wielu jego najdzielniejszych podwadnych polegych odognistych pociskw czarodzieja. Tyle mu wilk i goblin, gdy ich przycisn, powiedzieli, domyla si jednak, e gorszych jeszcze rzeczy naley oczekiwa,e przygotowuje si wielki wypad caej armii goblinw i sprzymierzonych z nimi wargw na kraje lece w cieniu gr, obawa na krasnoludw i zemsta na ludziach oraz wszelkich stworzeniach zamieszkujcych te strony, podejrzanych o udzielanie pomocy zbiegom. - Twoja opowie, Gandalfie, bya bardzo ciekawa - rzek Beorn - ale podoba mi si teraz tym bardziej, e jest, jak si upewniem, prawdziwa. Musisz mi wybaczy, e ci nie uwierzyem na sowo. Gdyby, jak ja, y w najbliszym ssiedztwie Mrocznej Puszczy, nie ufaby bez zastrzee nikomu, chyba temu, kogo znasz tak dobrze albo lepiej ni rodzonego brata. W kadym razie bd pewien, e spieszyem z powrotem, jak mogem, by si przekona, czy jestecie cali i zdrowi, iofiarowa wam wszelk pomoc, jak rozporzdzam. Od dzi bd mia dla krasnoludw wicej ni dotd yczliwoci. Wielki Goblin zabity, Wielki Goblin zabity! - mrucza sam do siebie z uciech. - A co zrobie z tym wilkiem i goblinem? - spyta nagle Bilbo. - Chod i zobacz - odpar Beorn i wszyscy za jego przewodem poszli na drug stron domu. Nad bram wejciow przybita bya gowa goblina, a wilcza skra wisiaa rozpita na ssiednim drzewie. Beorn by straszliwy dla wrogw. Lecz teraz ju krasnoludy zyskay jego przyja, wic Gandalf uzna za stosowne opowiedzie Beornowi wszystko i wyjawi prawdziwy cel wyprawy, aby skorzysta w peni z obiecanej pomocy. A oto co im Beorn przyrzek: dostarczy wszystkim kucyki, Gandalfowi za konia na drog do granicy lasw, zaopatrzy ich w prowiant wystarczajcy przy oszczdnej gospodarce na kilka tygodni, a tak opakowany, eby dwiganie go nie sprawiao wiele kopotu; da im wic orzechy, mk, suszone owoce w szczelnie zamknitych sojach, mid w wypalanych z czerwonej gliny garnkach i ciasto dwakro pieczone, dziki czemu trzyma si dugo i nawet w maej iloci spoywane dodaje si w marszu. Wypiek tego ciasta nalea do sekretw Beorna; w skad ciasta wchodzi przede wszystkim mid, dodawany do wszystkich niemal potraw w tym domu, bardzo poywnych, jakkolwiek pobudzajcych pragnienie. Wody - zapewniaBeorn - nie zabraknie wam w drodze, po tejstronie lasw wszdzie peno strumieni i rde. - Ale cieka przez Mroczn Puszcz jest ciemna, niebezpieczna i uciliwa -- rzek. -O ywno i wod bardzo tam trudno. Nie pora jeszcze na orzechy (co prawda moe zd dojrze i przejrze, nim przeprawicie si przez puszcz), a z tego, co tam ronie, chyba tylko orzechy nadaj si do jedzenia. Wszystko inne jest dzikie, czarne, niesamowite. Uycz wam skrzanych workw na wod, a take ukw i strza. Wtpi jednak, czy cokolwiek z tego, co spotyka si w Mrocznej Puszczy, mona je lub pi bez szkody dla zdrowia. Jest tam, jak mi wiadomo, pewien strumie, czarny i bystry, ktry przecina ciek. Nie wacie si z niego pi ani si w nim kpa, bo syszaem, e to woda zaczarowana, powoduje piczk i utrat pamici. Zresztciemnoci zalegaj las, nie sdz, bycie zdoali co - jadalnego czy trujcego - z ukw upolowa, nie schodzc ze cieki. Tego za pod adnym pozorem nie wolno wam zrobi. Oto wszystkie j a rady, ktrych mog wam udzieli. Od chwili gdy wejdziecie w puszcz, niewiele ju potrafiwam dopomc. Tam ju musicie polega tylko na wasnym szczciu i mstwie, no ina zapasach, w ktre was zaopatrz. Ale ycz wam wszelkiej pomylnoci i dom mjbdzie dla was otwarty, jeli wam tdy wypadnie wraca. Dzikowali mu oczywicie, kaniali si, zamiatali kapturami, powtarzali, e s gotowi "do usug" gospodarza wielkiego drewnianego dworu. Lecz gdy wysuchali jego powanej przemowy, podupadli na duchu, bo zrozumieli, e przygoda bdzie o wiele bardziej niebezpieczna, ni si spodziewali, i e nawet gdyby uniknli wszystkich zasadzek po drodze, u celu czeka na nich smok. Cay ranek zszed pracowicie na przygotowaniach do wymarszu. Zaraz po poudniu zjedli po raz ostatni posiek przy Beornowym stole, po czym dosiedli uyczonych przez gospodarza wierzchowcw i wielekro jeszcze powtrzywszy poegnania, ruszyli dobrym kusem za bram. Wydostawszy si za wysoki ywopot otaczajcy od wschodniej strony zagrod, skrcili na pnoc i podali odtd ku pnoco-wschodowi. Za rad Beorna zdecydowali si nie jecha do gwnej drogilenej, lecej na poudnie od jego woci. Gdyby z gr zeszli przez przecz, cieka prowadziaby ich brzegiem grskiego potoku, ktry wpada do rzeki o kilka mil na poudnie od Samotnej Skay. By tam brd do gboki, przez ktry mogliby si przeprawi, gdyby mieli jeszcze swoje kuce, a dalej drka wiodca na skraj lasw, do wylotu starego, lenego gocica.Beorn jednak przestrzega, e drog t obecnie czsto chadzaj gobliny, a gociniec, z dawna nie uywany, jak sysza, zars dalej na wschd lasem i koczy si wrd nieprzebytych moczarw, na ktrych zatary si ju ladydawnych cieek. Poza tym gociniec po wschodniej stronie wyprowadza z puszczyw miejscu daleko na poudnie odsunitym odSamotnej Gry musieliby wic stamtd odby jeszcze dugi i trudny marsz. Na pnoc od Samotnej Skay puszcza przybliaa si do Wielkiej Rzeki, a chocia i gry take ku niej si tam podsuway, Beorn radzi wdrowcom obra t drog, bo po kilku dniach jazdy mieli tam znale pocztek mao znanej cieki przecinajcejMroczn Puszcz i wychodzcej niemal wprost pod Samotn Gr. - Gobliny - mwi Beorn - nie omiel si przeprawi za Wielk Rzek nawet o sto milna pnoc od mojej skay ani podej bliejdo mego domu - dobrze jest noc strzeony! - ale na waszym miejscu jechabym ostro. Jeli bowiem podejm zamierzon napa, wkrtce przeprawi siprzez rzek na poudniu i obsadz cay skraj lasw, by wam odci drog, a pamitajcie, e wargowie szybciej biegn ni kucyki. Mimo to bezpieczniej dla was bdzie jecha na pnoc, bo chocia w ten sposb zbliacie si do ich siedzib, ale robicie to, czego gobliny najmniej si spodziewaj, i bd miay dalsz drog, by was docign. Ruszajcie teraz, jak zdoacie najywiej! Dlatego to jechali w milczeniu i wypuszczali kuce do galopu wszdzie tam, gdzie gadki, porosy traw grunt na to pozwala; czarny wa gr mieli po lewej rce, a przed sob w dali lini rzeki wyznaczon przez drzewa, ktre zbliay si z kad minut. Kiedy ruszali, soce dopiero zaczynao znia si ku zachodowi i do wieczora zocio cay kraj wok nich. Niechciao si wierzy, eby pocig goblinw naprawd grozi, tote gdy ju kilka mil dzielio wdrowcw od Beornowego domu, nawizay si znw pogawdki, rozbrzmiay pieni i wszyscy zapomnieli niemal o ciemnej lenej ciece, ktra czekaa ich w dalszej podry. Wieczorem jednak, gdy zapad zmierzch, a szczyty grrozarzyy si blaskiem zachodzcego soca, rozbili obz, wystawili strae i wikszo krasnoludw spaa niespokojnie, bo w snach przeladowao ich wycie erujcych wilkw i wrzaski goblinw. Lecz nazajutrz dzie wsta znw pikny i pogodny; biae, jak gdyby ju jesienne opary zalegay ziemi i byo do chodno, wkrtce jednak soce wzeszo w czerwieni na wschodzie, mgy znikny, a kompania ruszya w dalsz drog, gdy cienie jeszcze byy bardzo dugie. Jechali tak przez dwa dni, nie widzc wci nic prcz trawy, kwiatw, ptakw i pojedynczych drzew, a od czasu do czasu napotykali stadka rudych sarn pascych si lub odpoczywajcych o poudniu w cieniu. Hobbitowi zdarzyo si par razy dostrzec rogi jelenia sterczce z wysokiej trawy i z pocztku myla, e to suche gazie. Trzeciego dnia szczeglnie gorliwie popdzali kuce - Beorn zapowiedzia, e czwartego ranka dotr do lenej cieki - i nie zatrzymawszy si o zmroku, jechali dalej noc przy ksiycu. Gdy zmierzchao, hobbitowi wydao si, e widzi daleko, to z prawej, to z lewej strony, cie wielkiego niedwiedzia przemykajcego chykiem w tym samym co oni kierunku. Kiedy jednak omieli si wspomnie o tym Gandalfowi, czarodziej rzek szybko: - Sza! nie zwracaj na to uwagi. Nazajutrz zerwali si do drogi przed i z drzemki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AARPcS: STc U*c V9& witem, chocia popasali noc bardzo ktko.Kiedy si rozjanio, zaraz ujrzeli przed sob las, jak gdyby biegncy na ich spotkanie, a moe raczej pitrzcy na ich powitanie czarny, ponury mur w poprzek drogi. Teren zacz si wznosi stopniowo, a hobbit mia wraenie, e jednoczenie ogarnia ich coraz gbsza cisza. Ptaki pomilky, sarny znikny, nawet krlikw nie byo nigdzie wida. Po poudniu dotarli na prg Mrocznej puszczy i popasali niemal w cieniu drzew rosncych na jej skraju. Pnie miay grube i skate, konary pokrzywione, licie ciemne i dugie. Bluszczoplata je i sa si wok po ziemi. - Oto ju Mroczna Puszcza - rzek Gandalf - najrozleglejsze lasy pnocnej pkuli. Mam nadziej, e wam si spodoba. Teraz trzeba odesa te wspaniae kucyki, ktre wam poyczono. Krasnoludy miay ochot sprzeciwi si temu, lecz czarodziej przemwi im do rozumu. - Beorn nie jest tak daleko std, jak wam si zdaje, a w kadym razie radzibym dotrzyma obietnicy, bo niebezpiecznie jest mie w nim wroga. Pan Baggins ma bystrzejszy wzrok od was, jeli nie zauwaylicie, e co dzie po zmroku zjawia si w pobliu nas ogromny niedwied i szed krok w krok za nami lubsiada z dala i przy blasku ksiyca patrzana nasz obz. A nie robi tego tylko po to, by nam dopomc i wskazywa drog, lecz rwnie, by pilnowa kucykw. Beorn jest wam yczliwy, ale swoje zwierzta kocha jak rodzone dzieci. Nie doceniacie, ile wam okaza wzgldw, pozwalajc na nich galopowa tak daleko, i nie przeczuwacie, co by si stao, gdybycie sprbowali zabra je z sob do puszczy. - A ko? - spyta Thorin. - Nie wspomniae o odesaniu swojego wierzchowca. - Nie wspomniaem, bo go nie zamierzam odsya. - Jake wic bdzie z twoj obietnic? - Niech ci o to gowa nie boli. Nie odel konia, poniewa sam na nim wrc. W ten sposb dowiedzieli si, e Gandalf chce ich opuci na skraju Mrocznej Puszczy, i wpadli w rozpacz. Nic jednak nie mogo wzruszy postanowienia czarodzieja. - Wszystko ju omwilimy dawno temu, gdy wyldowalimy na Samotnej Skale - powiedzia. - Nie ma co dalej dysputowa. Jak wam mwiem, czekaj mnie pilne sprawy na poudniu. Ju i tak si zapniem przez wasze tarapaty. Moe sijeszcze spotkamy, nim ukoczycie t wypraw, a moe nie. Bdzie to leao od waszego szczcia, od waszej odwagi i rozsdku; posyam z wami pana Bagginsa. Powiedziaem ju kiedy, e w tym hobbicietkwi co wicej, ni sobie wyobraacie; wkrtce przekonacie si, e to prawda. Gowa do gry, Bilbo, nie rb takiej nieszczliwej miny. Pocieszcie si, Thoriniei caa kompanio! Bd co bd to wasza wyprawa. Pomylcie o skarbie, ktry was czeka u celu, a zapomnijcie o puszczy i o smoku, przynajmniej do jutra rana. Powtrzy im to samo nazajutrz rankiem. Nie mieli wic wyboru, napenili skrzane sakwy czyst wod ze rda, ktre znaleli w pobliu wylotu lenej cieki, rozjuczyli kuce, rozdzielili bagae, jak umieli najsprawiedliwiej - chocia Bilbo miawraenie, e jemu przypada szczeglnie cika paka, i wcale nie cieszya go myl o dwiganiu jej na wasnym grzbiecie przez cae mile. - Nie martw si! - rzek Thorin. - Z kadymdniem baga bdzie lejszy, bdzie go ubywao a za prdko. Wkrtce prowiant si wyczerpie i przyjdzie nam wszystkim aowa, e nie dwigamy ciszych workw. Wreszcie poegnali kuce i zwrcili je bami w stron Beornowego domu, Puciy si zaraz wawym truchtem, jak gdyby bardzo rade, e ciemnociom Mrocznej Puszczy pokazuj ogony. Kiedy znikay w dali, Bilbo przysigby, e co jakby niedwied wychyno z cienia drzew i szybko podyo za kucykami. Z kolei zacz si egna Gandalf. Bilbo, okropnie nieszczliwy, siad na ziemi i marzy, by znale si wraz z czarodziejem na siodle jego wierzchowca. Po niadaniu (nadzwyczaj skromnym) zajrza do lasu, a chocia by ranek, puszcza wydaa mu si ciemna jak noc i bardzo tajemnicza. "Jakby tam co czyhaoipatrzao na mnie" - pomyla. - Bywaj zdrw! - rzek Gandalf do Thorina. - Bywajcie zdrowi wszyscy! Prosto jak strzeli przez puszcz wiedzie teraz waszadroga. Nie schodcie ze cieki! Jeli j opucicie, tysic szans przeciw jednej, e nigdy ju nie uda wam si jej odnale i niewydostaniecie si z Mrocznej Puszczy. A w takim razie ani ja, ani nikt ju by was pewnie wicej nie zobaczy. - Czy koniecznie musimy przej przez t puszcz? - jkn hobbit. - Koniecznie - odpar czarodziej - jeeli chcecie znale si po jej drugiej stronie. Albo przebdziecie te lasy, albo musicie wyrzec si caej wyprawy. Nie pozwol ci si teraz wycofa z kompanii, panie Baggins. Wstyd mi za ciebie, e taka myl moga posta w twojej gowie. Masz w moim zastpstwie opiekowa si krasnoludami! - zakoczy ze miechem. - Nie, nie - rzek Bilbo. - Ja wcale nie to miaem na myli. Pytaem, czy nie mona jako obej puszczy okrn drog. - Mona, jeli masz ochot maszerowa dwiecie mil, czy co koo tego, na pnoc,a potem dwa razy tyle z powrotem na poudnie. Ale i tak nie byaby to droga bardzo bezpieczna. W tej czci wiata nie ma bezpiecznych drg. Pamitaj, e stoisz na brzegu Pustkowia i gdziekolwiek si obrcisz, moesz oczekiwa niespodzianek wszelkiego rodzaju. Zanimby obszed od pnocy Mroczn Puszcz, trafiby w doliny Szarych Gr, gdzie po prostu roi si od goblinw, skrzatw i orkw najgorszegopokroju. Zanimby je obszed od poudnia, zaszedby do kraju Czarnoksinika; a nawet tobie, mj Bilbo, nie trzeba chyba tumaczy, co to za jeden. Nie radz wam zblia si bodaj do miejsc, ktre on obejmuje wzrokiem ze swojej czarnej wiey. Trzymajcie si cieki lenej, nie upadajcie na duchu, ufajcie, e wszystko pjdzie jak najlepiej, a przy wielkim szczciu moe wam si uda pewnego dnia wyj z puszczy i ujrze przed sob DugieMoczary, a za nimi na wschodzie wystrzelajc wysoko Samotn Gr, pod ktr kochany stary Smaug drzemie i - miejmy nadziej - wcale si was nie spodziewa. - Doprawdy pocieszye nas nadzwyczajnie - mrukn Thorin. - Do widzenia. Skoro nie chcesz i dalej z nami, lepiej ju nas poegnaj bez duszej przemowy. - Do widzenia, do widzenia naprawd - rzek Gandalf i zawrciwszy konia na zachd, odjecha. Nie mg jednak oprze si pokusie i rzuci im jeszcze ostatnie sowo. Nim si znalaz poza zasigiem gosu, obrci si w siodle, przyoy donie do ust i zawoa. Gos czarodzieja doszed ich niky, lecz zrozumieli: - Do widzenia! Bdcie grzeczni i ostroni, anie schodcie za nic ze cieki! Po czym puci konia w galop i po chwili znikn im z oczu. - Och, do widzenia! Jede sobie wreszcie! -odkrzykny krasnoludy, tym bardziej ze na Gandalfa, e szczerze byy zrozpaczonetracc jego towarzystwo. Zaczynaa si najniebezpieczniejsza cz drogi. Kady zaadowa na plecy przypadajc mu w udziale cik pak i sakw z wod, a potem odwrcili si od jasnych k i zanurzyli w ciemny las. Rozdzia 8 Muchy i pajki Szli gsiego. Na ciek wchodzio si jak gdyby przez sklepion bram do ciemnego tunelu utworzonego przez gazie dwch ogromnych drzew, ktre pochylay si ku sobie, a tak byy stare, tak ciasno oplecione bluszczem i tak brodate od porostw, e zachoway ledwie kilka sczerniaych lici. cieka, bardzo wska, wia si krto wrd pni. Wkrtce jasno dnia przewitywaa w wylocie bramy dalekoza wdrowcami i otoczya ich tak gboka cisza, e kady krok rozlega si gonym echem, i zdawao im si, e drzewa, schylone nad nimi, przysuchuj si uwanie. Gdy oswoili oczy z pmrokiem, widzieli przed sob i za sob may odcinek drogi w przymionym, zielonym wietle. Od czasu doczasu skpa wizka promieni sonecznych przedostawaa si szczliwym przypadkiem przez jak szczelin w liciach otwart wysoko w grze, dziki jeszcze bardziej niezwykemu szczciu niegrzza niej nieco w spltanych konarach izwichrzonych gaziach i przebijaa si ku ciece wskim, lnicym ostrzem. Lecz zdarzao si to rzadko, coraz rzadziej, a wreszcie soce zniko zupenie. W puszczy yy czarne wiewirki. Kiedy bystry, ciekawy wzrok hobbita przywyk dociemnoci, Bilbo dostrzega zwierztka zwinnie przemykajce w poprzek cieki i zaczajone za pniami drzew. owi te suchem jakie dziwne odgosy, pomruki, stpania, spieszn krztanin w gstwie poszycia i wrd lici grub warstw zacielajcych ziemi. Nie widzia jednak stworze, ktre sprawiay te haasy. Najszkaradniejsze w tym lesie wydaway mu si pajczyny, czarne, grube nici splecione w niezwykle gste sieci, czsto przerzucone od drzewa do drzewa lub osnute wok niszych gazi po obu stronach drogi. Nic zauway ani razu siecipajczej w poprzek cieki, daremnie jednak prbowa odgadn, czy broni jej jaki czar, czy te bya po temu inna przyczyna. Wkrtce wdrowcy znienawidzili puszcz rwnie serdecznie, jak przedtem podziemnetunele goblinw, bo cieka wydawaa si jeszcze bardziej od tamtych lochw beznadziejna i cigna si bez koca. Musieli wszake i wci naprzd chocia zmorzeni tsknot do widoku nieba i soca, do podmuchu wiatru na twarzach. Tu, pod sklepieniem drzew, powietrze staonieruchome, bez najlejszego powiewu, wci jednakowo ciemne i duszne. Odczuway to przykro nawet krasnoludy, przyzwyczajone do podziemnych robt, do obywania si nieraz przez dugi czas bez dziennego wiata; hobbici lubi budowa mieszkania w norach, lecz nigdy w nich nie spdzaj letnich dni, tote Bilbo mia wraenie, e si z wolna dusi. Najgorsze byy noce. Czarne jak smoa, i to bez przesady, z jak zazwyczaj bywa si tego wyraenia: naprawd tak czarne, e cho oko wykol. Bilbo prbowa przesuwa wasne donie tu przed nosem,ale nie widzia ich wcale. $kamabym jednak, gdybym powiedzia, e wdrowcy nic nie widzieli wrd nocy; widzieli - oczy. Sypiali wszyscy razem, ciasno do siebie przytuleni, a jeden zawsze peni wart. Gdy przypadaa kolej na Bilba, hobbit widzia wszdzie dokoa byski w ciemnociach, a czasem wyranie dostrzega par tych, czerwonych lub zielonych lepiw wpatrzonych w niego z do bliska, potem wolno bledncych i znikajcych, by zawieci znowu w innym miejscu. Niekiedy byskay w grze, wrdgazi, nad jego gow, i wtedy byy najbardziej przeraajce. Lecz szczegln odraz czu do okropnych oczu bladych i wyupiastych. "To s oczy owadzie - myla- nie zwierzce, ale za wielkie na owada". Mimo e nie byo zbyt zimno, krasnoludy prboway na noc rozpala ognisko, wkrtce jednak musiay si tego wyrzec. Ogie bowiem ciga niezliczone setki oczu, ktre otaczay obozujcych krgiem, chocia adne stworzenie nie pokazao si nigdy w zasigu migotliwego wiata. Co gorsza, ogie zwabia tysice szarych i czarnych ciem; trafiay si wrd nich wielkie jak twoja do, a wszystkie trzepotay i wiroway koo uszu krasnoludw. Nie mogli tego cierpie, podobnie jak ogromnych nietoperzy, czarnych i lnicych jak cylinder. Zaniechaliwic rozniecania ognisk i nocami drzemali skuleni w niezgbionych, przeraajcych ciemnociach. Trwao to dugo, hobbitowi zdawao si, ewdruj przez puszcz wieki cae, i by stale godny, bo musieli oszczdnie gospodarowa prowiantami. Pomimo przedsiwzitych rodkw ostronoci ogarnia ich ju niepokj, bo dnie mijay, aw lesie nic si nie zmieniao. Zapasy nie byy przecie niewyczerpane, dno ju przegldao w workach. Sprbowali polowania na wiewirki, ale zmarnowali wiele strza, nim w kocu ktra spada na ciek. Kiedy j wszake upiekli, okazaa si wstrtna w smaku, tote wyrzekli si strzelania do tych stworze. Dokuczao im rwnie pragnienie, bo wody nie mieli ze sob duo, a jak dotd nie spotkali rda ani strumienia. Tak si powodzio wdrowcom, gdy nagle pewnego dnia ujrzeli potok przecinajcy drog w poprzek. Pyn wartko, a woda w nim bya czarna, czy moe tylko taka si wydawaa w mroku. Dobrze zrobi Beorn, e przestrzeg krasnoludw, inaczej z pewnoci rzuciliby si pi t wod nie zwaajc na brzydki kolor, i napeniliby puste skrzane wory u brzegw potoku. Majc jednak w pamici przestrog, mylelitylko o tym, jak si przeprawi such nog.Kiedy istnia tu drewniany most, teraz wszake przegnie deski zapady si i jedynie par poamanych pali sterczao przy brzegu, Bilbo uklk na skarpie i wytajc wzrok krzykn: - U drugiego brzegu widz d! Czemu, u licha, nie po tej stronie! - Jak oceniasz odlego? - spyta Thorin, krasnoludy bowiem zdyy si ju przekona, e hobbit ma lepszy od nich wzrok. - To nie bardzo daleko. Okoo dwunastu okci, jak myl. - Dwanacie? Mnie si zdawao, e trzydzieci co najmniej. Co prawda oczy jumi nie su tak dobrze jak sto lat temu. No, ale dwanacie okci czy caa mila na jedno dla nas wychodzi. Nie przeskoczymy, a przeprawy w brd ani wpaw nie moemyryzykowa. - Czy ktry z was nie umiaby przerzuci liny? - C by nam z tego przyszo? d jest z pewnoci uwizana, nie przecigniemy jej,choby si udao j zahaczy, co bardzo wtpliwe. - Nie zdaje mi si, eby ta d bya uwizana - rzek Bilbo - ale w tym mroku trudno dostrzec wyranie. Wyglda raczej na to, e j po prostu wycignito na brzeg, ktry po tamtej stronie jest niskiw miejscu, gdzie cieka schodzi do wody. - Dori jest najsilniejszy, ale Fili najmodszyi wzrok ma bystrzejszy powiedzia Thorin. - Chod no tu, Fili. Czy widzisz dk, o ktrej pan Baggins mwi? Fili mia wraenie, e widzi, a gdy wpatrywa si w ciemno do dugo, by nabra dokadniejszego pojcia o kierunku iodlegoci, towarzysze podali mu lin. Mieli z sob sznury, wybrali wic najduszy, uwizali u koca jeden z duych elaznych hakw, ktrych uywali przyczepiajc worki do rzemiennych szelek na swych ramionach. Fili uj lin mocno, nabra rozmachu i cisn j poprzez strumie. Z pluskiem wpada do wody. - Za blisko - orzek Bilbo wpatrujc si w mrok. - Par stp dalej, a byaby trafia do odzi. Sprbuj raz jeszcze. Chyba czar nie jest taki potny, eby ci mg zaszkodzi, jeli dotkniesz mokrej liny. Fili jednak do podejrzliwie patrza na hak, gdy przycignwszy lin z powrotem, ujmowa go znw w gar. Tym razem zamachn si jeszcze silniej ni poprzednio. Tylko spokojnie - rzek Bilbo. - Rzucie haka na skraj lasu po drugiej stronie rzeki. cigaj teraz lin powoli. - Fili posusznie zacz ciga lin. Bilbo znw zakomenderowa: - Ostronie! Ju ley w odzi. Byle teraz hak chcia chwyci! Hak chwyci, lina si naprya, lecz na prno Fili usiowa j przycign. Najpierw Kili, potem Oin i Gloin pospieszyli mu z pomoc. Cignli razem z caych si i nagle wszyscy przewrcili si na wznak. Bilbo jednak czuwa: natychmiast chwyci lin, a potem ju kijem przytrzyma czarndeczk zbliajc si w poprzek nurtu dobrzegu. - Na pomoc! - krzykn. W sam por przyskoczy Balin i chwyci dk, nim j prd unis w d strumienia.- A jednak bya uwizana - rzek Balin ogldajc zerwany koniec sznura, zwisajcy u burty. - Nie ma co, dobrzecie cignli, chopcy, a na szczcie nasza linabya od tej mocniejsza. - Kto si przeprawi pierwszy? - spyta Bilbo. - Ja - powiedzia Thorin - a ze mn razem ty, Fili i Balin. Tylu naraz pomieci dka. Potem przepynie Kili, Oin, Gloin i Dori, nastpnie Ori, Nori, Bifur i Bofur, a ostatni- Dwalin i Bombur. - Zawsze jestem na ostatku i ju mi si to sprzykrzyo - rzek Bombur. - Dzi kolej na kogo innego. - Nie trzeba byo tak sadem obrasta. A skoro najgrubszy, musisz pyn z najlejsz zaog. Nie sprzeciwiaj si rozkazom, bo si to le skoczy. - Nie ma wiose. Jak odepchniecie dk z powrotem na ten brzeg? - spyta hobbit. - Podajcie mi drug lin i jeszcze jeden hak -odezwa si Fili, a gdy dosta, czego potrzebowa, cisn znw lin w ciemno przed siebie, celujc, jak mg najwyej. zed i z drzemki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAWPc XS2c Yc Z-Xc [< Nie opada na ziemi, wic upewnili si, e zahaczya mocno o gazie. - Wsiadajcie teraz - rzek Fili - jeden niech trzyma si liny, ktra po tamtej stronie zaczepiona jest o drzewo. Kto inny musi pilnowa haka, ktrego bywalimy na pocztku, a kiedy ju wyldujecie bezpiecznie na drugimbrzegu, zaoycie hak na burt tak, ebymy std mogli dk cign do siebie. Tym sposobem wkrtce wszyscy przeprawili si przez zaczarowany strumie. Dwalin wanie gramoli si na brzeg z lin zwinit na ramieniu, a Bombur(wci jeszcze uraony) przygotowywa sido pjcia w lady Dwalina, gdy nagle zdarzyo si co strasznego. Na ciece tu przed nimi zadudniy kopyta i z ciemnoci wychyn znienacka rozpdzony jele. Wpad prosto midzy krasnoludy, roztrci je i da susa. Skoczy wspaniale ijednym zamachem przesadzi strumie. Mimo to nie dosign drugiego brzegu bez szwanku. Z caej kompanii jedynie Thorin utrzyma si na nogach i nie straci gowy.Natychmiast po wyldowaniu napi uk i zaoy strza, gotw do walki, gdyby pojawi si jaki stranik odzi. Szybko wic i pewnym ruchem posa strza za jeleniem, ktry dosta j w locie, bo zachwia si spadajc na brzeg. Mrok lasu pochon go, krasnoludy syszay nierwny ttent kopyt, ktry urwa si nagle. Nim wszake kompania zdya wznie okrzyk na cze celnego strzau, przeraliwy jk hobbita odwrci powszechn uwag od owieckich tryumfwThorina. - Bombur! Bombur wpad do wody Bombur tonie! - szlocha Bilbo. Bya to niestety prawda. Bombur ledwie jedn nog sta na ldzie, gdy jele przeskoczy mu nad gow. Krasnal potknsi, odpychajc niechccy d od brzegu, irun wstecz w czarn to; na prno prbowa uczepi si rkami liskich korzeni, podczas gdy dka z wolna odpywaa z prdem, a znikna. Kiedy krasnoludy podbiegy na brzeg, kaptur Bombura jeszcze unosi si na wodzie. Szybko rzucono nieborakowi lin. Chwyci za hak, a towarzysze przyholowali go na ld. Przemk oczywicie do nitki, lecz nie to byo najgorsze. Kiedy ukadali go na ziemi, ju spa gboko, kurczowo ciskajc w garci lin, tak e nie mogli mujej wyrwa, i adnym sposobem nie zdoali go obudzi. Stali wszyscy nad picym, przeklinajc zylos i niezdarno Bombura, lamentujc nad strat dki, bez ktrej nie mona byo wrci na tamten brzeg, by poszuka zabitego jelenia, gdy do uszu ich doszo jakby z wielkiej dali przytumione granie rogu i szczekanie psw. Krasnoludy umilky i przysiady na ziemi. Zdawao im si, e gdzie od pnocy sysz odlegy gwar wielkiego polowania, nie zobaczyli jednak nic i nikogo. Dugo tak siedzieli nie odwaajc si poruszy. Bombur spa z umiechem na pyzatej twarzy, jakby ju nic go nie obchodziy wszystkie kopoty nkajce towarzyszy. Nagle na ciece przed nimi ukazay si biae sarny, ania i jelonki tak nieskazitelnie biae, jak czarny by ubity rogacz. Lniy biel w mroku lasu. Zanim Thorin zdy krzykn, paru krasnoludw zerwao si na nogi i wypucio strzay z ukw. aden, jak si zdaje, nie trafi. Stadko zawrcio i znikno Wrd drzew rwnie cicho, jak si pojawio; daremnie krasnoludy strzelay zanim z ukw. - Stj! Stj! - krzycza Thorin, ale byo juza pno, jego rozgorczkowani podwadni zmarnowali ostatnie strzay. uki, darowane im przez Beorna, miay wic odtd sta si bezuyteczne. Pospnie caa kompania przesiedziaa t noc, a jeszcze pospniej wdrowaa nastpnego dnia naprzd. Przebyli zaczarowany strumie, lecz na tym brzegu cieka wydawaa si rwnie bdna jak natamtym, a w puszczy nie dostrzegali adnejzmiany. Gdyby wiedzieli co wicej o tym szlaku i zastanowili si nad zagadk owego zasyszanego polowania i biaych sarn, ktre ukazay si na ich ciece, byliby si domylili, e wreszcie zbliaj si do wschodniego skraju puszczy; a gdyby nie utracili ducha i nadziei, wkrtce znaleliby si wrd rzadszego lasu, gdzie czciej przebyskuje soce. Nic z tego jednak nie wiedzieli, a dodatkowo teraz utrudnia im pochd cikiBombur, ktrego musieli nie, jak si dao; na zmian coraz to inna czwrka dwigaa bezwadnego grubasa, podczas gdy reszta musiaa midzy siebie dzieli wszystkie bagae. Nigdy by ich nie udwignli, gdyby nie to, e worki w ostatnich dniach stay si a nazbyt lekkie. Niewielka to bya pociecha taszczy picego, umiechnitego Bombura zamiast workw napenionych ywnoci, choby i bardzo cik. Po paru dniach nic ju waciwie nie mieli do jedzenia i picia. Nic te jadalnego nie znajdowali w lesie, gdzie rosy tylko mchy i trawy, blade i cuchnce.W cztery dni po przeprawie przez zaczarowany strumie weszli w las wycznie brzozowy. Z pocztku zdawaa im si pomylna ta odmiana, bo brzezina niemiaa poszycia i mrok tu by mniej gboki.Otoczyo ich zielonkawe wiato i miejscamimogli zaglda w gb puszczy po obu stronach cieki. Lecz mimo tego przejanienia nie zobaczyli nic prcz nie koczcych si szeregw siwych, prostych pni, jakby filarw jakiej olbrzymiej, toncej w pmroku sali. Lekki powiew porusza teraz powietrzem i dochodzi szum wiatru, ale brzmia smutnie. Kilka lici z szelestem opado z drzew, przypominajc krasnoludom, e na wiecie zblia si ju jesie. Stopy ich nurzay si w suchych liciach niezliczonych poprzednich jesieni, ktre wiatr spitrzy na ciece, zmiatajc je z ciemnopurpurowych kobiercw lasu. Ale Bombur wci jeszcze spa, a wdrowcw coraz wiksze ogarniao znuenie. Od czasu do czasu dolatywa ich uszu jaki niepokojcy wybuch miechu, niekiedy z daleka syszeli piewy. miech dwicza wesoo i nie by podobny do gosw goblinw, piew rwnie brzmia piknie, ale byo w nim co czarodziejskiego i niesamowitego, tote nie dodawa krasnoludom otuchy; zbieray resztki si i jak najprdzej staray si min te miejsca. Upyny znw dwa dni, cieka zacza opada w d i wkrtce zeszli w dolin ca prawie zaros potnymi dbami. - Czy ten przeklty las nie ma koca? - rzek Thorin. - Niech kto wlezie na drzewo i sprbuje dosta si tak wysoko, eby rozejrze si w okolicy. Nie ma innegosposobu, trzeba upatrzy najwysze drzewo nad ciek. "Kto" oczywicie znaczyo: Bilbo. Na niegopad wybr, bo jeli wywiad mia przyniejaki poytek, wysannik musia wytkn gow nad wierzchoek drzewa, a wic musia by tak lekki, eby utrzymay go najwysze, najciesze gazki. Biedny pan Baggins nie mia wszake wprawy w aeniu po drzewach; towarzysze podsadziligo na najniszy konar olbrzymiego dbu, ktry rs tu przy ciece, a dalej hobbit musia sobie radzi, jak umia. Przepycha si w gr przez gszcz i nieraz gazka trzepna go bolenie po oczach. Umorusany, umazany zieleni omszaej na grubszych konarach kory, kilkakro osuwasi i w ostatniej sekundzie ratowa szczliwie; cik walk stoczy w grze,gdzie nie byo dogodnych do wspinaczki gazi, a wylaz pod sam wierzchoek. Przez cay czas myla z niepokojem, czy nie spotka na dbie pajkw, a take jakim cudem zejdzie na d (jeli po prostu nie zleci). W kocu wychyn ponad liciasty strop i rzeczywicie zasta tam pajki. Ale byy tozwyke pajki zajte polowaniem na motyle.wiato niemal cakowicie olepio hobbita. Z daleka, z dou, sysza nawoywanie krasnoludw, lecz nie mg im odpowiedzie, kurczowo trzyma si tylko gazi i zaciska powieki. Soce olniewao blaskiem, duga chwila mina, nim Bilbo oswoi z nim wzrok. Kiedy wreszcie mg otworzy oczy, zobaczy wok siebie morze ciemnej zieleni, tu i wdzie falujce pod tchnieniem wiatru; wszdzie roio si od motyli; bya to, jak mi si zdaje, odmiana purpurowego admiraa, motyla, ktry upodoba sobie wierzchoki dbw, lecz aksamitna i czarna, bez dostrzegalnego deseniu na skrzydach. Czas jaki Bilbo przyglda si "czarnym admiraom" i rozkoszowa miym powiewem muskajcym mu wosy i twarz; w kocu krzyki krasnoludw, ju wrcz przytupujcych ze zniecierpliwienia, przypomniay hobbitowi, po co wlaz na drzewo. Niestety! Chocia wyta oczy z wszystkich si, nie dostrzega nic prcz drzew i lici, w adnym kierunku nie sigawzrokiem granicy puszczy. W pierwszej chwili, gdy ujrza soce i poczu wiatr, kamie spad mu z serca, ale teraz znw poczu na nim taki ciar, e ucieko mu aw pity: pomyla, e na dole pod dbem nieczeka go obiad. W rzeczywistoci, jak wam wspomniaem, wdrowcy znajdowali si ju do blisko skraju lasu. Gdyby Bilbo si zastanowi, zauwayby, e wprawdzie drzewo, na ktrym siedzia, byo bardzo wysokie, leczstao niemal na dnie gbokiej i szerokiej doliny; dlatego z wierzchoka widzia tylko czuby innych drzew spitrzone dokoa jakby na krawdziach ogromnej miski; z tego miejsca nie mona byo zbada, jak daleko siga puszcza. Bilbo jednak tego nie rozumia, tote zlaz z dbu zrozpaczony. Wyldowa w kocu na ziemi podrapany, spocony i nieszczliwy i znw w pierwszejchwili nic nie widzia w mroku panujcym na ciece. Gdy zda spraw z tego, co zobaczy, wszystkich zarazi przygnbieniem. - Las cignie si bez koca, bez koca we wszystkie strony. Co teraz zrobimy? I po co wysyalimy hobbita na zwiady? - krzyczeli tak, jakby to bya jego wina. Nie chcieli wcale sucha o motylach, a kiedy opowiada z zachwytem o wieym powiewie tam w grze, wpadli w tym gorsz zo, e s za cicy, eby si dosta na szczyt dbu i zakosztowa tej przyjemnoci. Tego wieczora wyskrobali ostatnie mizerne resztki i okruchy z workw, a nazajutrz obudziwszy si stwierdzili po pierwsze, e s okropnie godni, a po drugie, e deszcz pada i e to tu, to tam cikie krople kapi przez strop lici na drog len. To im przypomniao, e maj garda zaschnite od pragnienia i niczym nie mog go zaspokoi; kiedy si strasznie chce pi, niewiele przecie pomoe stan pod olbrzymim dbem i czeka, czy przypadkiemjaka kropelka nie kapnie ci na wywieszony jzyk. Jedyna nieco pocieszajca niespodzianka spotkaa ich ze strony Bombura. Bombur nagle zbudzi si i siad drapic siw gow. Nie mg poj, gdzie si znajduje i dlaczego jest taki godny; zapomnia wszystko, co si zdarzyo od pocztku wyprawy, ad owego jake ju odlegego majowego poranka. Ostatnie wspomnienie zachowa z zebrania w domu hobbita; towarzysze niemao si natrudzili, nim zechcia w kocu uwierzy w ich opowieci o pniejszych przygodach. Kiedy si dowiedzia, e nie ma nic do jedzenia, siad na ziemi i zapaka, czu si bowiem bardzo saby i nogi mia jak z waty. - Ach, po co si zbudziem! - szlocha. - Miaem takie przeliczne sny! nio mi si, e wdruj przez las, podobny zreszt do tego, ale owietlony przez uczywa zatknite na drzewach, latarnie koyszce si u gazi i ognisko rozpalone na ziemi; wtym lesie odbywaa si uczta i zabawa bez koca. Krl leny mia koron z lici, a wszyscy piewali wesoo. Nie potrafi wamnawet wyliczy i opisa wszystkich dobrych rzeczy, ktre tam si jado i pio. - Nie wysilaj si lepiej - rzek Thorin. - Prosibym ci nawet, eby milcza, jeli oniczym innym nie umiesz mwi. Ju i tak do mielimy z tob kopotu. Gdyby si nie zbudzi, zostawilibymy ci razem z twoimi gupimi snami w lesie. To nie arty po kilku tygodniach postu dwiga takiego grubasa. Nie byo innej rady: zacisnli pasy na pustych brzuchach, pozbierali puste worki iskrzynie i powlekli si dalej ciek; nie spodziewali si wyj z puszczy, nim opadn do reszty z si i zamr z godu. Szliprzez dzie cay, bardzo powoli, ciko, a Bombur bez ustanku lamentowa, e nogi ju go nie nie chc i e woli pooy si na ziemi i usn z powrotem. - Ani si wa! - odpowiadali mu towarzysze.- Niech i twoje nogi troch popracuj, dwigalimy ci do dugo. Mimo to w pewnej chwili Bombur nagle stan, owiadczajc, e ani kroku wicej nie zrobi, i rzuci si na ziemi. - Idcie dalej, jeeli musicie - rzek - ja tusi poo, zasn i bd przynajmniej ni o jedzeniu, skoro na jawie go dosta nie mog. Mam nadziej, e ju nigdy si nie obudz. W tym momencie Bilbo, ktry wysun si nieco naprzd, zawoa: - A to co? Zdawaomi si, e tam w lesie bysno jakie wiateko. Wszyscy zaczli si wpatrywa w gszcz i dostrzegli gdzie w oddali jakby migotanie czerwonego pomienia wrd mrokw; potem obok pierwszego bysno drugie i trzecie wiato. Nawet Bombur zerwa si na nogi i wszyscy ruszyli znw przed siebie, nie zwaajc, e mogy to przecie by trolle albo gobliny. wiato janiao troch na lewo od cieki, a gdy wreszcie dotarli do miejsca, skd wida je byo w linii prostej - stwierdzili, e bez wtpienia na drzewach pon uczywa, a naziemi pali si ognisko, lecz e to wszystko dzieje si do daleko od drogi. - Wyglda na to, e mj sen si sprawdza -wysapa Bombur, ktry zdyszany wlk si na kocu pochodu. Chcia natychmiast skrci w las ku wiatom. Inni jednak dobrze pamitali przestrog czarodzieja i Beorna. - C nam po uczcie, jeli z niej ywi nie wrcimy? - rzek Thorin. - Przecie bez uczty take dugo nie utrzymamy si przy yciu - odpar Bombur,a Bilbo z caego serca przyzna mu racj. Do dugo wymieniali argumenty za i przeciw, wreszcie zgodzili si, e trzeba wysa dwch zwiadowcw, ktrzy podpezn bliej do ogniska i zbadaj, co si tam dzieje. Ale nie mogli si znw pogodzi, kto pjdzie na zwiady; nikt nie zdradza zapau do wyprawy, ktra by go narazia na zabdzenie w puszczy i odczenie si ju na zawsze od kompanii. W kocu, wbrew przestrogom, usuchali godu, poniewa Bombur wci im opowiada o przysmakach, ktre - wedle jego snw -zajadano na lenej uczcie. Opucili wic wszyscy razem ciek i zagbili si w puszcz. Do dugo musieli czoga si i skrada, nim wreszcie, wygldajc zza pni, zobaczylipolan, na ktrej wycito drzewa, a grunt porzdnie wyrwnano. Sporo osb, jak gdyby elfw w zielonych i brunatnych ubraniach, siedziao w krg na piekach pozostaych po citych dbach. Porodku palio si ognisko, a dookoa pony uczywa zatknite na kilku drzewach. Lecz najpikniejsze w tej scenie byo to, e wszyscy jedli, pili i miali si wesoo. Zapach pieczeni mia taki urok, e caa kompania, nie tracc czasu na narady, ruszya naprzd i wbiega na polan, zgodnie chcc prosi o jedzenie. Ledwie jednak pierwszy krasnolud pokaza si z lasu, wszystkie wiata pogasy jakby zaczarowane. Kto musia kopniakiem rozrzuci ognisko, bo wystrzelio w gr, opado deszczem iskier i sczerniao. Wdrowcy znaleli si w nieprzeniknionych ciemnociach, przez do dug chwil nie widzieli si nawet wzajemnie. Szamotali si gorczkowo, na olep, przewracali przez kody, rozbijali o pnie, krzyczeli i zwoywali tak haaliwie, e musieli pobudzi na mil wok wszelkie stworzeniaw puszczy, a wreszcie zebrali si i policzyli po omacku. Oczywicie w tym zamieszaniu stracili zupenie orientacj i nie mieli pojcia, w ktrym kierunku naley szuka cieki; zabkali si beznadziejnie, a w kadym razie do rana nie mogli nic przedsiwzi. Nie byo innej rady, jak rozoy si na nocleg tam, gdzie stali; nie mieli nawet przeszukiwa polany, gdzie pewnie poniewieray si resztki jedzenia, bali si bowiem rozcza. Nie leeli jednak duga, Bilbo ledwie zaczyna drzema, kiedy Dori, ktry pierwszy stan na warcie, odezwa si dononym szeptem: - wiata wracaj znw tutaj. Jest ich wicej ni przedtem. Wszyscy si zerwali. Rzeczywicie, gdzie w pobliu byskay migotliwe wiateka, dochodziy te zupenie wyranie jakie gosy i miechy. Krasnoludy - hobbit take -zaczy pezn z wolna w tamt stron gsiego, a kady trzyma w ciemnociach rk na plecach poprzednika. Gdy ju byli blisko, Thorin rzek: - Tym razem nie bdziemy wyskakiwa znienacka. Niech si nikt nie rusza, Pki niedam rozkazu. Wyl najpierw samego pana ki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA\Pc ]cxc ^ c _-8 c `;: Bagginsa, on si z nimi rozmwi. Nie zlknsi z pewnoci hobbita ("Ha! - pomyla Bilbo - a hobbit ich?"), a w kadym razie mam nadziej, e mu nie zrobi krzywdy. Dotarszy do granicy wietlnego krgu, wypchnli nagle Bilba naprzd. Zanim zdywsun piercie na palec, wypad w blaskbijcy od ogniska i pochodni. Niestety! Wszystkie wiata znw pogasy natychmiast i zalegy guche ciemnoci. Jeli poprzednio trudno im byo pozbiera si do gromady, to teraz mieli z tym jeszcze wicej kopotu. A hobbita w ogle nie mogli znale. Liczyli si raz i drugi, wci byo ich tylko trzynastu. Zaczli wickrzycze i woa: "Bilbo Baggins! Hobbit! Do licha, Bilbo! Hej! Gdziee si podzia, niezdaro?" - i tak dalej, wci jednak bez skutku. Stracili ju nadziej, gdy nagle Dori wpad na hobbita przypadkiem. Przewrci si w ciemnoci, mylc, e potkn si o kod, a tymczasem by to Bilbo, skulony na ziemi i upiony. Dugo nie mogli si go dobudzi, akiedy w kocu si ockn, wcale im nie podzikowa. - Miaem taki liczny sen - powiedzia. - nio mi si, e jadem wspaniay obiad. - Wielkie nieba! Drugi Bombur! -zawoay krasnoludy. - Nie opowiadaj nam swoich snw. Przynionym obiadem nikt si nie naje, tym bardziej e nie moesz si nim z nami podzieli. - Lepszego obiadu nie mog si w tym przekltym lesie spodziewa - mrukn Bilbo i pooy si obok krasnoludw, usiujc zasn na nowo i odnale swj miy sen. Lecz wiata w lesie nie day o sobie zapomnie. W jaki czas potem, jako ju chyba pod koniec nocy, Kili, ktry z kolei peni wart, zbudzi towarzyszy mwic: - Istna iluminacja zacza si znw niedaleko nas w lesie: zapalono setki pochodni i mnstwo ognisk, a wszystkie naraz, z pewnoci magicznym sposobem. Posuchajcie, tam piewaj i graj na harfach. Chwil przysuchiwali si lec na ziemi, potem doszli do wniosku, e pokusa jest niedo odparcia i e trzeba raz jeszcze sprbowa, czy nie uda si uzyska jakiej pomocy. Znowu si wic zerwali, ale tym razem skutek mia by wrcz katastrofalny. Zobaczyli uczt jeszcze wspanialsz ni poprzednio; na honorowym miejscu w dugim szeregu ucztujcych siedzia leny krl, w koronie z lici na zocistych wosach, i wyglda zupenie tak, jak go Bombur widzia we nie. Puchary kryy z rk do rk, elfy podaway je sobie nawet poprzez ogniska, piewajc przy tym i przygrywajc na harfach. Biesiadnicy mieli kwiaty wplecione w lnice wosy, drogie kamienie, zielone i biae, byszczay im na konierzach i pasach. twarze i pieni tchny wesooci.piewali gono, czysto i piknie, kiedy nagle Thorin stan przed nimi. Pie urwaa si w p sowa, zapada gucha cisza. wiata pogasy. Ogniska syczay w kbach czarnego dymu. Popi iiskry buchny w oczy krasnoludom, a las znowu napeni si lamentem i krzykiem. Bilbo biega w kko (tak mu si przynajmniej zdawao), w kko i nawoywa wci: "Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Fili, Kili, Bombur, Bifur, Bofur, Dwalin, Balin, Thorin!" - a tymczasem gosy, ktrych wacicieli nie mg wypatrzy ani zmaca w ciemnoci, wykrzykiway te same imiona, dodajc oczywicie niekiedy: "Bilbo!" Lecz gosy te stopniowo oddalay si od hobbita, dochodziy coraz bardziej przytumione, a chocia w pewnym momencie wydao mu si, e zmieniy fon i gdzie bardzo daleko zabrzmiay jak wrzask przeraenia i woanie o ratunek - wszystko w kocu ucicho; Bilbo znalaz si zupenie sam w guchej ciszy i nieprzeniknionych ciemnociach. Bya to jedna z najgorszych chwil jego ycia. Lecz szybko rozstrzygn, e nie warto podejmowa jakichkolwiek prb, dopki dzie nie wstanie i nie rozjani chotroch mrokw, i e nie ma sensu trawi resztek si na bdzenie po lesie, skoro niemona liczy na niadanie, ktre by go rankiem pokrzepio znowu. Siad wic oparszy si plecami o jakie drzewo i marzy - nie pierwszy raz i nie ostatni! - o swojej wasnej, dalekiej norce i o jej bogatych spiarniach. Pogrony we wspomnieniach boczku, jajek, grzanek i masa, nagle poczu jakie dotknicie. Co jakby mocny, lepki sznurek oploto lew rk hobbita, a kiedy chcia si zerwa, stwierdzi, e takie same wizy spltay mu ju nogi; prbujc wsta przewrci siwic natychmiast. Wtedy olbrzymi pajk, ktry korzystajc z drzemki Bilba oplt go swoj sieci, wysun si zza jego plecw. Bilbo widzia tylko oczy napastnika, lecz czu dotyk wochatych ng, gdy pajk pracowicie owija go caego obrzydliw nici. Na szczcie hobbit ockn si w por. Jeszcze chwila, a nie mgby poruszy bodaj jednym palcem, i tak musia stoczy cik walk, nim si wyzwoli. Najpierw zacz bi wstrtnego potwora rkami, tamten za usiowa obezwadni go trucizn, jak to robi mae pajki z muchami; Bilbo jednak przypomnia sobie, e ma u boku mieczyk, i doby go z pochwy.Pajk odskoczy, a hobbit byskawicznie przeci wizy krpujce mu nogi. Z kolei sam zaatakowa. Pajk najwidoczniej nigdy dotd nie spotka stworzenia uzbrojonego w tak grone do; gdyby nie brak dowiadczenia, umykaby z pewnoci szybciej. Bilbo dopad go, nim znikn w ciemnociach, i rbn mieczem midzy oczy. Pajk jakby oszala: zacz podrygiwa, krci si, konwulsyjnie wywija nogami, a wreszcie hobbit dobi go drugim ciosem i sam wyczerpany pad, tracc na duszy j czas przytomno. Kiedy j odzyska, otaczao go zwyke w puszczy wiato dzienne, mtne i szare. Martwy pajk lea tu obok, ostrze za mieczyka poznaczone byo czarnymi plamami. Ale wiadomo, e zabi olbrzymiego pajka i e zrobi to zupenie sam, w ciemnociach, bez pomocy czarodzieja, krasnoludw czy kogokolwiek w wiecie - jako dodaa panu Bagginsowi otuchy. Nowy duch w niego wstpi, mimo pustki w brzuchu poczu si mniejszy, bardziej bojowy, gdy otarszy o traw ostrze miecza chowa go znw do pochwy. - Dam ci imi - rzek do mieczyka. - Odtd nazywasz si dem. To rzekszy ruszy na zwiady. Las by ponury i milczcy, lecz Bilbo wiedzia, e musi najpierw poszuka kompanw, ktrzy chyba nie mogli by daleko, jeli ich nie wziy do niewoli elfy (lub jakie groniejsze stwory). Hobbit rozumia, e krzycze byoby niebezpiecznie, sta wic czas jaki w rozterce, nie majc pojcia, w ktr stron i, by trafi z powrotem na ciek i odnale przyjaci. - Ach, czemu nie suchalimy przestrg Beorna i Gandalfa! - wyrzeka. Wpadlimy okropnie! Gdyby to my, ale to wanie najgorsze, e jestem tylko ja, samiuteki. Wreszcie na chybi trafi wybra kierunek,z ktrego - jak mu si zdawao sysza noc ostatnie krzyki; na szczcie (Bilbo urodzi si pod szczliw gwiazd) zgad mniej wicej trafnie, jak si z dalszego cigu przekonacie. Raz powziwszy decyzj zacz si skrada przez las bardzo ostronie i przemylnie. Hobbici umiej porusza si bardzo cicho, zwaszcza w lasach - ju wam o tym wspominaem. Bilbow dodatku wsun na palec piercie, zanim si puci w t drog. Tote pajki nie syszay ani te nie widziay, gdy si zblia. Przeszed tak chykiem spory kawaek lasu, gdy spostrzeg przed sob zaktek, wktrym mrok zalega szczeglnie gsty, nawet w tej puszczy niezwyky, jak gdyby noc zostawia po sobie czarn, nie zmyt przez wit plam. Bilbo podkrad si bliej iwtedy stwierdzi, e plama skada si z sieci pajczych, rozsnutych jedna za drug i spltanych z sob w gszcz. Nagle zobaczy wrd tych sieci pajki, ogromne i szkaradne, zaczajone w gaziach nad jego gow. Piercie piercieniem, lecz hobbit zadra z przeraenia na myl, e pajki mogyby go dostrzec. Ukryty za drzewem obserwowa je czas pewien, a wciszy i spokoju lasu dosysza, e wstrtnestwory rozmawiaj midzy sob. Gosy miay przenikliwe, skrzeczce i syczce, ale Bilbo rozumia wiele z tego, co mwiy. A mwiy o krasnoludach! - Ciko byo, ale si opacio - rzek jeden pajk. - Skr maj obrzydliwie grub, to prawda, zao si jednak, e w rodku s bardzo soczyste. - Aj, aj, co to bdzie za przysmak, jeli troch przedtem powisz - rzek drugi. Nietrzymajcie ich za dugo - wtrci si trzeci. - Ju i tak nie s takie tuste, jak by powinny. Wida nie odywiay si ostatnimi czasy do dobrze. Ja wam radz, zabijmy je od razu - syknczwarty. - Zabijmy, a potem niech troch jeszcze powisz. - Pewnie ju nie yj do tej pory - powiedzia pierwszy. - Gdzie tam! Przed chwil widziaem, jak si ktry szamota. Myl, e zbudzi si wanie z miego snu. Chodcie, poka wam. To mwic tusty pajk pomkn po nitce pajczyny na wysok ga, z ktrej zwisao rzdem dwanacie jakby kokonw. Koysay si w mroku i Bilbo dopiero teraz je zauway; serce mu zamaro ze zgrozy,kiedy dostrzeg sterczc z oplotu pajczyny tu nog krasnoluda, wdzie czubek nosa, brod albo kaptur. Pajk skierowa si do najgrubszego kokonu. "To z pewnoci ten biedak Bombur" - pomyla Bilbo, wpatrujc si bystro w wystajcy nochal. Z wntrza pajczego worka doby si stumiony wrzask, koniec stopy wyrwa si z wizwiwymierzy pajkowi celnego, potnego kopniaka. A wic dusza koataa si jeszczew Bomburze! Plasno tak, jakby kto kopn dziuraw, sflacza pik, pajk rozwcieczony zlecia z gazi i byby si rozbi na ziemi, gdyby w ostatniej chwili nie zapa si wasnej nici. Inne pajki przyjy to miechem. - Miae racj - mwiy - nasze przysmaki jeszcze yj, a nawet wierzgaj. - Zaraz z nimi zrobi porzdek - sykn rozgniewany pajk, wspinajc si po nitce z powrotem na ga. Bilbo uzna, e nadszed dla niego moment dziaania. Dosta si na drzewo do wstrtnej bestii nie mg, nie mia te uku ani strza. Rozgldajc si wok spostrzeg mnstwo kamykw lecych tu,jakby w oysku wyschego potoku. Hobbit mia wpraw w rzucaniu kamieniami. Nie potrzebowa szuka dugo, by znale zgrabny, gadki kamyk jajowatego ksztatu, w sam raz pasujcy mu do rki. Gdy Bilbo by may, nieraz zabawia si ciskaniem kamieni, tak e krliki, wiewirki, a nawet ptaki uciekay mu byskawicznie z drogi, jeli zauwayy, e si schyla; dorsszy spdza wiele czasu na takich grach jak palant, pika i krgle - sowem, lubi spokojne zabawy polegajce na rzucaniu do celu; Bilbo zna rne sztukiprcz puszczania kek z dymu, zadawania i rozwizywania zagadek i gotowania, chocia nie miaem dotd czasu, aby wam otym powiedzie. Teraz rwnie nie czas na te rzeczy. Bo nim Bilbo uzbiera do kamieni, pajk dosta si na ga do Bombura i ju gotowa si go zabi. W tym okamgnieniu Bilbo cisn kamieniem. Trafi prosto w gow. Pajk bezwadnie spad z drzewa plasn o ziemi i leg z podkurczonymi nogami. Nastpny kamie ze wistem przeci gst sie, porwa nici i paf! - umierci na miejscu tkwicego w jej rodku pajka. Wtedy w gromadzie pajkw wszczo si okropne zamieszanie, tak e przez chwil aden z nich nie myla o krasnoludach, moecie mi wierzy. Pajki nie widziay Bilba, lecz orientoway si, z ktrej stronysypi si pociski. Z szybkoci byskawicy zbiegy wszystkie, koyszc si na nitkach nad gow hobbita, zarzucajc wszdzie wkoo sieci tak gsto, e w powietrzu zaroio si od nich jak od wy. Ale Bilbo ju zdy odskoczy w inne miejsce. Przyszo mu na myl, e najlepiej bdzie odcign rozwcieczone pajki jak najdalej od krasnoludw; chcia wic obudzi ich ciekawo, podrani je i rozgniewa. Gdy ju z pidziesit bestii zgromadzio si nad jego poprzednim posterunkiem, cisn kilka kamieni najpierww ten tum, a potem dalej, celujc w pajki, ktre zatrzymyway si nieco w tyle za tamtymi. Wreszcie taczc wrd drzew zapiewa im na zo, eby wszystkie pocign ku sobie; liczy przy tym, e krasnoludy usysz i poznaj jego gos. Oto co piewa Bilbo: Stare pajczysko Sie obrzyd tka. Chciaby mnie wypatrzy - Przed oczyma mga. Obrzydluchu - kto jest zacz, Chocia ciemno - dobrze patrz, Kto to tutaj czapie! Stary achmaniarzu, Choby z gniewu pk, Nic tu nie wypatrzysz Pord skalnych wnk. Obrzydluchu - kto jest zacz, Zejd z gazi - dobrze patrz I tak mnie nie zapiesz! Niezbyt dowcipnie, ale pamitajcie, e musia t piosenk skleci sam, na poczekaniu, i to w bardzo niesprzyjajcym momencie. W kadym razie odniosa taki skutek, jakiego sobie Bilbo yczy. piewajc rzuca dalej kamieniami i przytupywa. Wszystkie niemal pajki pogoniy za nim: jedne spuciy si na ziemi, inne biegay po gaziach z drzewa na drzewo lub przerzucay nowe pajcze mosty przez ciemnoci lasu. Kierujc si suchem, dopdzay go szybciej,ni przewidywa. Byy rozwcieczone. Nie mwic ju o kamieniach, aden pajk na wiecie nie lubi, kiedy go kto nazwie starym pajczyskiem, no a za przezwisko obrzydlucha kady by si obrazi. Bilbo przemkn, lecz niektre pajki rozbiegy si w rne strony po swojej ojczystej polanie i zaczy pilnie prz sieci, zamykajc nimi wszystkie wolne przejcia midzy drzewami. Wkrtce hobbit mia znale si uwiziony w zagrodzie z grubej pajczyny - tego si przynajmniej spodzieway pajki. Bilbo stan pord uwijajcych si, przdcych swe nici stworw, zebra ca odwag i zapiewa now piosenk: Wstrtny Gniocie, poda Klucho, Co z t wasz sieci krucho! Chocia smaczny ze mnie ksek - Szukaj wiatru wrd gazek! Tutaj jestem - tu si chowam, Na nic wasza wstrtna zmowa! Nie wystarczy bowiem chcie, Nie zapiecie mi w sw sie! Skoczywszy odwrci si i zobaczy, e pajczyna zasnua ju ostatnie przejcie midzy dwoma wysokimi drzewami, ale na szczcie nie bya to prawdziwa gsta sie, tylko dugie pasma grubej nici w popiechu przerzucone od pnia do pnia. Bysn mieczyk, Bilbo na strzpy poci pajczyny i piewajcy wydosta si z zamknicia. Pajki zobaczyy mieczyk, chocia wtpi, czy wiedziay, co to jest; rzuciy si wszystkie w pogo za hobbitem, biegnc poziemi, przez gazie, przebierajc kosmatymi nogami, trzaskajc szczypcami, wytrzeszczajc oczy, pienic si z wciekoci. cigay go w gb lasu, a wreszcie Bilbo zatrzyma si, nie majc odwagi zapuszcza si dalej. Ciszej ni myszka pomkn z powrotem. Rozumia, e czasu na dziaanie ma bardzo mao. Pajki wkrtce zra si bezskutecznym pocigiem i wrc na swoje drzewa, do wiszcych bezwadnie krasnoludw. Nim si to stanie, trzeba uwolni przyjaci. Najwiksz trudno przedstawiao dla hobbita wylezienie na dug ga, u ktrej koysay si kokony,Nie poradziby sobie z tym chyba nigdy, gdyby nie to, e na szczcie ktry z pajkw zostawi dug ni spuszczon z drzewa a do ziemi; lepia si hobbitowi do rki i kaleczya skr, lecz jako z jej pomoc wydrapa si na gr po to, by natkn si od razu na starego, ociaego,szkaradnego pajka, ktry tu wytrwa na stray winiw i skraca sobie czas podszczypujc to jednego to drugiego, ebywybra najsoczystszego do poarcia. otr zamierza rozpocz uczt nie czekajc na powrt kamratw, lecz pan Baggins zdy w por i nim pajk zrozumia, co si wici, dgnity mieczykiem hobbita stoczysi bez ycia z gazi. Bilbo mia teraz przystpi do uwalniania krasnoludw. Ale jak to zrobi? Jeli przetnie sznur, na ktrym wisi kb pajczyny, nieszczsny krasnolud runie z impetem z bardzo wysoka na ziemi. Peznc wzdu gazi - co wprawiao biednych wisielcw w dziwaczny taniec, take koysali si niby dojrzae owoce - Bilbo dosign pierwszego z brzegu kbka. "Fili albo Kili" - pomyla dostrzegajc czubek niebieskiego kaptura. "Raczej Fili" - stwierdzi, bo dugi nos wystawa spordoplotu pajczyny. Wychylajc si ryzykownie, zdoa przeci wikszo mocnych, lepkich nici spowijajcych krasnoluda i wtedy oczywicie Fili po kilku gwatownych ruchach wyplta si niemal cay na wierzch. Musz wyzna, e Bilbo wybuchn miechem na widok biedaka, Wyl najpierw samego pana ki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAaPc bI}c cCc d .&c e/=1 ktry wymachiwa zdrtwiaymi rkami i nogami i podrygiwa na nitce pajczej opasujcej go pod pachami - zupenie jak pajac na drucie. Wreszcie Fili wygramoli si jako na gai odtd stara si w miar si pomaga hobbitowi, jakkolwiek czu si bardzo marnie: zatruty by jadem pajczym i zmczony spdziwszy kilka godzin nocy i cay dzie w pozycji wiszcej, w ciasnych powijakach, z ktrych ledwie nos mu wystawa, co go uratowao od cakowitegouduszenia. Dugi czas min, zanim oczyciz obrzydliwych pajczyn oczy i brwi, a brod musia po prostu krtko przystrzyc. We dwch wic zabrali si do wycigania jednego po drugim krasnoludw na ga, potem za do uwalniania ich z wizw. aden nie by w lepszym stanie ni Fili, a ten i w czu si nawet jeszcze gorzej. Niektrzy prawie wcale nie mogli w pajczej sieci oddycha (okazuje si, e dugi nos bywa poyteczny), a niektrzy wicej ucierpieli od jadu. Tym sposobem wyzwolony zosta Kili, Bifur,Bofur, Dori i Nori. Biedny Bombur tak by wyczerpany - jako najtuciejszy dozna najwicej uszczypni i szturchacw - e osun siz gazi i spad jak kamie na ziemi, szczciem trafiajc na grub warstw lici, i tam leg bez siy. Lecz wci jeszcze piciu krasnoludw dyndao na drzewie, gdy pajki, bardziej ni przedtem rozwcieczone, zaczy ciga z powrotem do swej siedziby. Bilbo cofn si do nasady gazi i zagrodzi drog pajkom wspinajcym si po pniu. Ratujc Fila zdj z palca pierciei dotychczas nie woy go ponownie, wic wszystkie pajki syczay i pluy na jego widok: - Teraz widzimy ci, wstrtna maa pokrako! Wyssiemy ci, a koci i skr powiesimy na drzewie. Uf! On ma do, co?Ale i tak dobierzemy si do niego, a wtedy powisi ze dwa dni gow na d. Tymczasem krasnoludy pracoway nad uwolnieniem ostatnich winiw, tnc pajczyny noami. Wkrtce wszyscy byli wolni, jakkolwiek niepewni dalszego losu. Noc pajki zowiy ich bez trudu, ale wtedy krasnoludy zostay zaskoczone znienacka i w ciemnociach. Teraz zanosio si na straszliw walk. Nagle Bilbo spostrzeg, e kilka pajkw otoczyo starego Bombura lecego na ziemi i sptawszy go po raz wtry, usiuje porwa z sob. Bilbo krzykn i z mieczem rzuci si na pajki, ktre mia przed sob.Cofny si w popochu, a hobbit zsun si po pniu do stp drzewa, w sam rodek zgromadzonych wok Bombura wrogw. Takiego da jak jego mieczyk pajki nie spotkay w swym yciu. Ku i siek, byskajc tryumfalnie, ilekro ugodzi przeciwnika. Gdy p tuzina potworw pado trupem, reszta ucieka zostawiajc Bombura hobbitowi. - Zacie na ziemi, zacie! -krzykn na przyjaci, wci jeszcze siedzcych na gazi. - Na co tam czekacie? eby was znw sptano? Widzia bowiem, e pajki czaj si gromadnie na ssiednich drzewach i pezn po gaziach nad gowami krasnoludw. Jedenastu krasnoludw naraz znalazo si w okamgnieniu pod drzewem: ten zsun sipo pniu, inny skoczy, jeszcze inny zlecia. Wszyscy prawie dreli z osabienia i ledwietrzymali si na nogach. Wreszcie jednak byliw gromadzie, liczc z biednym starym Bomburem - dwunastu; Bombura musieli podpiera z dwch stron, zajli si nim krewniacy, bracia Bifur i Bofur. Bilbo wcitaczy Wywijajc dem, a setka rozzoszczonych pajkw wytrzeszczaa na ca kompani oczy, oblegajc j ze wszystkich stron, a take z gry. PooenieWydawao si beznadziejne. Zawrzaa bitwa. Niektre spord krasnoludw miay noe, inne kije, a wszystkie - kamienie pod rk; Bilbo oczywicie walczy swoim zaczarowanym mieczykiem. Raz i drugi odparto atak pajkw, wiele z nich pooono trupem. Lecz nie mogo to trwa dugo. Bilbo goni ju resztkami si, spord krasnoludw ledwie czterech trzymao si mocno na nogach; mona byo przewidzie, e wkrtce wszyscy padn jak zmczone muchy. Pajki ju snuy wok nich sieci oddrzewa do drzewa. W kocu Bilbo nie widzia innego ratunku jak wtajemniczy przyjaci w sekret swojego piercienia. Godzi si na to bardzoniechtnie, lecz nie byo wyboru. - Za chwil znikn - powiedzia. - Postaram si wywabi std pajki. Wy trzymajcie si kup i umykajcie w przeciwn ni ja stron, tam w lewo, bo to jest chyba kierunek, w ktrym traficie na polan, gdzie ostatni raz widzielimy ognisko elfw.Nieatwo byo wytumaczy plan krasnoludom: w gowach im jeszcze szumiao, a w dodatku zgiek panowa okropny, szczkay kije, stukay miotane kamienie. Wreszcie Bilbo widzc, e nie sposb duej zwleka, bo krg pajkw z kad sekund si zacienia, wsun nagle piercie na palec i ku zdumieniu przyjaci- znikn im z oczu. Po chwili spord drzew, gdzie od prawej strony, hukn gos: "Obrzydluchu! achmaniarzu!" To rozzocio pajki okropnie. Zatrzymay si, wiele z nich pobiego w las, kierujc si gosem Bilba. Ten krzyk budzi w nich tak wcieko, e traciy po prostu gowy. Wwczas Balin,ktry lepiej od innych poj zamysy hobbita, poprowadzi ca kompani do natarcia. Krasnoludy, zbite w ciasn gromad, sypny gradem kamieni na przeciwnika i spychajc pajki w lewo, przedary si przez zasieki pajczyn na zewntrz. Daleko za nimi okrzyki i piew nagle umilky. Z rozpaczliw nadziej w sercu, e jednak Bilbo nie da si zapa, krasnoludy pary naprzd. Niestety, nie do szybko. Byy chore i zmczone, ledwie si wloky, ledwiekutykay, a tymczasem sporo pajkw nastpowao im jeszcze na pity. Coraz to uciekinierzy musieli odwraca si i stawia czoo potworom, ktre ich dopdzay. Kilkapajkw ju zdyo wle na drzewa nad krasnoludami i zarzucao na nich swoje dugie, lepkie nici. Sytuacja znw staa si grona, lecz niespodzianie wrci Bilbo i zaatakowa zaskoczone pajki znienacka od skrzyda. - Marsz naprzd! Naprzd! - krzycza. - Jaich tu zabawi dekiem. Nie obiecywa nawiatr! Naciera, odskakiwa wstecz, siek pajcze zapory, rba kosmate nogi, dga w tuste brzuchy, jeli ktry pajk omielisi do niego przybliy. Pajki szalay z wciekoci, pluy, pieniy si, syczay najokropniejsze przeklestwa. Ale bay si deka jak mierci. Nie wayy si podchodzi zbyt blisko, odkd ten mieczyk zjawi si znowu. Zociy si, miotay kltwy, a tymczasem zdobycz cho z wolna,lecz wytrwale wymykaa si im z ap. Straszne to byy chwile, a krasnoludom wydaway si dugie jak godziny. Wreszcie,w momencie gdy Bilbo zrozumia, e znuonym ramieniem nie udwignie ju w gr miecza, pajki nagle day za wygran,zaniechay dalszej pogoni i wrciy z niczym do swojej mrocznej siedziby. Krasnoludy zorientoway si, e dotary naskraj polany, gdzie elfy rozpalay ogniska; czy na to samo miejsce, na ktrym tej nocywidziay uczt - trudno byo rozstrzygn. Ale na pewno dobry czar panuje nad takim zaktkiem lasu, a pajki go nie znosz. W kadym za razie dochodzio tu zielonawe wiato, gazie nie tworzyy zowrogiego gszczu i krasnoludy mogy nareszcie odpocz i zaczerpn tchu. Leay czas jaki sapic i dyszc, potem zaczy Bilba zasypywa pytaniami. Musia dokadnie wyjani, jakim cudem potrafi znika wszystkim z oczu, a historia o znalezieniu piercienia tak ich zainteresowaa, e na chwil zapomniay o wasnych tarapatach. Szczeglnie Balin kaza sobie wci na nowo opowiada o Gollumie, zagadkach i caej tej przygodzie, w ktrej oczywicie piercie odgrywa najwaniejsz rol. Ale kiedy zmierzcho, powstay nowe, inne zupenie pytania: gdziejestemy? Gdzie jest nasza cieka? Skd wzi co do jedzenia? Co pocz dalej? Te pytania powtarzali bez koca i zdawao si,e od maego hobbita spodziewaj si usysze na nie odpowiedzi. Wida z tego jasno, e gruntownie zmieni si sd krasnoludw o panu Bagginsie i e kompanianabraa dla niego wiele szacunku (jak to Gandalf przepowiedzia). Nie narzekay, byle narzeka, lecz naprawd oczekiway, e Bilbo obmyli jaki wspaniay sposb ratunku. Dobrze teraz rozumiay, e zginyby, gdyby nie pomoc hobbita, i dzikoway mu wielokrotnie. Ten i w nawetwsta i kania mu si w pas, chocia potem pada wyczerpany na ziemi i dug chwil zbiera musia siy, eby si podnie. Odkrycie tajemnicy, dziki ktrej mg stawa si niewidzialnym, wcale nie umniejszyo ich szacunku dla Bilba. Hobbit mia nie mniej rozumu ni szczcia, a na dodatek jeszcze czarodziejski piercie - trzy bardzo cenne skarby. Doprawdy, tak go obsypali pochwaami, i Bilbo zacz wierzy, e mimo wszystko tkwi w nim yka zuchwaego poszukiwacza przygd; wicej Jednak czuby w sobie mstwa, gdyby byo co na zb pooy. Ale nie byo nic a nic. aden te z wdrowcw nie mia siy, by wybra si na poszukiwanie ywnoci i zagubionej cieki. Zagubiona cieka! Myl o niej uporczywie nkaa skoatan gow Bilba. Siedzia wpatrzony przed siebie, ale widzia tylko nie koczcysi las. Wkrtce wszyscy pomilkli. Z wyjtkiem Balina. Balin bowiem przez dugi czas, gdy inni zaniechali rozmw i przymknli oczy, powtarza pod nosem, mruczc i chichoczc: - Gollum! A nieche go! Wic takim sposobemprzemkn wtedy koo mnie, ha! Teraz rozumiem! A powiada, e po prostu czoga si cichcem! Guziki w drzwiach zostawi. Dobry sobie ten Bilbo, Bilbo, bo, bo... - I Balin kiwn si usypiajc, a wtedycisza zalega na dugo. Nagle Dwalin otworzy jedno oko i rozejrza si po kompanii. - Gdzie jest Thorin? - spyta. Jakby ich piorun trzasn! Oczywicie, byoich razem trzynastu, dwunastu krasnoludwi jeden hobbit. Gdzie si podzia Thorin? Jaki zy los mg go spotka, jaki czar, jakie dzikie bestie go porway? Skulone na ziemi, zabkane krasnoludy dray ze zgrozy. Tymczasem wieczr zmieni si w czarn noc, znueni wdrowcy posnli i niy im si okropne sny. Musimy ich na razie zostawi tak, picych w lesie, zbyt wyczerpanych i chorych, by peni kolejno wart przy obozie. Thorina wzito do niewoli znacznie wczeniej ni reszt kompanii. Pamitacie, jak Bilbo wkroczywszy w krg wiate padniby koda i usn na miejscu? Nastpnym razem Thorin wysun si naprzd i w momencie gdy wiata pogasy, zapad w kamienny sen. Nie sysza nic, ani nawoywa zabkanych w ciemnociach przyjaci, ani ich krzykw, gdy zostali zaatakowani i obezwadnieni przez pajki, ani zgieku bitwy stoczonej nastpnego dnia. Wreszcie nadeszy lene elfy, zwizay Thorina i zabray z sob. Bo owe istoty ucztujce w lesie byy to oczywicie lene elfy. Nie s one ze, ale maj t wad, e nie ufaj nieznajomym. Chocia rozporzdzaj potn magi, zawsze s i byy nawet w tamtych czasachbardzo ostrone. Rni si wyranie od elfw z zachodu, zwanych wysokimi, s od nich groniejsze i mniej mdre. Wikszo (podobnie jak ich krewniacy rozproszeni wrd wzgrz i po grach) pochodzi bowiem od staroytnych plemion, ktre nigdy nie przebyway na zachodzie i nie znay wrek. Natomiast elfy "lekkie", elfypodziemne (czyli gnomy) oraz elfy morskie,zanim cigny z powrotem w Szeroki wiat, yy w tamtych krainach przez dugie wieki, uczc si czarw, zdobywajcmdro i wiedz, opanowujc magi, wiczc si w sztuce wyrabiania piknych i cudownych przedmiotw. Na Szerokim wiecie elfy lene przesiadyway w pmroku przed wzejciem soca i ksiyca, potem za wdroway po lasach rosncych w tej stronie, gdzie soce wschodzi. Najbardziej lubi skraj puszczy, std bowiem mog niekiedy wymyka si na owy lub robi wycieczki na otwarte terenyprzy wietle ksiyca i gwiazd; odkd zjawili si ludzie, elfy stopniowo Wycofyway si coraz gbiej w mroki. Zawsze jednak byy i nadal s elfami, to znaczy dobrymi istotami. W ogromnej grocie, o kilka mil od skraju Mrocznej Puszczy, na jej wschodnich brzegach, mieszka podwczas najpotniejszy krl lenych elfw. Pod kamiennymi drzwiami jego siedziby szumiaa rzeka, ktra spod wzgrz lenychpyna przez puszcz dalej, na moczary rozcigajce si u stp zalesionej wyyny. Olbrzymia grota rozgaziaa si na niezliczone mniejsze i miaa wyjcia na wszystkie strony, a sigaa pod ziemi daleko i dzielia si na mnstwo korytarzy oraz wielkich sal; bya jednak janiejsza i suchsza ni lochy goblinw, mniej te od nich gboka i nie tak niebezpieczna. Zreszt poddani krla elfw przebywali najczciej w lesie, tam polowali i tam budowali sobie domy lub szaasy z gazi. Spord innych drzew szczeglnie upodobalisobie brzozy. Grota suya jako paac krlewski, obronny skarbiec i twierdza elfw w razie walki z nieprzyjacimi. Suya rwnie jako wizienie. Tam wic elfy zawloky Thorina, obchodzc si z jecem do szorstko, poniewa na og niezbyt lubi krasnoludw, a poza tym podejrzeway w nim wroga. Dawnymi czasytoczyy wojny z niektrymi rodami krasnoludw, oskarajc je o kradzie swoich skarbw. Sprawiedliwo kae mi wyjani, e krasnoludy zupenie inaczej przedstawiay t spraw; twierdziy, e odebray jedynie to, co im si naleao, bo krl elfw zawar z nimi umow na obrbk zota i srebra, a kiedy robot wykonano, odmwi zapaty. Krl elfw mia t sabo, e kocha si w skarbach,szczeglnie w srebrze i biaych drogich kamieniach; a cho mia wielkie bogactwa, pragn je pomnoy, bo wci jeszcze nie dorwnywa innym starodawnym wadcom elfw. Lud jego nie trudzi si w kopalniach, nie ku kruszcw, nie wyrabia klejnotw, nie zajmowa si te wiele ani handlem, ani upraw ziemi. Wszystko to wiedoskonale kady krasnolud, wiedzia take iThorin, cho jego rd nie mia nic wsplnego z dawn zwad, o ktrej wspomniaem. Tote bardzo go oburzyo ze traktowanie, takiego dozna od elfw, kiedy uwolniony od czarw odzyska przytomno. Postanowi sobie, e nie powie ani sowa o zocie i klejnotach, choby go nie wiem lak za jzyk cignito. Gdy postawiono Thorina przed obliczem krla, ten spojrza na jeca surowo i zacz go bra na spytki. Ale Thorin odpowiada tylko, e umiera z godu. - Dlaczego ty i twoi przyjaciele po trzykrousiowalicie napa na moich ucztujcych poddanych? - spyta krl. - Nie napadalimyna nich - odpar Thorin - przyszlimy prosi o jedzenie, bo umieralimy z godu. - Gdzie s teraz twoi kompani i co robi? - Nie wiem, ale obawiam si, e umieraj gdzie w lesie z godu. - Cocie robili w lesie? - Szukalimy jada i napoju, bo umieralimyz godu. - Ale po co przyszlicie do lasu? - z gniewem spyta krl. Thorin zaci zby i nie powiedzia wicej ani sowa. - Niech i tak bdzie! - rzek krl. - Zabierzcie go i zamknijcie na cztery spusty.Poczekamy, a si namyli wyzna prawd, choby to miao trwa sto lat. Elfy sptayThorina, zaprowadziy do jednej z najgbszych jaski, zamknitej drzwiami zgrubych desek, i tam pozostawiy w samotnoci. Day mu jednak je i pi do syta, jeli nie do smaku. Lene elfy to bdco bd nie gobliny, obchodz si zazwyczajprzyzwoicie nawet z najgorszymi wrogami, gdy maj ich w swym rku. Spord wszystkich ywych stworze tylko dla olbrzymich pajkw nie maj litoci. Lea wic biedny Thorin w lochu krla elfw. A gdy si nacieszy chlebem, misemi wod, zacz si drczy myl o swoich nieszczsnych kompanach, nie wiedzc, co si z nimi stao. Wkrtce mia o nich usysze, ale to ju naley do nastpnego rozdziau i stanowi pocztek nowej przygody, w ktrej raz jeszcze hobbit okae si nader poyteczny. Rozdzia 9 Beczki Nazajutrz po bitwie z pajkami Bilbo i jego towarzysze raz jeszcze podjli desperack prb odszukania cieki, nim zamr z godu i pragnienia. Wstali z ziemi i powlekli si w kierunku, ktry omiu wdrowcom spord trzynastu wydawa si waciwy, nigdy jednak nie zdoali sprawdzi, czy tak byo rzeczywicie. Gdy odrobina wiata, za dnia rozjaniajca mrok leny, zmierzcha znw i zmienia si w czarnonocy, nagle w krg zabysy pochodnie jak setki czerwonych gwiazd. Elfy lene, uzbrojone w uki i oszczepy, obskoczyy jpierw samego pana ki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAfPc gkc hm?c i-c j< wdrowcw i rozkazay im zatrzyma si w miejscu. Nie mogo by mowy o jakimkolwiek oporze. Nawet gdyby krasnoludy nie byy tak wyczerpane, e waciwie chtnie oddaway si w niewol, nie mogyby si broni majc za cay or mae noe przeciw strzaom elfw, ktre trafiay ptaka w locie nawa po ciemku. Tote wszyscy posuchali wezwania, siedli i po prostu czekali, co si dalej stanie. Z wyjtkiem Bilba, bo hobbit szybko wsun piercie na palec i uskoczy na bok. Dlatego to elfy, ustawiwszy zwizanych jecw w dugi szereg, doliczyy si dwunastu, Bilba za nie znalazy i nie wczyy do rachunku. Nie syszay go te ani nie czuy wchem drepccego w pewnej odlegoci za blaskiem ich pochodni, gdy odprowadzay jecw w gb lasu. Krasnoludom zawizano oczy, lecz nie stanowio to wielkiej rnicy, skoro Bilbo, majc oczy otwarte, rwnie nic nie widzia i nie orientowa si, dokd id, a wszyscy razem nie mieli pojcia, skd wyruszyli. Bilbo musia dobrze wyciga nogi, eby nady za wiatami, bo elfy nie zwaajcna zmczenie i osabienie winiw popdzay ich do jak najszybszego marszu. Krl nakaza popiech. Niespodzianie pochodnie zatrzymay si i hobbit ledwie dogoni towarzyszy, gdy ju wkraczali na most, przerzucony nad rzek do krlewskich drzwi. W dole czarna woda rwaa ostro, a most koczy si bram u wylotu olbrzymiej groty, ktra cigna siwe wntrzu stromej gry porosej drzewami. Wielkie brzozy chodziy a na sam brzeg rzeki, niemal wyrastajc z wody. Elfy pchny kolumn jecw na most, leczBilbo ociga si chwil na kocu pochodu. Ziejcy wylot groty nie nci go wcale; dopiero w ostatnim momencie zdecydowa si podzieli los towarzyszy i wlizn si, depcc na pity ostatniemu z jedenastu elfw, nim cikie wrota krlewskiej siedziby zatrzasny si z oskotem. Wewntrz pony czerwono uczywa, a elfy z eskorty winiw pieway maszerujc przez krte, dugie, rozbrzmiewajce echem korytarze, zupenie inne ni lochy goblinw, bo mniejsze, nie tak gboko wydrone pod ziemi i wypenione wieszym powietrzem.W wielkiej sali, podpartej kolumnami wyciosanymi z litej skay, siedzia w rzebionym drewnianym fotelu krl elfw, Na gowie mia koron splecion z jagd i czerwonych lici, jesie bowiem ju si zbliaa. Wiosn nosi koron z lenych kwiatw. W rku trzyma bero z rzebionej dbiny. Postawiono przed nim jecw, a chocia spojrza na nich gronie, kaza ich zaraz uwolni z wizw, widzc, jak s obdarci i znueni. - Zreszt powrozy s tutaj niepotrzebne - rzek. - Dla tych, ktrych wprowadzono za moje zaczarowane wrota, nie ma drogi ucieczki. Dugo i dociekliwie wypytywa krasnoludy oich zamiary, cel podry, miejsce zamieszkania; niewiele wicej dowiedzia si jednak od nich ni od Thorina. Winiowie byli rozgoryczeni i zagniewani, tote nie silili si nawet na uprzejmo. - C ci zawinilimy, o krlu? - rzek Balin,najstarszy pod nieobecno Thorina w kompanii. - Czy to zbrodnia zabdzi w lesie, cierpie gd i pragnienie, wpa w zasadzk pajkw? A moe pajki s u ciebie na subie, moe s twoimi ulubiecami, skoro oburzasz si, emy je pozabijali? Te pytania oczywicie jeszcze bardziej rozgnieway krla, wic powiedzia: - Zbrodni jest przekraczanie granic mojego krlestwa bez pozwolenia. Czy nie wiesz, ewdarlicie si do mojego pastwa i uywalicie drg zbudowanych przez moich poddanych? Czy nie pamitasz, e trzykrotnie zakcalicie spokj moich dworzan ucztujcych w lesie, a haasujc ikrzyczc wywabilicie pajki z kryjwek? Wywoalicie tyle zamieszania, e mam prawo usysze, co was tu sprowadza, a jeeli nie zechcecie mi tego powiedzie, zamkn was w wizieniu i bd trzyma, pki nie nauczycie si rozumu i grzecznoci.Potem kaza zamkn kadego krasnoluda wosobnej celi, da wszystkim je i pi, lecznie wypuszcza nikogo za prg, chyba e ktry namyli si i zechce odpowiedzie nakrlewskie pytania. Nie wyjawi krasnoludom, e Thorin take jest jego jecem. Dopiero Bilbo wykry ten sekret. Biedny pan Baggins dugo y w tych podziemiach samotnie, wci w ukryciu, nieomielajc si ani na chwil zdj piercienia, bojc si zasn nawet wcinity w najciemniejszy, najodleglejszy zaktek. Nie majc nic innego do roboty, wdrowa po caym paacu krla elfw. Drzwi zamykay si czarodziejskim sposobem, lecz niekiedy udawao mu si wymkn przez nie, jeli si popieszy. Gromady elfw z krlem na czele od czasu do czasu wyprawiay si na polowanie lub za jakimi innymi sprawami do lasu czy te na otwarte przestrzenie za jego wschodni granic. Wwczas Bilbo, jeeli si dobrze uwin, mg wylizn si za elfami, chocia zawsze byo to niebezpieczne przedsiwzicie. Raz i drugi omal nie zmiadyy go drzwi, zatrzaskujc si natychmiast po przejciu ostatniego elfa. Wmiesza si midzy elfy nie mia, bojc si, e dostrzeg jego cie (jakkolwiek bardzo niky i drcy w blasku pochodni) albo e ktry potknie si o niego i w ten sposb odkryje jego obecno. Nieczsto wic wychodzi z groty, a nawet gdy mu si to udawao, niewiele z tego mia poytku. Nie chcia opuci przyjaci, nie wiedzia te, jak by sobie bez nich poradzina wiecie. Nie mg dotrzyma kroku elfom na owach, tote nie zdoa odkry drogi, ktra by go wyprowadzia z lasu; musia wczy si biedak w pobliu groty,wyczekujc na sposobno powrotu do jej wntrza. Poza ni godowa, poniewa nie by myliwym, lecz w grocie zdobywa poywienie, kradnc je po prostu ze spiarni lub ze stou, gdy nikogo nie byo wpobliu. "Jestem jak wamywacz, ktry nie moe si wydosta i jest zmuszony okrada dziepo dniu wci ten sam dom - myla. -Oto najobrzydliwsze, najnudniejsze zdarzenie z caej tej nieszczsnej, mczcej, dokuczliwej przygody! Jake bym chcia znale si znowu w mojej wasnej norce, przy ciepym kominku i jasnej lampie! " Czsto te aowa, e nie moe wezwa czarodzieja na ratunek, ale oczywicie nie byo sposobu; wkrtce zrozumia, e jeli jest jaka rada, musi j znale sam pan Baggins, bez niczyjej pomocy. Po tygodniu czy dwch takiego przyczajonego ycia, ledzc i tropic stranikw, wykorzystujc wszelkie moliwoci, jakie si nadarzay, odkry, gdzie wiziono krasnoludw. Odszuka dwanacie cel rozrzuconych w rnych czciach paacu i po jakim czasie nauczy si trafia, gdzie tylko chcia. Ze zdumieniem dowiedzia si pewnego dnia z rozmowy stranikw, e jest jeszcze trzynasty wizie, zamknity w najgbszym, najciemniejszym lochu. Odgad od razu, e chodzi o Thorina; wkrtce stwierdzi, e si nie myli. Wiele musia walczy trudnoci, w kocu jednak znalaz trzynast cel, wypatrzy moment,gdy nikogo nie byo pod jej drzwiami, i porozumia si z wodzem krasnoludw. Thorin, zbyt przygnbiony, aby duej kipie gniewem i obraz, zaczyna przemyliwa, czy nie powiedzie krlowi caej prawdy o skarbach i o celu wyprawy (widzicie z tego, jak bardzo upad na duchu!), gdy niespodzianie usysza cichutkigos hobbita szepczcego w dziurk od klucza. Uszom zrazu nie wierzy! Szybko jednak zrozumia, e to nie moe by omyka, podszed do drzwi i szeptem stoczy dug rozmow ze stojcym na korytarzu hobbitem. Dziki temu Bilbo mg zanie skrycie innym uwizionym krasnoludom polecenie Thorina, zawiadomi, e wdz znajduje si rwnie w niewoli, tu obok nich, i rozkazuje, by nikt nie zdradzi krlowi celuwyprawy, przynajmniej dopty, pki Thorin nie da hasa. Thorin bowiem odzyska ducha, gdy dowiedzia si, jak hobbit ocalikrasnoludy od pajkw, i umocni si w postanowieniu, by nie okupywa u krla wolnoci obietnic udziau w skarbach, dopki nie zawiod wszelkie inne nadzieje ratunku; to znaczy jeli niezrwnany, niewidzialny pan Baggins (o ktrym Thorin powzi teraz bardzo wysokie mniemanie) nie zdoa wymyli jakiego sprytnego sposobu. Wszystkie krasnoludy przyjy chtnie t decyzj. Kady bowiem rozumia, e jego wasny udzia w skarbach (ktre ju uwaali za swoje, mimo e na razie siedzieli w lochach, a smok nie zosta jeszcze pokonany) mocno by ucierpia, gdyby lene elfy zaday czci dla siebie;poza tym krasnoludy ufay hobbitowi. Pamitacie pewnie, e Gandalf przepowiadataki obrt sprawy. Moe wanie to midzy innymi skonio czarodzieja do opuszczenia kompanii. Bilbo jednak niezupenie podziela nadzieje przyjaci. Nie podobao mu si wcale, e wszyscy na niego jednego licz, wolaby mie Gandalfa u boku. Ale prno o tym marzy; midzy nimi lea prawdopodobnie czarny ogrom Mrocznej Puszczy. Siedzia wic hobbit i myla, gowa mu niemal pkaa od wysiku, ale aden wietny pomys jako si nie zjawia. Piercie zapewniajcy niewidzialno to rzecz wspaniaa, lecz jeden piercie nie mg starczy na czternacie osb. Oczywicie zgadujecie, ew kocu Bilbo wyratowa przyjaci z tej opresji; opowiem teraz, jak to si stao. Pewnego dnia, bkajc si i szperajc po ktach, Bilbo zrobi ciekawe odkrycie: wielkie drzwi nie byy jedynym wyjciem z groty. Pod najnisz czci paacu pyn strumie, ktry troch dalej na wschd, zastromym stokiem mieszczcym gwn bram, wpada do Lenej Rzeki. W miejscu gdzie podziemny strumie wypywa na powierzchni, w zboczu wzgrza bya brama wodna. ustawa, sigajca a do dna rzeki, bronia tego dostpu do groty. Czsto jednak zastaw podnoszono, bo drog wodn dostarczano i wywoono rnetowary. Kto by si z zewntrz wlizn przez zastaw, znalazby si w ciemnym tunelu prowadzcym daleko w gb wzgrza; w jednym wszake miejscu, gdziesumie pyn pod piwnicami paacu, w stropie tunelu wycito otwr i przykryto gomocnymi dbowymi drzwiami. Otwieray si one w pododze krlewskiej piwnicy, w ktrej stay niezliczone rzdy beczek. Elfy lene, a krl bardziej jeszcze ni poddani, ogromnie lubi wino, chocia w ich krlestwie nie rodzi si winorol. Sprowadzay wic wino, podobnie jak inne towary, z daleka, od swoich krewniakw z poudnia albo z winnic ludzi zamieszkujcych odlege kraje. Przyczajony za wielk beczk Bilbo zobaczy klap w pododze, zbada jej przeznaczenie, a podsuchujc z ukrycia rozmw krlewskiej suby, dowiedzia si, w jaki sposb wino i rne inne towarydostaj si rzek lub ldem do Dugiego Jeziora. Okazao si, e byo tam miasto wzniesione przez ludzi na palach daleka od brzegw, porodku jeziora - dla obrony przed wszelkimi nieprzyjacimi, a zwaszcza przed smokiem z Samotnej Gry.Z tego Miasta na jeziorze beczki spawiano w gr Lenej Rzeki. Niekiedy wizano je razem w ogromne tratwy i za pomoc tyk lub wiose pchano pod prd; niekiedy adowano beczki na paskodenne odzie. Oprnione beczki zrzucano przez klap z piwnicy do strumienia, a potem otwierano bram wodn i beczki, podskakujc na wodzie, spyway z nurtem w d, a do odlegego miejsca na wschodnim skraju Mrocznej Puszczy, gdzie brzegi zway si tak, e mona byo baryki zatrzyma, powiza z sob i dalej w porzdku wysaz biegiem Lenej Rzeki do Miasta na Jeziorze. Dugo siedzia Bilbo dumajc o Wodnej Bramie i zastanawiajc si, czy nie daoby si jej uy do ucieczki, a wreszcie wylg si w gowie hobbita zarys desperackiego planu. Wanie zaniesiono do cel kolacj. Stranicycigali z korytarzy, zabierajc z sob pochodnie i zostawiajc t cz groty w ciemnociach. Bilbo podsucha, jak krlewski piwniczy mwi do dowdcy stray: - Chod teraz ze mn, sprbujesz nowego wina, ktre wanie dostarczono. Bd miatej nocy cik robot, bo trzeba piwnic oczyci z pustych beczek; napijmy si, eby nabra si. - Bardzo chtnie - odpar ze miechem dowdca stray. - Skosztuj wina wraz z tob, przekonamy si, czy jest godne krlewskiego stou. Dzi w nocy krl urzdza uczt, wstyd byby, gdyby poda kiepskie trunki. Kiedy Bilbo to usysza, serce zabio mu ywiej, zrozumia bowiem, e szczcie musprzyja i e bdzie mg niezwocznie wyprbowa swj desperacki plan. ledzi dalej obu elfw; podczaszy z dowdc stray zasiedli w maej piwniczce przy stole, na ktrym stany dwa wielkie dzbany. Wkrtce zaczli pi miejc si wesoo. Przypadek znw okaza si niezwykle dla Bilba askawy. Na og trzeba nie lada trunku, by spoi lenego elfa, to byo jednak szczeglnie mocne wino z ogrodw Dorwiniona, przeznaczone nie dla onierzy i suby, lecz wycznie na krlewskie uczty, do picia maymi kielichami, a nie z ogromnych dzbanw. Nie upyno wiele czasu, gdy dowdca stray najpierw zwiesi gow, potem zoy j na stole i wreszcie usn. Podczaszy przez chwil jeszcze gada i mia si sam do siebie, jakby wcale nie spostrzegajc, co si z kompanem dzieje, lecz wkrtce on take skoni gow na st i chrapn do wtru przyjacielowi. Wwczas do piwniczki wlizn si hobbit. Ioto ju niebawem dowdca stray pozby si kluczy, a Bilbo ile si w nogach bieg korytarzem w stron cel wiziennych. Wielki pk kluczy by troch za ciki dla hobbita, ktremu te serce podchodzio co chwila do garda; mia wprawdzie piercie na palcu, nie mg jednak zapobiec temu, by klucze od czasu do czasunie szczkny i nie zadzwoniy gono, i za kadym razem trzs si cay z przeraenia. Najpierw otworzy cel Balina i zamkn jnatychmiast starannie, gdy krasnolud znalaz si w korytarzu. Balim jak atwo sobie wyobrazi, by okropnie zdziwiony, a chocia rad wydosta si z przykrej, ciasnej kamiennej komrki, mia ochot zadawa mnstwo pyta i dowiedzie si czego o zamiarach Bilba i o wszystkim w ogle. - Nie czas teraz na wyjanienia - powiedzia hobbit. - Id za mn i nie pytaj. Musimy trzyma si w gromadzie i pilnowa, eby si nikt nie odczy. Uciekniemy wszyscy lub aden - to nasza ostatnia szansa. Jeli nas wykryj, kto wie,co krl zrobi, prawdopodobnie zakuje wam rce i nogi w kajdany. Prosz ci, mj drogi, nie zaczynaj teraz dyskusji. Bilbo bieg wic od drzwi do drzwi, pki niezebra koo siebie dwunastu krasnoludw, z ktrych aden zreszt po tak dugim wizieniu w ciemnociach nie rusza si zbyt wawo. Hobbitowi serce zamierao, ilekro ktry z nich wpada na drugiego, mrucza lub szepta. "Ale haaliwe te krasnale, niech ich licho!" - mwi sobie w duchu. Mimo to wszystko szo jak po male, nie spotkali nigdzie stranikw. Tej nocy odbywaa si w puszczy i w grnej krlewskiej sali wielka jesienna zabawa, niemal wszyscy poddani krla elfw weselilisi przy stoach. W kocu po dugiej wdrwce krasnoludy zBilbem na czele dotary do celi Thorina mieszczcej si w gbi podziemi, lecz na szczcie tu obok piwnic krlewskich. - Na honor! - rzek Thorin, gdy Bilbo otworzy cel i wywoa go szeptem na korytarz. - Gandalf, jak zwykle, powiedziaprawd. Okazae si w potrzebie znakomitym wamywaczem. Cokolwiek si odtd zdarzy, bdziemy ju zawsze do twych usug. Ale co teraz mamy robi? Bilbo zrozumia, e przysza chwila, by wytumaczy przyjacioom plan, przynajmniej jego pierwsz cz. Nie by jednak wcale pewien, jak krasnoludy przyjm jego pomys. Obawy rzeczywicie potwierdziy si, bo projekt nie przypad im do gustu i zaczy gono protestowa, nie zwaajc na groz sytuacji. - To oznacza sice, rozbicie na kawaki i nieuchronne utopienie na dodatek - mruczay. - Mielimy nadziej, e wymylisz jaki naprawd rozsdny sposb,skoro zdobye klucze. Ale ten pomys to szalestwo. - A wic dobrze - odpar Bilbo, bardzo zgnbiony i troch te zirytowany. Wracajcie do swoich piknych cel, pozamykam was znowu na trzy spusty; bdziecie mogli siedzie tam wygodnie i myle, pki nie wymylicie czego lepszego; ale wtpi, czy uda mi si kiedykolwiek po raz drugi zdoby klucze, chobym i zechcia sprbowa tej sztuki ponownie. Na to nie mogli si zgodzi, wic umilkli. W kocu oczywicie musieli zdecydowa si najpierw samego pana ki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAkP/c l c mFLc n, Z o':G$ sposb proponowany przez hobbita, bo dla wszystkich byo jasne, e na nic si nie zda szuka w ciemnociach drogi do grnych sal, e nie wywalcz sobie przejcia ani nie otworz zaczarowanych drzwi; a lamenty i spory w korytarzu mogy ich narazi tylko na ponowne uwizienie. Poszli wic za hobbitem, skradajc si ku najniej pooonym piwnicom. Minli uchylone drzwi, za ktrymidowdca stray i podczaszy wci jeszcze chrapali umiechajc si bogo przez sen, wino Dorwiniona daje bowiem sen gboki i przyjemny. Inn pewnie min bdzie mia dowdca stray nastpnego dnia, jakkolwiekBilbo przez yczliwo - wstpi do piwniczki i cichcem wsun mu pk kluczy zpowrotem do kieszeni. - To mu oszczdzi wiele przykroci w awanturze, jaka si jutro rozpta powiedzia sobie Bilbo. - A przecie to niezy elf i do przyzwoicie odnosi si dowiniw. W dodatku zadziwimy elfw tym bardziej. Pomyl, e znamy potne czary,skoro umielimy wyj przez zamknite drzwi i znikn. Znikn! Jeli to ma si nam rwnie uda, trzeba dziaa szybko! Balinowi polecono pilnowa dowdc stray oraz podczaszego i ostrzec towarzyszy, gdyby ktry z tych dwch si ockn. Reszta kompanii wesza do piwnicy, z ktrej otwieraa si klapa nad tunelem podziemnego potoku. Nie wolno byo marudzi. Bilbo wiedzia, e lada chwila, stosownie do rozkazw, zjawi si kilku elfw, eby pomc podczaszemu w spychaniu pustych beczek przez otwr do strumienia. Stay ju one rzdem porodku piwnicy. Beczki od wina nie nadaway si dla uciekinierw, trudno je byo otworzy, bo odbijajc dna narobiliby haasu, a nie mieli te sposobu, eby je z powrotem zamkn. Stay jednak midzy nimi rwnie baryki po innych towarach, jak maso, jabka oraz produkty dostarczane wod do krlewskiego paacu. Wkrtce wybrano trzynacie takich baryek, z ktrych kada moga pomieci jednego krasnoluda. Waciwie byy nawet za due; wlazszy w nie, krasnoludy z przeraeniem mylay, jak bd si obija itrz w ich obszernych wntrzach, mimo e Bilbo upycha siano i wszelkie wyciki,jakie mg znale naprdce, by w miar monoci zapewni kamratom wygod. W kocu dwunastu siedziao ju w beczkach; najwicej kopotu sprawia Thorin, ktry krci si i wi, narzekajc jak wielki pies zamknity w za ciasnej budzie. Kiedy na ostatku przysza kolej na Balina, ten narobi haasu, e w jego beczce brak dziur doprowadzajcych powietrze, i krzycza, e si dusi, nim jeszcze Bilbo przybi denko z powrotem. Hobbit, jak umia najstaranniej, pozatyka dziury w beczkach i umocowa pokrywki. Zosta teraz sam i uwija si po piwnicy, koczc przygotowania i krzepic si wbrew prawdopodobiestwu nadziej, e plan uda si szczliwie przeprowadzi. Jeszcze minuta, a byoby za pno. Ledwie bowiem zamkn ostatecznie baryk Balina, usysza gosy elfw i zobaczy w gbi korytarza migotanie pochodni. Gromada elfw miejc si, rozmawiajc i popiewujc wesza do piwnic. W jednej z grnych sal odbywaa si uczta, tote pilnoim byo wrci co prdzej do zabawy. - Gdzie podczaszy? Gdzie stary Galion? - spyta ktry. - Nie widziaem go dzisiaj przy wsplnym stole. Powinien tu by i pokierowa robot. - Pogniewam si, jeli ten stary maruder spni si na umwion por powiedzia drugi. - Nie mam wcale ochoty traci czasututaj, kiedy na grze kompania piewa. - Ha, ha! - krzykn kto. - Tu siedzi stary otr z gow w dzbanku! Ucztowa sobie naboczku z dowdc stray! - Potrznijcie nim, obudcie! - woali inni niecierpliwie. Galion zyma si, gdy nim potrzsano, gdy go budzono, a ju najbardziej, gdy si z niego wymiewano. - To wy si spnilicie - mamrota. - Ja tuczekam i czekam, a wy tam na grze pijecie i zapominacie o subowych obowizkach. Nic dziwnego, e si Wreszcietroch zdrzemnem. - Pewnie, e nic dziwnego - odpowiedzieli. - Wyjanienie mamy przed nosem, w dzbanku.Daje i nam skosztowa tego nasennego rodka, nim si Wemiemy do roboty. Klucznika nie warto budzi. Wida po nim, e ju do sobie uy. Dzban podawany z rk do rk obieg ca kompani i wszyscy nagle bardzo poweseleli. Nie stracili jednak cakiem rozsdku. - Pom nam, Galionie! - krzykn ktry. - Za wczenie rozpocze uczt i w gowie ci si pomieszao. Midzy pustymi beczkamiustawie pene, sdzc z wagi. - Rbcie, co do was naley, i nie gadajcie! -odfukn podczaszy. - Pocignli leniuchy zaduo ze dzbana i teraz im si beczki wydajza cikie! Te, ktre tu przygotowaem, maj by wysane, nie ma co si namyla. Macie robi, co wam kazaem. Dobrze, dobrze! - woali toczc ju beczki ku otworowi w pododze. - Nie kto inny, ale tyodpowiesz, jeli okae si, e pene masa baryki z krlewskiej spiarni i najlepsze wino zepchniemy do rzeki, aby ludzie znad Jeziora mogli ucztowa kosztem krla! Tocz si, tocz si, tocz si, tocz, Prdko, zgrabnie w dziur wskocz, Le do wody, stara beczko, Kr si, wiruj, tacz w keczko! Tak przypiewywali, a ju pierwsza beczka staczaa si w czarn jam, inne za ni pluskay w zimny strumie pyncy o kilka stp pod piwnic. Niektre beczki rzeczywicie byy puste, inne kryy w swym wntrzu po jednym krasnoludzie, ale wszystkie jedna po drugiej spaday w d zpluskiem i oskotem, zderzajc si z sob, zanurzajc w wodzie, obijajc o ciany tunelu, potrcajc nawzajem i podskakujc.Nagle Bilbo uprzytomni sobie, e co jednak przeoczy w swoim planie. Ty Pewnezauwaye to ju od dawna i moe nawet miae si z hobbita. Ale czy by na jego miejscu spisa si lepiej lub bodaj rwnie dobrze jak on - wtpi. No, tak! Sam Bilbo nie siedzia w adnej beczce, a gdyby nawet zdy do ktrej wle, nie byo nikogo, kto by go mg zamkn. Wygldaona to, e tym razem naprawd straci kompani na zawsze (ju niemal wszystkie krasnoludy zniky w ciemnym wylocie otworu), zostanie sam i bdzie musia odtd na wieki y ukryty jako wamywacz w grocie elfw. Gdyby mu si nawet udao wymkn niezwocznie przez gwne drzwina grze, mao prawdopodobne, eby odnalaz krasnoludy. Nie zna przecie drogi ldowej do miejsca, gdzie wyawiano beczki. Niepokoi si te, co stanie si z przyjacimi pozbawionymi jego pomocy, nie zdy bowiem powiedzie im o wszystkim, czego si dowiedzia, ani o tym, co zamierza dalej robi, kiedy si wydostan z lasu. Takie myli kbiy si w jego gowie, a tymczasem elfy, bardzo rozochocone, pieway otaczajc koem dziur w pododze. Kilku z nich ju podbiego, eby cignc za sznury podnie zastaw w bramie i wypuci na zewntrz baryki, skoro tylko wszystkie znajd si w strumieniu. Niech was nios bystre wody W kraj znajomy, w kraj lat modych. Poegnajcie loch ponury I pnocy zimne gry, Pycie z gstwin czarnych lasw W kraj znajomy z dawnych czasw. Tu milczce stoj drzewa, A tam wiatr w szuwarach piewa, Trzcina ronie na moczarach I zieleni si tatarak. Gwiazdy wiec, mga si ciele, Nad stawami pachnie ziele, A gdy soce wzejdzie cudnie, Pycie, pycie na poudnie. Tam gdzie jasny dzie rozbyska, Krowy bdz po pastwiskach, A po zboczach nad dolin Ju dojrzewa w gronach wino. Tam gdzie soce wieci cudnie, Na poudnie, na poudnie! Niech was nios bystre wody W kraj znajomy, w kraj lat modych. Ju ostatnia beczka toczya si ku rozwartym w pododze drzwiom. W rozpaczy, nie widzc innej rady, biedny may Bilbo chwyci si jej i z ni razem da si zepchn w czelu. Plusn do zimnej, czarnej wody, a beczka znalaza si nad nim. Wynurzy si parskajc i czepiajc si klepek jak szczur, ale na prno wyta Wszystkie siy; nie mg wygramoli si nabeczk, ktra za kadym razem, ilekro prbowa si wspi wyej, okrcaa si wok wasnej osi i zatapiaa hobbita pod sob. Bya pusta, taczya na powierzchni jak korek. Bilbo mia uszy pene wody, mimo to sysza jeszcze gosy elfw piewajcych na grze. Nagle klapa w pododze piwnicy opada z trzaskiem i piew przycich. Bilbo w czarnym tunelu nurza si w lodowatej wodzie, samiuteki,bo nie mona chyba uwaa za towarzystwoprzyjaci zamknitych szczelnie w barykach. Wkrtce dostrzeg ponad sob w ciemnociach janiejsz, szaraw plam. Usysza skrzypienie wodnej bramy podnoszonej w gr i zewszd otoczyy go tumnie beczki i baryki podskakujce na wodzie, zderzajce si z sob, cisnce si wszystkie naraz pod sklepione wyjcie, w nurt strumienia. Hobbit, jak umia, broni si od zmiadenia i zgniecenia w cisku; naszczcie po krtkiej chwili z toku zaczy wysuwa si pojedyncze sztuki i kolejno wymykay si pod kamienn bram w otwarty wiat. Bilbo przekona si wwczas, e dobrze si stao, i nie zdoa wyle na wierzch swojej beczki, poniewa w bramie nie byo pod zniajcymsi niespodzianie stropem nawet tyle miejsca, by zmieci si mg dodatkowo choby najmniejszy hobbit. Wypynli pod gazie drzew schylajcych si z obu stron nad strumieniem. Bilbo z niepokojem myla, jak te czuj si krasnoludy i czy duo wody przedostaje sido wntrza ich beczek. Niektre z nich, mijajc go w podskokach, zanurzay si do gboko, zgadywa wic, e w tych wanie kryj si przyjaciele. "Mam nadziej, e przybiem denka do szczelnie!"- myla Bilbo; wkrtce jednak przesta troszczy si o towarzyszy, majc zbyt wiele zmartwie z wasn osob. Udawao mu si jako utrzymywa gow nad wod, lecz dygota z zimna i z lkiem zadawa sobie pytanie, czy nie wyzionie ducha, nim go jaki szczliwy Przypadek wybawi, na jak dugo starczy mu si w ramionach i czy nie lepiej byoby zaryzykowa rozstanie z beczk i sprbowa wpaw dotrze do brzegu. Ale szczliwy przypadek trafi si w por:prd znis kilka beczek pod sam brzeg, gdzie zaczepiwszy o podwodny korze na chwil przystany. Bilbo skorzysta z okazji i wdrapa si na swoj baryk, chwilowo unieruchomion W toku. Wypez na wierzch jak na p utopiony szczur i przylgn tam, rozkadajc szeroko ramiona, by w miar monoci utrzymywa beczk w rwnowadze. Wietrzyk chodzi, lecz nie tak jak woda, tote Bilbo pokrzepia si nadziej, e nie stoczy si nagle do strumienia, gdy beczki znw rusznaprzd. Po chwili ruszyy rzeczywicie, krcc si i kluczc, pki nie wpady w gwny nurt. Wtedy obawy Bilba okazay sisuszne, bo w istocie trudno mu byo utrzyma si na beczce; broni si jako odkatastrofy, ale czu si okropnie nieszczliwy w tak niewygodnej pozycji. Szczciem hobbit by bardzo lekki, a beczka dua, przy tym troch przeciekaa inabraa odrobin wody. Mimo to egluga na niej przypominaa jazd bez uzdy i strzemion na brzuchatym kucu, ktry stale ma ochot tarza si w trawie. W ten sposb pan Baggins przyby wreszciedo miejsca, gdzie drzewa po obu brzegach przerzedziy si tak, e widzia midzy nimi blade niebo. Czarny strumie nagle rozla si szeroko i poczy z gwnym oyskiem Lenej Rzeki spywajcej wartkospod drzwi krlewskiej groty. Tu cie lasu nie pada ju na mroczn przestrze wody i w jej ruchomej tafli zaamywao si roztaczone odbicie obokw i gwiazd. Bystry prd Lenej Rzeki porwa beczki i baryki a pod pnocny brzeg, gdzie otwieraa si rozlega zatoka. Wysypany wirem rbek wybrzea lea pod nawis skarp i zamyka si od wschodu maym, skalistym przyldkiem wysunitym na rodek rzeki. Wikszo beczek osiada na pycinie, par jednak oparo si dopiero na kamiennej zaporze. Na brzegu czuwao kilku elfw. Dugimi tykami szybko zepchnli wszystkie beczki na przybrzeny wir, przeliczyli je, powizali sznurami i tak zostawili do rana. Biedne krasnoludy! Hobbitowi powodzio si na tym postoju niezgorzej. Zelizn si ze swojej baryki, dobrn do brzegu i pomkn ukradkiem ku szaasom, ktre wypatrzy w pobliu rzeki. Bez namysu i skrupuw, nie czekajc zaproszenia czstowa si kolacj, o ile mia po temu sposobno; od dawna przecie zmuszony by to robi i a za dobrze wiedzia teraz, co to znaczy prawdziwy gd i czym si on rni od grzecznego zainteresowania smakoykami naleycie zaopatrzonej spiarni. Spostrzeg te migocce wrd drzew ognisko, a widok ten skusi go od razu, bo przemoknite i podarte ubranie lgno mu do skry, zimne i lepkie. Nie wydaje mi si, bym musia opowiada wam bardziej szczegowo o przygodach Bilba w cigu tej nocy, bo ju si zbliamy do celu podry na wschd i do ostatniej, najwikszej przygody, trzeba si zatem spieszy. Oczywicie zaczarowany pierciezapewni hobbitowi pocztkowo cakowite powodzenie, lecz pniej obecno jego zdradzi lad mokrych stp i kaue, ktre po sobie zostawia, gdziekolwiek przystan czy przysiad. Dosta kataru, a ilekro chcia si przyczai, alarmowa elfy straszliwymi i daremnie tumionymi napadam kichania. Wkrtce powsta z tego powodu niemay zamt w osiedlu nad rzek,lecz Bilbo uciek w las, unoszc bochen chleba, skrzany bukak z winem oraz pasztet - wszystko zdobyte zgoa nielegalnym sposobem. Reszt nocy spdzi,wci ociekajc wod, z dala od ognia, leczwino pomogo mu przetrwa, a w dodatku przespa si niele w suchych liciach, mimo e miao si ju pod jesie i byo do chodno. Ockn si z goniejszym ni wszystkie poprzednie kichniciem. wit ju szarza i nad rzek elfy krztay si wesoo. Zwizywano beczki w tratw, lada chwila kilku flisakw miao na niej popyn w drzeki, do Miasta na Jeziorze. Bilbo kichn znowu. Przesech nieco, ale trzs si z zimna. Pobieg nad rzek ile si w zdrtwiaych nogach i w ostatnim momenciezdy wdrapa si na tratw nie postrzeony w oglnym zgieku. Szczciemsoce nie wiecio wwczas jeszcze, wiccie nie zdradzi hobbita i jakim cudem Bilbo powstrzyma si na czas pewien od kichania. Poszy w ruch tyki. Elfy, stojc w pytkiej wodzie przybrzenej, pchay potnie. Beczki, teraz sczepione wszystkie razem, skrzypny i drgny. - Ale cikie! - mrukn ten i w. - Zanurzaj si za gboko, znowu, wida, nie oprniono ich dokadnie. Szkoda, e niewycignlimy ich na brzeg za dnia, warto by zajrze do rodka - mwiy elfy. - Nie ma teraz na to czasu - krzykn starszy flisak. - Spychajcie! W kocu tratwa odbia od brzegu, z pocztku wolno, pki nie mina skalistego przyldki, od ktrego inne znw elfy odsuway j dugimi tykami, a pniej coraz prdzej i prdzej, a porwa j gwny nurt i popyna w d, w d rzeki - w stron Jeziora. Krasnoludy wymkny si z krlewskiego wizienia i wydostay z puszczy, ale czy ywe, czy umare - to si miao dopiero okaza. Rozdzia 10 Serdeczne powitanie Pynli, a tymczasem rozwidniao si i byocoraz cieplej. W pewnej chwili rzeka skrcia, okrajc rami ldu wysunite zlewego brzegu. Pod skalistym urwiskiem woda kipiaa na gbi i przelewaa si z pluskiem. Urwisko szybko zostao za nimi, brzeg si obniy, drzewa znikny. Oczom hobbita ukaza si rozlegy widok. Lea przed nim kraj otwarty, nasycony wodami rzeki, ktra tu dzielia si na sto krtych odng, rozlewaa po moczarach i stawach usianych wysepkami; gwny jednak nurt, wci jeszcze bogaty, pyn spokojnie porodku. W oddali, z gow ukryt w postrzpionym oboku, wznosia si Gra! Jej najbliszego otoczenia na pnoco-wschodzie i zaklsej niziny midzyni a rzek nie byo std wida. Tylko ona patrzaa z wysokoci poprzez moczary ku lasom. Samotna Gra! Bilbo odby dug drog i przey wiele przygd, aby j zobaczy, lecz widok ten wcale go nie rozradowa. Przysuchujc si rozmowom flisakw i gromadzc strzpy wiadomoci padajce z ich ust, Bilbo wkrtce zrozumia, jak wyjtkowemu szczciu zawdzicza, e w ogle choby z daleka ujrza Gr. Wprawdzie przecierpia okropnoci uwizienia, a teraz znajdowa si w do przykrej sytuacji (nie wspominajc ju o pooeniu biednych krasnoludw!), lecz miawicej szczcia, ni przypuszcza. Flisacypana ki.aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AApPXc quc rc s.m c t; uT?$ wci mwili o towarach spawianych w d i w gr rzeki, o wzrastajcym ruchu na tym wodnym szlaku, odkd drogi ldowe na wschd od Mrocznej Puszczy znikny lub wyszy z uycia; mwili te o ktniachmidzy ludmi znad Jeziora a elfami z lasw o to, do kogo naley utrzymanie spawnoci Lenej Rzeki i pilnowanie porzdku na jej brzegach. Kraj ten bardzo si zmieni od owych czasw, gdy krasnoludy yy we wntrzu gry, od epoki, ktrej wspomnienie stao si dla wikszoci mieszkacw ledwie mglist legend. Kraj zmieni si take w ostatnich latach, sprzed ktrych pochodziy wiadomoci Gandalfa. Wskutek deszczw i powodzi rzeki pynce na wschd wezbray, byy te trzsienia ziemi (niektrzy przypisywali je wybrykom smoka, wspominajc go zwykle z przeklestwem i wymownym gestem w stron Gry). Na obu brzegach moczary i trzsawiska rozprzestrzeniy si szerzej. Nie mona byo odszuka dawnych cieek,niejeden jedziec lub pieszy wdrowiec Zgin prbujc je odnale. Droga elfw przecinajca lasy, ktr wybray krasnoludy za rad Beorna, koczya si obecnie na wschodnim skraju puszczy niepewn, rzadko uczszczan ciek. Jedyn jako tako bezpieczn drog z pnocnych kracw Mrocznej Puszczy ku rwninom lecym po jej drugiej stronie, wcieniu Gry, bya teraz rzeka, lecz nad t drog trzyma stra krl lenych elfw. Jak wic widzicie, Bilbo w wyniku wszystkich przygd trafi na jedyn moliw drog. Pan Baggins, drcy z chodu na tratwie z beczek, zapewne pocieszyby si nieco, gdyby wiedzia, e wieci o tym wszystkim dotary do Gandalfa w dalekich stronach i mocno go zaniepokoiy, e czarodziej wanie koczy inne sprawy (nie nalece do tej historii) i przygotowywa si do podry naposzukiwanie kompanii Thorina. Ale o tym Bilbo nic nie wiedzia. Wiedzia tylko, e rzeka cignie si i cignie bez koca, e jest godny, e ma obrzydliwy katar, e nie podoba mu si wcale Gra spogldajca na niego - jak mu si wydawao - tym chmurniej i groniej, im bliej podpywa. Po jakim czasie jednak rzeka skierowaa si bardziej na poudnie, Gra znw si jakby oddalia, a wreszcie, pod wieczr, brzegi po obu stronach stay si skaliste, rozproszone wody zbiegy si razem w gboki, rwcy nurt, a tratwa pomkna ywiej. Soce ju zaszo, gdy zataczajc uk na wschd, Rzeka Lena wpada wreszcie do Dugiego Jeziora. Szerokie ujcie z obu stron zamykay jak brama urwiste skay, au ich stp cign si pas wybrzea wysypany wirem. Dugie Jezioro! Bilbo nie wyobraa sobie, eby moga istnie tak wielka woda poza morzem. Jezioro bowiem tak byo szerokie, e przeciwlegy brzeg wydawa si daleki i may, a tak dugie, epnocnego koca, wysunitego w kierunku Gry, Bilbo wcale nie mg dostrzec. Jedynie z mapy hobbit pamita, e tam, daleko, gdzie migotay ju gwiazdy Wielkiego Wozu, pyna spod Dali Bystra Rzeka, ktra wsplnie z Len Rzek wypeniaa ongi t gbok, wielk, skalist dolin. U jej Poudniowego koca podwjnie ju bogaty nurt przelewa si przez wysokie progi i mkn ku nieznanym krainom. W ciszy pogodnego wieczora huk wodospadw dobiega niby daleki grzmot. Nie opodal ujcia Lenej Rzeki znajdowao si niezwyke miasto, o ktrym hobbit wiedzia co nieco z rozmw podsuchanych w piwnicach krla elfw. Miasto nie leao na brzegu, gdzie wida byo ledwie kilka chat i budynkw, lecz wyrastao nad tafl jeziora, osonione od fal wpadajcej rzeki skalistym przyldkiem,ktry tworzy zaciszn zatok. Dugi drewniany most czy brzeg z olbrzymim pomostem, zbudowanym z drzewwycitych w puszczy, a na nim wznosio si drewniane miasto; grd nie elfw, lecz ludzi, ktrzy mieli wci jeszcze do odwagi, by y w cieniu Smoczej Gry. Wci jeszcze trwa tutaj ruch handlowy, towary pyny rzek z poudnia, a ludzie przewozili je, omijajc wodospady, do swego miasta; lecz za dawnych dobrych czasw, gdy na pnocy kwito zamone miasto Dal, ludzie z Jeziora byli bogaci i moni, po wodach egloway cae flotylle, niektre statki wiozy zoto, a inne - rycerzy w zbrojach, toczyy si tu wojny idokonyway wielkie dziea, po ktrych teraz zostaa tylko legenda. Kiedy woda opadaa w czasie suszy, wida byo po dzidzie u brzegw zmurszae pale wikszegoniegdy miasta. Ludzie jednak niewiele ju z tego wszystkiego pamitali, chocia zachoway si stare pieni o krlu krasnoludw panujcym we wntrzu Gry, o Throrze i Thrainie z rodu Durina, o zjawieniu si smoka i upadku wadcw Dali. Niektre pieni zapowiaday, e Thror i Thrain wrc kiedy, a wwczas przez bram z Gry spynie na rzek zoto i cay kraj rozebrzmi na nowo piewem i miechem. Alemia legenda nie wpywaa na tok powszedniego ycia. Kiedy tratwa z beczek ukazaa si na rzece, spod palw miasta ruszyy odzie i rozlegy si nawoywania, na ktre flisacy odpowiedzieli. Rzucono liny, wcignito wiosa, tratw wycofan z nurtu Lenej Rzeki przycumowano na uboczu, poza skalist cian, w maej zatoce. Wkrtce mieli nadjecha z poudnia ludzie, eby zabra puste beczki i dostarczy inne, napenione towarami, ktre elfy zabior w gr rzeki do swojej lenej siedziby. Tymczasem beczki pozostay na brzegu, a flisacy wraz z zaogami odzi poszli do miasta na uczt. Bardzo by si zdumieli, gdyby zobaczyli, co si stao na wybrzeu po ich odejciu, gdy zapada ciemna noc. Najpierw Bilbo odczepi od reszty jedn beczk, wtoczy na pycizn i otworzy. Z wntrza doby si jk i wypez okropnie sponiewierany krasnolud. Mia peno siana w zmierzwionejbrodzie, a tak by obolay, zdrtwiay, posiniaczony i rozbity, e ledwie mg si na nogach utrzyma; z trudem przebrn przez pytk wod i pad jczc na brzegu Zagodzony, oszoomiony, wyglda jak pies, ktrego acuchem przykuto do budy izostawiono przez tydzie w zapomnieniu. By to Thorin, lecz poznaby go chyba tylko po zotym naszyjniku i po kolorze niegdy bkitnego, a teraz brudnego i zniszczonego kaptura z wystrzpionym srebrnym chwastem. Duga chwila mina, nim Thorin zdoby si na jak tak uprzejmo wobec hobbita. - No i co, yjesz czy umare? - spyta Bilbo, szczerze rozgniewany. Nie pamita by moe, e sam najad si co najmniej raz do syta w tej podry, podczas gdy krasnoludy godoway, i e korzysta ze swobody ruchw, ktrej im brako, nie mwic ju o wielkich ilociach wieego powietrza. - Czy siedzisz w wizieniu, czy jeste wolny? Jeli chcesz dosta co do jedzenia, jeeli w ogle upierasz si dalej przy tej gupiej przygodzie, ktra - nie zapominaj! -jest twoj, a nie moj przygod- radz ci, pogimnastykuj troch ramiona, rozetrzyj nogi i pom mi uwolni reszt kompanii, pki jeszcze pora. Thorin oczywicie rozumia, e Bilbo ma racj, stknwszy wic raz i drugi, wsta izacz jak mg pomaga hobbitowi. Trudnai bardzo cika bya to robota, musieli bowiem w ciemnociach brodzi po zimnej wodzie i wyszukiwa waciwe beczki. Opukujc je z zewntrz i nawoujc towarzyszy, znaleli szeciu, ktrzy mieli si odpowiedzie. Gdy uwolnili ich z zamknicia i pomogli im doj do brzegu, biedacy posiadali tam lub pokadli si, narzekajc i zawodzc. Zmoknici, rozbici i odrtwiali, nie mogli zrazu poj, e s wyratowani, i podzikowa za to naleycie. Najnieszczliwsi byli Dwalin i Balin, nie mona byo od nich da pomocy. Bifur i Bofur, mniej posiniaczeni i nie tak przemoczeni, leeli na ziemi i nie chcieli wzi si do adnej roboty. Za to Kili i Fili, modzi jeszcze (jak na krasnoludy), a przy tym lepiej zapakowani w mniejszych barykach, porzdnie wymoszczonych sianem, wyszli z przeprawy niemal umiechnici, ledwie z paru siniakami, i szybko rozruszali sztywne koci. - Mam nadziej, e ju nigdy w yciu nie bd musia wcha jabek powiedzia Fili. - Moja baryka bya pena tego zapachu. Oddycha nim nieustannie, kiedy si nie mona poruszy, kiedy si kostnieje z zimna i dostaje mdoci z godu - to okropno! W tej chwili zjadbym wszystko,co by mi da, nie wstabym chyba od miskido rana, ale jabka nie tknbym nawet! Dzielnie wspomagani przez Fila i Kila, Thorini Bilbo odszukali w kocu i uwolnili reszt kompanii. Biedny gruby Bombur spa czy moe omdla, a Dori, Nori, Oin i Gloin nasikli wod i wydawali si na p tylko ywi; trzeba ich byo kolejno przenosi na brzeg i ukada tam, zupenie bezwadnych. - No, to ju wszyscy! - rzek Thorin. - Myl, e powinnimy zoy dziki szczliwej gwiedzie oraz panu Bagginsowi. Pan Baggins na pewno ma prawooczekiwa od nas wdzicznoci, chocia wolabym, eby troch wygodniej urzdzi nam t podr. Mimo wszystko raz jeszcze powtarzam: jestem do Paskich usug, panie Baggins! Mam nadziej, e odczujemy szczer wdziczno, jak si najemy i odpoczniemy. A tymczasem co dalej? - Proponuj i do miasta - rzek Bilbo. - C innego mamy do wyboru? Nic innego rzeczywicie nikomu nie przychodzio do gowy; zostawiajc wic cz kompanii namiejscu, Thorin, Fili, Kili i hobbit ruszyli brzegiem w stron ogromnego mostu. U wejcia na most czuwali stranicy, ale nie pilnowali go zbyt gorliwie, bo od dawna nie byo to naprawd potrzebne. Ludzie znad Jeziora yli w zgodzie z lenymi elfami, jeli nie liczy drobnych sporw o myto za przepraw szlakiem rzecznym. Innych ssiadw w pobliu nie mieli, tote modsi mieszkacy miasta jawnie powtpiewali o istnieniu jakiego smoka w grskiej jamie i mieli si, kiedy starcy - siwobrodzi dziadkowie i zgrzybiae baby - opowiadali, e za modu na wasne oczy widzieli smokaprzelatujcego po niebie. W tej sytuacji nic dziwnego, e wartownicy pili i zabawiali siwesoo przy ogniu w swojej budzie, tak e nie syszeli haasu, jaki towarzyszy wyadunkowi krasnoludw, ani te krokw czterech zwiadowcw. Zdumieli si bardzo, kiedy Thorin Dbowa Tarcza stan w progu. - Kto jest i czego tu chcesz? - krzyknli zrywajc si i sigajc do broni. - Jestem Thorin, syn Thraina, a wnuk Throra, Krla spod Gry! - owiadczy krasnolud dononym gosem i tak godnie, emimo podartej odziey i brudnego kaptura wyglda na krlewskiego potomka. Na jegoszyi i u pasa lnio zoto, oczy mia ciemnei zapadnite gboko. - Wrciem! Chc si widzie z wadc tego miasta. Wraenie byo niesychane. Co zapalczywsi wybiegli na dwr, jakby w nadziei, e Gra ju byszczy zotem wrd nocy i e wody Jeziora w okamgnieniu zabarwiy si zocicie. Kapitan stray wystpi naprzd. - A kim s twoi towarzysze? - spyta wskazujc Fila, Kila i Bilba. - Ci dwaj to synowie crki mojego ojca - odpar Thorin - Fili i Kili z rodu Durina. A tojest pan Baggins, ktry wraz z nami odby podr z zachodu. - Jeeli przychodzicie w pokojowych zamiarach, zcie bro w moje rce - rzek kapitan. - Nie mamy broni - powiedzia Thorin, a bya to prawda, poniewa lene elfy odebray im noe, jak rwnie synnego Orkrista. Bilbo mia jak zwykle ukryty pod ubraniem mieczyk, nic wszake o tym nie mwi. - Nie potrzeba nam ora, gdy wreszcie powracamy do wasnych posiadoci zgodnie z prastar przepowiedni. Nie moglibymy zreszt walczy przeciw tak wielkiej przewadze. Prowad nas do swego wadcy. - Nasz wadca teraz ucztuje - rzek kapitan. - W takim razie tym bardziej prowad nas do niego - wybuchn Fili, zniecierpliwiony przeduajcymi si ceregielami. - Jestemy znueni i godni po dugiej podry, mamy te z sob chorych towarzyszy. Popiesz si, nie tra czasu naprne sowa, bo inaczej twj wadca pewnie bdzie mia ci co nieco do powiedzenia. - Chodcie za mn - rzek kapitan i biorc szeciu ludzi do eskorty, poprowadzi gociprzez most i bram miejsk na rynek. By to szeroki krg spokojnej wody, otoczony wysokimi palami, na ktrych wspieray si najznamienitsze budowle, i uoonymi z desek bulwarami, z ktrych schody i drabiny wiody w d, ku jezioru. Z duego,jarzcego si od wiate domu dobiega gwar licznych gosw. Weszli i stanli olnieni blaskiem, a take widokiem dugich stow i tumu biesiadnikw. - Jestem Thorin, syn Thraina, ktry by synem Throra, krlujcego pod Gr! - gono zawoa Thorin od progu, nim kapitan zdy go oznajmi. Wszyscy zerwali si z miejsc. Wadca miasta wsta ze swego wspaniaego fotela. Nikt jednak nie by tak zdumiony jak flisacy ze suby krla elfw, siedzcy na szarym kocu. Cisnc si do wadcy miasta krzyczeli: - To jecy naszego krla, ktrzy zbiegli z niewoli, wczgi, wdrowne krasnoludy! Nie umieli si wytumaczy, dlaczego przekradaj si lasami i niepokoj naszych braci. - Czy to prawda? - spyta wadca. Wydawao mu si to o wiele bardziej prawdopodobne ni powrt krla spod Gry,jeeli w ogle taka osobisto rzeczywiciekiedy istniaa. - Prawda, e w drodze do wasnej ojczyzny zostalimy niesusznie przez elfw porwani i uwizieni bez winy - odparThorin. - Ale nie ma takich krat i zamkw, ktre by mogy przeszkodzi naszemu powrotowi, zapowiedzianemu przez stare przepowiednie. A to miasto nie naley do krlestwa elfw. Nie do jego flisakw si zwracam, lecz do wadcy Miasta na Jeziorze. Wadca waha si chwil, spogldajc to nakrasnoludy, to na flisakw. Krl elfw miaw tych stronach znaczn potg, tote wadca nie chcia z nim zadziera; nie przywizywa rwnie wielkiej wagi do starych pieni, bo zaprztay go przede wszystkim sprawy handlu i myta, towarw izota; tym wanie upodobaniom zawdzicza swoje stanowisko. Ale wikszo obywateli inaczej si na t rzeczzapatrywaa i rozstrzygnito j nie czekajc na zdanie wadcy. Nowina przedostaa si z sali biesiadnej na miasto iobiega je niczym pomie. Krzyk Podnis si wszdzie - w sali i na ulicach. Na bulwarach zadzwoniy szybkie kroki. Ju ten i w poddawa zwrotki prastarych pieni o powrocie krla spod Gry; nikomu nie sprawiao wielkiej rnicy, e zamiast Throra zjawi si jego wnuk. Ludzie podejmowali pie i wkrtce rozbrzmia gony piew, wysoko wzbijajc si nad jeziorem: Podziemny krl nad krle, Pan wydronych ska I wadca srebrnych rde Odbierze to, co mia. Korona bynie zotem, W stu harfach zabrzmi dzwon A w grskich grotach echo Powtrzy dawny ton. W pas si pokoni lasy I dba zielonych traw, A zoto i diamenty Popyn rzek wpaw. Zaszemrz pie strumienie, Zaszumi las i br - I rado zapanuje, Gdy zjawi si Krl Gr. Tak, a przynajmniej podobnie piewali, pie jednak miaa o wiele wicej zwrotek i towarzyszyy jej okrzyki, a take dwikiharf i skrzypiec. Doprawdy, najstarsi ludzienie pamitali tak gorczkowego podniecenia w Miecie na Jeziorze. Nawet elfy lene zdumieway si i wrcz niepokoiy. Nie wiedziay oczywicie, w jaki sposb Thorin zdoa uciec z wizienia, i przychodzio im do gowy, e moe ich wasny krl popeni grub omyk. Co do wadcy miasta, to rozumia on, e nie ma innej rady, jak ulec gosowi ogu i - przynajmniej na razie - udawa, i wierzy we wszystko, co mwi Thorin. Ustpi mu zatem swojego wspaniaego fotela, Kili i Filizasiedli tu obok na zaszczytnych miejscach, a Bilbo rwnie znalaz si przystole wrd najdostojniejszych biesiadnikw; w powszechnym zamieszaniu nikt nie pyta, skd wzi si ten hobbit, o ktrym w pieni nie doszukaby si najlejszej bodaj wzmianki. Wkrtce wrd objaww niesychanego entuzjazmu wprowadzono do miasta reszt krasnoludw. Opatrzono wszystkich, nakarmiono, zakwaterowano, obsypano uprzejmociami, w jak najmilszy sposb i ku cakowitemu ich zadowoleniu. Thorin ze sw kompani zamieszka w osobnym, obszernym domu, mia na usugi odzie i wiolarzy; jak dzie dugi, przed kwater goci tum piewa i wiwatowa, ilekro ktry z krasnoludw pokaza choby tylko koniec nosa. piewano przewanie stare pieni, lecz niekiedy rwnie nowe, uoone na poczekaniu, goszce dufnie, e lada chwilasmok zginie, a rzek do Miasta na Jeziorze popyn statki naadowane bogatymi aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAvPc wV xWc yC!c z20>c podarkami. Do tego rodzaju pieww zachca obywateli wadca miasta, co wcale nie sprawiao krasnoludom szczeglnej przyjemnoci; poza tym jednak gociom powodzio si dobrze, szybko obroli znw sadem i odzyskali siy. Po tygodniu wszyscy wrcili cakowicie do zdrowia i przechadzali si dumnie w nowychubraniach z cienkiego sukna, kady w swojej barwie, a brody mieli piknie przystrzyone i uczesane. Thorin tak wyglda i tak si zachowywa, jak gdyby ju odwojowa swoje krlestwo i posieka Smauga na drobne kawaki. Zgodnie z przewidywaniami Gandalfa serdeczne uczucia krasnoludw dla hobbita rosy i krzepy z kadym dniem. Bilbo ju nie sysza jkw ani wyrzutw. Przyjaciele pili za jego zdrowie, poklepywaligo po ramieniu i otaczali wielkim szacunkiem; bardzo w por zjawiaa si ta pociecha, bo hobbit by troch markotny. Nie mg zapomnie zowrogiego wygldu Gry ani opdzi si od myli o smoku, a nadobitk drczy go okropny katar. Przez kilka dni kicha i kaszla, nie wychodzi z domu, a podczas bankietw musia ogranicza swoje przemwienia do sw: "Bardzo dzikuj". Tymczasem elfy wrciy z towarami w gr Lenej Rzeki i w paacu krla powstao wielkie zamieszanie. Nie wiem wszake, jaki los spotka dowdc stray ipodczaszego. Dopki krasnoludy przebywayw Miecie na Jeziorze, nikt oczywicie nie wspomina o kluczach i barykach, a Bilbo wystrzega si pilnie wrycia piercienia. Mimo to, zdaje si, e w miecie zgadywano wicej, ni gocie mwili, jakkolwiek pan Baggins pozosta niewtpliwie troch tajemnicz osobistoci.W kadym razie krl elfw wiedzia ju teraz, jaki cel ma wyprawa krasnoludw, i mwi sobie: "Doskonale! Zobaczymy! Nikt nie zdoa przewie skarbw z powrotem przez Mroczn Puszcz bez mojego pozwolenia. Ale myl, ie caa awantura lesi skoczy dla krasnoludw, i dobrze im tak!" Krl nie wierzy, by krasnoludy mogy w otwartej walce zwyciy i zabi smoka takpotnego jak Smaug, i mocno podejrzewa,e uciekn si raczej do prby kradziey czy innego podstpu. Wida z tego, e krl by mdrym elfem, mdrzejszym ni ludzie z Miasta na Jeziorze, chocia i on nie przewidzia trafnie jak zobaczymy w dalszym cigu tej historii. Rozesawszy wic swoich szpiegw po caym wybrzeu Jeziora i na pnoc, jak si dao najbliej w okolic Samotnej Gry - czeka. Po dwch tygodniach Thorin zacz zbiera si do wymarszu w dalsz drog, Trzeba byo wykorzysta entuzjazm w miecie, eby uzyska jak najskuteczniejsz pomoc. Nie miao sensu zwleka, a zapa ochonie. Thorin zwrci si wic do wadcy i jego przybocznej rady, owiadczajc, e wkrtce musi wraz ze swoj kompani ruszy pod Gr. Po raz pierwszy sam wadca zdziwi si, anawet troch zlk. Teraz dopiero zacz przypuszcza, e moe Thorin naprawd jest potomkiem dawnych krlw. Nie spodziewa si wcale, by krasnoludy omieliy si rzeczywicie zbliy do Smauga, podejrzewa raczej, e to banda oszustw, ktrych prdzej czy pniej bdzie mona zdemaskowa i przepdzi. Ot omyli si! Thorin rzeczywicie by wnukiem krla spod Gry, a nie ma takiej rzeczy, na ktr by si krasnolud nie odway, kiedy chce pomci swoj krzywd lub odzyska zrabowane mienie. Wadca miasta nie martwi si jednak, e krasnoludy chc go poegna. Utrzymanie tylu goci kosztowao duo, a pobyt ich zamienia ycie w miecie w ustawiczne wito, co powodowao zastj w interesach. "Niech sobie id i prbuj zaczepi Smauga, zobaczymy, jak ich przyjmie" - myla. - Susznie, Thorinie, synu Thraina, ktry by synem Throra! - rzek gono. - Powiniene upomnie si o swoje. Wybia godzina, o ktrej mwiy przepowiednie. Moesz liczy na pomoc z naszej strony, my za ufamy, e odpacisz nam wdzicznoci, gdy odzyskasz swoje krlestwo. Chocia wic jesie ju bya w peni, wiatrdmucha zimny, a licie opaday z drzew - pewnego dnia wypyny z Miasta na Jeziorze trzy due odzie, niosc na pokadzie wiolarzy, trzynastu krasnoludw, pana Bagginsa oraz obfite zapasy ywnoci. Naprzd ju wysano okrnymi drogami konie i kucyki, ktre podrni mieli zasta ldujc w umwionym miejscu. Wadca w otoczeniu swoich doradcw egna odjedajcych, stojc nawspaniaych schodach, ktre wiody od bram ratusza w d ku jezioru. Lud, zgromadzony na bulwarach nadbrzenych i w oknach domw, piewa. Biae wiosa zanurzyy si i plusny w wodzie. Popynli na pnoc przez Jezioro, rozpoczynajc ostatni etap wielkiej podry. Jedyn osob szczerze nieszczliw by Bilbo. Rozdzia 11 Na progu Dwa dni pynli Dugim Jeziorem, a potem Bystr Rzek, i wreszcie wyrosa przed ichoczyma Samotna Gra, pospna i wielka. Posuwali si bardzo wolno przeciw rwcemu prdowi. Pod koniec trzeciego dnia, przepynwszy kilka mil W gr rzeki,przybili do lewego, czyli zachodniego brzegui wysiedli na ld. Czekay tu na nich konie objuczone prowiantem i wszelkim sprztem oraz kucyki pod wierzch. Zaadowali, co sidao, na kuce, reszt za zmagazynowali pod namiotem; wrd towarzyszcych im ludzi z Miasta nie znalaz si wszake nikt,kto by chcia zosta z nimi bodaj na t jedn noc tak blisko cienia rzucanego przezGr. - Nie - mwili. - Przynajmniej na razie, pkinie speni si przepowiednie. Tu bowiem, na dzikim pustkowiu, atwiej byo wierzy w smoka, trudniej natomiast w Thorina. Mogli miao zostawi skad zapasw bez stray, bo kraj dokoa zdawa si spustoszony i bezludny. Tak wic eskorta opucia wdrowcw, piesznie odpywajcw d rzeki lub maszerujc nadbrzenymi ciekami, poniewa noc ju zapadaa. Kompania Thorina spdzia t noc marznc samotnie i duch w niej upad. Nazajutrz ruszya dalej. Balin i Bilbo zamykali pochd,prowadzc zapasowe kuce, ciko objuczone. Inni jechali o par krokw przednimi, mozolnie torujc drog, bo cieek tu nie byo. Kierowali si na pnoco-zachd, skosem oddalajc si od Bystrej Rzeki, a zbliajc z kadym krokiem do wielkiej ostrogi skalnej, ktr Gra wysuwaa ku poudniowi, na ich spotkanie. Droga bya uciliwa, jechali w milczeniu, chykiem. Nie way si nikt piewa ani mia, ani brzka na harfie, duma i nadzieja, rozbudzone w sercach Przez prastare pieni nad Jeziorem, teraz przygasy; wszystkich ogarno ponure znuenie. Rozumieli, e zbliaj si do kresupodry i e moe to by kres okropny. Otacza ich kraj pusty i nagi, chocia ongi -jak opowiada Thorin - zielony i pikny. Trawa rosa skpo, a po jakim czasie zniky drzewa i krzewy, tylko sczerniae pieki wiadczyy, e kiedy byo ich tu wiele. Dotarli do kraju spustoszonego przezsmoka, a na domiar znaleli si tu z kocem jesieni. Mimo wszystko dojechali do podny Gry nie napotykajc adnych niebezpieczestw ani innych dowodw obecnoci smoka, prczspustoszenia wok jego siedziby. Gra leaa czarna i milczca przed nimi, a groniej jeszcze pitrzya si nad ich gowami. Rozbili pierwszy obz po zachodniej stronie skalnej ostrogi ktra koczya si wzniesieniem zwanym Kruczym Wzgrzem. Za dawnych lat jego szczyt suy za stranic krasnoludom, teraz jednak nie mieli pi si na ni, bo miejsce byo zbyt odsonite. Nim si zabrali do szukania na zachodnich stokach Gry tajemnych drzwi, w ktrych pokadali wszystkie nadzieje, Thorin wysa na poudnie may patrol wywiadowcw, eby zbadali najblisze okolice Gwnej Bramy. Powierzy to zadanie Balinowi, Kilowi i Filowi, a towarzyszy tej trjce mia Bilbo. Pod oson szarych, milczcych urwisk ruszyli a do podny Kruczego Wzgrza. Rzeka, szerok ptl obejmujc dolin Dal, w tym miejscu skrcaa spod Gry, pync ywo ihaaliwie do Jeziora. Brzegi tu byy nagie,skaliste, wysokie i strome. Stojc na nich, zwiadowcy poprzez wski potok pienicy sii rozbryzgujcy na gazach widzieli rozleg dolin, na ktr dwa wysunite ramiona Gry rzucay cie, i pord niej szare ruiny dawnych domw, wie i murw.- Oto wszystko, co zostao po Dali - rzek Balin. - Zbocza gr zieleniy si od lasw, azaciszna dolina bya bogata i wesoa, w czasach kiedy dzwony rozbrzmieway w miecie. Balin mwi to pospnie i z alem, nalea bowiem do grona towarzyszy Thorina owegodnia, gdy zjawi si tutaj smok. Nie mieli odwagi posuwa si wzdu rzeki dalej w stron Gwnej Bramy, lecz obeszlisterczc na poudnie ostrog a do miejsca, skd lec w ukryciu za wystpemskalnym mogli dostrzec czarny otwr pieczary ziejcy w ogromnej, stromej cianie pomidzy dwoma ramionami Gry. Z tej pieczary tryskay wody Bystrej Rzeki, zniej te wydobyway si kby pary i czarnego dymu. Nic nie poruszao si na tym pustkowiu prcz oparw i wody, tylko niekiedy przelatywa zowrbny czarny kruk. Nie byo te sycha innych gosw prcz plusku rzeki na kamieniach i z rzadka- ochrypego krakania. Balinem wstrzsn) dreszcz. - Wracajmy - powiedzia. - Nic tu nie zdziaamy. Nie podobaj mi si te czarne ptaszyska, wygldaj na szpiegw w subie zych si. - Sdzc z tego dymu, smok yje i siedzi w jamie pod Gr - odezwa si hobbit. - Dym niczego nie dowodzi - odpar Balin - chocia nie wtpi, e jest tak, jak mwisz.Ale nawet gdyby Smaug oddali si na pewien czas lub gdyby lea czatujc na zewntrznym zboczu - dymy i opary wydobywayby si i tak z jaskini; cae podziemie musi by pene jego cuchncych wyzieww. Tak udrczeni przez ponure myli, cigani przez kraczce im nad gowami kruki, powlekli si z powrotem do obozu. By czerwiec, gdy gocili w piknym domu Elronda, a chocia jesie dopiero chylia si ku zimie, zdawao si krasnoludom, e cae lata dziel ich od tamtych uroczych dni. Teraz bowiem znaleli si w zowrogiejpustce i znikd nie mogli spodziewa si pomocy. Stanli u kresu podry, ale cel zdawa si rwnie daleki jak przed wyruszeniem z domu. Nikt nie zachowa w sercu wiele otuchy. Ot rzecz dziwna: pan Baggins mia jej wicej ni inni! Czsto siga po map Thorina i wpatrywa si w ni, rozmylajcnad runami i wskazwk, ktr Elrond wyczyta z ksiycowego pisma. I nie kto inny, lecz wanie pan Baggins namwi krasnoludw, eby zabrali si do niebezpiecznych poszukiwa tajemnych drzwi w zachodnim stoku Gry. Przeniesionoobz do wyduonej dolinki lecej midzy niszymi ostrogami Gry, a wszej ni wielka dolina od poudniowej strony, prowadzca pod Gwn Bram i przecita rzek. Od masywu Gry wysuway si tu nazachd dugie grzbiety, opadajce stromymizboczami a na rwnin. W tej zachodniej czci Gry znaleli mniej ladw smoczychwdrwek, a wicej trawy dla kucykw. Z nowego obozu, na ktry od rana a do chwili przed wieczorem, gdy soce chyliosi nad las, pada cie urwistej ciany, wychodzili co dzie grupami po kilku na mozolne poszukiwania cieek prowadzcych po zboczu w gr. Jeli mapamwia prawd, gdzie tam, wysoko nad ska u koca doliny musiay by tajemne drzwi. Ale co dzie z niczym wracali do obozu. Wreszcie, zupenie niespodziewanie, znaleli, czego szukali. Pewnego dnia Fili, Kili i hobbit szli dolin w d, szperajc wrd rumowisk skalnych w jej poudniowym kocu. Okoo poudnia, czogajc si za ogromnym gazem sterczcym samotnie jak filar, Bilbo natrafi na co, co wygldao jak wyciosane z grubsza stopnie schodw. Przejty odkryciem, przywoa obu krasnoludw i razem odnaleli lad wskiej cieyny, ktra to znikaa, to si pokazywaa, a wyszli ni na szczyt poudniowego grzbietu i dostali si w kocuna jeszcze wsz Pk skaln biegnc ku pnocy w cianie Gry. Kiedy spojrzeli w d, zobaczyli niemal wprost u swoich stp obz; stali wic na szczycie urwiska zamykajcego dolin. Cichcem, lgnc do skalnej ciany po prawej rce, poszli gsiego pk a do zagbienia, ktre tworzyo midzy stromymi skaami jakby Wnk mikko wycielon traw, spokojn izaciszn. Wejcia do tego schronu nie mogli dostrzec z dou, poniewa zasania je nawis skalny, z daleka za trudno byo rozrni co wicej ni ma, ciemniejsz rys, jakby tylko szpar w skale. Nie bya to jaskinia, bo pozbawiona stropu wnka otwieraa si w grze ku niebu, W gbi zato zamykaa j paska ciana, w dole, tu przy ziemi, tak gadka i prostopada, jakbyj zbudoway rce murarza; nigdzie jednaknie wypatrzyli w niej ladu zawiasw czy pknicia. Prno te szukali czego podobnego do framugi, odrzwi czy progu, sztaby, zamka czy dziurki od klucza. A przecie nie wtpili, e znaleli wreszcie tajemne drzwi. Walili w nie, pchali i cignli ze wszystkich si, bagali, by si poruszyy, przypominalisobie wszelkie znane zaklcia, ale daremnie.W kocu, znueni, pooyli si na odpoczynek w trawie, wieczorem za ruszyli w powrotn drog w d. Tej nocy obz wrza podnieceniem. Rankiemzabrano si do nowej przeprowadzki. Tylko Bofur i Bombur zostali, eby pilnowa kucw i tej czci zapasw, ktre wzito zsob znad rzeki. Reszta kompanii ruszya wd doliny, a potem w gr nowo odkryt ciek na wysok pk. Tak byo tu ciasno i niebezpiecznie, e ani myle nie mogli o przeniesieniu pakunkw i workw naplecach; spod pki ciana opadaa stromo,a o sto pidziesit stp niej sterczay poszarpane skay. Kady jednak z wdrowcw mia porzdny zwj liny okrcony mocno wok pasa i dziki temu bez przygody dotarli do maej trawiastej wnki. Tu rozbili trzeci swj obz, wcignwszy na linach najniezbdniejszy sprzt i zapasy.T sam drog mogli w razie potrzeby spuszcza ktrego ze zwinniejszych krasnoludw, jak na przykad Kila, eby porozumia si z pozostawionymi na dole towarzyszami i pomg im straowa przy wierzchowcach. Bofura wywindowano na linie do grnego obozu, lecz Bombur nie zgodzi si ani na podr napowietrzn, anina mozoln wspinaczk po ciece. - Za gruby jestem, eby azi jak mucha pocianie - rzek. - Dostabym zawrotu gowyalbo przydepnbym sobie brod, a wtedy znw zostaaby was pechowa trzynastka. Liny te s za cienkie, eby wytrzyma mjciar. Nie mia racji - na swoje szczcie - jak przekonacie si z dalszego cigu tej historii. Tymczasem krasnoludy zbaday pk skaln poza wnk i stwierdziy, ie ciekapnie si coraz wyej i wyej w gr. Nie mieli jednak zapuszcza si zbyt daleko, zreszt nie wydawao si to potrzebne. Na tych wysokociach panowaa cisza, ktrej nie zakcay ani gosy ptakw, ani adne szmery, chyba tylko wist wiatru w kamiennych wwozach. Zwiadowcy mwili szeptem, nie nawoywali si, nie piewali, bo niebezpieczestwo mogo czyha za kad skak. Inni uczestnicy wyprawy biedzili si tymczasem nad tajemnic drzwi,wci jednak bez powodzenia. Zbyt rozgorczkowani, aby rozwaa wskazwkirunw i ksiycowego pisma, niezmordowanie usiowali odszuka na gadkiej skalnej powierzchni lady ukrytegowejcia. Z Miasta na Jeziorze przywieli oskardy i rozmaite narzdzia, ktrych z pocztku prbowali uy. Ale gdy uderzyli o kamie, rkojeci pky i okrutnie pokaleczyy im rce, a stalowe ostrza uamay si lub wygiy jak ow. Okazao si, e sztuka grnicza na nic si nie zda przeciw magicznej sile, ktra zamkna te drzwi. A przy tym krasnoludy zlky si haasu zwielokrotnionego przez echo. Bilbo,samotny i znuony, siad na progu; oczywicie nie byo tam naprawd progu, tak jednak kompania Thorina nazwaa dla artu may trawiasty zaktek midzy cianami wnki a jej wejciem, na pamitksw, ktre Bilbo wygosi dawno, dawno temu, podczas niespodziewanego najcia goci w swojej norce, gdy radzi krasnoludom si na progu i myle, dopki czego nie wymyl. Tote siedzieli teraz i myleli albo wasali si bez celu i zkad chwil miny im si przecigay corazbardziej. Podnieli si nieco na duchu, gdy odkryli now ciek, teraz jednak znw dusze pouciekay im w pity; mimo to nie chcieli da za wygran i wycofa si. Hobbit ju take nie by lepszej myli ni krasnoludy. Nic nie robi, tylko wci siedzia, plecami gatymi aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA{P2c |# }>c ~"+c 1 X do skay, patrzc przez wylot wnki na zachd, daleko za urwiska, za rozleg krain, za czarn cian Mrocznej Puszczy,tam gdzie majaczyy chwilami odlege i mae Gry Mgliste. Jeli kto pyta Bilba, co waciwie robi, odpowiada tak: - Mwilicie, e moim obowizkiem bdzie przesiadywanie na progu i mylenie, nie wspominajc ju o wamywaniu si do wntrza; no, wic siedz i myl. Mnie si jednak zdaje, e hobbit nie tyle myla o swoich obowizkach, ile o ukrytym w bkitnej dali spokojnym kraju hobbitw na zachodzie, o Pagrku i o wasnej norce. Porodku lea w trawie paski gaz i Bilboprzyglda mu si w zadumie albo obserwowa ogromne limaki, ktre wida upodobay sobie t ma, zaciszn wnk midzy chodnymi skaami, bo caa ich gromada pezaa tu z wolna, lgnc do cian. - Jutro zaczyna si ostatni tydzie jesieni -rzek pewnego dnia Thorin. - A po jesieni nadejdzie zima - powiedzia Bifur. - A potem nastanie nowy rok - dorzuci Dwalin. - Brody nam zd wyrosn tak, ebd zwisay std a na dolin, nim si tu czego doczekamy. Co waciwie robi wamywacz, eby nam pomc? Skoro ma piercie i mia czas nabra mistrzostwa w sztuce niewidzialnoci, mgby chyba pj przez Gwn Bram i przeprowadzimay wywiad we wntrzu Gry. Bilbo usysza te sowa, bo krasnoludy siedziay na skaach wprost nad nim. "Wielkie nieba! - rzek sobie w duchu - a wic takie pomysy ju im przychodz do gw! Zawsze ja, nieborak, mam ich ratowa w biedzie, przynajmniej odkd nas czarodziej opuci. Co teraz zrobi? Powinienem by od pocztku przewidzie, e w kocu spotka mnie co okropnego. Mam wraenie, e nie znisbym po raz drugi nawet widoku nieszczsnej doliny Dal,co dopiero tych dymicych wrt!" Tej nocy czu si bardzo nieszczliwy i prawie nie zmruy oka. Nazajutrz krasnoludy rozeszy si w rne strony; niektre na dole zajy si kucykami, inne wybray si na zwiady po grskich zboczach. Bilbo przez cay dzie siedzia markotny na trawie we wnce i patrza na gaz lub w stron zachodu przez wskie wejcie. Zdawao mu si, nie wiedzie czemu, e na co czeka. "Moe czarodziej wrci niespodzianie jeszcze dzisiaj?" - myla. Ilekro podnosi gow, dostrzega w dali kresk lasw. Kiedy soce skonio si ku zachodowi, odblask ozoci odlege wierzchoki drzew, jakby wiato padao na ostatnie wyblake licie. Wkrtce kula soneczna niby pomaracza znalaza si nisko, na wprost oczu hobbita. Bilbo podszed do wejcia wnki i ujrza tu nadwidnokrgiem blady i niky wiechetek wschodzcego ksiyca. W tym samym momencie usysza za swoimi plecami gony stuk. Na szarym kamieniu przysiad ogromny drozd, czarny jak smoa, z jasnot piersi nakrapian ciemnymi plamkami. Trach! Drozd zowi limaka i dziobem rozbija go o kamie. Trach, trach! Nagle Bilbo zrozumia. Zapominajc o niebezpieczestwie, wybieg na pk skaln i zacz przywoywa krasnoludy, krzyczc i machajc rkami. Kto by w pobliu, bieg ile si w nogach do hobbita, potykajc si wrd ska, zaciekawiony, cosi waciwie stao. Inni (z wyjtkiem oczywicie Bombura, ktry spa) domagali si, eby ich z dou wcign na linie. Bilbo szybko im ca spraw wyjani. Umilkli wszyscy: hobbit stojcy na paskim gazie i krasnoludy, w niecierpliwym oczekiwaniu kiwajce brodami. Soce zachodzio coraz niej, a nadzieja gasa w ich sercach. Wreszcie soce zanurzyo siw wskim pasemku purpurowych obokw i zniko. Krasnoludy jkny, ale Bilbo sta wci nieporuszony na swoim miejscu. Wiechetek ksiyca wypywa nad widnokrg. Zapada wieczr. I nagle, kiedy ju tracili resztk nadziei, czerwony promie soca niby palec przebi dziur woboku i trafi przez szczelin u wejcia do wnki prosto na przeciwleg gadk cian. Stary drozd, ktry przekrzywiwszy ebek z wysoka przyglda si temu oczyma podobnymi do czarnych paciorkw, krzykn przenikliwym gosem. Rozleg si trzask. Kamienny wir odupany od skay odpad na ziemi. Na wysokoci mniej wicej trzech stp nad ziemi w skale ukazaa si dziurka. piesznie, drc, by nie straci tej ostatniej szansy, krasnoludy rzuciy si ku cianie, zaczy na ni napiera z wszystkich si - daremnie! - Klucz! klucz! - wrzasn Bilbo. - Gdzie Thorin? Podbieg Thorin. - Klucz! - krzycza Bilbo. - Klucz, ktry by doczony do mapy. Sprbuj go, nim bdzie za pno. Thorin sign po klucz zawieszony na zotym acuchu u jego szyi. Wsun go dodziurki. Pasowa i obraca si! Lecz w tym momencie promie zgas, soce si skryo, ksiyc znikn, noc rozlaa si poniebie. Pchali teraz wszyscy razem i z wolna czskalnej ciany ustpia pod naporem. Dugie, regularne szpary rysoway si coraz wyraniej i poszerzay z kad chwil. Ju wida byo zarys drzwi, wysokich na pi stp, a na trzy szerokich;bez szmeru, powoli odchylay si do wntrza. Ciemno niby chmura wypyna z ziejcego w zboczu otworu, gboka, nieprzenikniona ciemno wypeniajca rozwarte wntrze Gry. Rozdzia 12 Na zwiadach w obozie wroga Dugo stay krasnoludy w ciemnociach poddrzwiami, naradzajc si, co robi, wreszcie przemwi Thorin: - Oto wybia godzina szanownego pana Bagginsa, ktry okaza si cennym przyjacielem w cigu caej dugiej podry, jako hobbit - nadspodziewanie na swj wzrost - wielki mstwem, niewyczerpany w pomysach, a take, pozwol sobie rzec, obdarzony nad zwyk miar szczciem w przygodach. Wybia tedy godzina, by pan Baggins wypeni zadanie, do ktrego zobowizalimy go, zabierajc z sob na t wypraw, i przyszed czas, by zarobi na obiecane wynagrodzenie. Znacie ju styl, jakim Thorin zwyk przemawia w doniosych chwilach, nie bd wic przytacza dalszego cigu jego mowy, chocia wygasza j jeszcze do dugo w tym samym duchu. Chwila bya rzeczywicie doniosa, lecz Bilbo niecierpliwi si bardzo. Bilbo take ju zdy pozna dobrze Thorina i od razu zgad, o co mu chodzi. - Jeli chcesz przez to powiedzie, e twoim zdaniem ja powinienem pierwszy zapuci si w ten tajemniczy korytarz, o Thorinie, synu Thraina, zwany Dbow Tarcz, oby broda twoja urosa jeszcze dusza! - przerwa mu gniewnie mw tak od razu i daj spokj ceregielom. Mgbym odmwi. Wyratowaem was dwukrotnie z cikich tarapatw, co nie byo przewidziane w umowie, tote, jak sdz, ju zarobiem na wynagrodzenie. Ale do trzech razy sztuka - jak powiada mj ojciec, wic nie odmwi, cho sam nie bardzo rozumiem dlaczego. Moe nauczyemsi ufa swojemu szczciu bardziej ni dawnymi laty. - Bilbo mia na myli poprzedni wiosn spdzon we wasnym domu, ale te czasy wydaway mu si odlege o wieki cae. - W kadym razie gotw jestem i, zajrze do rodka, skoczy z tym wreszcie. Kto pjdzie ze mn? Nie spodziewa si usysze chru licznychochotnikw, wic nie dozna rozczarowania.Kili i Fili z zakopotanymi minami spojrzeli na siebie, przestpujc z nogi na nog, inni nawet nie udawali ochoty, z wyjtkiem sdziwego Balina, staego wartownika druyny, ktry szczeglnie polubi hobbita. Balin wic owiadczy, e pjdzie z Bilbem do wntrza jamy, przynajmniej kawaek drogi eby w razie potrzeby skrzykn pomoc. Na usprawiedliwienie krasnoludw mog wam powiedzie tylko tyle: zamierzay hojnie zapaci hobbitowi za usugi; wziygo z sob po to, eby ich Wyrczy w najprzykrzejszej robocie, i nie przejmoway si zbytnio losem biednego malca, skoro zgodzi si podj ryzyko; niewahay si jednak zrobi wszystkiego, co byo w ich mocy, kiedy znalaz si w opaach - tak przecie postpiy w przygodzie z trollami na pocztku tej historii, chocia wtedy nie miay jeszcze wobec hobbita szczeglnych dugw wdzicznoci. Tak si sprawa przedstawia: krasnoludy nie s bohaterami, to plemi wyrachowane, bardzo wysoko cenice pienidz. S wrd nich chytre sztuki, nawet oszuci i naprawd otrzyki, ale s take krasnoludy do uczciwe i do takich wanie zaliczy naley Thorina wraz z jego druyn. Nie trzeba jednak za wiele odnich wymaga. Kiedy Hobbit wsuwa si przez zaczarowanedrzwi do wntrza Gry, za jego plecami gwiazdy ukazay si na bladym, pocitym czarnymi pasmami niebie. Droga okazaa siatwiejsza, ni przewidywa. Nie bya to przecie jama goblinw ani grubo ciosane podziemia elfw. Ten korytarz wykuy krasnoludy na miar swoich bogactw i swojej sztuki grniczej, tote bieg prosto jak strzaa, podog mia rwn, wygadzone ciany, spadek umiarkowany i regularny, a prowadzi do odlegego jakiego celu, ukrytego w czarnej czeluci. Po chwili Balin, yczc hobbitowi szczliwej drogi, zatrzyma si w miejscu, z ktrego mg jeszcze dostrzec niky zarys drzwi i dosysze, dziki echu odbijajcemu si o ciany korytarza, szmergosw przyjaci szepczcych we wnce uwejcia. Wwczas Bilbo wsun piercie na palec i bardziej nawet, ni jest to w zwyczaju hobbitw - ze wzgldu na echo - wystrzegajc si jakiegokolwiek haasu, bezszelestnie zacz schodzi w d, w d, w ciemno. Trzs si ze strachu, alejego drobna twarzyczka miaa wyraz stanowczy i zawzity. Nie by to ju ten sam hobbit, ktry ongi wybieg ze swej norki bez chustki do nosa. Od dawna ju nauczy si obywa bez chustki! Wysun mieczyk, zacisn pasa i szed naprzd. Teraz ju wpade po uszy, Bilbo Baggins - powiedzia sobie. - Tamtej nocy, przyjmujc krasnoludw w swoim domu, wdepne w t histori, a dzi, eby si zniej wydoby, pacisz. Tam do licha, ale gupiec by i jest z ciebie! odezwaa si najmniej Tukowa cz jego istoty. - Darujchtnie wszystkie skarby strzeone przez smoka, niechby sobie na wieki zostay w podziemiu, bylebym ja obudzi si i przekona, e ten okropny tunel to po prostu mj wasny pokj w moim wasnym domu. Nie obudzi si oczywicie, ale szed wytrwale naprzd, a wreszcie nie mg ju dostrzec za sob ani ladu drzwi wejciowych. By samiuteki. Po jakim czasie zaczo mu si robi gorco. "Czy mi si zdaje - myla - czy te tam, przedemn, co wieci jakby una?" Nie zdawao mu si; im dalej szed, tym wyraniej widzia blask, a w kocu wyzby si wszelkich wtpliwoci. wiato z kad minut czerwieniao mocniej. Niewtpliwie te w tunelu zrobio si bardzo gorco. Nad gow hobbita i obok niego snuy si kby pary, Bilbo zacz sipoci. Do jego uszu dochodzi teraz jaki szmer, jakby bulgotanie wody kipicej w ogromnym kotle poczone z mruczeniem olbrzymiego kocura. Wreszcie Bilbo nieomylnie pozna bekotliwy gos jakiego duego zwierzcia chrapicego przez sen gdzie w dole, tam, skd bi czerwony poblask. W tym momencie Bilbo stan w miejscu. To, e po chwili znw ruszy naprzd, byonajwikszym dowodem mstwa, na jaki w yciu si zdoby. Wszystkie okropnoci, ktre zdarzyy si potem, byy niczym w porwnaniu z t decyzj. Prawdziw walk stoczy samotnie w ciemnym tunelu, nim jeszcze zrozumia ogrom czyhajcego niebezpieczestwa. W kadym jednak razie po krtkim przystanku poszed dalej. Wyobracie go sobie zbliajcego si do koca tunelu, gdzie otwiera si wski wylot, podobny z ksztatu i wielkoci do drzwi wejciowych. Maa gwka hobbita wsuwa si ostronie w szpar. Bilbo ma przed oczyma wielk, najnisz pieczar, moe loch wizienny dawnej siedziby krasnoludw, wyobiony u samych korzeni Gry. Jest tak ciemno, e mona tylko zgadywa rozmiary obszernej piwnicy, leczw ciemnociach pod najblisz cian od skalnej podogi bije jasna una. To blask Smauga! Oto ley tu olbrzymi, czerwonozocisty smok, pogrony w gbokim nie; z paszczy i z nozdrzy dobywa si pomruk i kby dymu, lecz podczas snu potwora ogie ledwie si tli w jego wntrznociach. Pod nim, nakryte jego cielskiem i wielkim zwinitym ogonem, a take wszdzie dokoarozsypane po ziemi i gince w ciemnociach, pitrz si niezliczone drogocenne przedmioty, zoto surowe i kute, rzadkie kamienie i klejnoty, srebro czerwieniejce w rdzawym wietle. Smaug lea ze zoonymi skrzydami niby ogromny nietoperz, obrcony troch bokiem, tak e hobbit widzia jego ciao od spodu: dugi, blady brzuch oprszony drogimi kamieniami i okruchami zota, ktrewbiy mu si w skr od staego wylegiwania si na tym ou bogactw. Poza nim na najbliszych cianach niewyranie majaczcych w mroku wisiay zbroje, hemy, topory, miecze, dzidy; rzdami stay wielkie dzbany i naczynia pene nieodgadnionych skarbw. Jeli powiem, e hobbitowi dech zaparo, bdzie to o wiele za sabe okrelenie. Odkd ludzie zmienili jzyk, ktrego si nauczyli od elfw w czasach, gdy wiat cnyby czarodziejski, brak w naszej mowie sw, eby wyrazi oszoomienie Bilba. Wprawdzie sysza w swym yciu legendy ipieni o bogactwach nagromadzonych przez smoka, lecz takiej wspaniaoci, takiej ponty i takiego blasku skarbw nigdy sobienie wyobraa. W tej chwili czar zota przeszy mu serce i urzek je, owadna nim podliwo znana wszystkim krasnoludom. Sta jak wryty, zapominajc niemal o przeraajcym straniku tych skarbw, patrza na nie i oblicza ich warto. Patrza tak dugo, zdawao mu si, e miny wieki, nim zncony pokus, waciwie wbrew wasnej woli wysun siz mrocznego korytarza i zakrad a na skraj najbliszego usypanego z klejnotw kopca. Na nim lea smok, miertelnie grony nawet we nie. Chwyciwszy za dwa ucha olbrzymi puchar, tak ciki, e z trudem go udwign, Bilbo rzuci lkliwe spojrzenie w gr, na smoka. Smaug poruszy jednym skrzydem i wysun jeden pazur, a chrapliwy pomruk zabrzmiainnym tonem. Bilbo umkn. Smok jednak nieobudzi si, przynajmniej jeszcze nie w tejchwili; nic jaki nowy sen o grabieach i gwatach, lea dalej w zrabowanej krasnoludom pieczarze, podczas gdy may hobbit wycofywa si dugim tunelem. Serce walio mu w piersi, a nogi dygotay jeszcze bardziej gorczkowo ni podczas wdrwki w pierwsz stron, ale ciska mocno w rkach puchar, a w gowie mia t jedn myl: "Ot zrobiem to! Teraz si przekonaj! Podobniejszy do sklepikarza nido wamywacza, co? Nie usysz wicej takiej uwagi". Nie usysza rzeczywicie. Balin szala z radoci, gdy go ujrza wracajcego, i nie wiadomo, czy bardziej si cieszy, czy dziwi. Pochwyci Bilba w ramiona i wycign na wiee powietrze. Pnoc ju bya, chmury zasoniy gwiazdy, lecz Bilbo lea z przymknitymi oczyma, dyszc ciko i rozkoszujc si czystym powietrzem, nie zwracajc wiele uwagi na podniecenie krasnoludw, na ich pochway, gdy go klepali po ramieniu i owiadczali, e zarwno oni sami, jak ich potomstwo do sidmego pokolenia gotowe jest dla niego dowszelkich usug. Krasnoludy wci jeszcze podaway sobie puchar z rk do rk i uradowane rozprawiay o odzyskaniu swoich skarbw, kiedy nagle gony grzmot rozleg si we wntrzu Gry, jakby stary wulkan ockn si i postanowi znowu plun ogniem. Drzwi w gbi wnki byy przymknite i zabezpieczone wsunitym w szpar kamieniem, lecz przez dugi tunel dobywa si z dna otchani, wyolbrzymiony gr echa, ryk i tupot, od ktrego ziemia draapod stopami krasnoludw. W okamgnieniu zapomnieli o radoci, o dufnych przechwakach wygaszanych przed chwil i skulili si wszyscy ze strachu. Nie wolno byo zapomina o Smaugu. Wielki to bd pomija w rachunkach smoka, pki ten smok yje, i tow dodatku tu pod bokiem. Smoki co prawdanie umiej waciwie uywa bogactw, ale znaj zazwyczaj swoje skarby z dokadnoci do jednego uta, tym bardziejjeeli od dawna je posiadaj. Smaug nie stanowi wyjtku od tej reguy. Z niespokojnego snu - w ktrym nieprzyjemnrol odgrywa rycerz nader maego wzrostu, lecz uzbrojony w bardzo ostry miecz i w niezwyke mstwo przeszed do lekkiej drzemki, a potem obudzi si i cakowicie oprzytomnia. Poczu jaki lekkipowiew cigncy przez pieczar. Czyby wiao od maej dziury w cianie? Zawsze si z jej powodu troch niepokoi, cho gatymi aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPc +c =c ,c u; wydawaa si tak znikoma, teraz wic wpatrywa si w ni podejrzliwie i wyrzuca sobie, e dotychczas jej nie zatka. W ostatnich dniach wydawao mu si, e syszy stumione odgosy jakby koatania, dochodzce skdsi z gry a nadno jego jamy. Przewrci si na ou, wycign szyj i zacz wszy. I w tym momencie zauway, e w skarbnicy brakuje jednego puchara! Zodzieje! Gwatu! Rety! Nic podobnego nie zdarzyo si jeszcze, odkd Smaug zamieszka pod Gr. Wpad w nieopisan wcieko, w szczegln odmian wciekoci, ogarniajc tych bogaczy, ktrzy maj wicej, ni zdolni s spoytkowa, jeli nagle utrac co, co od dawna posiadali, lecz czego nigdy przedtem nie uywali ani nie potrzebowali. Smaug buchn ogniem, pieczara wypenia si dymem, gra zadraa w posadach. Na prno potwr prbowa wcisn eb w may wylot tunelu; zwin si cay i grzmic jak podziemna burza zerwa si zeswego legowiska na dnie lochw, poskoczydo wielkich drzwi i dalej ogromnymi korytarzami grskiego paacu ku Gwnej Bramie. Opanowaa go jedna myl: przeszuka ca Gr, pochwyci zodzieja, rozszarpa go istratowa. Wychyn przez wrota, rzeka zakipiaa par i zasyczaa, a Smaug rozgorzay wzlecia w powietrze i opad na szczyt Gry, rozbryzgujc wok zielonei czerwone pomienie. Krasnoludy usyszayprzeraajcy szum tego lotu, tote skuliy si pod cianami trawiastej wnki, przylgny pasko do kamieni, nie tracc nadziei, e .uda im si skry przed straszliwymi oczyma smoka. Zginyby na pewno co do nogi, gdyby nie Bilbo - znowu Bilbo! - Prdko, prdko - szepn hobbit bez tchu.- Do drzwi, do tunelu, tu nie mona zosta. Poderwali si na te sowa i ju mieli wpezn do wntrza, gdy Bifur krzykn: - Moi krewniacy! Bombur i Bofur! Zapomnielimy o nich! Zostali w dolinie! - Smok ich zamorduje, zgin take kucyki i stracimy wszystkie zapasy! - jknli inni. - Nie ma na to rady. - Gupstwa pleciecie - rzek Thorin odzyskujc godno. - Nie moemy ich opuci. Niech pan Baggins, Balin, Fili i Kili wejd natychmiast do tunelu; w ten sposb Smaug przynajmniej nie wszystkich dosignie. A wy bierzcie si do roboty. Gdzieliny? ywo! W takich opaach chyba jeszcze nigdy nie byli. Nad nimi w kamiennych rozpadlinach echo rozbrzmiewao straszliwym rykiem wciekego Smauga. Lada sekunda smok mg spa na nich rozogniony lub, oblatujc wok gr, zasta ich na wskiej pce skalnej na skraju przepaci, cigncych rozpaczliwie liny. Ju wydosta si na pk Bofur, a katastrofa si nie zdarzya. Ju si ukaza zaspany, nadty Bombur - pod ktrego ciarem lina trzeszczaa gronie a katastrofa wci jeszcze si nie zdarzya. Na ostatku wywindowali narzdzia i worki z prowiantem i wtedy dopiero sytuacja staa si naprawd straszna. Rozleg si szum, czerwony odblask rozpomieni szczyty ska. Nadlatywa smok. Ledwie zdyli uskoczy do tunelu, wcigajc za sob manatki, gdy od pnocy z furkotem spad Smaug; pomienie biy odniego, osmalajc zbocza gry, olbrzymie skrzyda huczay jak huragan. Gorcy dechpotwora spopieli traw pod tajemnymi drzwiami, a wdzierajc si przez szpar downtrza tunelu, sparzy ukrytych i lecych na ziemi zbiegw. Zamigotay pomyki, czarne cienie zataczyy na skalnych cianach. Potem znw ciemno zapada. Smok przelecia dalej. W dolinie kuce zaray z przeraenia, pozryway pta i rozbiegy si dzikim galopem. Smok zatoczy krg i ruszy za nimi w pogo. Znikn. - To nieuchronna mier dla tych biednych zwierzt - powiedzia Thorin. adne stworzenie nie ujdzie z yciem, jeli je Smaug dostrzee. A my ju tu zostaniemy na wieki, chyba e macie ochot wdrowa pieszo kilka mil przez otwarte pola z powrotem do rzeki pod czujnym okiem Smauga. Bardzo niemia myl! Wczogali si dalej w gb tunelu, a chocia byo gorco i duszno, dygotali, pki blade wiato dnia nieprzesczyo si przez szpar w uchylonychdrzwiach. W cigu nocy wiele razy syszeli opot to bliszy, to dalszy, gdy smok zatacza w powietrzu krgi, oblatujc w koo gr i szukajc zbiegw. Widzc kucyki i lady obozowiska musia odgadn, e napastnicy przybyli znad rzeki, od jeziora, i wspili si na gr z doliny, w ktrej zostawili wierzchowce; alenawet jego bystre oczy nie wytropiy tajemnych drzwi, a skalne ciany uchroniyma wnk od niszczycielskich smoczych pomieni. Dugie godziny zeszy Smaugowi na bezowocnym pocigu, wreszcie wit ostudzi jego wcieko i potwr wrci na swoje zote legowisko, eby znw zasn i nabra nowych si. Nie zamierza zapomnie ani przebaczy kradziey nawet za tysic lat, gdy staro zmieni jego ciaow zmurszay kamie, mg jednak pozwolisobie na odroczenie zemsty. Z wolna, cicho wpezn z powrotem do pieczary i przymkn powieki. Z nastaniem ranka krasnoludy troch ochony ze strachu. Zdaway sobie spraw, e niebezpieczestw tego rodzaju nie da si unikn, skoro taki stranik jak Smaug pilnuje skarbw, i e nie naley tak prdko zraa si i wycofywa. Zreszt, jak to ju stwierdzi Thorin, na razie nie mogli si std ruszy. Kuce rozbiegy si lub zostay wybite, trzeba byo czeka czas jaki i upi czujno smoka przynajmniej na tyle, by mc zaryzykowa daleki marsz przez otwarte przestrzenie. Szczciem ocalili do zapasw, eby przetrwa jeszcze kilka dni. Naradzali si dugo, co dalej robi, lecz niemieli pojcia, jak pozby si Smauga. Bilba jzyk wierzbi, eby im wytkn, e to byo od pocztku najsabszym punktem caego planu. Wreszcie, zwyczajem wszystkich osb bezradnych w cikim pooeniu, zaczli robi wymwki hobbitowi, zarzucajc mu to, za co przedtem go chwalili: e wynis z jamy puchar rozjtrzajc przedwczenie Smauga.- A c innego, waszym zdaniem, ma robi wamywacz? - spyta Bilbo ze zoci. - Nie zostaem wynajty do zabijania smokw, bo to jest robota dla wojaka, ale do kradziey skarbw. Pocztek zrobiem jak najlepszy. A wycie moe oczekiwali, ewrc galopkiem z caym skarbcem Throra na plecach? Jeli komu wolno tu narzeka, to chyba tylko mnie. Powinnicie zabra na wypraw nie jednego wamywacza, lecz piciuset. Pewnie, e to bardzo adnie wiadczy o waszym dziadku, ale musicie przyzna, e niezbyt jasno przedstawiliciemi rozmiary jego majtku. eby wynie wszystko, potrzebowabym stu lat, a i to pod warunkiem, e ja bybym pidziesit razy wikszy, ni jestem, a Smaug agodnyjak krlik. Po tej przemowie Bilba krasnoludy oczywicie przeprosiy go natychmiast. - A co pan proponuje, panie Baggins? - spyta grzecznie Thorin. - Jeli chodzi o sposb wyniesienia skarbwz pieczary, to na razie nie mam pomysw. Rzecz jasna, e tu wszystko zaley od nowego umiechu szczcia i od usunicia zdrogi Smauga. Usuwanie smokw nie wchodzi w zakres mojego fachu, mimo to postaram si o tym rwnie pomyle. Osobicie nie mam ju wcale nadziei i bardzo bym chcia znale si z powrotem w domu, cay i zdrw. - O powrocie tymczasem nie moe by mowy. Co mamy robi teraz, dzisiaj? Jeli chcecie naprawd usysze moj rad, to wam powiem, e nie moemy zrobi nic innego, jak siedzie tu, gdzie siedzimy. Za dnia z pewnoci bez wielkiego ryzyka bdziemy mogli wymyka si do wnki, ebyzaczerpn powietrza w puca. Moe w niezbyt dalekiej przyszoci uda si wyprawi jednego czy dwch gocw do skadu nad rzek i uzupeni nasze zapasy.Tymczasem wszyscy niech koniecznie nocuj w tunelu. A teraz co wam zaproponuj: mam piercie, wic jeszcze dzi w poudnie - bo wtedy najpewniej Smaug bdzie drzema - zakradn si znw tunelem i zobacz, co tam smok porabia. Moe trafi si jaka pomylna okazja. Kady gad ma swoj sabo - jak mawia mj ojciec, chocia, o ile mi wiadomo, nie czerpa tej informacji z osobistego dowiadczenia. Krasnoludy oczywicie przyjy propozycj bardzo skwapliwie. Nauczyy si ju szacunku dla Bilba. W owym czasie hobbit sta si waciwie dowdc wyprawy. Miawasne pogldy i plany. W poudnie wic gotw by do powtrnej wdrwki w gb Gry. Nie pali si co prawda do tego, ale te nie wzdraga zbytnio, bo mniej wicej ju wiedzia, co go czeka. Gdyby lepiej znasmoki i przewrotne smocze obyczaje, czuby gorszy strach i nie liczyby z tak pewnoci, e zastanie Smauga picego. Kiedy wyrusza, soce wiecio jasno, alew tunelu byo czarno jak w nocy. wiato przeciekajce przez szpar drzwi, ledwie uchylonych, szybko znikno, gdy schodzi coraz niej. Szed tak cicho, e nie wicej robi haasu ni dym niesiony agodnym powiewem i troch nawet chepi si tym wduchu, podchodzc do dolnego wylotu korytarza. W pieczarze dostrzega tylko najniklejszy blask. "Stary Smaug zmczy si i pi - pomyla. - Widzie mnie nie moe, a nie usyszy te na pewno. Gowa do gry, Bilbo!" Bilbo zapomnia czy moe nigdy nie syszao doskonaym wchu smokw i o tym, e umiej spa z jednym okiem czujnie otwartym, jeli podejrzewaj niebezpieczestwo. Kiedy Bilbo zajrza przez otwr w cianie, Smaug rzeczywicie wyglda tak, jakby spa gboko; lea niemal bez ycia i prawie nie wieci, a chrapanie jego brzmiao zaledwie jak podmuch niewidzialnej odrobiny pary. Hobbit ju miawej do pieczary, gdy spostrzeg wski, przenikliwy, czerwony promie strzelajcy spod nie domknitej powieki lewego lepia Smauga. A wic smok tylko udawa sen! Patrza pilnie w otwr tunelu! Bilbo szybko odskoczy wstecz bogosawic swj piercie. Wtedy Smaug przemwi: - No c, zodzieju! Czuj ci nosem, odrniam twj zapach. Sysz. twj oddech. Chod no bliej. Prosz bardzo, nie auj sobie, jest tu wszystkiego do, nawet za wiele. Ale Bilbo nie by takim nieukiem w zakresie wiedzy o smokach, eby mu uwierzy; jeli Smaug na to liczy, grubo si zawid. - Dzikuj ci, o Smaugu Grony! - odpowiedzia. - Nie przyszedem po prezenty. Chciaem tylko przyjrze ci si i sprawdzi, czy naprawd jeste tak wspaniay, jak gosz legendy. Bo nie wierzyem legendom. - A teraz wierzysz? - spyta smok mile poechtany pochlebstwem, cho nie bra wcale komplementw za dobr monet. - Doprawdy, pieni i legendy bledn wobec rzeczywistoci, o Smaugu, pierwsza i najgorsza plago wiata! - odpar Bilbo. - Jak na zodzieja i garza jeste bardzo dobrze wychowany - powiedzia smok. - Widz, e znasz moje imi, ale ja nie przypominam sobie, ebym kiedykolwiek spotka twj zapach. Kto jest i skd przybywasz, jeli wolno zapyta? - Wolno, oczywicie. Przybywam spod Pagrka, a droga moja wioda nad grami i pod grami. Rwnie przez powietrze. Jestem ten, ktry chodzi po wiecie niewidzialny. - W to uwierz bez trudu - rzek Smaug. - Ale to chyba nie jest imi, ktrego zazwyczaj uywasz? - Jestem znalazc tropw, przecinaczem pajczyn, posiadaczem ostrego da. Wybrano mnie ze wzgldu na szczliw liczb. - Pikne tytuy! - szyderczo mrukn smok.- Ale nawet szczliwe numery nie zawsze wygrywaj. - Jestem ten, ktry ywcem grzebie przyjaci i tropi ich, a potem znw ywych wyciga z wody. Pochodz z dna worka, ale nikomu nie udao si nakry mnie workiem. - To ju brzmi nieprawdopodobnie - zamiasi zgryliwie Smaug. - Jestem przyjacielem niedwiedzi i gociemorw, zdobywc piercienia i wybracem szczcia. Jestem te mistrzem w jedzie na baryce - cign dalej hobbit, bawic si t gr w zagadki. - To ju lepsze - powiedzia Smaug - ale niedaj si zbytnio ponosi fantazji. Tak wanie, a nie inaczej naley rozmawia ze smokami, jeli kto nie chce Wyjawi swojego imienia (bo tak dyktuje rozum), ale nie chce te rozwcieczy przeciwnika jawn odmow (co rwnie dyktuje rozum). aden smok w wiecie nie oprze si urokowi zagadek i kady straci sporo czasu prbujc je rozwiza. Wielu powiedze Bilba smok ani w zb nie rozumia (ale ty, mam nadziej, wszystko zrozumiae, bo znasz przygody, ktre hobbit mia na myli), ale udzi si, e zrozumia do, i radowa zoliwie w gbi swego czarnego serca. "Tak te domylaem si ju wczoraj wieczorem - mwi sobie z umiechem zadowolenia. - Jeli to nie jest robota ludzi znad Jeziora, tych ndznych handlarzy baryek, nie jestem smokiem, lecz jaszczurk. Od wiekw ju Zaniedbaem wypraw w tamt stron, ale teraz si poprawi!" - Dobrze, pogromco baryek! - rzek gono. - Moe Baryk wabi si twj kuc,a moe nie, chocia by tak gruby, e zasuy na to imi. Przypumy, e naprawd chadzasz po wiecie niewidzialny,ale nie zawsze chadzasz piechot. Przyjmij do wiadomoci, e wczoraj wieczorem zjadem sze kucykw, a wkrtce zapi izjem osiem pozostaych. W podzice za smaczn kolacj ofiaruj ci dobr i zbawienn rad: o ile monoci nie zadawaj si z krasnoludami. - Z krasnoludami? - spyta Bilbo z udanym zdziwieniem. - Nie zawracaj mi gowy! - odpar Smaug. -Znam zapach i smak krasnoludw; nikt go nie zna lepiej ode mnie. Nie prbuj mi wmawia, e zjadszy kucyka, ktry suy za wierzchowca krasnoludowi, mogem si co do tego omyli. le skoczysz, jeli bdziesz przestawa z takimi kompanami, o zodzieju, pogromco beczek! Nie mam nic przeciw temu, eby im moje sowa powtrzy. Ale Smaug nie wspomnia nic o tym, e nie zna pewnego innego zapachu, zapachu hobbitw; nigdy si z nim w yciu nie zetkn, tote by teraz mocno zaintrygowany. - Myl, e dobrze ci zapacili za ten wczorajszy puchar, co? - mwi dalej. Powiedz, duo dostae? Nic? Tak, to do nich podobne. Oni tam pewnie kryj si tchrzliwie na grze, a na ciebie zwalili niebezpieczn robot i kazali ci, korzystajc z chwil mojego roztargnienia, porywa, co si da, i przynosi sobie. Obiecali ci pewnie udzia w zyskach? Nie wierz im! Dobrze bdzie, jeli w ogle wyjdziesz z tej historii ywy. Bilbo czu si coraz bardziej nieswojo. Ilekro wzrok Smauga, bdzc W ciemnociach, pada na niego, hobbit doznawa niezrozumiaej pokusy, by wystpi jawnie naprzd, pokaza si i wyzna ca prawd. Nie pojmowa tego, ale grozio mu straszliwe niebezpieczestwo, e podda si czarom smoka. Lecz zebra ca odwag i odezwasi znowu: - Nie wiesz wszystkiego, o Smaugu potny!- rzek. - Nie zoto nas tu przycigno. - Ha, ha! A wic powiedziae: "nas" - zamia si Smaug. - Czemu nie powiesz: "nas czternastu", aby wszystko byo jasne, mj ty szczliwy numerze? Mio misysze, e macie w tych okolicach inne jeszcze sprawy do zaatwienia prcz kradziey mojego zota. W takim razie moe nie zmarnujecie czasu bez adnego poytku. A czy nie przyszo wam do gowy,e chobycie wykradali zoto po trosze przez sto lat - czy co okoo tego - nie uciekniecie z nim daleko? e nie przyda wam si na nic tutaj, na zboczach grskich? Ani w puszczy? Tam do licha! Czy naprawd nie pomylelicie o tej przeszkodzie? Obiecano ci pewnie w umowieczternast cz? Ale jak bdzie z dostaw? Jak z transportem? Co na to powiedz uzbrojeni stranicy i celnicy? I Smaug wybuchn miechem. Mia ze, nikczemne serce, a wiedzia, e w swoich przypuszczeniach nie odbiega daleko od prawdy, gdy podejrzewa, e ludzie znad Jeziora skrycie popieraj wypraw i e lwia cz skarbw ma, stosownie do ich ycze, pozosta w miecie i na wybrzeu,ktre za modych lat Smauga nazywano Esgaroth. Trudno wam bdzie moe w to uwierzy, ale Bilbo speszy si okropnie. Wszystkie myli i wysiki skupia dotychczas na sprawie dotarcia do Gry i odnalezienia wejcia. Nigdy jeszcze nie zastanawia si,jakim sposobem krasnale zabior std skarby, a ju w gowie mu nie postao pytanie, jak przewiezie swoj cz, jeli mu co przypadnie w udziale, do odlegego kraju, do norki pod Pagrkiem. W tej chwili brzydkie posdzenie wylgo si w jego mzgu: czy krasnoludy rwnie przegapiy ten wany punkt, czy te od pocztku miay si w kuak z naiwnoci hobbita? Oto jakie skutki wywouje smocze gadanie w umyle niedowiadczonego suchacza! Bilbo oczywicie powinien by mi aczy 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPc  c +6c a-b T 9'U?)mie si na bacznoci, ale Smaug naprawd by do trudnym do odparcia przeciwnikiem. - Powiedziaem ci ju - rzek Bilbo, starajc si dochowa wiary przyjacioom imimo wszystko dopi swego - e zoto jest tylko ubocznym celem naszej wyprawy.Nad grami i pod grami, wod i powietrzem dylimy tutaj po zemst! Czy naprawd nie rozumiesz, o Smaugu, bogaczu nad bogaczami, e twoje powodzenie zyskao ci na wiecie zawzitych wrogw? Wtedy Smaug rozemia si na dobre, a miech ten zagrzmia tak straszliwie, e Bilbo przysiad trzsc si cay, krasnoludy za w odlegym, grnym kocu tunelu zbiy si trwonie w kupk, pewne, e w tej chwili hobbit zgin nag i okropn mierci. - Po zemst! - rykn i od bysku jego lepiw caa pieczara rozjania si jak odczerwonego pioruna. - Po zemst! Krl spodGry nie yje, a gdzie jest jego potomstwo, ktre by odwayo si szuka odwetu? Girion, pan miasta Dal, poleg, zjadem jego podwadnych wpadszy niby wilk midzy owce. Gdzie s synowie jego synw, ktrzy omieliliby si zbliy do mnie? Zabijam, kogo chc i gdzie chc, a nikt mi nie mie stawia oporu. Pokonaem rycerzy dawnych czasw, dzi nie ma ju takich wojownikw na wiecie. A przecie byem wtedy mody i wty. Teraz jestem stary i silny, silny, silny - wiedz o tym, zodzieju czajcy si w ciemnociach! Mojazbroja warta jest dziesiciu tarcz, zby su mi za miecze, pazury - za wcznie, cios mojego ogona to grom, skrzyda nios huragan, a mj dech - mier! - Zawsze syszaem - rzek Bilbo gosem piskliwym ze strachu - e smoki od spodu maj ciao bezbronne, zwaszcza w okolicy. .. w okolicy piersi; lecz pewnie tak dobrze uzbrojony smok jak ty znalaz i na to jak rad. Smaug nagle ostyg w chepliwym zapale. - Twoje wiadomoci - warkn - s przestarzae. Jestem zarwno od strony grzbietu, jak od spodu opancerzony elaznusk i twardymi kamieniami. Nie ma takiego ostrza, ktre by mnie przebio. - Mogem si tego spodziewa - rzek Bilbo.- Doprawdy, nie masz w wiecie nikogo, ktoby ci dorwna, o Smaugu, ktrego si nie ima aden or. Jake wspaniaa musi by taka kamizelka z diamentw! - Rzeczywicie, to strj niezwyky i wspaniay - odpar Smaug, chepic si gupio. Nie wiedzia, e hobbit podczas pierwszego wywiadu mia sposobno rzuci okiem na osobliwy pancerz chronicysmoka od spodu i e dla sobie wiadomych powodw bardzo chcia obejrze go dokadniej. Smaug przewrci si na bok. - Popatrz! - rzek. - Co o tym sdzisz? - Olniewajce! Cudowne! Doskonae! Niezrwnane! Zachwycajce! - wykrzykiwaBilbo, ale w duchu myla: "Stary durniu! Masz przecie w zagbieniu pod lew piersi spory pat nagi jak limak, co wylaz z muszli!" Obejrzawszy dokadnie brzuch smoka pan Baggins marzy ju tylko o tym, eby si oddali. - Nie chciabym duej zajmowa czasu Jego Magnificencji - powiedzia - ani Zakca mu zasuonego wypoczynku. Pocig za kucykami z pewnoci by do mczcy, tym bardziej e wystartowae zpewnym opnieniem. Rwnie trudno jest ciga wamywaczy - rzuci na zakoczenie, odwrci si na picie i pomkn w gr tunelem. Ostatni dowcip nieszczeglnie mu si uda, bo smok plun za nim straszliwym pomieniem, a chocia hobbit pi si, jak umia najszybciej, nie zdy odbiec do daleko, nim Smaug wetkn szkaradny swjeb w wylot tunelu. Szczciem nie mg wcisn do maego otworu caej gowy aninawet paszczy, tylko z nozdrzy dmuchn w lad za uciekinierem ogniem i par, tak e Bilbo omal si nie przewrci i brn dalej na olep, zataczajc si z blu i strachu. By do dumny z siebie, e tak chytrze rozmawia ze smokiem, ale bd popeniony na kocu otrzewi go jak szklanka zimnej wody. - Nie bd gupi, Bilbo, i nigdy nie miej size smoka, pki jeszcze zipie powiedzia sobie, a tak mu si to zdanie spodobao, eje pniej czsto powtarza i przyjo si jako przysowie. - Daleko jeszcze do kocaprzygd! - doda, a to rwnie bya wita prawda. Popoudnie chylio si ku wieczorowi, gdy Bilbo wyszed znw na wiat, zachwia si i pad zemdlony w "progu". Krasnoludy ocuciy go i opatrzyy jak si dao oparzenia, lecz dugi czas upyn, nim na potylicy i na pitach odrosy mu porzdne wosy, bo byy osmalone i przypieczone przy samej skrze. Podczas tych zabiegw przyjaciele, starajc si hobbitowi dodawaotuchy, niecierpliwie czekali, by opowiedzia o swoich przygodach, szczeglnie za interesowali si, dlaczego smok narobi tak okropnego haasu i jakim sposobem Bilbo si wyratowa. Hobbit jednak by zatroskany i nieswj; z trudem wycigali z niego wiadomoci. Po namyle aowa, e tyle rnych rzeczy powiedzia smokowi, i nie mia ochoty powtarza tego wszystkiego krasnoludom. Stary drozd siedzia w pobliu na skale, z ebkiem przechylonym na bok, przysuchujc si rozmowie. Najlepszy dowd, w jak zym humorze by Bilbo: oto chwyci kamie i cisn nim w drozda, ktry tylko na chwil odfrun nieco dalej izaraz wrci na dawne miejsce. - Do licha z tym ptakiem! - krzykn Bilbo ze zoci. - Zdaje si, e on nas podsuchuje, i wcale mi si jego mina nie podoba. - Daje mu spokj! - rzek Thorin. - Drozdy s poczciwe i przyjazne, a ten jest bardzo stary; moe ostatni z dawnego ptasiego rodu, ktry ongi tu mieszka; tak byy wwczas obaskawione, e ojcu mojemu i dziadowi siaday na doni. To dugowieczna i czarodziejska rasa, wic bardzo moliwe;e wanie ten drozd y staj parset czy nawet wicej lat temu. Ludzie z Dali rozumieli ich mow i uywali ich jako posw, gdy chcieli przekaza jakie wiecimieszkacom Miasta na Jeziorze lub jeszcze dalej. - Ano, bdzie mia co opowiedzie w Miecie na Jeziorze, jeli o to mu chodzi - rzek Bilbo - ale wtpi, czy tam jeszcze zosta kto, kto by si chcia teraz bawi mow drozdw. - Dlaczego? Co si stao? - krzykny krasnoludy. - Mwe! Opowiedzia im wic wszystko, co zapamita, i przyzna si, e bardzo go nka myl, czy Smaug nie za wiele odgad zjego zagadek poza tym, czego si domyli zobaczywszy obz i kucyki. - Na pewno ju wie, e przybylimy tu z Miasta na Jeziorze i e otrzymalimy stamtd pomoc; mam okropne przeczucie, e skieruje si w tamt stron, kiedy si ruszy z jamy. Po c ja mu powiedziaem ojedzie na beczce! Nawet lepy krlik z tych okolic musiaby, syszc to, pomyle o ludziach znad Jeziora! - No trudno, nie ma ju na to rady, a zreszt majc do czynienia ze smokiem, niesposb si z czym nie wygada, tak mi przynajmniej zawsze mwiono powiedzia Balin chcc Bilba pocieszy. - Moim zdaniem spisae si doskonale, bd co bd przyniose bardzo poyteczne wieci i wrcie ywy, a tym mao kto moe si poszczyci spord osb, ktrym si zdarzyo rozmawia z besti w rodzaju Smauga. Wiadomo, e Smaug ma dziur w diamentowej kamizelce moe si okaza w przyszoci naszym zbawieniem i szczciem. Po tych sowach Balina rozmowa zesza na upamitnione w dziejach lub legendach wypadki zgadzenia smoka; wspominano rozmaite sztychy, pchnicia, ciosy zadane w brzuch, przemylne sposoby i podstpy, do jakich musieli si ucieka zabjcy tych potworw. Wszyscy niemal zgadzali si, e zaskoczy smoka we nie wcale nie jest takatwo, jak by si mogo wydawa, a prby zakucia czy zatuczenia picego smoka pewniej jeszcze naraay napastnika na zgub ni zuchway otwarty atak. Przez cay czas, gdy o tym mwili, drozd sucha, a dopiero kiedy gwiazdy wyjrzay na niebo, ptak cicho rozpostar skrzyda i odlecia. Przez cay te czas tej rozmowy,w miar jak cienie si wyduay, Bilbo z kad chwil bardziej by zgnbiony i peencoraz gorszych przeczu. Wreszcie przerwa krasnoludom gawd. - To pewne, e nie jestemy tutaj bezpieczni - rzek - i nie widz powodu, aby zostawa tu duej. Smok zniszczy pikn, zielon traw, a poza tym noc nadchodzi i robi si zimno Czuj w kociach, e Smaug znowu napadnie na to miejsce. Wie przecie, e zszedem do jegopieczary z gry, i nie udcie si, odgadnie,gdzie jest drugi koniec tunelu. W razie potrzeby rozwali w gruzy cae to zbocze, eby zamkn przed nami wejcie, a jeli przy sposobnoci nas take zmiady, bdzie si tym bardziej cieszy. - Czarno malujesz nasze pooenie, panie Baggins - rzek Thorin. - Czemu wic Smaug nie zagrodzi dolnego koca tunelu, jeli mu zaley na niedopuszczeniu nas do pieczary? Nie zrobi tego na pewno, bo syszelibymy haas. - Nie wiem, nie wiem... Moe dlatego, e pocztkowo zamyla zwabi mnie po raz drugi, teraz za czeka na wyniki nocnego polowania albo nie chce bez koniecznej potrzeby szpeci swojej sypialni. Nie wiem,ale wolabym, ebycie duej si nie sprzeciwiali. Lada chwila Smaug wylezie z jamy, a wtedy nie bdzie dla nas ratunku, jeli nie schowamy si w gbi tunelu i nie zamkniemy za sob tych drzwi. Mwi to z takim przekonaniem, e krasnoludy wreszcie ustpiy, chocia do ostatka zwlekay z zamkniciem drzwi: bya to decyzja rozpaczliwa, nikt bowiem nie mia pojcia, jak je z powrotem otworzy od wewntrz, a nie umiechaa im si wcale myl, e znajd si w potrzasku, z ktrego jedyne wyjcie prowadzi przez smocz jam. Zreszt na razie wszdzie, w tunelu i na caej Grze, panowa spokj. Do dugo wic siedzieli opodal na p otwartych drzwi i gawdzili dalej. Rozwaali nikczemne sowa Smauga o krasnoludach. Bilbo aowa, e je w ogle usysza, aowa w kadym razie, e nie moe zdoby si na niezachwian wiar w szczero krasnoludw, ktre teraz zapewniay go, i nigdy dotd nie pomylayo tym, co si stanie, gdy ju zdobd skarby. - Zdawalimy sobie spraw, e to bardzo ryzykowne przedsiwzicie powiedzia Thorin - i wiemy to obecnie jeszcze lepiej; ale nawet i teraz sdz, e bdzie czas zastanowi si nad dalszym cigiem, kiedy odzyskamy skarb. Jeli chodzi o twj udzia, panie Baggins, rcz, e jestemy ci niewypowiedzianie wdziczni i pozwolimy,eby sam wybra, co zechcesz do swojej czternastej czci doczy, bylemy ju mieli co dzieli. Przykro mi, e kopoczesz si o transport, i przyznaj, e to trudnopowana: z biegiem lat okolice tutaj zamiastzatraci dziko, zdziczay jeszcze bardziej; zrobimy jednak dla ciebie, co bdzie w naszej mocy, i poniesiemy odpowiedni cz kosztw, gdy na to przyjdzie pora. Wierz mi albo nie wierz, jakchcesz. Z kolei zaczli mwi o samym skarbie i nalecych do niego przedmiotach, ktre Thorin i Balin zapamitali. Ciekawi byli, czy wci jeszcze le w pieczarze nienaruszone wcznie, zamwione kiedy dla armii krla Bladorthina (od dawna ju nieyjcego); kada z nich miaa potrjne kute ostrze i drzewce misternie zocone, lecz nigdy tej broni nie dostarczono krlowiani nie otrzymano za ni zapaty; tarcze zrobione dla wojownikw z dawna polegych; ogromny zoty puchar Throra opatrzony z obu stron uchwytami, kuty i rzebiony w ptaki i kwiaty, w ktrych oczy i patki wprawiono drogie kamienie; zbroje ze zoconej i srebrzonej siatki nie do przebicia; naszyjnik Giriona, wadcy Dali, zoony z piciuset szmaragdw zielonych jak ru wiosenna; Girion da go im w zamian za zbroj sporzdzon dla jego najstarszego syna sposobem znanym tylko krasnoludom i nigdy przedtem nie praktykowanym, bo uska z czystego srebra miaa trwao i twardo potrjnej stali. Lecz najpikniejszy ze wszystkiego by wielki, drogocenny biay kamie, ktry krasnoludy znalazy pod korzeniami Gry i nazway jej sercem - Arcyklejnot Thraina. - Arcyklejnot! Arcyklejnot! - mrucza Thorinw ciemnoci, sennie opierajc brod na kolanach. - Ten kamie by jak kula o tysicu oszlifowanych cianek; przy ogniskubyszcza jak srebro, w socu - jak woda, pod gwiazdami - jak nieg, a w powiacie ksiyca - jak deszcz. Ale Bilbo ju si otrzsn z czaru, ktry mu kaza poda skarbw. Nie zwaa na t rozmow krasnoludw. Siedzia najbliej drzwi i jednym uchem wci nadsuchiwa, czy na dworze nie wszczyna si jaki zgiek, drugie za nastawi na echo z gbitunelu, by poprzez szepty przyjaci dosysze kady szmer dolatujcy z dou. Ciemnoci gstniay, a hobbit niepokoi si coraz bardziej. - Zamknijcie drzwi! - prosi. - Przez skr czuj, e nam smok zagraa. Bardziej si boj tej dzisiejszej ciszy ni wczorajszego haasu. Zamknijcie drzwi, nim bdzie za pno. Byo w jego gosie co takiego, e ciarki przeszy krasnoludom po krzyach. Thorin z wolna ockn si z marze, wsta i kopn kamie, ktrym drzwi byy zaklinowane. Potem wszyscy razem pchnli je, a zatrzasny si z gonym hukiem. Od tej strony nie byo ani ladu dziurki czy zamka. Byli uwizieni we wntrzu Gry! W sam por. Ledwie bowiem cofnli si kilka krokw w gb tunelu, gdy co hukno okropnie o stok Gry, jakby olbrzymy z rozmachem uderzyy o ni taranem z pni dbowych. Skaa zadraa gwatownie, ciany popkay, ze stropu tunelu sypny si kamienie. Co by si stao, gdyby krasnoludy nie zamkny drzwi - lepiej nawet nie myle. Uciekli dalej w gb korytarza, radzi, e jeszcze yj, a tam, za nimi, na stoku grzmia i hucza wcieky gniew Smauga. Smok upaska w drobne kawaki, miady ciany i urwiska ciosami swego potnego ogona, awszystko: skrawek terenu, gdzie na wysokociach krasnoludy rozbiy obz, spopielona trawa, gaz, na ktrym siadywa drozd, ciany, ktrych czepiay si limaki, wska pka skalna - znikno w chaosie rumowiska i z lawin strzaskanych kamieni runo w przepa, na dno doliny. Smaug wypez z legowiska ukradkiem, cicho wzbi si w powietrze, w ciemnociach poeglowa ciko, wolno, niby potworny kruk. Wiatr ponis go na zachodni stron Gry, gdzie smok mia nadziej zaskoczy niespodzianie co czy kogo i wypatrzy wejcia do tunelu, przezktry zodziej dosta si do jego pieczary. Wybuchn wciekoci, gdy nie znalaz nikogo, nie zobaczy nic, chocia trafnie zgadywa, gdzie powinien by wylot korytarza. Ulywszy w ten sposb zoci, odzyska nieco humoru, pewien, e odtd nikt ju t drog nie wtargnie do jego siedziby. Teraz mg dopeni zemsty. - Mistrz w jedzie na baryce! - mrukn zjadliwie. - To pewne, e przyszede znad rzeki i e przypyne wod. Nie znam twojego zapachu, ale jeli nawet nie jeste jednym z ludzi mieszkajcych w Miecie na Jeziorze, znalaze w nich sprzymierzecw. Zobacz mnie i przypomn sobie, kto jest naprawd Krlemspod Gry! Buchn ogniem i polecia na poudnie, w stron Bystrej Rzeki. Rozdzia 13 Smauga nie ma w domu Krasnoludy tymczasem siedziay w ciemnociach, otoczone guch cisz. Niewiele jady, niewiele te mwiy. Straciy rachunek czasu; nie miay niemal drgn, bo kady szmer czy szept odbija si echem i rozlega w podziemiu. Jeli ,sizdrzemny, budziy si w tym samym wci mroku i niezmconym milczepniu. Zdawao im si, e upyno wiele dni, a wreszcie, oszoomione i na p wduszone, nie mogy duej tego znie. Prawie ucieszyyby si, gdyby z dou dobieg ich uszu haas zwiastujcy powrt smoka. W tej ciszy podejrzeway jak diabelsk zasadzk Smauga, lecz nie sposb byo tkwi tutaj wiecznie. Przemwi Thorin. - Sprbujmy otworzy drzwi! - rzek. - Jeli wiatr nie owieje mi twarzy, umr. Wolabym chyba zgin na powietrzu, zmiadony przez Smauga, nili udusi si tutaj. Kilku krasnoludw wstao i powloko si po omacku w gr, tam gdzie przedtem byy drzwi. Ale okazao si, e grny wylot tunelu przesta istnie: zawaliy go skalne zomy. Teraz ju ani klucz, ani zaklcia, ktrym drzwi byy z dawna posuszne, nie mogy ich otworzy. - Znalelimy si w potrzasku! - jczay krasnoludy. - To ju koniec! Tutaj umrzemy.Dziwna rzecz, wanie w chwili gdy krasnoludy wpady w ostateczn rozpacz, Bilbo poczu niezrozumia ulg w sercu, jakby kto wyj mu cikie brzemi zza pazuchy. - Spokojnie, spokojnie! - rzek. - Pki ycia,pty nadziei, jak mawia mj ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP/c ccp-,c<Trzech razy sztuka - powiada take. Pjdwic raz jeszcze w d tunelu. Chodziem dwakro, majc pewno, e smok czeka mnie na drugim kocu, tym bardziej mog zaryzykowa trzeci wizyt, skoro mam prawo wtpi, czy gospodarz jest w domu. Zreszt innej drogi wyjcia jak doem - niema. Ale myl, e tym razem powinnicie wszyscy i ze mn. Zdesperowani zgodzili si na to. Thorin ruszy na czele, u boku Bilba. - Uwaajcie! - szepta hobbit. - Starajcie si i jak najciszej! Na dole moe Smauga nie ma, ale moe Smaug jest. Nie naraajmy si bez potrzeby. Schodzili w d, w d... Krasnoludy oczywicie nie mog nigdy dorwna hobbitom w sztuce poruszania si bezszelestnie, tote i teraz sapay i czapay echo za potgowao te odgosy przeraajco. Bilbo co chwila przystawa ze strachu i nasuchiwa, lecz z dna tunelunie dochodzi aden szelest. Kiedy mu si zdawao, e s ju blisko celu, woy na palec piercie i wysun si przed innych. Ostrono zbyteczna, bo otaczay ich ciemnoci tak nieprzeniknione, e z piercieniem czy bez piercienia wszyscy stali si niewidzialni. Tak byo ciemno, e hobbit nagle znalaz si u wylotu nic o tym nie wiedzc, niespodzianie trafi rk w pustk, straci rwnowag i gow naprzdrun do jamy! Lea twarz da ziemi, nie majc odwagi wsta, wstrzymujc oddech. Ale nic nie poruszyo si w pieczarze. Nic te nie rozwietlao mroku, chocia, gdy wreszcie Bilbo powoli unis gow, wydao mu si, e wyej, w gbi podziemia dostrzega nik, bia plamk blasku. Nie bya to jednak z pewnoci iskra smoczego ognia, jakkolwiek wszdzie dokoa wisiay w powietrzu cikie, smrodliwe opary gada, ana jzyku hobbit czu posmak dymu. W kocu pan Baggins straci cierpliwo. - Przeklty gadzie, przeklty Smaugu! - pisn gono. - Przesta si bawi w ciuciubabk! Zawie na, a potem moesz mnie zje, jeeli uda ci si mnie zapa. Sabe echo obiego niewidoczne w mroku kty pieczary, ale nikt hobbitowi nie odpowiedzia. Bilbo wsta, nie mia jednak pojcia, w ktr stron si zwrci. - Do licha, co te ten Smaug knuje - powiedzia. - Najwidoczniej nie przyjmuje dzi po poudniu (czy w nocy, bo nie wiem, ktra godzina). Jeeli Oin i Gloin nie zgubili hubki i krzesiwa, moglibymy sobie tu powieci i rozejrze si, pki szczcie sprzyja. Krasnoludy, rzecz prosta, bardzo si przelky, kiedy Bilbo spad z oskotem z progu tunelu na dno jamy, i przycupny tam, gdzie ich zostawi, w pobliu wyjcia. - Pss! pss! - sykny usyszawszy gos hobbita. Troch mu to dopomogo zorientowa si, gdzie s towarzysze, ale przez do dugi czas nie mg si od nich doprosi czego wicej. Wreszcie, kiedy juzacz tupa i wniebogosy wrzeszcze o wiato, Thorin da si przekona i wysaOina z Gloinem po zostawione w grnym kocu tunelu pakunki. Chwil pniej migotliwe wiateko zapowiedziao powrt wysannikw. Oin nis w rku ma pochodni z sosnowej trzaski, a Gloin dwiga pod pach cay pkuczywa. Bilbo spiesznie podbieg do wylotuichwyci pochodni; nie mg jednak nakoni krasnoludw, eby zapalili wicej wiate i weszli za nim do pieczary. Thorin przezornie wytumaczy, e pan Baggins jest nadal z urzdu wyznaczonym rzeczoznawc - wamywaczem i wywiadowc. Jeli chce ryzykowa i pali wiato, to jego sprawa. Oni wszake wol poczeka w tunelu na powrt pana Bagginsa.Siedli wic wszyscy trzynastu w pobliu wyjcia i przygldali si jego poczynaniom. Widzieli drobn, ciemn sylwetk hobbita sunc naprzd z ma pochodni wzniesion w gr. Pki by blisko, dostrzegali od czasu do czasu bysk i syszeli dwik metalu, gdy potyka si o jaki zoty przedmiot. wiateko w jego rku malao, w miar jak si oddala w gb rozlegej pieczary, potem zacza migota coraz wyej w powietrzu. Bilbo wspina si na ogromny kopiec skarbw. Wkrtce osign szczyt, ale szed dalej. Zauwayli, e w pewnym momencie zatrzyma si i schyli, ale nie wiedzieli dlaczego. To by Arcyklejnot, Serce Gry. Bilbo pozna go, pamitajc opis Tharina; nie mogo by drugiego takiego klejnotu nawet w tym cudownym skarbcu ani na caym szerokim wiecie. Kiedy hobbit jeszcze pi si na kopiec, bysn przed nim ten biay ognik i pocign go ku sobie z daleka. Potem rs stopniowo, a zmieni si w kuleczk bladego blasku. Gdy Bilbo si zbliy, kuleczka rozbysa migotliwymi, rnobarwnymi skrami, odbijajc i rozszczepiajc koyszcy si pomie uczywa. Wreszcie spojrza na ni wprost z gry i na chwil dech mu zaparo z wraenia. Olbrzymi brylant wieci wasnym, wewntrznym blaskiem, .zarazemjednak, oszlifowany i uksztatowany przez krasnoludy, ktre go wydobyy niegdy z serca Gry, owi z zewntrz kady promie wiata i przeobraa go w dziesi tysicy iskier biaego blasku grajcego wszystkimi kolorami tczy. Rka hobbita signa po klejnot, jakby przycignita czarodziejsk si. Ciki, ogromny brylant nie mieci si w maej garci, ale Bilbo, zamknwszy oczy, podnis go i wsun do najgbszej kieszeni. "Teraz jestem naprawd wamywaczem - pomyla. - Chyba jednak bd musia krasnoludom o tym powiedzie... ale pniej.Mwili przecie, e pozwol mi wybra, co zechc. A ja bym na pewno wybra to, niechby zatrzymali sobie ca reszt". Mimo to nie mia spokojnego sumienia: wiedzia w gbi duszy, e Thorin, cho mwi o swobodzie wyboru, nie zamierza ofiarowa mu tego cudownego klejnotu; przeczuwa te, e za ten swj uczynek odpokutuje w przyszoci. Ruszy znw naprzd. Zsun si z kopca po drugiej stronie i wiato jego pochodni zniko z pola widzenia czatujcych krasnoludw. Wkrtce jednak znw im bysno w oddali. Bilbo posuwa si teraz dnem pieczary. Szed naprzd, a dotar do wielkich drzwiw przeciwlegej cianie; powiew wieego powietrza orzewi go, lecz omal nie zgasiuczywa. Bilbo niemiao wyjrza przez drzwi: zamajaczy mu dugi cig korytarzy i u ich koca pierwsze stopnie szerokich schodw wznoszcych si w mroku ku grze. Ani szmeru, ani ladu Smauga. Hobbitmia ju zawrci, kiedy musn go jaki czarny przedmiot i co w locie otaro si ojego twarz. Bilbo pisn i wzdrygn si gwatownie, straci rwnowag i przewrci si na wznak. Pochodnia wypada mu z rki i zgasa. "Przypuszczam... mam nadziej, e to by po prostu nietoperz - myla, bardzo zgnbiony. - Ale co teraz zrobi? Gdzie jest wschd, poudnie, pnoc i zachd?" - Thorin! Balin! Oin! Gloin! Fili! Kili! - krzyczaBilbo, ile si w pucach, ale w wielkiej, czarnej pustce gos jego brzmia sabo i nikn. - uczywo mi zgaso! Niech kto przyjdzie na pomoc! - Odwaga opucia hobbita w tej chwili zupenie. Krasnoludy syszay saby krzyk, ale rozrni zdoay tylko to jedno sowo: "pomoc!" - Co, u licha, mogo mu si zdarzy? - rzek Thorin. - Na pewno nie spotka smoka, bo ju dawno przestaby krzycze. Czekali jeszcze minut, dwie, lecz aden odgos nie zdradza obecnoci Smauga, nie byo sycha nic prcz dochodzcego z daleka woania Bilba. - Niech no ktry zapali par pochodni! -rozkaza Thorin. - Wyglda na to, e musimy i naszemu wamywaczowi na ratunek. - Naley si, bymy z kolei teraz my jemu pomogli - rzek Balin. - Co do mnie, pjd bardzo chtnie. Zreszt myl, e na razie niczym nam to nie grozi. Gloin zapali kilka pochodni i wszyscy wsunli si do pieczary,a potem gsiego pobiegli spiesznie pod cian. Wkrtce natknli si na hobbita, ktry szed na ich spotkanie. Na widok wiate szybko odzyska pewno siebie. - Nietoperz mnie trci, upuciem uczywo, nic gorszego nie zaszo! odpowiedzia na pytania przyjaci. Kamie spad im z serca, ale mieli ochot zwymyla Bilba, e niepotrzebnie napdzi im strachu. C dopiero powiedzieliby, gdyby im si przyzna w tym momencie, e znalaz Serce Gry! Przelotny rzut oka na skarby, ktre im si tu ukazay, wystarczy, by rozdmucha na nowo podliwo krasnoludzkich serc. A kiedy w sercu krasnoluda, choby najstateczniejszego, ocknie si mio do zota i klejnotw, ogarnia go nagle szalecza, gsto wrcz dzika odwaga. Teraz ju nie trzeba byo krasnoludw zachca. Wszyscy palili si po prostu do przeszukania pieczary, chcieli wykorzysta niezwyk okazj i najchtniej Wierzyli, e Smauga nie ma w domu. Kady ju mia w rku wiecc pochodni, a rozejrzawszy si najpierw w lewo, potem w prawo - zapomnia o strachu, a nawet o przezornoci. Mwili gono, nawoywali si, wycigali z kopca lub Spod cian swoje stare skarby i podnoszc je ku wiatu, gadzili pieszczotliwie. Fili i Kili wpadli w humor niemal wesoy, a znalazszy wiszce na cianach zote harfy, wybrali dwie i sprbowali srebrnychstrun; harfy byy zaczarowane (przy tym smok nigdy ich nawet nie tkn, nie majc zamiowania do muzyki), wic nie rozstroiy si w cigu dugich lat. Mrocznapieczara rozbrzmiaa melodi. od dawna niesyszan. Wikszo krasnoludw interesowaa si jednak bardziej praktycznymi rzeczami: zbierali klejnoty, wypychajc nimi kieszenie, a te, ktrych nie mogliby zabra ze sob, z westchnieniem alu odrzucali z powrotem na kopiec. Thorin uwija si nie gorzej od innych, ale wci rozglda si na wszystkie strony za czym, czego nie mgznale. Szuka Arcyklejnotu - lecz tymczasem jeszcze wola nikomu o tym nie mwi. Z kolei krasnoludy pozdejmoway ze cian kolczugi i or, by si uzbroi. Icie po krlewsku wyglda Thorin w zbroi ze zotych usek, z toporem na srebrnym trzonku zatknitym za pas, ktry by wysadzany szkaratnymi kamieniami. - Panie Baggins! - zawoa. - Oto pierwsza rata twojego wynagrodzenia! Zrzu stare ubranie i w na siebie to! Mwic tak, przyodzia Bilba w ma kolczug, wykut ongi dla jakiego modegoksicia elfw. Zrobiona bya ze srebrzonej stali i ozdobiona perami, a pas do niej by z pere i krysztaw. Lekki hem z wytaczanej skry, wzmocniony od spodu stalowymi obrczami i obramowany drogimi biaymi kamieniami przystroi gow hobbita. "Czuj si wspaniae - pomyla Bilbo - ale wygldam pewnie do miesznie. Jakeby si ze mnie miali hobbici w kraju! Szkoda, e nie mam pod rk lustra". Mimo wszystko pan Baggins nie da sobie zawrci gowy czarami bogactw tak jak krasnoludy. Znacznie wczeniej ni one znuy si przetrzsaniem skarbca i siad zmczony na ziemi; z pewnym niepokojem zadawa sobie w duchu pytanie, jak si ta historia skoczy. "Oddabym cay worek tych cennych pucharw - myla - za jeden pokrzepiajcy yk z drewnianego kubka Beorna". - Thorinie! - krzykn gono. - Co dalej? Jestemy uzbrojeni, ale czy kiedykolwiek zbroja pomoga komu w walce ze SmaugiemStraszliwym? Jeszcze nie odwojowalimy tego skarbu. Nie szukamy na razie zota, lecz drogi ucieczki; do ju dugo kusimy los! - Prawda! - odpar Thorin odzyskujc rozsdek. - Chodmy std! Ja was poprowadz. Nawet po tysicu lat nie zmylibym drogi w tym paacu. Skrzykn ca druyn, zebrali si wszyscy i wznoszc pochodnie nad gowami, wyszli przez wielkie otwarte drzwi, chocia ten i w oglda si za siebie z alem. Na lnice zbroje nacignli stare kubraki, jasne hemy przykryli wystrzpionymi kapturami i jeden za drugim pomaszerowali za Thorinem; sznur wiateek posuwa si w ciemnociach, zatrzymujc si czsto, botrzeba byo nasuchiwa trwonie wszelkich szmerw, ktre by mogy zwiastowa powrt smoka. Chocia stare ozdoby od dawna zbutwiay lub zostay zniszczone, chocia wchodzc i wychodzc tdy smok wszystko splugawi i poama, Thorin poznawa kady korytarz, kady zakrt. Dugo pili si schodami, potem skrcili i schodzili znw w d szerokimi, dzwonicymi od ech tunelami, potem znw skrcili i znw po schodach wdrowali w gr. Schody, schody bez koca, ale gadkie, wyrbane w litej skale,szerokie i pikne; wci w gr, w gr szy krasnoludy, nie napotykajc adnych ladw ycia prcz przelotnych cieni uciekajcych z daleka na widok wiate migoccych w przecigach. Schody nie byy budowane na miar ng hobbita, tote Bilbo w pewnej chwili poczu,e duej tego marszu nie wytrzyma; naglejednak strop nad ich gowami unis si wysoko, tak e go ju nie dosigao wiato pochodni. Z daleka, przez otwr wycity gdzie w grze, sczy si biay promyczek, w powietrzu zapachniao wieoci. Przed nimi majaczy janiejszy ksztat ogromnych drzwi zwisajcych na wyamanych zawiasach i osmalonych od ognia. - To wielka sala Throra - rzek Thorin. - Tuodbyway si uczty i narady. Ju niedaleko std do Gwnej Bramy. Minli zburzon sal, gdzie gniy drewnianestoy, a poprzewracane krzesa i awy leay zwglone i zbutwiae. Na ziemi wrd dzbanw, pucharw, poamanych rogw poniewieray si w kurzu czaszki i koci. Kiedy wyszli przez drzwi w drugim kocu sali, dobieg ich uszu plusk wody, a szare wiato nagle si rozjanio. - Oto rdo Bystrej Rzeki - powiedzia Thorin. - Z tego miejsca wypywa ku Bramie. Idmy za jej biegiem. Z czarnego zagbienia w skalnej cianie tryskaa spieniona woda i perlc si rwaa wskim korytem wyobionym, wyregulowanym i pogbionym niegdy przez dowiadczone w tej robocie rce. Wzdu rzeki cigna si kamienna droga tak szeroka, e kilku ludzi mogo si na niej zmieci w szeregu. Pobiegli wic terazszybko. Droga zataczaa z rozmachem uk, a kiedy go minli... nie do wiary! ... biay dzie zawieci im w oczy! Stali przed strzelist, sklepion bram, na ktrej zna byo jeszcze tu i wdzie resztki starych rzeb, chocia zdartych, popkanych i sczerniaych. Przymglone soce sao blade promienie midzy dwa ramiona Gry, snopy zotego blasku paday na kamienny prg. Nad gowami krasnoludw przemkn rj nietoperzy, zbudzonych i sposzonych wiatem pochodni. Rzucili si wszyscy naprzd, lizgajc si na kamieniach wygadzonych i lepkich po przejciu smoka.Woda, rozbryzgujc si pienicie, spadaa zhukiem w dolin. Cisnli na ziemi niepotrzebne ju uczywa i stanli olnieni. Dotarli wic do Gwnej Bramy, mieli przed sob widok na dolin Dal. - No, no! - rzek Bilbo. - Nie spodziewaemsi, e kiedy ad tej strony wyjrz przez Bram Gry. Nie spodziewaem si te, e tak przyjemno sprawi mi wiato soneczne i wiatr dmuchajcy w twarz. Ale brr!... jaki ten wiatr zimny! Wiatr by rzeczywicie chodny. Surowy podmuch od wschodu nis zapowied bliskiej ju zimy. Wirujc nad szczytem i omiatajc ramiona Gry, jcza wrd ska. Krasnoludy, po dugich godzinach spdzonych w gorcym zaduchu smoczej jamy, teraz, w socu, dray z zimna. Nagle Bilbo uprzytomni sobie, e jest nie tylko zmczony, lecz take okropnie godny.- Zdaje si, e mamy ju pny ranek- rzek. - Myl, e pora mniej wicej na niadanie, jeli w ogle jest co do jedzenia. Ale nie byoby chyba bezpiecznie ucztowa pod frontowym wejciem domu Smauga. Chodmy gdzie, gdzie bdzie mona spokojnie usi na chwil. - Racja! -- popar go Balin. - Wiem nawet, gdzie powinnimy pj: do starej stranicyna poudniowe-zachodnim cyplu Gry. - Jak to daleko? - spyta hobbit. - Pi godzin marszu, jak sdz, i to do uciliwego. Droga spod Bramy wzdu lewego brzegu strumienia jest, zdaje si, zniszczona. Ale spjrzcie! Rzeka robi ptl na wschd i przecina dolin Dal, pync podruinami miasta. W tym miejscu by niegdy most prowadzcy do stromych schodw, ktrymi mona wspi si na prawy brzeg a do drogi wiodcej ku Kruczemu Wzgrzu.Z drogi w bok biegnie, a przynajmniej biega kiedy cieka w gr, wprost do stranicy, Cika wspinaczka zreszt, nawet jeli stare stopnie zachoway si do dzi. - Biada mi! - jkn hobbit. - Znowu marsz iznowu wspinaczka, a wci na czczo! Ciekaw jestem, ile niada, obiadw i kolacji omino nas w tej obrzydliwej dziurze, gdzie nie byo nawet zegara. W rzeczywistoci tylko dwie noce i jeden dzie (wcale zreszt nie najcilejszego iei, jak mawia mj ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP#cs 4Wc.c.cr= postu) upyny od chwili, gdy smok zburzy zaczarowane drzwi do tunelu, Bilbojednak straci rachub czasu i uwierzyby zarwno, gdyby mu kto powiedzia, e trwao to jeden dzie, jak i tydzie. - Wypraszam sobie! - rzek miejc si Thorin, ktry znw nabiera otuchy, czujcchrzszczce w kieszeni drogocenne kamienie. - Nie nazywaj mojego paacu obrzydliw dziur! Poczekaj, a go sprztniemy i odnowimy! - Nie nastpi to, pki Smaug yje - pospnieodpar Bilbo. - Ale gdzie on si tymczasem podziewa? Za t informacj oddabym sute niadanie. Mam nadziej, e nie przyglda si nam na przykad ze szczytu Gry. To przypuszczenie mocno zaniepokoio krasnoludy, skwapliwie owiadczyy wic, e rada Bilba i Balina wydaje im si najlepsza. - Musimy si std wynie - rzek Dori. - Mam wraenie, e czuj na plecach wzrok Smauga. - Zimno tu i pusto - powiedzia Bombur. - Wody nie brak, ale jedzenia nie widz. W takiej okolicy smok pewnie stale jest godny. - Chodmy std, chodmy! -krzyknli inni. - Sprbujmy tej cieki Balina. Powlekli si wrd gazw lewym brzegiem rzeki - nad prawym wznosia si naga, niedostpna ciana skalna - a na tym spustoszonym bezludziu Thorin szybko znw straci humor. Most, o ktrym mwi Balin, zastali rozwalony, zapewne ju od dawna; tylko resztki kamiennych filarw sterczay tu i wdzie z pytkiej, wartkiej wody. Przeprawili si jednak bez wikszych trudnoci w brd, znaleli stare schody i wydostali si na wysok skarp. Idc dalej,wkrtce trafili na star drog i doszli ni do gbokiej kotlinki osonitej skaami; odpoczli tu troch i zjedli jakie takie niadanie, zoone przewanie z "kramw" i wody. (Jeli chcesz wiedzie, co w tym wypadku znaczy "kram", musz wyzna, edokadnego przepisu na t potraw nie znam, ale jest to rodzaj sucharw, nie psujcych si waciwie nigdy, podobno bardzo posilnych, lecz na pewno niepontnych, zgoa nieinteresujcych, chyba z punktu widzenia gimnastyki szczk. Suchary te wypiekali ludzie znad Jeziora specjalnie na dusze wyprawy). Posiliwszy si ruszyli dalej; droga odchylaa si teraz na zachd i oddalaa odrzeki, zbliajc natomiast do ogromnego ramienia Gry wysunitego w kierunku poudniowym. W kocu dotarli do cieki. Pia si stromo w gr; wdrowcy wlekli si gsiego, powoli, tak e dopiero pnym popoudniem, gdy zimowe soce ju zniao si ku zachodowi, stanli na grani. Znaleli pask platform odsonit z trzech stron, ale od pnocy zamknit skaln cian, w ktrej zia otwr na ksztat drzwi. Rozciga si std rozlegy widok na wschd, poudnie i zachd. - Tu - rzek Balin - za dawnych czasw trzymalimy zawsze strae. Drzwi prowadz do wykutej w skale komory, ktra suya wartownikom za kwater. Wszdzie w koo na Grze mielimy podobneplacwki. Ale w tych dniach pomylnoci czujno wydawaa si waciwie niepotrzebna, stranicy yli zbyt wygodnie; gdyby nie to, moe wczeniej ostrzegliby nas o zblianiu si smoka i kto wie, czy historia nie potoczyaby si inaczej. No, alew kadym razie moemy tu schroni si na czas jaki; bdziemy std widzieli duo, sami przez nikogo nie widziani. - Nic nam to nie pomoe, jeli kto zauway, jak tu maszerowalimy - rzek Dori, nie spuszczajc wzroku ze szczytw Gry, jakby w przekonaniu, e tam wypatrzy Smauga niby wron na wiey. - To ju musimy zaryzykowa - powiedzia Thorin. - Nie sposb dzisiaj i dalej. - wite sowa! - krzykn Bilbo i rzuci si na ziemi. W komorze skalnej miejsca starczyoby na stu, a w dodatku w gbi bya jeszcze mniejsza grota, lepiej chronica od chodu. Miejsce wydawao si zupenie opuszczone,widocznie nawet dzikie zwierzta nie zapdzay si tutaj przez wszystkie lata panowania Smauga. Wdrowcy zrzucili w komorze swoje toboki, niektrzy zaraz pooyli si i zasnli, inni siedli u wejcia naradzajc si nad dalszymi planami. Jedno pytanie wracao wci w ich rozmowach: gdzie jest Smaug? Patrzyli na zachd, lecz nie widzieli nic; na wschd - nic; na poudnie take ani ladu smoka, lecz tam gromadziy si cae chmary ptakw. Krasnoludy wypatryway oczy, dziwiy si bardzo i gowiy, lecz gdy pierwsze zimne gwiazdy bysny na niebie, nikt nie by mdrzejszy ni na pocztku. Rozdzia 14 Ogie i woda Jeeli jestecie, podobnie jak krasnoludy, ciekawi wiadomoci o Smaugu, musicie cofn si o dwa dni, do owego wieczora, kiedy smok rozwali tajemne wejcie do tunelu i rozwcieczony odlecia z Gry. Wikszo mieszkacw Miasta na Jeziorze- Esgaroth - siedziaa po domach, bo zimny wiatr d od wschodu; niektrzy jednak przechadzali si po bulwarach, lubili bowiempatrze na gwiazdy zapalajce si jednoczenie i na niebie, i w gadkiej tafli wody. Samotn Gr od strony miasta przesaniay wznoszce si u koca jeziora niskie pagrki, przez ktre przeamywaa si na pnoc Bystra Rzeka. Sam szczyt Gry mona byo dostrzec przypiknej pogodzie, mao kto jednak mu si przyglda, bo grony by i pospny, nawetw blasku poranka. Tego wieczora gin w oddali i w ciemnociach. Nagle mign ludziom przed oczyma: na chwil rozbysn i przygas. - Patrzcie! - powiedzia kto. - Znw te wiata. Wczorajszej nocy a do witu stranicy widzieli, jak zapalay si i znikay. Co si tam dzieje. - Moe to Krl spod Gry kuje zoto - odezwa si drugi. - Dawno ju ruszy na pnoc. Pora, eby si sprawdziy przepowiednie. - Jaki krl? - wmiesza si trzeci zgryliwym tonem. - Najpewniej s to niszczycielskie pomienie smoka, jedynego krla tej gry, o jakim nam wiadomo. - Ty to zawsze kraczesz! - zakrzyczeli go ludzie. - To przepowiadasz powd, to pomr na ryby. Wymyl co weselszego. W tym momencie wielki blask rozla si nadprzeomem midzy pagrkami u pnocnegokraca jeziora, a woda nabraa koloru zota. - Krl spod Gry! - wrzasnli ludzie. - Bogactwo jego jest jak soce, srebro tryska ze rde, a rzeki pyn zotem! Na ten krzyk w domach pootwieray si wszystkie okna, a ulice zadudniy od popiesznych krokw. Znowu potny zapa i entuzjazm wybuchn w miecie. Lecz czowiek, ktry zgryliwym gosem wtrci si przedtem do rozmowy, co tchu pomkn do wadcy. - Albo ja oszalaem, albo smok nadciga! -zawoa. -Trzeba rba mosty! Do broni! Do broni! Trby zagray na trwog, a sygna odbi si echem o skaliste brzegi. Nagle urway si wiwaty, rado zamienia si w zgroz.Dziki temu smok nie zaskoczy miasta cakowicie bezbronnego. Lecia tak szybko, e wkrtce ju zobaczyliognist iskr pdzc ku nim, z kad sekund rosnc i wiecc janiej, a wtedy nawet najwiksze lekkoduchy nie mogy ju wtpi, e przepowiednia sprawdza si na opak. Mimo wszystko mieli jeszcze troch czasu. Wszelkie naczynia w miecie napeniono wod, wojownicy uzbroili si, uki i strzay byy w pogotowiu, most czcy miasto z ldem zerwano i zburzono, zanim straszliwy grzmot oznajmi blisko Smauga, zanim jezioro wzburzyo si i poczerwieniao niczym pomie od straszliwego podmuchu skrzyde potwora. Wrd krzykw, jkw i nawoywa ludzkich Smaug zjawi si nad miastem i zniy si ku mostowi - lecz tu czeka go zawd: most znikn. Przeciwnicy byli na wyspie otoczonej gbok wod - zbyt gbok, zbyt czarn i zimn jak na gust smoka. Gdyby si w niej zanurzy, buchnaby para i na wiele dni zalegaby ca okolic. Lecz jezioro byo potniejszeod Smauga: zanimby je przepyn, ugasioby jego pomienie. Ryczc gniewnie, wrci nad miasto. Chmura czarnych strza wzbia si w powietrze; stukny, zagrzechotay odbijajc si od smoczej uski i od pancerza drogich kamieni, zapaliy si od smoczego oddechu i w pomieniach, z sykiem spady w wod. Trudno sobie wyobrazi fajerwerki, ktre by dorwnay widowisku tej nocy. Brzk ciciw i przenikliwe dwiki trbek rozjtrryy smoka jeszcze gorzej, olep i oszala z wciekoci. Od wiekw nikt nie omieli sistan z nim do walki; nikt by si na to i dzi nie odway, gdyby nie gos owego czowieka (nazywa si Bard), ktry uwijasi midzy ucznikami, dodajc im ducha, nakaniajc wadc, by da rozkaz walki doostatniej strzay. Pomie bucha z paszczy smoka. Smaug chwil koowa wysoko w powietrzu, owietlajc cae jezioro; drzewa na brzeguzalniy krwawo jak miedziane, a gste, czarne cienie rozchwiay si u ich stp. Smaug zniy lot, nie zwaajc w swej wciekoci na grad strza, nie pamitajc nawet o tym, by obraca si opancerzonymibokami do nieprzyjaci, za wszelk cen pragnc tylko podpali miasto. Chocia wszystko zawczasu zlano wod, ogie wystrzeli z krytych strzechami dachw i wystajcych belek, gdy smok z szumem skrzyde przelecia nad domami, min je i zawrci raz jeszcze. Gdziekolwiek jednak pojawiaa si iskra, sto par rk spieszyo j gasi. Smok zatoczy znw koo. Od jednego zamachu jego ogona dach na Wielkim Domu rozsypa si i zapad. Niezwycione pomienie wzbiy si w ciemnociach a pod niebo. Drugi cios, trzeci, coraz dalsze domy staway w ogniu i waliy si z oskotem. Ale wci jeszcze adna strzaa nie moga dosign Smauga ani zrobi mu wikszej krzywdy ni komar z moczarw. Ju na wszystkie strony ludzie skakali do wody. Kobiety i dzieci zgromadzono na odziach porodku wewntrznego basenu. Rzucano bro w jezioro. aoba i pacz zapanoway w miecie, w ktrym jeszcze tak niedawno rozbrzmieway radosne starepieni o krasnoludach. Teraz ludzie przeklinali to plemi. Nawet wadca zmierza ku swojej wielkiej zoconej odzi,liczc, e w tym zamcie uda mu si umkn niepostrzeenie i ocali ycie. Jeszcze chwila, a miasto opuszczone przez wszystkich sponie i zrwna si z jeziorem.Tego spodziewa si smok. Niechby wszyscy ludzie zeszli do odzi. Miaby pikne owy cigajc ich ogniem lub oczekujc, a wymr z godu. Gdyby prbowali dosta si na ld, i tam da im rad. Wkrtce popali lasy na brzegu, zniszczy ogniem pola i pastwiska. Na razie bawi si tym popochem: od wiekw nie mia podobnej uciechy. Lecz wrd poncych domw jeden oddziaucznikw trwa jeszcze na stanowisku. Ich dowdc by Bard, czowiek o ponurymgosie i ponurej twarzy, ten, ktremu przyjaciele wyrzucali, e prorokuje powodzie i pomr ryb, lecz ktrego szanowali za uczciwo i mstwo. Bard by potomkiem - cho w odlegym pokoleniu - Giriona, bo maonka wadcy Dali ocalaa z klski przed laty, uciekszy wraz z dzieckiem w d Bystrej Rzeki. Tej wic nocy Bard strzela ze swego olbrzymiego cisowego uku, pki nie pozostaa mu ostatnia ju strzaa. Poar otacza go z bliska, towarzysze opuszczali dowdc jeden po drugim. Po raz ostatni Bard napiuk. Nagle ,w ciemnoci co sfruno mu na rami. Wzdrygn si, ale by to po prostu stary drozd. Bez lku ptak nachyli si nad uchem czowieka, by szepn mu wane wieci. Bard sam si zdziwi, e zrozumia ptasi mow, ale przecie pochodzi z plemienia mieszkacw Dali. - Czekaj, czekaj! - mwi drozd. - Ksiyc wschodzi. Kiedy smok nadleci i znajdzie si wprost nad tob, wypatruj odsonitego miejsca pod lew piersi. A gdy Bard zdumiony znieruchomia na chwil, drozd opowiedzia mu o zdarzeniach, ktre si rozegray na Grze, i powtrzy wszystko,co tam sysza. Wwczas Bard podnis uk do strzau. Smok zatacza krg i powraca niskim lotem, a w tej samej chwili ksiyc wzeszed nad wschodnim brzegiem jeziora i osrebrzy wielkie skrzyda Smauga. - Strzao! - rzek ucznik. -Czarna strzao!Zachowaem ci na ostatek. Nigdy jeszcze mnie nie zawioda i zawsze znajdowaem ci z powrotem. Dostaem ci od ojca, on za mia ci po swoich dziadach. Jeli to prawda, e wysza z kuni prawowitego Krla spod Gry, le teraz celnie! Smok zatoczy w powietrzu krg niej jeszcze ni przedtem, a gdy skrca i znia lot, brzuch jego w ksiycowej powiacie bysn biaymi ogniami brylantw. Ale jedno miejsce nie lnio klejnotami. Jkn olbrzymi uk. Czarna strzaa poszybowaa prosto w zagbienie pod lew piersi Smauga, midzy rozstawione szeroko przednie apy. Utkwiaw ciele potwora, a taki miaa rozpd, e schowaa si w nim caa, z grotem, z drzewcem i pirkiem. Z wrzaskiem, ktry ogusza ludzi, wali drzewa i kruszy kamienie, Smaug poderwa si, przewrci brzuchem do gry i run z wysokoci w d. Pad w sam rodek miasta. Miotajc si w ostatnich podrygach, zasypa je skrami i popioem. Jezioro wystpio z brzegw, wrd ciemnoci, ktre nagle zalegy nad miastem, kby pary buchny w gr bielejc w blasku ksiyca, woda zasyczaa, plusna, zawirowaa - potem nastaa cisza. Taki by koniec Smauga i koniec miasta Esgaroth. Ale nie by to koniec historii Barda. Ksiyc wschodzi wyej i wyej, a zimny wiatr szumia coraz goniej, zwija bia mg budujc z niej skone kolumny, pdziopary na zachd i rozsnuwa je tam po bagniskach dzielcych Esgaroth od MrocznejPuszczy. Teraz mona ju byo zobaczy odzie rozsypane na tafli jeziora, a z wiatrem pyny gosy ludzi lamentujcych nad strat miasta, mienia i domw. A przecie powinni by dzikowa losowi za wiele dobrodziejstw, gdyby w tej strasznejchwili umieli si zastanowi nad swoim pooeniem: trzy czwarte ludnoci uszo z yciem, lasy, pola, pastwiska, stada i odzie ocalay, a smok zgin. Na razie jeszcze sobie nie zdawali sprawy, co ten fakt dla nich oznacza. Zebrali si pospn gromad na zachodnim wybrzeu, drc z zimna, i zrazu cay al igniew zwrcili przeciw wadcy, ktry tak wczenie opuci miasto, kiedy jeszcze wielu obywateli chciao go broni. - On moe ma dobr gow do interesw, szczeglnie do wasnych - szemrali - ale jest do niczego w chwilach niebezpieczestwa. Chwalili natomiast Barda i jego ostatni skuteczny strza. - Gdyby nie to, e poleg, niestety - mwili wszyscy - wybralibymy go na krla. Bard, zabjca smoka, potomek Giriona! Szkoda, ezgin! Kiedy tak rozprawiali, wynurzy si z cieniw nocy wysoki mczyzna. Ocieka wod, czarne, mokre wosy zwisay mu natwarz i ramiona, wojowniczy blask wieci w oczach. - Bard nie zgin! - zawoa. - Skoczy do wody, opuszczajc ponce miasto dopiero wtedy, gdy zabi napastnika. Jam jest Bard z rodu Giriona. Jam jest zabjca smoka! - Krl Bard! Krl Bard! - rozlegy si okrzyki. Tylko wadca szczka i zgrzyta zbami. - Girion panowa w Dali, nie by krlem krainy Esgaroth - rzek. - Tu, w Miecie naJeziorze, zawsze wybieralimy wadcw spord starcw i mdrcw, nie znosilimy rzdw tych, ktrzy s tylko wojownikami. Niech krl Bard obejmie znw swoje wasne krlestwo, Dal jest wolna dziki jego mstwu i nic nie stoi na przeszkodzie, by tam powrci. Kto ma ochot, niech idziez nim, jeeli woli zimne gazy w cieniu Gryod zielonych wybrzey Jeziora. Ludzie rozsdni zostan tutaj, nie wyrzekn si nadziei odbudowy miasta, a wkrtce znw bd mogli cieszy si pokojem i dostatkiem. - Chcemy Barda na krla! - krzyknli w odpowiedzi stojcy w pobliu ludzie. - Do mamy starcw i groszorobw. Ci, ktrzy stali dalej, podjli okrzyki: "Niech yje ucznik! Precz z groszorobami!" - a echo ponioso zgiek po caym wybrzeu. - Kto jak kto, ale ja na pewno nie chc uchybi szacunku Bardowi ucznikowi - rzek wadca, przezorny, bo Bard sta tuprzy nim. - Dzisiejszej nocy zasuy sobie na poczesne miejsce wrd dobroczycw naszego miasta; godzien jest, eby go uniemiertelnia pie. Ale, mj ludu! - tu wadca wsta i zacz przemawia bardzo gono, bardzo dobitnie: - Czemu to na mnie spada wasz gniew? C zawiniem, bycie mnie chcieli pozbawi urzdu? Kto zbudzi smoka z wiekowej drzemki, pytam. Kto wyjedna od nas szczodre podarki i pomoc, wmawiajc nam, e ziszcz si przepowiednie starych pieni? Kto naduy naszych mikkich serc i bujnej wyobrani? Jakie to zoto przysano nam rzek w nagrod za nasz dobro? Ogie smoczy i zniszczenie! Od kogo tedy powinnimy ego iei, jak mawia mj ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPc GPc'c68zada odszkodowa za straty i wsparcia dla wdw i sierot? Jak widzicie, wadca nie przypadkiem tylko zdoby swoje stanowisko. Skutek jego przemowy by taki, e ludzie na chwil zapomnieli o pomyle wyboru nowego krla,a zapaali zoci do Thorina i jego druyny. Ze wszystkich stron posypay si gniewne, gorzkie sowa. Ci, ktrzy przedtem najgoniej piewali stare pieni, teraz zaguszali innych krzyczc, e krasnoludy umylnie nasay Smauga na miasto. - Oszalelicie! - rzek Bard. - Po co marnotrawi sowa i gniew dla tych nieszczliwych stworze? Oni z pewnocipierwsi padli ofiar, nim jeszcze Smaug natar na miasto. Ale gdy to mwi, przyszy mu nagle na myl legendarne skarby ukryte we wntrzu Gry, a teraz zapewne bezpaskie i nie strzeone przez nikogo. Umilk. Przypomnia sobie, co powiedzia wadca, pomyla o odbudowie Dali, o zotych dzwonach, ktre znw wypeni swoj muzyk to miasto, jeli znajd si ludzie chtni, by w nim zamieszka. Wreszcie odezwa si znowu: - Nie pora teraz na gniewne sowa, wadco, ani na wielkie zmiany. Trzeba wzi si najpierw do roboty. Tymczasem jestem jeszcze twoim poddanym, chocia moe wkrtce, pamitajc twoje sowa, wybior si na pnoc. Poprowadz tych, ktrzy zechc i ze mn. Odszed, eby pomc w rozbijaniu obozowiska i zorganizowaniu ratunku dla chorych i rannych. Wadca jednak rzuci ze spojrzenie za odchodzcym i zosta na wybrzeu. Siedzia zamylony, nie odzywajc si prawie, zawoa tylko na sub o jedzenie i ogie. Bard tymczasem, gdziekolwiek si pojawi, stwierdza, e wrd ludzi szerzy si jak pomie wie o nieprzebranych skarbach, ktre zostay bez stranika. Mwili wszyscy o odszkodowaniach nalenych im za straty, o bogactwach, ktre a nadto starcz na zakup piknych towarw z poudnia; te nadzieje pocieszay ich w obecnej niedoli. Na szczcie, bo noc bya zimna i pooenie okropne. Dla nielicznych tylko znaleziono jakie schronienie pod dachem (jedno, najlepsze, zaj wadca), jedzenia byo mao (nawet wadca musia si ogranicza). Wiele byo chorych, zmoknitych, zazibionych i rannych tej nocy, a niejeden, cho wyszed cao z ruinmiasta, zmar wkrtce. Przez dugi czas po tej klsce panoszyy si jeszcze choroby i gd. Bard uj wadz w rce i wydawa rozkazy samodzielnie, jakkolwiek zawsze wimieniu wadcy; nieatwe to byo zadanie utrzyma ludzi w ryzach i pokierowa pierwszymi robotami tak, by wszystkich zabezpieczy i zaopatrzy w jakie mieszkania. Wikszo zginaby pewnie tejzimy, ktra szybko nadcigaa po jesieni, gdyby nie ratunek z zewntrz. Ale ratunek przyszed w por. Bard bowiem nie zwlekajc wysa w gr rzeki gocw, proszc krla elfw lenych o pomoc. Posowie zastali krla ju gotowego do wymarszu, chocia ledwie trzy dni upyny od mierci Smauga. Krl elfw otrzyma wieci od wasnych zwiadowcw i od ptakw zaprzyjanionych z jego ludem, tote wiedzia ju niemal wszystko a wypadkach nad Jeziorem. Wielkie byo poruszenie wrd skrzydlatychstworze yjcych na granicy ziemi spustoszonej przez smoka. Chmary ptakw kryy w powietrzu, gocy chyym lotem przemierzali niebo we wszystkie strony. Nad skrajem puszczy rozlegay si gwizdy,wierkanie i szczebiot. Daleko w gb Mrocznej Puszczy biega nowina: "Smaug nie yje!" Licie szeleciy, zwierzta nastawiay uszu w zdumieniu. Nim jeszcze krl elfw wyruszy ze swej siedziby, wie dotara na zachd do sosnowego boru w Grach Mglistych. Usysza j takeBeorn w swoim drewnianym dworze, a gobliny zwoay narad w podziemnych pieczarach. - Obawiam si, e nie usyszymy ju wicejo Thorinie zwanym Dbow Tarcz - powiedzia krl elfw. - Lepiej by wyszed,gdyby zosta u mnie w gocinie. Mimo wszystko zy wiatr powia - doda po chwili - ktry nikomu nic dobrego nie przyniesie. Krl bowiem nie zapomnia legend o skarbach Throra. Dlatego to wanie wysannicy Barda zastali go gotowego do wymarszu na czele zastpu elfw uzbrojonych we wcznie i uki. Kruki gstchmur zbieray si nad tym wojskiem, mylc, e znw zanosi si na wojn, jakiejod dawna w tych okolicach nie widziano. Mimo to, otrzymawszy bagalne wezwanie od Barda, krl ulitowa si, by bowiem panem dobrego i agodnego plemienia; zmieni wic kierunek marszu, pierwotnie zamierzonego wprost pod Gr, i pospieszy w d Lenej Rzeki ku Jezioru. Nie mia do tratew i odzi, by pomieci na nich cae swoje wojsko, tote onierzemusieli maszerowa pieszo powolniejsz drog ldow; ale wielkie zapasy jada i sprztu wysano naprzd wod. Elfy jednaks dobrymi piechurami, a chocia odwyky w owych czasach od marszw przez niebezpieczne tereny midzy Puszcz a Jeziorem, posuway si szybko. W pi dni ledwie od mierci smoka stany na wybrzeu i ujrzay zburzone miasto. Powitano ich, jak mona si byo spodziewa, serdecznie, a ludzie oraz ich wadca chtnie godzili si w przyszoci wynagrodzi krla elfw za udzielon pomoc. Wkrtce opracowano plan dziaania. Kobiety, dzieci, starcy i ludzie niedoni zostali wraz z wadc nad Jeziorem; przyczono do nich kilku rzemielnikw i wiele sprawnych do wszelkiej roboty elfw.Ci zajli si natychmiast wyrbem drzew i ciganiem budulca spawianego rzek z Puszczy. Potem zabrano si do budowy chatna wybrzeu, eby mie schronienie, zanim zima na dobre nastanie. Pod kierunkiem wadcy zaczto te planowa nowe miasto, pikniejsze i wiksze ni dawne, ktre jednak postanowiono wznie na innym miejscu, dalej na pnoc i na brzegu Jeziora, odtd bowiem ju po wieczne czasy ludzie czuli wstrt do wody, w ktrejspoczywa martwy smok. Smaug nigdy ju nie mia powrci na swoje zote lee, zimny jak gaz spocz na dnie pycizny. Przez wieki te mona byo przy spokojnej pogodzie dostrzec olbrzymie koci sterczce spord poamanych palw zniszczonego miasta. Mao kto jednak odwaa si przepywa obok przekltego miejsca, a nikt nie omieli si zej tam do wody lub podj prby odzyskania drogocennych kamieni odpadajcych od gnijcego Smaugowego kaduba. Wszyscy za ludzie zdolni do noszenia broniwraz z wikszoci armii elfw mieli ruszy na pnoc, pod Gr. Tak si te stao. W jedenacie dni od zburzenia miastaczoo pochodu wysuno si przez skaln bram u pnocnego kraca Jeziora i weszo w spustoszony przez smoka kraj. Rozdzia 15 Chmury si zbieraj Wrmy teraz do Bilba i krasnoludw. Przezca noc jeden z nich peni stra, ale do rana nie usyszeli ani nie dostrzegli adnych niebezpiecznych znakw. Tylko ptaki gromadziy si coraz liczniej. Cae ichchmary nadlatyway od poudnia, a wrony przemieszkujce w okolicy Gry kryy w powietrzu, kraczc nieustannie. - Dzieje si co niezwykego - rzek Thorin.- Czas jesiennych odlotw ju min, zreszt widz tu ptaki, ktre zostaj na zim w tym kraju. Szpaki i mnstwo szczygw. A tam dalej zbieraj si ptaki ywice si padlin, jakby zanosio si na bitw. Nagle Bilbo wycign palec wskazujcy. - Nasz drozd wrci! - krzykn. - Wida ocala, kiedy Smaug zburzy grskie zbocze, ale limaki pewnie si nie uratoway. Rzeczywicie, stary drozd siedzia przed nimi, a gdy Bilbo go zauway, ptak podfrun bliej jeszcze i przysiad na kamieniu. Zatrzepota skrzydami i zapiewa; potem przechyli ebek, jak gdyby nadsuchujc; po chwili znw zapiewa, urwa i znw czeka. - Zdaje si, e on chce nam co powiedzie - rzek Balin. -Ale nie rozumiem mowy tych ptakw, za szybka i za trudna dla mnie. Moe pan Baggins co z tego poj? - Niewiele - odpar Bilbo; prawd rzekszy nie zrozumia nic. - Ale staruszek wydaje mi si bardzo czym przejty. - Ba, eby to by kruk! - powiedzia Balin. - Mylaem, e nie lubisz krukw. Kiedy szlimy tutaj, miaem wraenie, e si ich lkasz. - To byy gawrony, a w dodatku szkaradne i podejrzane, i bardzo ordynarne. Syszae chyba, jakie wyzwiska nam rzucay. Kruki to zupenie co innego. yy niegdy w wielkiej przyjani z plemieniem Throra i czsto przynosiy nam tajne wiadomoci, a my wynagradzalimy je byskotkami, ktre te ptaki lubi przechowywa w swoich gniazdach. Kruki yj bardzo dugo i maj dobr pami, a mdro przekazuj z pokolenia na pokolenie. Kiedy byem maym chopcem, znaem wiele krukw z gromady zamieszkujcej te skay. Przecie i ta stranica nazywa si Kruczym Wzgrzem, poniewa tutaj gniedzia si mdra i synna para: Kark z maonk y tutaj, nad t komor. Wtpi jednak, czy pozostatu cho jeden ptak z tamtego rodu. Ledwie Balin skoczy mwi, gdy stary drozd wrzasn gono i natychmiast odlecia. - My go nie rozumiemy, ale on nas rozumie,to pewne - rzek Balin. Czekajmy teraz i uwaajmy, co z tego wyniknie. Wkrtce usyszeli trzepot skrzyde i zobaczyli znw drozda, ale tym razem w towarzystwie innego, jeszcze bardziej sdziwego ptaka. By to stary kruk, ogromny, niemal lepy, lata z wielkim trudem, a na czubku gowy mia ysin. Sztywno spyn na ziemi, powoli zaopota skrzydami i kiwn si przed Thorinem. - O Thorinie, synu Thraina, i ty Balinie, synuFundina! - zakraka (a Bilbo wszystko zrozumia, bo kruk mwi po ludzku, nie poptasiemu). - Jestem Roak, syn Karka. Kark, ktrego dobrze znalicie, ju umar; sto pidziesit trzy lata upyny, odkd wylgem si z jajka, lecz nie zapomniaemnic z tego, co mi ojciec mwi. Teraz ja jestem wodzem Wielkich Krukw z Gry. Garstka nas tylko tu zostaa, pamitamy jednak o dawnym krlu. Moi poddani przewanie s w tej chwili w drodze, bo napoudniu dziej si doniose rzeczy; niektre z nich uraduj was, ale niektre wydadz si wam niepomylne. Patrzcie! Ptaki gromadz si z powrotem na Grze i w dolinie Dal, zlatuj si z poudnia, z zachodu i wschodu na wie, e Smaug nie yje! - Smaug nie yje! Nie yje? - wrzasny krasnoludy. - Nie yje! A wic niepotrzebniesi balimy! Skarb jest ju nasz! - I zrywajc si z miejsc zaczy skaka z radoci. - Tak, Smaug nie yje - potwierdzi Roak. - Drozd - oby nigdy nie utraci pir - widzia jego mier i moemy ufa sowu tego ptaka. Trzy noce temu, o wschodzie ksiyca, drozd widzia, jak smok poleg wbitwie z ludmi z Esgaroth. Sporo czasu upyno, nim Thorin zdoa uciszy swoj druyn na tyle, by wysuchaa dalszych nowin z dzioba kruka. W kocu, opowiedziawszy im ca histori bitwy, Roak rzek: - Tyle radosnych nowin, Thorinie! Moesz bez obawy wraca do swego paacu, cay skarb naley do ciebie... przynajmniej na razie. Ale nie tylko ptaki gromadz si i cign od poudnia. Wie o mierci stranika skarbu rozesza si ju daleko i szeroko, a legenda o bogatym dziedzictwie Throra nie stracia blasku przez powtarzanie jej z ust do ust w cigu tylu lat; niejeden chciaby co uszczkn dla siebie. Zastpy elfw ju s w drodze, a ptaki ywice si padlin lec nad nimi, spodziewajc si walki i rzezi. Wrd ludzi znad Jeziora szerzy si pogoska, e wszystkim ich nieszczciom winne s krasnoludy; bo mieszkacy Esgaroth zostalibez dachw nad gowami, wielu zgino, a Smaug zburzy ich miasto. Oni take maj nadziej, e wezm sobie odszkodowanie z waszego skarbu, niezalenie od tego, czy wy yjecie, czycie polegli. Musicie teraz kierowa si oczywicie wasnym rozumem, lecz trzynastu - to tylko garstka niedobitkw wielkiego plemienia Durina, ktre niegdy tutaj mieszkao, a dzi rozproszyo si po wiecie. Jeli chcecie posysze moj rad, ufajcie nie wadcy Miasta na Jeziorze, lecz raczej temu czowiekowi, ktry strza z uku zabi smoka. To Bard z rodu Giriona, pana doliny Dal, m ponury, lecz uczciwy. Po dugich wiekach nieszcz doczekamy si znw pokoju midzy krasnoludami, ludmi i elfami. Ale moe to was kosztowa duo zota! Skoczyem. Wwczas Thorin wybuchn gniewem. - Dziki ci, Roaku, synu Karka! Nie zapomnimy o tobie i twoim rodzie. Ale zodzieje i gwatownicy nie tkn naszego zota, pki my yjemy. Jeli chcesz zasuy na wiksz jeszcze wdziczno znaszej strony, dono nam o kadym nieprzyjacielu, ktry by si zblia. Prosz ci te, jeeli masz wrd swoich poddanych ptaki mode, o silnych skrzydach, wylij posw do naszych krewniakw osiadych w grach na pnocy, zarwno na wschd, jak i na zachd std, z wieci o naszym pooeniu.A przede wszystkim zawiadom mojego kuzyna z elaznych Wzgrz, imieniem Dain, bo on ma duo dobrze uzbrojonych wojownikw i mieszka najbliej. Powiedz mu, eby nie zwleka! - Nie bd si wypowiada, czy twoje postanowienie uwaam za suszne, czy te nie - zakraka Roak - ale zrobi, co si da. I odlecia ciko. - Wracamy do Gry! - krzykn Thorin. - Nie ma czasu do stracenia! - Ani niadania do zjedzenia! - zawoa Bilbo, zawsze na tym punkcie praktycznie usposobiony. By przekonany, e ze mierci smoka koczy si waciwie przygoda - jakkolwiek myli si grubo - i chtnie by si zrzek swojego udziau w upach, byle caa wyprawa zakoczya si pokojowo. - Wracamy do Gry! - krzyczay krasnoludy, puszczajc mimo uszu uwag hobbita. Nie mia wic wyboru i poszed razem z nimi. Znacie ju przebieg wydarze w miecie i wiecie, e krasnoludy miay jeszcze par dni spokoju przed sob. Zbaday wic ponownie pieczar i przekonay si, zgodniezreszt z przewidywaniami, e jedynie Gwna Brama pozostaa otwarta; inne wejcia (z wyjtkiem oczywicie maych, tajemnych drzwiczek) od dawna ju Smaug zniszczy i pozatyka tak, e ladu po nich nie mogy znale. Wziy si wic do cikiej pracy, by umocni gwne wejcie i naprawi drog wiodc do niego. Narzdzi im nie brakowao, bo grnicy i kamieniarze sprzed wiekw zostawili sprztu do, a krasnoludy nie straciy dawnej sprawnoci do tego rodzaju robt. Kiedy tak pracowali, kruki przynosiy im coraz to nowe wieci. W ten sposb dowiedzieli si, e krl elfw skrci nad Jezioro, e maj wobec tego czas, by odetchn. Jeszcze pomylniejsza bya nowina, e trzy spord kucykw ocalay i bkaj si po wybrzeu w dole Bystrej Rzeki, opodal skadu, w ktrym zoono cz zapasw. Wikszo krasnoludw zostaa przy robocie, ale Fili i Kili pod przewodem kruka powdrowali po kucyki i przywieli wszystko, co zdoali zmieci w jukach. Tak upyny cztery dni, a przez ten czas krasnoludy ju si dowiedziay, e poczone siy ludzi znad Jeziora i elfw spiesz w stron Gry. Teraz jednak kompania Thorina nabraa otuchy: ywnoci mieli - przy oszczdnym wydzielaniu - na kilka tygodni, co prawda przewanie suchary, ktre wszystkim ju si uprzykrzyy, lepsze jednak suchary ni nic.Wrota byy zabarykadowane murem z kanciastych kamieni, kadzionym bez zaprawy, ale grubym i wysokim, zagradzajcym w poprzek wejcie. W murze zostawiono szpary, przez ktre obrocy mogli wyglda (lub strzela), lecznikt nie mg dosta si do wntrza. Chcc wyj lub wej do groty, krasnoludy wspinay si za pomoc drabin, a wszelki sprzt i toboki wcigay na linach. Dla rda, tryskajcego tdy, zbudowali pod barykad nisk, sklepion bram, lecz tak zmienili wskie oysko, e woda rozlewaasi u wejcia groty w szeroki staw cigncy si od skalnej ciany a do wodospadu, przez ktry potok spywa w dolin Dal. Do bramy mona wic byo terazzbliy si albo wpaw, albo wsk ciek biegnc tu pod urwiskiem po prawej stronie (jeli patrzysz z zewntrz ku wrotom). Kucyki podprowadzono tylko do schodw nad starym mostem, tam je rozjuczono i zalecajc wraca do dawnych wacicieli, puszczono na poudnie. Nagle w dolinie Dal, do daleko na poudniu, rozbysy noc wiata, jakby ognisk i pochodni. - Ju s - zawoa Balin. - Obz wydaje si ogromny. Musieli wej w dolin pod osonzmierzchu, idc obu brzegami rzeki naraz. Tej nocy krasnoludy niewiele spay. Ranek jeszcze by szary, kiedy zobaczyy zbliajcy si jaki oddzia. Zza muru obserwoway, jak nadciga z gbi doliny iia mj ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAP c$ "cFs%!`c0c?Rwspina si powoli w gr. Wkrtce ju mogy rozrni uzbrojonych jak na wojn ludzi znad Jeziora obok elfw z wczniami.W kocu pierwsi onierze ukazali si na szczycie usypiska skalnego nad wodospadem. Zdumieli si bardzo na widok Bramy zabarykadowanej wieo wzniesionym kamiennym murem. Gdy przystanli, pokazujc sobie wzajem barykad i rozmawiajc, Thorin zakrzykndononym gosem: - Cocie za jedni? Dlaczego przychodzicie zbrojni jak na wojn pod bram paacu Thorina, syna Thraina, Krla spod Gry? Czego chcecie? Nie odpowiedzieli. Zawrcili szybko, a potem reszta oddziau, napatrzywszy si Bramie i fortyfikacjom, posza take w ichlady. Tego dnia obz zosta przesunity bliej midzy dwa ramiona Gry. Echo odbijao wrd ska gwar gosw i pieww, nie syszanych tutaj od wiekw. Dochodziy te dwiki harf i muzyki elfw.A gdy melodia dotara do uszu krasnoludw,rzekby, powietrze pocieplao i zapachniao nik woni lenych kwiatw rozkwitajcych o wionie. Bilba zdja wwczas ochota ucieczki z ciemnej fortecy i przyczenia si do wesoej zabawy i uczty przy ogniskach. Modszym krasnoludom take drgny serca, ten i w mrucza, e wolaby inny obrt sprawy i chtnie powitaby przybywajcych jako przyjaci. Ale Thorin zmarszczy si na to gniewnie. Wobec tego krasnoludy rwnie pocigay harfy i inne instrumenty wyszukane w skarbcu, by muzyk rozchmurzy wodza. Pie ich nie bya jednak podobna do piewu elfw, przypominaa natomiast bardzo t, ktra rozbrzmiewaa niegdy w norce Bilba: Przyszed wreszcie, przyszed dzie - Krl wstpuje w groty cie. Gad ubroczy krwi jej progi, Tak wygin wszystkie wrogi. Duga lanca, ostry miecz, Brama twarda, cho w ni siecz! Zota miae szuka serce, Kres krasnali poniewierce. Dziaa krasnoludw czar. W cisz mrokw dwik si wdar, Tam gdzie mrok pod ska wadnie I gdzie dziwy drzemi na dnie. Ju krasnale ni wraz Na drut srebrny byski gwiazd, A ze zotych drutw zgodnie Dobywaj harf melodi. Grski tron ju wolny znw! Ludu, suchaj naszych sw! Rzucaj gry i doliny, Bo krlowi trza druyny. Zew nasz dudni niby mot, Wrcie do swych starych grot. Krl u bram ju czeka oto W rkach skarby ma i zoto. Bowiem przyszed wreszcie dzie, e krl wstpi w groty cie. Straszny Gad krwi zbroczy progi - I tak zgin wszystkie wrogi. piew przypad Thorinowi do smaku, tote krl krasnoludw umiechn si znowu i powesela; zacz oblicza odlego od elaznych Wzgrz i zastanawia si, ile czasu bdzie potrzebowa Dain na dojcie pod Samotn Gr, jeli oczywicie wyruszynatychmiast po otrzymaniu wiadomoci od krewniaka. Ale Bilbo straci humor pod wpywem tych pieni i rozmw: brzmiay zbyt wojowniczo. Nazajutrz o wicie oddzia wcznikw przekroczy rzek i pomaszerowa w gr doliny. Nieli przed sob zielon chorgiew krla elfw i bkitn - ludzi znad Jeziora. Podeszli a pod mur zagradzajcy wrota. I znw Thorin okrzykn ich dononym gosem: - Kto jestecie, e przychodzicie uzbrojeni jak na wojn pod bram paacu Thorina, syna Thraina, Krla spod Gry? Tym razem usysza odpowied. Wysoki, ciemnowosy mczyzna o ponurej twarzy wysun si naprzd i zawoa: - Witaj, Thorinie! Dlaczego zamykasz si jakrozbjnik w swojej kryjwce? Nie jestemy ci wrogami, radujemy si, e wbrew spodziewaniu yjecie jeszcze. Szlimy tu mylc, e nie zastaniemy ywego ducha. A skoro si spotkalimy, warto by zacz rokowania i narady. - Kto jeste i co chcesz ze mn rokowa? - Jestem Bard, z mojej to rki zgin smokidziki mnie wasz skarb zosta odzyskany. Czy to was nie obchodzi? Co wicej, jestemprawowitym potomkiem i dziedzicem Girionaz Dali, a w waszym skarbcu s midzy innymi take bogactwa zupione ongi przez Smauga w jego paacach i miecie. Czy o tym nie godzi si porozmawia? Ponadto w ostatniej bitwie Smaug zburzy domy ludzi zEsgaroth, a ja dotychczas jeszcze nale do poddanych wadcy. W jego wic imieniu pytam, czy nie pomylelicie o niedoli i ndzy ludzi znad Jeziora? Oni pomogli wam w cikiej chwili, wy za, miast dobrem za dobro odpaci, cignlicie na nich nieszczcie, cho wiem, e nie chcielicie tego. Byy to uczciwe i sprawiedliwe sowa, jakkolwiek wygoszone tonem dumnym i pospnym. Bilbo sdzi, e Thorin natychmiast uzna zawart w nich prawd. Nie spodziewa si oczywicie, by ktokolwiek przypomnia sobie, e nie kto inny, lecz on wanie wykry saby punkt w pancerzu smoka; dobrze robi, e na to nie liczy, bo rzecz prosta nikt nigdy o tymnawet nie napomkn. Ale nie bra te w rachub czaru zota, na ktrym smok przez tak dugie lata mia legowisko, ani krasnoludzkiej chciwoci. Thorin wiele godzin spdzi ostatnimi dniami w skarbcu ipodliwo ogarna jego serce. Chocia przede wszystkim szuka Arcyklejnotu, nie omieszka zauway mnstwa innych nagromadzonych tam cudownoci, z ktrymiwizay si prastare wspomnienia trudw i niedoli jego rodu. - Na ostatku i z najwikszym naciskiem wymienie najmniej suszn spord twoich pretensji - odpar Bardowi Thorin. - Nikt nie moe sobie roci praw do bogactw mojego ludu, bo Smaug ukrad je, pozbawiajc wielu z nas take ycia i domu.Skarb nie nalea z prawa do smoka, tote nie mona nim opaca zbrodni Smauga. Za towary i za pomoc otrzyman od ludzi znad Jeziora zapacimy uczciw cen... we waciwym czasie. Ale grob i przemoc nie uzyskacie od nas nic, nawet tyle, ile kosztuje bochenek chleba. Dopki zbrojne siy stoj pod naszymi drzwiami, uwaamy was za wrogw i zodziei. Miabym ochot nawzajem spyta ci, jak cz dziedzictwa oddalibycie naszym rodzinom, gdybycie zastali skarb bez stray, a nas zabitych? - Suszne pytanie - rzek Bard. - Ale nie zabito was, a my nie jestemy rabusiami. Zreszt bogacze powinni by mie lito i niezalenie od zobowiza wspiera w biedzie tych, ktrzy im okazali yczliwo w potrzebie. Nie odpowiedziae te na pozostae moje argumenty. - Nie bd, jak ju mwiem, rokowa ze zbrojnymi ludmi pod moj bram. I nie chc w ogle wchodzi w ukady z krlem elfw, ktry nie zostawi mi dobrych wspomnie. Dla elfw w tych naradach nie ma miejsca. Odejdcie, nim wisn nasze strzay. Jeeli za zechcesz znw ze mn rozmawia, odpraw najpierw zastpy elfwdo puszczy, z ktrej nie powinny byy wychodzi; dopiero potem wr tutaj, ale odrzu bro, nim zbliysz si do moich progw. - Krl elfw jest moim przyjacielem i wspomg ludzi znad Jeziora w biedzie, chocia prcz przyjani nie mielimy innychpraw do jego pomocy - odpar Bard. - Zostawi ci jednak czas, eby mg poaowa swoich sw. Id po rozum do gowy, nim si znowu tu zjawimy. I Bard odszed do obozu. Nie mino wiele godzin, kiedy znw ukazay si pod Bram chorgwie, a trbacze wystpili i zagrali sygna. - W imieniu krainy Esgaroth i Puszczy! - zawoa jeden z nich. - Przemawiamy do Thorina, syna Thraina, mienicego si Krlem spod Gry, i wzywamy go, eby rozway zgoszone przez nas dania. W przeciwnym razie bdziemy go musieli uzna za wroga. Co najmniej dwunast cz skarbw ma Thorin odda Bardowi jako zwycizcy smoka i spadkobiercy Giriona. Ze swojej czci Bard wynagrodzi ludzi z Esgaroth za ich pomoc. Lecz jeli Thorin chce cieszy si przyjani i szacunkiem ssiadw, jak niegdy jego przodkowie, niech dorzuci co od siebie na wspomoenie ludzi znad Jeziora. W tej chwili Thorin chwyci za uk i puci strza prosto w wysannika. Trafia w tarcz i chwiejc si utkwia w niej. - Skoro taka jest twoja odpowied - zawoa pose - ogaszam oblenie Gry. Nie wyjdziecie std, pki nie poprosicie naso rozejm i o wszczcie rokowa. Nie obracamy przeciw wam ora, ale zostawiamy was z waszym zotem. Moeciesi nim ywi, jeli chcecie. Po czym parlamentariusze szybko odeszli, akrasnoludy zostay same i mogy zastanowi si nad pooeniem. Thorin tak si nasroy, e nikt nie omieliby si wystpi wobec niego z jakimi zarzutami, choby i mia po temu ochot; lecz wszyscy, jak si zdawao, podzielali jego stanowisko, z wyjtkiem moe grubego Bombura, Fila i Kila. Bilbo oczywicie by z obrotu rzeczy niezadowolony. Mia ju po dziurki w nosie tej Gry i myl o wytrzymaniu w jej wntrzu oblenia wcalemu si nie umiechaa. - Cuchnie tu smokiem - mrucza do siebie - a mnie mdli. A te suchary ju mi koci w gardle staj. Rozdzia 16 Nocny zodziej Dni wloky si w nudzie. Wielu krasnoludw spdzao czas na ukadaniu i porzdkowaniu skarbw. Teraz ju Thorin mwi o Arcyklejnocie Thraina i gorco prosi, eby pilnie szukali go po wszystkichzaktkach. - Ten klejnot mego ojca - rzek - sam jest wart wicej ni caa rzeka zota, a dla mnie wrcz nie ma ceny! Z caego skarbu ten jeden kamie uwaam za swoj osobist wasno i srodze bym ukara tego, kto by go znalaz i przywaszczy sobie. Bilbo usysza te sowa i zlk si na myl,co by si stao, gdyby odkryto w kamie schowany w zawinitku starej odziey, ktrego uywa zamiast poduszki. Nic jednak nie powiedzia, bo w nudzie tych powszednich dni pewien plan zaczyna si ju wylga w maej gwce hobbita. W ten sposb przeszed jaki czas, a kruki przyniosy wie, e Dain z oddziaem ponad piciuset krasnoludw spieszy spod elaznych Wzgrz od pnoco-wschodu i jest ju zaledwie o dwa dni marszu od doliny Dal. - Nie mog jednak dotrze pod Gr niepostrzeenie - powiedzia Roak. - Obawiam si, e w dolinie dojdzie do bitwy. Nie wydaje mi si to wcale pomylne. Chocia to bardzo bitne plemi, nie zdoaj przecie pokona armii, ktra was oblega. Anawet gdyby zwyciyli, co na tym zyskacie? Wkrtce za nimi nadejdzie zima i niegi. Jak si tutaj wyywicie bez pomocy yczliwych ssiadw? Smoka ju nie ma, alebogactwa mog si sta wasz zgub. Thorin wszake nie da si przekona. - Zima i nieg dokucz ludziom i elfom - rzek - a obozowanie na tym pogorzelisku ciko im bdzie znie duej. Majc za plecami naszych sprzymierzecw i zim nakarku, pewnie zmikn i atwiej zgodz si na moje warunki. Tej nocy Bilbo powzi decyzj. Noc bya ciemna, bezksiycowa. Poczeka, a si ciemnio zupenie, poszed w kt groty tu pod bram, wycign ze swego zawinitka zwj liny oraz Arcyklejnot spowity w jak szmatk. Potem wdrapa si na szczyt muru. Zasta tam Bombura czuwajcego samotnie, bo krasnoludy kolejno w pojedynk peniy stra u wrt. - Diabelnie zimno - powiedzia Bombur. - Szkoda, e nie mog tu rozpali ogniska, jak tamci w swoim obozie. - W jaskini jest do ciepo - rzek Bilbo. - Pewnie, ale ja musz tu stercze do pnocy - mrukn grubas. - W ogle marnie z nami. Nie miem oczywicie spiera si z Thorinem, oby jego broda rosa bujnie, ale ten krasnolud zawsze mia drtwy kark. - Nie tak chyba jak moje nogi - odpar Bilbo. - Okropnie zmczyy mnie te wszystkie schody i kamienne tunele. Duo bym da, eby znw poczu traw pod podeszw. - A ja duo bym da za yk jakiego mocniejszego trunku i mikkie ko po sutej kolacji. - Nie mog ci tego ofiarowa, pki trwa oblenie. Ale e dawno ju nie staem na warcie, chtnie ci teraz zastpi, jeeli chcesz. I tak czuj, e dzisiaj nie zasn. Bd spokojny - doda Bilbo. - Zbudz ci o pnocy, a wtedy sam zawoasz kolejnego wartownika. Ledwie Bombur odszed, Bilbo woy piercie na palec, zaczepi lin, zjecha po niej na drug stron muru i ruszy przed siebie. Mia mniej wicej pi godzin czasu. Bombur bdzie spa - grubas umie spa o kadej porze, a od przygody w puszczy stale usiuje wrci do cudownych snw, ktre wwczas przey; reszta druyny wraz z Thorinem zajta jest w skarbcu. Mao prawdopodobne, by ktry z krasnoludw, nawet Fili lub Kili, wybra si noc na mur, pki nie przyjdzie jego kolej wartowania. Noc bya bardzo ciemna, a Bilbo, gdy opuci nowo zbudowany odcinek cieki i zacz schodzi w d nad strumieniem, znalaz si na nieznanej drodze. Wreszcie jednak dotar do ptli rzeki, gdzie musia si przeprawi na drugi brzeg, jeli chcia dosta si do obozu- bo taki mia wanie zamiar. Woda w tym miejscu bya pytka, lecz rozlana szeroko, dla maego hobbita wcale nieatwa do przebycia w brd po ciemku. Ju prawie dosiga brzegu, kiedy nagle polizn si na wypukym kamieniu i z pluskiem wpad w zimn kpiel. Ledwie zdoa si wygramoli na drugi brzeg, drc i wypluwajc z ust wod, gdy z ciemnoci wychyny elfy z latarniami w rku i zaczy bada przyczyn haasu. - To nie bya ryba - powiedzia jeden. - Jaki szpieg tu si krci. Zasocie latarnie! Jeli to ten malec, ktry podobno suy krasnoludom, wiato bardziej pomoe jemu ni nam. "Suy! Co podobnego!" - oburzy si Bilbo.I nagle kichn gono, a elfy kierujc si suchem, natychmiast podbiegy w jego stron. - Powiecie! - rzek Bilbo. - Jeli mnie szukacie, prosz bardzo, tu jestem! I zsunwszy z palca piercie, wytkn gow zza kamienia. Mimo e bardzo zaskoczeni, chwycili go szybko. - Kto jest? Czy to ty jeste tym hobbitem krasnoludw? Co tu robisz? Jakim sposobemprzedostae si przez lini naszych stray? - pytali jeden przez drugiego. - Nazywam si Bilbo Baggins - odpar. - Jestem wsptowarzyszem Thorina, jeli chcecie wiedzie. Dobrze znam z widzenia waszego krla, chocia on pewnie nigdy mnie nie widzia. Bard za to pamita mnie zpewnoci, a wanie z Bardem pragn rozmawia. - Czyby?! - mwiy elfy. - Jaki to moeszmie do niego interes? - Jakikolwiek mam interes, jest to moja sprawa, nie wasza, moi mili. Jeeli chcecie wrci do swojej puszczy zamiast tkwi w tej zimnej i przykrej okolicy - powiedzia trzsc si od dreszczw - prowadcie mnie co ywo do ogniska, ebym si osuszy, a potem jak najprdzej pozwlcie mi porozumie si z waszymi wodzami. Mamdo rozporzdzenia ledwie godzin, najwyejdwie. Tak si stao, e mniej wicej w dwie godziny po wymkniciu si z Gwnej BramyBilbo siedzia grzejc si przy ognisku przed wielkim namiotem, a naprzeciw niego,przygldajc mu si z ciekawoci, zasiedli krl elfw i Bard. Pierwszy raz w yciu widzieli hobbita w zbroi ksicia elfw, owinitego na dobitk w kawaek starego koca. - Doprawdy, moi panowie - mwi Bilbo rzeczowym tonem czowieka interesw - pooenie jest niemoliwe. Osobicie czuj si ju bardzo znuony tym stanem rzeczy. Chciabym co prdzej znale si z powrotem w moim ojczystym kraju na zachodzie, wrd rozsdnych stworze. Alejestem finansowo zainteresowany w tej wyprawie, jestem udziaowcem w jednej czternastej czci, mwic cile, co gwarantuje mi ten list; na szczcie mam go chyba przy sobie. Tu Bilbo z kieszeni starej kurtki (wci jeszcze nosi j na zbroi) wycign zmity i zoony kilkakrotnie list Thorina, ten sam list, ktryznalaz w maju pod zegarem na kominku. - Prosz zwrci uwag - cign - e napisane jest: udzia w zyskach. Dobrze wiem, co to znaczy. Ze swej strony jestem jednak skonny rozpatrzy yczliwie waszedania i odj od oglnej sumy to, co wamsi naley, nim upomn si o swoj cz. Nie znacie wszake Thorina tak dobrze, jakja go znam. Rcz, e choby mia umrze z godu, gotw jest siedzie na swojej grze zota, pki wy tu pozostaniecie. - Ano niech siedzi! - rzek Bard. - Szaleniec zasuy sobie na godow mier. - Susznie - odpar Bilbo. - Rozumiem wasz punkt widzenia. Ale zima nadciga wielkimi krokami. Lada dzie zaczn si nieyce i tak dalej, a wtedy nawet elfom, jak sdz, trudno bdzie poradzi sobie z dostawami. Powstan rwnie inne trudnoci. Syszelicie chyba o Dainie i jego krasnoludach z elaznych Wzgrz? - Kiedy syszelimy co o nich. Ale c to ma do rzeczy? - spyta krl. - A wic przewidziaem susznie! Widz, enie wiecie o pewnych wydarzeniach, ktre s mi znane. Mog wam powiedzie, e Dainjest o niespena dwa dni marszu std i mj ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPcf Ljcc-c<prowadzi co najmniej piciuset bitnych krasnoludw; wielu z nich przeszo zapraw w okrutnych wojnach midzy krasnoludami a goblinami, o tym z pewnoci syszelicie. Moe doj do powanych kopotw, kiedy Dain tu nadcignie. - Dlaczego nam o tym mwisz? Czy zdradzasz swoich przyjaci? Czy chcesz nas wystraszy? - spyta pospnie Bard. - Drogi Bardzie! - pisn Bilbo. - W zbyt gorcej wodzie jeste kpany! Nigdy nie zetknem si z tak podejrzliwymi ludmi. Przecie ja usiuj wanie oszczdzi kopotw obu stronom. Posuchajcie, co wam chc zaproponowa. - Mw! - odpowiedzieli. - Spjrzcie - rzek Bilbo. - Ofiarowuj wamto! - I wycignwszy z kieszeni Arcyklejnot, wyuska go ze szmatki. Nawet krl elfw, cho oczy jego przywyky do wszelkich cudownych i piknych rzeczy, osupia z zachwytu. Nawet Bard umilk i patrza na klejnot w olnieniu. Jakby kula pena ksiycowego blasku zawisa przed nimi w sieci utkanej zpromieni mronych gwiazd. - To jest Arcyklejnot Thraina - powiedzia Bilbo. - Serce Gry, a take serce Thorina. Ceni ten kamie wyej ni ca rzek zota. Daj go wam. On wam pomoe w rokowaniach z Thorinem. I Bilbo, nie mogc opanowa drenia i aonie egnajc wzrokiem cudowny kamie, wrczy go Bardowi, ktry jakby urzeczony trzyma chwil klejnot na doni. - Jakie masz prawo nim rozporzdza? Czy jest twoj wasnoci? - spyta wreszcie, wyranie zdobywajc si na wysiek. - No, prawd mwic - rzek hobbit zakopotany - nie jest, biorc rzecz cile,moj wasnoci, ale, widzicie, gotw jestem w zamian za niego zrzec si udziauw upach. Moe jestem wamywaczem - takprzynajmniej nazway mnie krasnoludy, bo osobicie nigdy si nim naprawd nie czuem - ale wamywaczem mniej wicej uczciwym, jak mi si zdaje. W kadym raziewracam teraz, niech krasnoludy zrobi ze mn, co zechc. Mam nadziej, e mj dar okae si poyteczny. Krl elfw z nowym podziwem przyglda si hobbitowi. - Bilbo Baggins! - rzek. - Jeste bardziej godzien zbroi ksicia elfw ni niejeden elf,ktry by w niej okazalej wyglda. Wtpi jednak, czy Thorin bdzie take tego zdania.Lepiej chyba od ciebie znam krasnoludy. Radz ci, zosta z nami, a doznasz w tym obozie tylko szacunku i najyczliwszej gocinnoci. - Bardzo dzikuj, szczerze jestem wdziczny - odpar Bilbo z ukonem. - Ale nie wypada mi w ten sposb opuci przyjaci, z ktrymi tyle wsplnie przeyem. Zreszt obiecaem grubemu Bomburowi zbudzi go o pnocy. Doprawdy,musz ju i, i to szybko. Nic nie wskrali dalsz namow, przydzieliliwic hobbitowi eskort, a zarwno krl, jak Bard zasalutowali mu z szacunkiem na poegnanie. Kiedy szli przez obz, spod progu ktrego namiotu podnis si starzec w ciemnym paszczu i podszed do Bilba. - Brawo, panie Baggins! - rzek klepic hobbita po ramieniu. - Jak zawsze, wicej umiesz zdziaa. niby si mona po tobie spodziewa. By to Gandalf. Po raz pierwszy od wielu dni Bilbo naprawd si czym ucieszy. Nie mia jednak czasu wypyta czarodzieja o wszystko, czego by ciekawy. - Przyjdzie na to pora - rzek Gandalf. - Jeli si nie myl, wasza wyprawa dobiegnie wkrtce koca. Na razie masz przed sob przykre chwile, ale nie tra ducha! Kto wie, moe wyjdziesz cao z tej przygody. Szykuj si nowiny, o ktrych nawet kruki nic jeszcze nie wiedz. Dobranoc! Zaintrygowany, lecz take pocieszony, Bilboruszy w drog. Wskazano mu wygodny brd i przeprowadzono such nog na drugibrzeg, tam poegna si z elfami i ostronie pomaszerowa w gr. Ogarno go wielkie znuenie, lecz zdy dobrze przed pnoc wspi si na mur po linie, ktr zasta tak, jak j zostawi. Odczepi lin, zwin i schowa, po czym siad dumajc z niepokojem, co dalej bdzie. O pnocy zbudzi Bombura i z kolei sam uoy si do snu w kciku, nie suchajc podzikowa - wcale przecie niezasuonych - ktrymi obsypywa go stary krasnolud. Wkrtce zasn mocno i dorana nie pamita o swoich zmartwieniach. niy mu si jajka smaone na boczku. Rozdzia 17 Chmury pkaj Nazajutrz od witu w obozie zagray trby.Wkrtce krasnoludy ujrzay samotnego goca spieszcego wsk ciek pod gr.Przystan w pewnym oddaleniu od Bramy i zacz nawoywa pytajc, czy Thorin nie zechce teraz wysucha poselstwa, poniewa zaszy nowe wydarzenia i warunki si zmieniy. - To znaczy, e Dain przybywa! - rzek syszc te sowa Thorin. - Dowiedzieli si, e Dain nadciga. Przewidywaem, e to na nich podziaa! Zawiadom swoich, e jeli posowie przyjd w nielicznej kompanii i bez broni, zgodz si ich przyj - krzykn do goca. Okoo poudnia dostrzeono sunce z dolinyrozwinite chorgwie Puszczy i Jeziora. Zbliao si poselstwo, osb okoo dwudziestu. U wejcia na wsk ciek zoyli miecze i wcznie, a gdy podeszli pod Bram, krasnoludy ze zdziwieniem poznay midzy innymi zarwno Barda, jak krla elfw; jaki starzec w paszczu z kapturem nis przed nimi szkatuk z drzewa okutego elazem. - Witaj, Thorinie - zacz Bard. - Czy trwasz wci jeszcze przy swoim zdaniu? - Nie zmieniam zdania z kadym wschodem lub zachodem soca - odpar Thorin. -Czy przychodzicie po to, by mi zadawa czcze pytania? Armia elfw nie wycofaa si dotychczas, mimo e tego si domagaem. Dopki to si nie stanie, daremnie prbujecie ze mn rokowa. - Nie ma wic w wiecie nic takiego, za co by gotw by odstpi cz swego zota?- Nic, co ty lub twoi przyjaciele mogliby mi ofiarowa. - A gdybymy ofiarowali Arcyklejnot Thraina? - spyta Bard; w tym samym momencie zakapturzony starzec otworzy szkatuk i podnis w gr klejnot. Blask buchn z jego rki, jaskrawy i biay w wietle poranka. Thorin, zaskoczony i zdumiony, oniemia na chwil. Dugo nikt si nie odzywa. Wreszcie Thorin przerwa milczenie, a gosmia ochrypy ze zoci. - Ten kamie nalea do mojego ojca, jest wic mj! - rzek. - Dlaczego miabym paci za swoj wasno? - Ale ciekawoprzemoga w nim gniew i doda: - Jakim sposobem dziedzictwo mojego rodu dostao si w wasze rce? Pytam, cho moe nie warto takich pyta stawia zodziejom... - Nie jestemy zodziejami - odpar Bard. -Oddamy ci twoj wasno w zamian za nasz. - Jakim sposobem zdobylicie ten klejnot? - krzykn Thorin wpadajc w tym gorsz wcieko. - Ja im go daem - pisn Bilbo wystawiajcgow znad muru i drc z przeraenia. - Ty! Ty! - wrzasn Thorin i obrciwszy siku hobbitowi, oburcz chwyci go za kark. -Nikczemny hobbicie! Niezdarzony... wamywaczu! - krzycza nie mogc wymyli gorszej obelgi i potrzsa Bilbem niby krlikiem. - Na brod Durina! Szkoda, e nie ma tu Gandalfa. Powinszowabym mu wyboru czternastego uczestnika wyprawy. Bodaj mu broda uscha! A ciebie, otrze, roztrzaskam o skay! - I z tym okrzykiem podnis Bilba do gry. - Stj! Spenio si twoje yczenie! - zawoa znajomy gos. Starzec, ktry przynis szkatuk, odrzuci kaptur. - Gandalf jest tutaj! A zjawi si w sam por, jak widz. Nawet jeli mj wamywacz nie przypad ci do gustu, nie wa si go uszkodzi. Postaw hobbita na ziemi i posuchaj przede wszystkim, co ma do powiedzenia. - A to, widz, spisek! - rzek Thorin spuszczajc Bilba na szczyt muru. Nigdy wicej nie bd si zadawa z czarodziejami i ich przyjacimi. Co masz do powiedzenia, szczurzy pomiocie? - Co za heca, co za heca! - rzek Bilbo. - Doprawdy, okropnie kopotliwa sytuacja. Pamitasz chyba, jak mwie, e pozwolisz mi wybra, co zechc, jako mojczternast cz upw? Moe zrozumiaem zbyt dosownie t obietnic... Syszaem nieraz, e krasnoludy bywaj w gbie grzeczniejsze ni w praktyce. Ale przecie w swoim czasie uznawae, jak misi zdaje, e zrobiem dla was co nieco. A teraz: szczurzy pomiot! To tak wygldaj usugi, ktre przyrzekae mi, Thorinie, w imieniu swoim oraz swego potomstwa do siedmiu pokole? Powiedzmy, e rozporzdziem swoim udziaem, jak mi sipodobao, i na tym poprzestamy. - Dobrze - odpar ponuro Thorin. - Poprzestamy na tym. Puszcz ci ywego iobymy si wicej w yciu nie spotkali. - Odwrci si i do stojcych pod murem rzek: - Zostaem zdradzony! Susznie liczono, e nie zawaham si zapaci wielkiej ceny za klejnot mego rodu. Oddam za niego czternast cz skarbu w srebrze i zocie, wyczajc drogie kamienie. Ale pjdzie to na rachunek udziautego zdrajcy. Z t zapat niech std odejdzie, a wy moecie z nim si podzieli wedle woli. Nie wtpi zreszt, e niewiele si wzbogaci. Zabierzcie go ze sob, jeeli zaley wam na jego yciu. Nie zachowam gow przyjaznej pamici. Id do swoich sojusznikw - powiedzia zwracajc si do hobbita - jeli nie chcesz, ebym ci strciz muru na skay. - A jak bdzie ze srebrem i zotem? - spyta Bilbo. - Przyl ci je pniej, wedle umowy - odpar Thorin. - Id teraz! - Do czasu zatrzymujemy kamie! - zawoa Bard. - Niezbyt wspaniaomylnie poczynasz sobiejako Krl spod Gry - rzek Gandalf - ale tosi, by moe, jeszcze zmieni. - By moe - powiedzia Thorin. A tak potnie owadn nim ju czar bogactw, e w gbi serca przemyliwa, czyby z pomoc Daina nie udao si odbi klejnotu nie pacc w zamian umwionej czci skarbu. Bilbo spuci si po murze w d i odszed,nie zyskawszy za wszystkie swoje trudy nic prcz zbroi, ktr mu ju przedtem Thorin podarowa. Niejeden krasnolud patrzc na to czu w sercu ukucie alu i wstydu. - Bywajcie zdrowi! - krzykn im Bilbo. - Kto wie, moe si jeszcze spotkamy jako przyjaciele! - Precz std! - odkrzykn Thorin. - Masz na sobie zbroj wykut przez moje plemi, ale nie jeste jej godzien. Tej zbroi adne ostrze nie przebije, jeli jednak si nie pospieszysz, puszcz ci strza w kudate pity. Umykaj, a ywo! - Nie tak ostro! - rzek Bard. - Dajemy ci, Thorinie, czas do jutra. Jutro w poudnie wrcimy tutaj i zobaczymy, czy przygotowae czternast cz skarbu na wykup klejnotu. Jeli rzetelnie dotrzymasz umowy, odstpimy od oblenia, a wojska elfw odejd do swojej Puszczy. Tymczasem egnaj! Po tych sowach poselstwo wrcio do obozu. Thorin jednak wysa gocw Roaka do Daina z wiadomoci o tych zdarzeniach izaleceniem czujnoci oraz popiechu w marszu. Min dzie a po nim noc. Nazajutrz wiatr si zmieni i d z zachodu, niebo byo chmurne i pospne. Wczesnym rankiem krzyk si rozleg w obozie. Przybyli gocy z wieci, e zza wschodniej ostrogi Gry ukazay si zbrojne zastpy krasnoludw i maszeruj ku dolinie. Dain przyby! Spieszynocnym pochodem i dlatego zjawi si wczeniej, ni oczekiwano. Kady z jego wojownikw mia na sobie kolczug ze stalowej uski sigajc po kolana, a nogi opancerzone gst metalow siatk, ktrej wyrb stanowi specjalno Dainowego plemienia. Krasnoludy s niezwykle krzepkiejak na swj wzrost, lecz plemi z elaznych Wzgrz nawet wrd krasnoludw odznaczao si niepospolit si. Do bitwy uywali ci wojownicy najchtniej motw, ktre dzieryli oburcz, lecz mieli take krtkie, szerokie miecze u boku, a na plecach przerzucone okrge tarcze. Brody nosili rozdzielone i splecione w dwa warkocze, zatknite za pas. Na gowach mieli elazne hemy, stopyobute eazem, a twarze zawzite. Trby wezway ludzi i elfy do broni. Wkrtce ujrzano krasnoludw szybkim krokiem cigncych w dolin. Midzy rzek a wschodni ostrog Gry oddzia przystan, lecz kilku wojownikw poszo dalej i przeprawiwszy si na drugi brzeg zbliyo do obozu. Tu zoyli bro i podnieli rce na znak, e przychodz w pokojowych zamiarach. Bard wyszed na ichspotkanie w towarzystwie hobbita. - Przysa nas Dain, syn Naina - odpowiedzieli, gdy ich zapytano. Spieszymy do naszych rodakw pod Gr na wie, e prastare krlestwo zostao wskrzeszone. Ale kto jestecie wy, e rozoylicie si obozem w dolinie jak napastnicy pod obronnym murem? Powiedzieli to grzecznym i troch starowieckim stylem, waciwym w tego rodzaju okazjach, lecz sowa ich znaczyy po prostu: "Nie macie tu nic do roboty. Idziemy naprzd, a jeli nie usuniecie si z drogi, si j sobie otworzymy". Krasnoludyzamierzay przej midzy Gr a ptl rzeki, tam bowiem wski pas terenu wydawa si niezbyt mocno broniony. Bard oczywicie odmwi przepuszczenia wojsk Daina wprost pod Gr. By zdecydowany doczeka najpierw chwili, gdyThorin wyda srebro i zoto w zamian za Arcyklejnot; nie wierzy bowiem, by Thorin chcia dotrzyma umowy, jeeli forteca dostanie tak znaczne i bitne posiki. WojskoDaina nioso ze sob wielkie zapasy ywnoci, bo krasnoludy umiej dwiga bardzo cikie brzemiona. Kady niemal wojownik, mimo forsownego marszu, na dodatek do cikiego uzbrojenia obarczony by ogromnym workiem na plecach. Gra, tak zaopatrzona, mogaby wytrzyma wieletygodni oblenia, a tymczasem nadcignoby zapewne jeszcze wicej krasnoludw, bo Thorin mia niemao krewniakw. Obleni mogliby te przez ten czas otworzy sobie na nowo inne wyjcia z podziemi, a wtedy oblegajcy musieliby otoczy ca Gr dookoa, na to za nie wystarczyoby im onierzy. Taki wanie plan uknuy krasnoludy (Thorini Dain porozumieli si za porednictwem krukw), na razie jednak droga bya zamknita, wic po wymianie gniewnych sw wysannicy Daina odeszli mruczc cow brody. Bard natychmiast wyprawi posw pod Bram Gry, lecz nie zastali tam umwionego okupu w zocie. Ledwie znaleli si w zasigu ukw, sypny si na nich strzay i musieli popiesznie wycofa si z niczym. W obozie powsta ruch jak przed bitw, bo krasnoludy Daina posuway si wzdu wschodniego brzegu. - Gupcy! - zamia si Bard. - Jake nieopatrznie zbliaj si do ciany Gry! Nieznaj si na wojnie w otwartym polu, chocia umiej moe bi si w podziemiach. Wielu naszych ucznikw i oszczepnikw siedzi ukrytych pord ska nad prawym skrzydem ich wojsk. Krasnoludzkie zbroje s wprawdzie dobre, ale wkrtce bd musiay przej cik prb. Zaatakujemy ich od razu z dwch stron, zanim odpoczn po marszu Lecz krl elfw powiedzia: - Dugo bd si namyla, nim rozpoczn wojn o zoto. Krasnoludy nie zdoaj przej wbrew naszej woli, nie uda im si te aden manewr, ktrego bymy nie dostrzegli zawczasu. Nie tramy nadziei, emimo wszystko dojdzie midzy nami do jakiej ugody. Nasza liczebna przewaga wystarczy, jeli walka okae si nieunikniona. Krl elfw nie zna jednak uporu krasnoludw. Wie, e Arcyklejnot wpad w rce oblegajcych, rozjtrzya im serca.Zauwayy te wahanie Barda i jego sprzymierzecw, wic postanowiy uderzy, nim tamci ukocz narady. Nagle, bez uprzedzenia, ruszyy w guchejciszy do ataku. Zadwiczay uki, wisny strzay, bitwa ju, ju miaa rozgorze. Lecz w tej samej chwili jeszcze bardziej niespodzianie zapady okropne ciemnoci. Czarna chmura nadcigna pdem po niebie. Wichura niosa zimow burz, grzmot przetacza si po stokach Gry, byskawice rozjarzay si nad jej szczytem. A pod chmur burzy inna, rwnieczarna, zakotowaa si w powietrzu, lecz ta nie leciaa z wiatrem: nadcigaa z pnocy niby chmara niezliczonego ptactwa,zbitego tak gsto, e wiato nie przenikao midzy skrzydami. - Stjcie! - krzykn Gandalf zjawiajc si znienacka, sam, z wzniesionymi ramionami, midzy nacierajcymi szeregami krasnoludw a wojskiem gotowym do odparcia tego ataku. - Stjcie! - powtrzy grzmicym gosem, a rdka jego bysna niby piorun. - Biada wam wszystkim! Niebezpieczestwo spado wczeniej, ni przewidywaem. Gobliny nadcigaj! Bolg idzie od pnocy; suchaj, Dainie, ten sam Bolg, ktrego ojca zabie w Morii. Patrzcie! Nietoperze! Zdumieli si wszyscy, powsta zgiek i zamt. Nim Gandalf skoczy przemwienie, ciemnoci zgstniay wok nich. Krasnoludy wstrzymujc pochd spoglday w niebo. Elfy krzyczay na rne gosy. - Chodcie do nas! - zawoa Gandalf. - Jeszcze czas na narad. Niech Dain, syn ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPclc]Z K)bc8>/Naina, spieszy do naszego obozu. Tak zacza si ta bitwa, ktrej nikt nie oczekiwa, nazwana pniej bitw piciu armii. Bj by krwawy. Po jednej stronie walczyy gobliny i dzikie wilki, po drugiej - elfy, ludzie i krasnoludy. A doszo do tych wydarze tak: od dnia mierci Wielkiego Goblina z Gr Mglistych nienawi tego plemienia do krasnoludw rozpalia si a do furii. Od grodu do grodu, od osiedla do osiedla midzy wszystkimi twierdzami goblinw kryli posacy; postanowiono zdoby wadz nad ca Pnoc. Tajnymi sposobami zbierano wszelkie wiadomoci, wszdzie po grach kuto bro i uzbrajano wojska. Z gr i dolin pocigny oddziay podziemnymi tunelami lub pod oson nocy, a wreszcie pod Wielk Gr Gundabad na pnocy, gdzie miecia si stolica wszystkich goblinw, zgromadzono olbrzymi armi, gotow spa niespodzianie z pierwsz burz na Kraje Poudnia. Tu dotara do goblinw wie o mierci Smauga i ucieszya je bardzo. Podyy nocami przez gry i tak doszy tutaj od pnocy, niemal nastpujc na pity wojsku Daina. Nawet kruki dowiedziay si o ich marszu dopiero wtedy, gdy gobliny wychyny na otwarte pola dzielce Samotn Gr od elaznych Wzgrz. Ile o tym wiedzia Gandalf, trudno zgadn, ale okazao si, e w kadym razie nie spodziewa si napaci tak prdko. Czarodziej uoy plan dziaania po naradzie z krlem elfw i Bardem, a take Dainem, ktry przyczy si do nich: gobliny byy wsplnym wrogiem, w obliczu ich najazdu wszystkie spory poszy w zapomnienie. Jedyn nadziej pokadali sojusznicy w zwabieniu przeciwnika w gbdoliny, midzy dwa ramiona Gry; sami chcieli obsadzi wielkie ostrogi skalne wysunite na wschd i poudnie. Przedstawiao to pewne niebezpieczestwo,bo jeli gobliny miay do wojska, eby cz wysa naokoo Gry, mogy zaatakowa obrocw rwnie od zaplecza i od szczytu. Nie byo jednak czasu na obmylanie innego planu lub sprowadzanie posikw. Wkrtce burza mina, przewalia si na poudnio-wschd, ale nadleciaa chmara nietoperzy, zniajc si nad ramiona Gry i kbic nad wojskiem sojusznikw tak, e przesaniaa wiato dzienne i budzia groz w sercach. - Na Gr, na Gr! - krzycza Bard. - Pki jeszcze czas, zajmijmy stanowiska bojowe.Na poudniowej ostrodze, na jej niszych stokach i wrd ska rozstawiono elfy; wschodni ostrog obsadzili ludzie i krasnoludy. Sam Bard wraz z kilku najzwinniejszymi towarzyszami i elfami wspi si na szczyt wschodniego ramienia,eby mie std widok na pnoc. Po krtkimczasie dostrzeg na polach lecych u stp Gry czarny, suncy szybko naprzd tum napastnikw. Jeszcze chwila, a przednie strae obchodzce wysunity cypel ostrogi zaczy zbiega w dolin. Byy to najszybsze oddziay wilczej jazdy, a wrzaski i wycia z daleka ju rozdzieray powietrze. Kilku miakw zastpio im drog, symulujc opr; niejeden poleg, reszta za uskoczya na boki. Zgodnie z przewidywaniami Gandalfa armia goblinw skupia si za wstrzyman chwilowo przedni stra, by potem wciekle run w dolin i rozsypa si szeroko midzy ramionami Gry w poszukiwaniu przeciwnika. W powietrzu powieway niezliczone czarne i czerwone chorgwie, gdy horda w nieadzie i z furi para naprzd. Zawrzaa okropna bitwa. Bya to z wszystkich przygd hobbita najgroniejsza,ta, ktrej najgorzej nienawidzi, pki trwaa, inaczej mwic - ta, ktr po latach najbardziej si chepi i najchtniej wspomina, jakkolwiek nie odegra w niej wcale doniosej roli. Waciwie trzeba wyzna, e do skwapliwie ju na pocztku walki wsun na palec piercie i znikn sprzed oczu zarwno przyjaci, jak wrogw, chocia nie chronio go to cakowicie od niebezpieczestwa. Magiczny piercie nie moe przecie stanowi zupenie pewnej obrony podczas natarcia goblinw, nie obezwadnia strza ani wczni; pomaga jednak umyka z najbardziej zagroonych miejsc, a przy tymniewidzialnej gowy nie moe wybra sobie za cel wymachujcy mieczem goblin. Pierwsze ruszyy do ataku elfy. ywi one do goblinw zimn, zacit nienawi. Tak miertelny gniew kierowa rkami, ktre dzieryy wcznie i miecze, e ostrza rozbyskiway w mroku lodowatym pomieniem. Ledwie zastpy wrogw wypeniy gsto dolin, elfy sypny gradem strza, a kada z nich iskrzya si w locie jakby rozarzona zabjczym ogniem. Za chmur strza ruszyli kopijnicy do natarcia. Wrzask powsta oguszajcy. Skay sczerniay od bluzgajcej goblinowej posoki. Jeszcze gobliny nie ochony po uderzeniu elfw, jeszcze elfy nie osaby w pierwszym impecie, kiedy ju po dolinie przebieg grzmot okrzykw. "Moria!" - woay krasnoludy; "Dain, Dain!" - odpowiaday inne i wojownicy z elaznych Wzgrz wywijajc motami runli na wrogaod drugiej strony. Z nimi za szli ludzie znad Jeziora uzbrojeni w dugie miecze. Panika ogarna gobliny. Odwrciy si, by stawi czoo nowej napaci, lecz wwczas elfy zaatakoway ze zdwojon si. Ju teni w goblin umyka z szeregu, pdzc ku rzece, by unikn zasadzki; wilki w furii szczerzyy zby na swoich jedcw, rozdzieray rannych i trupy. Zwycistwo zdawao si niewtpliwe, gdy nagle wrzask buchn od szczytw Gry. Gobliny od przeciwnego stoku wdary si naGr i ju cay ich tum obsiad skay ponad Bram, inne za spuszczay si w d, nie zwaajc na towarzyszy, ktrzy z wrzaskiem spadali z urwisk w przepa, gotowe zaatakowa z wysoka placwki nieprzyjacielskie rozmieszczone w ostrogach Gry. Do kadej z nich wiody z gwnego masywu cieki, ktrych obrocy, nie do liczni, nie mogli na duszy czas zagrodzi. Nadzieja na zwycistwo zgasa. Zdoali tylko zahamowa pierwszy napr czarnej naway. Dzie chyli si ku wieczorowi. Gobliny znw wypeniy dolin. Zjawiy si take zastpy krwioerczych wargw, a z nimi gwardia przyboczna Bolga, olbrzymie gobliny, zbrojne w krzywe stalowe szable. Na burzliwe niebo spywaa ju ciemno zmierzchu, lecz wci jeszcze ogromne nietoperze kbiy si nad gowami, koo uszu ludzi i elfw, albo niby wampiry rzucay si ssa krew polegych. Bard teraz broni wschodniej ostrogi, lecz z wolna ustpowa pola; wodzowie elfw otoczyli swego krla na poudniowym ramieniu Gry, opodal stranicy na KruczymWzgrzu. Nagle znw buchn krzyk i od Bramy rozleg si dwik trby. Zapomnieli wszyscy o Thorinie! Cz muru, podwaonaomami, z trzaskiem runa na zewntrz, w rozlan wod. Wyskoczy z pieczary Krlspod Gry, a za nim jego druyna. Zrzucili paszcze i kaptury, mieli na sobie lnice zbroje, a w oczach czerwony pomie bojowy. W zapadajcym zmierzchu wdz krasnoludw zdawa si paa jak zoto w ogniu. Gobliny zepchny z gry na nich z oskotem lawin kamieni. Lecz oni nie ulkli si, jednym susem zbiegli nad wodospad i ruszyli do bitwy. Wilki i gobliny cofay si przed nimi przeraone. Thorin potnie citoporem, a ciosy wrogw nie imay si go wcale. - Do mnie! Do mnie, elfy i ludzie! Da mnie, rodacy! - krzycza, a gos niby granie rogu rozlega si w dolinie. Wszyscy wojownicy Daina mieszajc szyk bojowy rzucili si na pomoc krlowi. Za nimiskoczyo wiele ludzi znad Jeziora, ktrych Bard nie wstrzymywa; od drugiej strony biegy elfy z wczniami w rku. Znw zaatakowano gobliny w dolinie i wkrtce zalegy j czarne, okropne zway goblinowych trupw. Wargowie, zmuszeni dorozsypki, ustpili; Thorin natar na gwardiBolga. Lecz nie mg zama jej szeregw. Ju za plecami krla midzy trupy goblinw pad niejeden czowiek, niejeden krasnolud,niejeden pikny elf, ktry mg jeszcze wiele lat przey radonie w swoim ojczystym lesie. A w miar jak posuwali sinaprzd w szersz tutaj dolin, coraz byociej. Thorin mia za mao wojownikw, nie mg osoni oddziau od flankw. Wkrtce atak zmieni si w obron, druyna utworzya zwarty piercie, otoczona ze wszystkich stron przez goblinyiwilki powracajce do natarcia. Gwardia Bolga z wyciem rzucia si naprzd i zmiadya krg jak fala przedzierajca si przez piaszczyst wydm. Przyjaciele nie mogli przyj Thorinowi z odsiecz, bo w tej samej chwili gobliny podjy atak od Gry ze zdwojon furi i na wszystkich odcinkach spychay w d ludzi i elfw, mimo zawzitego ich oporu. Bilbo patrza nata z rozpacz. Obra sobie stanowisko bojowe na Kruczym Wzgrzu, wrd elfw - czciowo dlatego, e std mia wiksze szanse ucieczki, czciowo (posuszny kropli krwi Tukw w swoich yach), poniewa wola zgin - gdyby ju gin przyszo nieuchronnie - w obronie krla elfw. Gandalf rwnie znajdowa si pod stranic; siedzia zamylony, przygotowujc, jak mi si wydaje, jak ostatni magiczn sztuk na zakoczenie bitwy. A koniec bitwy zdawa si bliski. Nie potrwa to ju dugo - myla Bilbo raz gobliny zdobd Bram, a nas wszystkich wyrn albo wpdz da lochu i uwi꿹. Doprawdy, paka si chce na myl, e po tylu przygodach tak si ta wyprawa ma skoczy. Ju bym wola, eby Smaug dalejlea na tych przekltych skarbach, ni eby si dostay tym nikczemnym potworomi eby biedny stary Bombur, Balia, Fili i Kili z ca kompani zginli tak marnie. Szkoda te Barda, ludzi znad Jeziora i wesoych elfw. Biada mi, biada! Syszaem nieraz pieni o bitwach i wyobraaem sobie suchajc ich, e klska moe by pena chway. Ale teraz widz, e to rzecz straszna, by nie rzec: rozpaczliwa. Chciabym by gdzie daleko std!" Wiatr rozdar chmury i czerwony blask zachodzcego soca rozla si na zachodzie. Na widok nagego wiata w mroku Bilbo rozejrza si wkoo. I krzykn wielkim gosem, zobaczy bowiemco takiego, e serce podskoczyo mu w piersiach z radoci: ciemne sylwetki, drobne, ale dostojne na tle odlegej uny. - Ory! Ory! - krzykn Bilbo. - Ory lec! Wzrok rzadko myli hobbita. Rzeczywicie zwiatrem nadlatyway ory, szereg za szeregiem, tak licznym stadem, e chyba z wszystkich gniazd na pnocy skrzykny si na t wypraw. - Ory! Ory! - woa Bilbo taczc i machajc rkami. Elfy wprawdzie go nie widziay, ale syszay jego gos. Po chwili zawtroway mu tym samym okrzykiem, aecho poszo po dolinie. Ten i w podnis wgr oczy, lecz z innych miejsc jeszcze niebyo wida tego, co dostrzegali obserwatorzy z poudniowej stranicy. - Ory! - wrzasn znw Bilbo, ale w tym samym momencie kamie cinity z gry ciko odbi si od jego hemu; hobbit padz oskotem na ziemi i straci przytomno. Rozdzia 18 Droga powrotna Kiedy Bilbo przyszed do siebie, znalaz si dosownie i wycznie sam z sob. Lea na paskich kamieniach Kruczego Wzgrza, w pobliu za nie byo ywej duszy. Niebo nad nim rozpocierao si wolne od chmur ijasne, ale chodne. Bilbo dra, zimny jak gazy pod jego plecami, tylko gowa mu pona gorczk. - Co si waciwie stao? - spyta sam siebie. - W kadym razie nie nale jeszcze do grona polegych bohaterw, jakkolwiek niewykluczone, e zd si do niego wkrtce dosta. Z trudem dwign si i usiad. Wyjrza w dolin, lecz nie zobaczy tam ani jednego ywego goblina. Kiedy po chwili w gowie mu si troch przejanio, mia wraenie, e dostrzega wrd ska, gdzie niej, krcce si elfy. Z pewnoci tam, w dali na rwninie wci jeszcze widnia obz; a koo Gwnej Bramy - czy go oczy nie myl? - trwa ruch, krztaj si jakie postacie, krasnoludy chyba rozbieraj mur. Wszdzie jednak panowaa martwa cisza. Nikt nie nawoywa, znikd nie dochodzio echo pieww. W powietrzu wisiaa aoba.- Mimo wszystko bitwa skoczya si pewnie naszym zwycistwem - rzek Bilbo obmacujc zbola gow. - Ano, widz, e zwycistwo to bardzo smutna historia. Nagle spostrzeg jakiego czowieka wspinajcego si do stranicy i idcego w jego stron. - Hej! - krzykn drcym gosem. - Hej, bywaj! Jakie masz nowiny? - Czyj to gos przemawia spord kamieni? - spyta mczyzna przystajc niedaleko odhobbita i rozgldajc si wkoo. Dopiero teraz Bilbo przypomnia sobie o piercieniu! - A to heca! - powiedzia sobie. - Niewidzialno ma take swoje przywary. Gdyby nie to, spdzibym pewnie noc wygodnie, w ciepym ku. - To ja! Bilbo Baggins, z druyny Thorina! - krzykn, spiesznie cigajc piercie z palca. - Szczcie, e w kocu ci odnalazem - rzek czowiek podbiegajc do niego. - Jeste pilnie potrzebny; szukamy ci ju oddawna. Zaliczylibymy ci do polegych, ktrych niestety jest niemao, gdyby Gandalf nie upiera si, e sysza tutaj twj gos. Wysano mnie, ebym ostatni raz jeszcze to miejsce przeszuka. Czy jeste ciko ranny? - O ile si orientuj, dostaem kamieniem web do potnie - odpar Bilbo: - Ale miaem hem, zreszt czaszk mam tward. Bd co bd mdli mnie bardzo i nogi mi si gn jak somki. - Zanios ci do obozu w dolinie - powiedzia czowiek i bez wysiku wzi hobbita na rce. Szed prdko, pewnym krokiem. Wkrtce postawi Bilba przed namiotem. By tu ju Gandalf, z rk na temblaku. Nawet czarodziej nie unikn rany; w caej armii niewielu by naliczy takich, ktrzy wyszli z bitwy bez szwanku. Na widok Bilba czarodziej ucieszy si ogromnie. - Baggins! - zawoa. - To mi rado! A wicyjesz! Doprawdy, rad jestem z tego szczerze! Ju zaczynaem si obawia, czynawet twoje wyjtkowe szczcie nie zawiodo w tym przypadku. Okropna bitwa, o wos bylimy od klski. No, ale na inne wiadomoci przyjdzie czas pniej. Teraz chod - rzek powaniejc. Jeste oczekiwany. I Gandalf pocign hobbita do namiotu. - Przyprowadzam ci go, Thorinie - powiedzia wchodzc do wntrza. W namiocie bowiem spoczywa na ou Thorin, broczcy krwi z wielu ran, a jego pokuta zbroja i wyszczerbiony topr leay obok na ziemi. Gdy Bilbo podszed blisko, ranny otworzy oczy. - egnaj, zacny zodzieju - rzek. - Odchodz do wielkiego domu, by zasi wrd przodkw i oczekiwa, a wiat si odrodzi. Porzucam srebro i zoto idc do krainy, gdzie te skarby nie maj wartoci, chc tedy rozsta si z tob w przyjani i dlatego odwouj wszystko, co powiedziaem i uczyniem tam, u Gwnej Bramy. Bilbo przejty alem uklk na jedno kolano.- egnaj, Krlu spod Gry! -powiedzia. - Gorzki to koniec naszej wyprawy! Nie ma tak wielkiej gry zota, ktra by opacia t strat. Ale rad jestem, e dzieliem z wami niebezpieczestwa, to zaszczyt, na ktry aden Baggins nigdy nie zasuy. - Ty zasuye - rzek Thorin. - Wicej dobrego tkwi w tobie, ni sam si domylasz, synu miego Zachodu. Masz odwag i rozum poczone ze sob we waciwej mierze. wiat byby weselszy, gdyby wicej jego mieszkacw tak jak ty cenio dobre jado, zabaw i piew wyej ni gr zota. Ale jakikolwiek jest ten wiat - smutny czy wesoy - ja musz go ju opuci. egnaj! Bilbo odwrci si, odszed, siad samotniew kcie, otuliwszy si kocem i wierzcie mi albo nie wierzcie - paka tak, e oczy mu zapuchy, a gos ochryp. Bilbo mia poczciwe, czue serce. Dugi czas upyn,nim po tych zdarzeniach odzyska humor natyle, by znw zdoby si na jaki art. "Co za szczcie - powiedzia sobie w kocu - e ocknem si w por. Strasznie mi al Thorina, ale rad jestem, e przynajmniej poegnalimy si w przyjani. Gupiec z ciebie, Bilbo Baggins, narobie mas zamieszania z tym klejnotem. Wszystkie twoje zabiegi, eby ocali pokj izgod, na nic si zday, skoro i tak przy szo do bitwy, no, ale za to ju doprawdy nie mona ciebie wini". O wszystkich wypadkach, ktre si rozegray, gdy on lea zemdlony, dowiedzia si Bilbo dopiero pniej; wicejjednak smutku ni radoci przyniosa mu tahistoria i bardzo si czu znuony ca przygod. Cigno go ju teraz do domu, chcia co prdzej rusza w drog powrotn.Odwleko si to jednak troch, wic tymczasem opowiem wam o przebiegu bitwy. Ory od dawna podejrzeway, e gobliny zbroj si na wojn; ruch w grachnie uszed czujnoci tych ptakw. a narad. Niech Dain, syn ojciec. Do 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAPc.oc P)n c4Z LU?*Zgromadziy si wic licznie, prowadzone przez Wodza Orw z Gr Mglistych, a wreszcie, zwszywszy z daleka bitw, pospieszyy wraz z wichur lotem byskawicy. One to spdziy gobliny ze stokw Gry, strcajc je w przepaci lub spychajc wrzeszczce i oszoomione prosto pod miecze nieprzyjaci. Szybko w ten sposb wyzwoliy Samotn Gr, a wwczas elfy i ludzie z obu jej ramion mogli zbiec na odsiecz walczcym w dolinie.Nawet jednak po przybyciu orw mieli przeciw sobie przewag liczebn. W ostatniej godzinie bitwy zjawi si sam Beorn - nikt nie wiedzia, jakim sposobem ani skd. Przyby sam, w skrze niedwiedzia, lecz zdawao si, e urs wbojowym szale na olbrzyma. Gos jego rozbrzmiewa niczym werbel i huk dzia; olbrzymi niedwied usuwa ze swej drogi wilki i gobliny niby pirka. Natar na nie od tyu i jak grom przedar krg oblegajcych. Krasnoludy otaczay ciasno swoich wodzw, bronic si na niskim pagrku. Beorn dwign z ziemi przeszytego wczniami Thorina i znis goz pola walki. Wrci szybko i natar na gobliny ze zdwojon furi, tak e nikt nie mg mu sioprze, a aden or si go nie ima. Rozproszy gwardi, a samego Bolga powali i zmiady. Wwczas strach pad na gobliny i w rozpaczy rozbiegy si na wszystkie strony. Wraz z nadziej nowe siy wstpiy w serca ich przeciwnikw, ktrzy rzucili si w pocig za wrogiem, nie puszczajc prawie nikogo z yciem. Wiele goblinw zepchnito w nurty Bystrej Rzeki, a te, ktre zbiegy na poudnie lub na zachd, cigano na moczarach a do LenejRzeki. Tam wikszo potworw wygina, a niedobitki znalazy mier od ora elfww lenym krlestwie lub na bezdroach w gbi Mrocznej Puszczy. Pieni potem gosiy, e tego dnia polego trzy czwarte wszystkich wojownikw-goblinw z pnocy, a w grach na dugie lata zapanowa odtd pokj. Zwycistwo utrwalio si przed zapadniciem nocy, lecz pocig trwa jeszcze, gdy Bilbo znalaz si z powrotem w obozie, tote nie zosta tu nikt prawie prcz ciko rannych. - Gdzie s ory? - spyta Bilbo Gandalfa, gdy tego wieczora lea ju otulony w kilkaciepych kocw. - Niektre bior udzia w pocigu - rzek czarodziej - ale wikszo ju odleciaa do swoich gniazd na szczytach. Nie chciay tu zostawa, poegnay nas o wicie. Dain ukoronowa zotem ich wodza i zaprzysigz nimi sojusz na wieki. - Szkoda... To znaczy szkoda, e si z nimi nie widziaem - sennym gosem powiedzia Bilbo. - Moe spotkam jeszcze ory w drodze do domu. Myl, e teraz bd ju wkrtce mg ruszy? - Kiedy sam zechcesz - odpar Gandalf. Ale mino kilka dni, zanim Bilbo wyruszy w drog powrotn. Pochowano Thorina gboko pod Gr, a Bard pooy zmaremu Arcyklejnot na piersi. - Niech tu ley, pki ta Gra si nie zapadnie - rzek i niech tym, ktrzy tu osid, przynosi zawsze szczcie. Krl elfw zoy na grobie Orkrista, mieczprzez elfy ongi wykuty, a odebrany Thorinowi, gdy by winiem w lesie. Pie mwi, e Orkrist rozbyskiwa w ciemnociach, ilekro do Gry zblia si wrg, tak e nikt odtd twierdzy krasnoludw nie mg zaskoczy znienacka.Dain, syn Naina, obj wadz, obwoany Krlem pod Gr, a z czasem mnstwo krasnoludw skupio si wok tronu w starym podziemnym paacu. Z dwunastu towarzyszy Thorina zostao dziesiciu. Fili iKili polegli osaniajc swego krla tarcz i wasnym ciaem, by bowiem starszym bratem ich matki. Dziesiciu przystao wicdo Daina, ktry sprawiedliwie rozporzdzi skarbem. Nie byo oczywicie ju mowy o dzieleniu skarbu wedle pierwotnego planu, tak by kady dosta swoj cz: Balin i Dwalin, Dori, Nori i Ori, Oin i Gloin, Bifur, Bofur i Bombur - no i Bilbo. Ale czternast cz srebra i zota - surowego i kutego - otrzyma Bard. Dain bowiem rzek: - Dotrzymamy sowa, ktre da zmary krl, on za na zawsze bdzie mia w swojej pieczy klejnot Thraina. Czternasta cz skarbu stanowia bogactwo, jakim mg si poszczyci mao ktry spord ludzkich krlw. Bard wydzieli sporo zota dla wadcy Miasta nad Jeziorem i hojnie wynagrodzi swoj wit oraz przyjaci. Krlowi elfw ofiarowa szmaragdy - ulubione jego kamienie - ktre Dain zwrci jako dziedzictwo Giriona. Do hobbita rzek: - Ten skarb naley do ciebie tak samo jak do mnie, chocia stare umowy nie dadz sioczywicie utrzyma w mocy, skoro tak wielu jest uczestnikw walki i zwycistwa, ktrzy mogliby roci sobie prawa do nagrody. Mimo e gotw bye wyrzec si swojej czci, nie chciabym, eby sprawdziy si sowa Thorina, ktrych zreszt aowa: e niewiele si wzbogacisz na spce z nami. Pragn ci wynagrodzi hojniej ni innych. - To bardzo piknie z twojej strony - rzekBilbo - ale doprawdy odetchnem z ulg, kiedy si pozbyem myli o tym. Jakebym przewiz skarb do swego kraju nie naraajc si po drodze na walki i morderstwa? Nie mam te pojcia, co zrobibym z nim w domu. Lepiej z pewnoci, eby zosta w twoich rkach. W kocu zgodzi si przyj tylko dwie mae skrzynki, jedn ze zotem, drug ze srebrem, wace tak niewiele, e silny kucyk mg je udwign. - Nic wicej nie mgbym z sob zabra! - powiedzia. Nadesza wreszcie chwila poegnania z przyjacimi. - Bywaj zdrw, Balinie! - rzek hobbit. - Bywajcie zdrowi, Dwalinie, Dori, Nori, Ori, Oinie, Gloinie, Bifurze, Bofurze i Bomburze! Oby wam brody nigdy nie wyysiay! - A zwracajc si w stron Gry, doda: - egnaj, Thorinie! egnajcie, Fili i Kili! Niech pami o was nigdy nie zganie! Krasnoludy skoniy si nisko, stojc przedswymi wrotami, lecz sowa uwizy im w gardach. - Do widzenia! Szczliwej drogi, dokdkolwiek zechcesz wdrowa! - rzek wreszcie Balin. - Jeeli nas odwiedzisz w przyszoci, gdy paac znw bdzie pikny,wyprawimy wspania uczt na twoj cze. - A jeli ktry z was znajdzie si w moich stronach - odpar Bilbo - niech bez namysupuka do moich drzwi. Podwieczorek jest zwykle o czwartej, ale bd wam rad o kadej porze. I z tymi sowy Bilbo odszed spod Gry. Zastp elfw, aonie uszczuplony, ruszyw drog powrotn. Wielu jednak odchodzio z zadowoleniem, bo odtd lasy pnocne miay na dugi wiek sta si weselsze. Smok zgin, gobliny byy rozgromione, wic serca elfw cieszyy si nadziej radosnej wiosny, ktra nastanie po tej zimie. Gandalf i Bilbo jechali za krlem elfw, a obok nich szed Beorn, ktry znw przybrawszy ludzk posta mia si i piewa gono w marszu. Dotarli tak w poblie granicy Mrocznej Puszczy, na pnoc od miejsca, w ktrym wypywa z niej Lena Rzeka. Tu zatrzymali si, bo czarodziej i Bilbo nie chcieli wchodzi w las, chocia krl elfw zaprasza ich do siebie w gocin. Zamierzali skrajem Puszczy obej od pnocy, przez pustkowie lece midzy ni a Szarymi Grami. Droga to bya daleka i niewesoa, lecz teraz, gdy pokonano gobliny, wydawaasi bezpieczniejsza ni straszliwe cieki wgszczu drzew. Co wicej, t drog wybrarwnie Beorn. - Bywaj zdrw, krlu elfw! - rzek Gandalf. - Niech si weseli i zieleni las, pkiwiat jest jeszcze mody! yczymy radoci caemu twojemu ludowi! - Bywaj zdrw, Gandalfie! - odpar krl. - Oby zawsze zjawia si w por wszdzie, gdzie jeste najbardziej potrzebny, cho najmniej spodziewany. Im czciej pokaesz si w moim paacu, tym wiksz mi sprawisz przyjemno! - Prosz ci - jkajc si i stajc na jednejnodze rzek Bilbo - przyjmij ode mnie ten podarek! I poda krlowi naszyjnik ze srebra i pere, ktry Dain ofiarowa mu na poegnanie. - Jake zasuyem sobie na taki hojny dar, drogi hobbicie?! - zawoa krl. - Nnno... widzisz... wanie... - plta si Bilbobardzo zmieszany. - Chciaem chocia w tensposb odwdziczy si za... gocin. Wamywacz bd co bd take ma swj honor. Niemao wypiem twojego wina i zjadem twego chleba. - Przyjmuj od ciebie ten dar, o Bilbo Szczodry! - z powag rzek krl i mianuj ci przyjacielem elfw. Oby cie twj nigdysi nie skurczy (wtedy zreszt za atwo byoby ci kra!) Bd zdrw! Elfy skrciy w las, a Bilbo ruszy w dalek drog do domu. Wiele jeszcze przey trudw i przygd, nim wrci pod Pagrek. Dzikie kraje byy podwczas naprawd dzikie i mieszkao w nich mnstwo gronych stworze prcz goblinw. Ale Bilbo mia dobrego przewodnika i dobrego obroc, bo czarodziej szed z nim razem, a przez znaczn cz drogi rwnie Beorn, tote ani razu hobbit nie znalaz si w powanymniebezpieczestwie. Nim upyna poowa zimy, Gandalf i Bilbo przebyli ca drog dokoa Puszczy i stanli u progu domu Beorna. Tu odpoczywali czas jaki. Zimowe gody spdzili wic w cieple i wesoo. Ze wszystkich stron, z daleka nawet schodzili si ludzie zaproszeni przez Beorna na wita. W Grach Mglistych niewiele zostaogoblinw, a niedobitki byy wystraszone i kryy si w najgbszych jaskiniach Wargowie zniknli z lasw, tak e ludzie mogli ju podrowa bez obawy. Beorn pniej zosta wielkim wadc caej tej okolicy i rzdzi rozlegym krajem midzy grami a Puszcz. Podobno przez wiele pokole mczyni z jego rodu zachowali moc przemieniania si w niedwiedzie; trafiali si wprawdzie wrd nich ludzie srodzy i li, wikszo jednak miaa serca zacne jak sam Beorn, jakkolwiek aden nie dorwnywa mu wzrostem ani si. Za panowania tego rodu resztki goblinw przepdzono z Gr Mglistych i nowy pokj nasta na kresach Dzikiego Kraju. Wiosna ju bya, pikna, ciepa i soneczna, gdy wreszcie Gandalf i Bilbo poegnali Beorna, a chocia hobbit bardzo tskni do domu, opuszcza t gocin z alem, bo kwiaty w ogrodach Beorna kwitywczesn wiosn nie mniej uroczo ni pnym latem. Wspinajc si dug ciek w gr, wdrowcy doszli do tego miejsca pod przecz, skd ongi porway ich gobliny. Ale tym razem stanli tutaj rankiem, a ogldajc si za siebie widzieli biae socebyszczce nad szerok rwnin. Z drugiej strony wida byo Mroczn Puszcz, bkitn z oddali, a ciemnozielon mimo wiosny na bliszych skrajach. A jeszcze dalej, na widnokrgu majaczya Samotna Gra. Na jej szczycie nieg nie stopnia dotychczas i lni biel. - Tak oto nieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikn koca - rzek Bilbo i odwrci si plecami do kraju przygd. Krew Tukw znuya si, krew Bagginsw zkadym dniem wzbieraa silniej w jego yach. - Teraz marz ju tylko o moim wygodnym fotelu - powiedzia Bilbo. Rozdzia 19 Ostatni akt By pierwszy dzie maja, gdy we dwch znaleli si nad dolin Rivendell, w ktrej gbi sta Ostatni (czy raczej teraz Pierwszy) Przyjazny Dom. Znw by wieczr, kucyki pomczone - szczeglnie ten, ktry dwiga bagae - a jedcy spragnieni wypoczynku. Kiedy zjedali strom ciek w d, Bilbo usysza elfy piewajce wrd drzew, jak gdyby od poegnania z nimi nie przerway pieni. A kiedy dotarli na niej pooone polanki lene, rozrnili sowa bardzo podobne do sw piewanych przed niespena rokiem. Oto jak mniej wicej brzmiaa pie elfw: Smok zgin i przepad, Rozpady si koci, Skruszya si zbroja, Sczezy wspaniaoci. Cho miecz zardzewieje, W mrok run korony Dzielc z bogactwami Ich los zasuony Tu trawka zielona, Soczysta i mikka A w rzecznym poszumie Brzmi elfw piosenka: Tine - line - line Wracajcie w dolin! Ju gwiazdy janiejsze Ni byski kamieni, A ksiyc srebrzyciej Ni srebro si mieni. Ju ogie lni zociej, ar biorc od sonka, Ni zoto w podziemiach Wic po c si bka? Tine - line - line Wracajcie w dolin! O, dokd to, dokd Idziecie z oddali? Tu strumie ju pluszcze I gwiazda si pali. Skd smutni wracacie Z ciarem w te strony? Tu elfy witaj Wdrowcw znuonych. Tine - line - line Wracajcie w dolin! Muzyczka wam gra Tine - line - la La - la! Potem elfy zamieszkae w dolinie wyszy spord drzew, powitay czarodzieja i hobbita i przeprowadziy ich przez rzek do domu Elronda. Tu przyjto goci serdecznie i wiele par uszu z ciekawoci suchao tego wieczora opowieci o ich przygodach. Mwi przewanie Gandalf, poniewa Bilbo by bardzo picy i wola milcze. Prawie ca histori zna dobrze, bo sam przecie bra w niej udzia, i wikszoci szczegw Gandalf od niego sidowiedzia podczas wsplnej wdrwki lub rozmw w domu Beorna; od czasu do czasujednak, gdy czarodziej opowiada o wypadkach jeszcze mu nie znanych, hobbit otwiera jedno oko i sucha uwanie. W ten sposb z kilku sw, ktre czarodziej rzuci Elrondowi, Bilbo dowiedzia si, gdzie bywa Gandalf. Okazao si, e uczestniczy w wielkiej naradzie dobrych czarodziejw, mdrcw i mistrzw biaej magii i e wreszcie udao im si wypdzi Czarnoksinika z jego mrocznej fortecy w poudniowej czci Puszczy. - Wkrtce wic - mwi Gandalf - w lasach oczyci si powietrze. Pnoc na dugie wieki uwolniona zostaa od tej zmory. Ale chciabym, ebymy j mogli wygna z caego wiata. - Dobrze by to byo - rzek Elrond - obawiam si jednak, e nie stanie si to jeszcze ani w naszej erze, ani w cigu kilku nastpnych. Kiedy Gandalf skoczy histori przygd druyny Thorina, zaczy si inne opowieci, a po nich jeszcze inne, z bardzodawnych dziejw i z najnowszych, a rwnie takie, ktre nie maj wieku, a wreszcie hobbitowi gowa opada na piersi i usn wygodnie w kciku. Obudzi si w biao zasanym ku, gdy ksiyc zaglda przez otwarte okno. W dolinie nad brzegiem strumienia elfy pieway gono i czysto: piewajmy wesoo - perlista lni rosa, Wiatr szumi w gaziach, wiatr hula po wrzosach I gwiazdy ju byszcz, i ksiyc rozkwita,Jasnymi oknami noc srebrna nas wita. Zataczmy wesoo, otoczmy go chmurk, Szust stopy po trawie leciutkie jak pirko. Ju rzeka si srebrzy, cie pochy umyka -O maju grajcy jak sodka muzyka! piewajmy cichutko, niech sen go jak wrka Omota, utuli na mikkich poduszkach! Ju pi nasz wdrowiec! Umykaj, druyno, A ty go ukoysz, szumica olszyno! O ucisz si, sosno, do brzasku poranka I ksiyc niech zgasi pomyczek kaganka! Cichutko, tarnino, cichutko, dbino, A nocne si mroki w mgle witu rozpyn! - Hej, tam, weseli ludkowie! - zawoa Bilbowychylajc si z okna. - Ktra godzina na ksiycu? Wasza koysanka zbudziaby nawet pijanego goblina. Mimo to piknie wam za ni dzikuj. - A twoje chrapanie obudzioby nawet skamieniaego smoka - odpowiedziay elfy ze miechem. - wit si zblia, a ty pisz od zmierzchu. Do jutra moe wyleczysz si ze zmczenia. - Odrobina snu w domu Elronda to potne lekarstwo - odpar Bilbo - ale ja chc zayjak najwiksz porcj tego leku. Po raz wtry zatem dobranoc, moi pikni przyjaciele! To rzekszy hobbit wrci do ka i spa niemal do poudnia. Zmczenie prdko z niego opado, wiele teuy zabawy, piewu i taca w towarzystwie elfw z doliny, weselc si z nimi do pna w noc i od witu. Ale nawet tak mie miejsce nie mogo na dugo zatrzyma hobbita, ktry wci myla o swojej wasnej norce. Tote po tygodniu poegna gospodarza, ofiarowa mu tyle podarkw, ile Elrond zgodzi si przyj, i ruszy wraz z Gandalfem w dalsz drog. Ledwie opucili dolin, gdy niebo przed nimi na zachodzie spochmurniao, a wiatr z deszczem wybieg na ich spotkanie. - Oto maj grajcy jak sodka muzyka! - rzek Bilbo, kiedy wiatr wia mu prosto w oczy. - Ale zostawilimy legendy za sob i wracamy do domu. To pewnie przedsmak tego, co nas tam czeka. - Daleka jeszcze droga przed nami - odparGandalf. - Ale ju ostatnia - powiedzia Bilbo. Przyjechali nad rzek, ktra stanowia linigraniczn oddzielajc pobrzea Dzikiego Kraju, i odnaleli bro pod wysok skarp, ktr zapewne pamitacie. Woda wezbraa od topniejcych niegw jak zwykle u progulata, a dodatkowo jeszcze od caodziennegodeszczu; przeprawili si mimo trudnoci i bez zwoki ruszyli dalej, bo wieczr ju zapada, a zaczyna si ostatni etap podry. Odbyli go bardzo podobnie jak w pierwsz 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AA@ c \c>stron, z t tylko rnic, e kompania si zmniejszya i brakowao poprzedniego gwaru; przy tym nie spotkali ju teraz trollw. Kady zakrt drogi przypomina hobbitowi zdarzenia i rozmowy sprzed roku- ktre zreszt wydaway mu si tak odlege, jakby nie jeden rok, lecz dziesi lat od nich upyno - tote atwo pozna miejsce, gdzie kucyk wpad do rzeki i gdziezboczyli ze szlaku, wskutek czego narazili si na przykre spotkanie z Tomem, Bertem iBillem. Opodal drogi odszukali zoto trollw, nienaruszone w kryjwce, w ktrej je zakopali. - Mam do bogactw, starczy mi do koca ycia - powiedzia Bilbo, gdy wydobyli zoto. - We je sobie, Gandalfie. Ty na pewno potrafisz je zuy najlepiej . - Pewnie! - rzek czarodziej. - Ale naley cisi sprawiedliwie poowa. Moe okaza si itobie bardziej potrzebne, ni ci si wydaje. Woyli wic zoto do workw i objuczyli nimi kuce, wcale nie zachwycone tym przybytkiem. Posuwali si odtd wolniej, bo przewanie szli pieszo obok wierzchowcw.Lecz kraj otwiera si przed nimi zielony; trawa rosa bujnie i hobbit z radoci maszerowa po niej. Ociera twarz czerwon jedwabn chustk - poyczy j od Elronda, bo ani jedna z jego wasnych chustek nie ocalaa czerwiec bowiem przynis lato, a dni nastay znw gorce isoneczne. Wszystko si kiedy koczy, nawet ta historia, nadszed wic dzie, gdy wdrowcy ujrzeli kraj, w ktrym Bilbo urodzi si i wychowa, w ktrym zna kady zaktek i kade drzewo rwnie dobrze jak wasne palce u rk i ng. Z maego wzniesienia dostrzeg w oddali wasny rodzinny Pagrek, a wtedy przystan i niespodzianie powiedzia: Wiod, wiod drogi w wiat, Wrd lesistych gr zieleni, W mrocznych grotach znaczc lad, Wrd zbkanych mknc strumieni. Poprzez zimny biay nieg, ki kwietne i majowe, Omijajc skalny brzeg I pagry ksiycowe. Wiod, wiod drogi w wiat, Pod gwiazdami mkn na niebie - Cho wdrowa kady rad, W kocu wraca w dom, do siebie. Oczy, ktre ognia dziw Oglday - i pieczary, Patrz czule w ziele niw I kochany domek stary. Gandalf popatrza na niego. - Mj kochany Bilbo! - rzek. - Co si z tobstao? Nie poznaj dawnego hobbita. Przeszli przez most, minli myn nad rzekiw kocu stanli u drzwi Bilba. - A to co znowu? Co si tu dzieje? - wykrzykn Bilbo. Ruch panowa niezwyky. Bardzo liczne - i zgoa niedoborowe - towarzystwo cisno si pod okrgymi drzwiami, wci kto wchodzi lub wychodzi, nie wycierajc nawet ng na somiance, jak zauway Bilbo z przykroci. Zdziwi si hobbit, ale tamci zdziwili si jeszcze bardziej na jego widok. Zjawi si w momencie, gdy odbywaa si wyprzeda z licytacji! Ogromne czarne i czerwone ogoszenie wisiao na bramie, oznajmiajc,e dnia dwudziestego drugiego czerwca firma Grubb, Grubb i Burrowes sprzeda wicej dajcemu ruchomoci nieboszczyka Bilba Bagginsa mieszkajcego za ycia w Bag End, Pod Pagrkiem, w Hobbitonie. Wyprzeda rozpocza si punktualnie o dziesitej. Teraz bya niemal pora obiadowa, tote wikszo rzeczy ju sprzedano za ceny wahajce si od zera dotrzech groszy (rzecz niezwyka na licytacjach). Kuzyni Bilba, Bagginsowie z Sackville, wanie mierzyli pokoje, eby siprzekona, czy zmieszcz tu wygodnie wasne meble. Sowem, Bilba uznano za nieboszczyka, a nie kady z obecnych, ktrzy zapewniali go, e ciesz si z pomyki, cieszy si szczerze. Powrt pana Bagginsa wywoa niemao zamieszania Pod Pagrkiem, Na Pagrku oraz Za Wod. Ceregiele prawne trway kilka lat. Wiele wody upyno w rzece, nimpana Bagginsa naprawd i formalnie uznano z powrotem za yjcego. Osoby, ktre zrobiy wyjtkowo dobry interes na licytacji, nie chciay si zadowoli byle dowodem. W kocu, eby przyspieszy spraw, Bilbo musia odkupi wikszo swoich wasnych mebli. Mnstwo srebrnychyek znikno w sposb tajemniczy i nigdycakowicie nie wyjaniony. Jeli o mnie chodzi, podejrzewam Bagginsw z Sackville;ci do koca ycia nie uznali Bilba Bagginsa, ktry powrci, za prawdziwego Bilba Bagginsa i nie utrzymywali z nim stosunkw.Wielk mieli doprawdy ochot mieszka w jego licznej norce. Ale Bilbo mia wkrtce przekona si, e straci co wicej ni srebrne yki, a mianowicie - dobr reputacj. Co prawda zawsze odtd cieszy si przyjani elfw,szacunkiem krasnoludw, czarodziejw i wszystkich tym podobnych osb, ktre odwiedzay jego rodzinn okolic; ale nie uchodzi ju za szanujcego si hobbita. Wszyscy ssiedzi uwaali go za troch "pomylonego" - z wyjtkiem siostrzenic i siostrzecw ze strony Tukw; lecz starsi nie pochwalali przyjani tej modziey z Bilbem. Z przykroci musz wam powiedzie, e Bilbo nic sobie z tego nie robi. y bardzo zadowolony, a szum imbryka na piecu wydawa mu si muzyk jeszcze pikniejsz ni za spokojnych dni przed odwiedzinami niespodziewanych goci. Mieczpowiesi nad kominkiem, zbroj ustawi w sieni, a potem nawet odda do muzeum. Zoto i srebro wyda przewanie na prezenty, niekiedy praktyczne, a niekiedy fantastyczne - temu moe naley w pewnymstopniu przypisa mio siostrzecw i siostrzenic. Czarodziejski piercie zachowa w cisej tajemnicy, bo posugiwa si nim przede wszystkim wtedy, gdy zjawiali si niepodani gocie. Zacz pisywa wiersze i czsto odwiedzaelfy, a chocia ten i w kiwa gow i stukajc si palcem w czoo, wzdycha: "Biedny stary Baggins", chocia mao kto wierzy w jego opowieci - Bilbo czu si szczliwy a do koca swych dni, a przey ich jeszcze bardzo wiele. Pewnego jesiennego wieczora w kilka lat pniej, gdy Bilbo siedzia w swoim gabinecie zajty pisaniem pamitnikw - ktre zamierza opatrzy tytuem: "Tam i zpowrotem, wakacje pewnego hobbita" - u drzwi rozleg si dzwonek. Przyszed Gandalf w towarzystwie krasnoluda, a mianowicie Balina. - Prosz, prosz! - rzek Bilbo i po chwili wszyscy trzej siedzieli w fotelach przy kominku. Balia zauway, e kamizelka panaBagginsa jest lepiej ni przed paru laty wypeniona i ma szczerozote guziki, a Bilbo nawzajem stwierdzi, e broda Balina urosa o par cali, pas za, wysadzany drogimi kamieniami, byszczy wspaniale. Rozgadali si oczywicie o dawnych czasachwsplnie przeytych, a Bilbo zapyta, co sycha w krajach pod Gr. Okazao si, e wszystko tam toczy si pomylnie. Bard odbudowa miasto w dolinie i mnstwo ludziznad Jeziora, z zachodu i poudnia skupio si przy nim, dolina za, znw uprawna, rozkwita dostatkiem; spustoszon okolic teraz wypeniay wiosn kwiaty i wiergot ptasi, a jesieni - owoce i gwar zabaw. Miasto na Jeziorze rwnie wskrzeszono z popiow, bogatsze ni przedtem, bo wiele skarbw pyno w gr i w d Bystr Rzek. Midzy elfami, krasnoludami i ludmiw caej tej okolicy panowaa zgoda. Dawnego wadc Miasta na Jeziorze spotka aosny koniec. Bard da mu duo zota na wspomoenie mieszkacw miasta,lecz ludzie tego pokroju szczeglnie atwo zaraaj si smocz chorob, tote wadcazagarn lwi cz zota, uciek z nim i zgin mierci godow na Pustkowiu, opuszczony przez swych zausznikw. - Nowy wadca jest mdrzejszy - rzek Balia - i bardzo popularny, bo, rzecz jasna,ludzie jemu przypisuj zasug swojej obecnej pomylnoci. piewaj nawet pieni,ktre gosz, e za jego panowania rzeki pyn zotem. - A wic stare przepowiednie w pewnym sensie jednak si sprawdziy powiedzia - Bilbo. - Oczywicie! - rzek Gandalf. - Dlaczeg by si nie miay sprawdzi? Chyba nie przestae wierzy w proroctwa tylko dlatego, e sam przyoye rki do ich urzeczywistnienia? Nie mylisz przecie, ewszystkie swoje przygody i cudowne ocalenie zawdziczasz wycznie szczciu,ktre ci sprzyjao tylko przez wzgld na twoj osob! Bardzo przyzwoity hobbit z ciebie, panie Baggins, i ogromnie ci lubi, ale mimo wszystko jeste tylko skromn, ma osbk na bardzo wielkim wiecie. - Cae szczcie! - rozemia si Bilbo podajc mu puszk z tytoniem. KONIEC ---------------Konwersja: rpg6@go2.pl Tekst pochodzi ze strony: www.hobbit.hg.pl y w dalek drog do domu. Wiele jeszcze przey trudw i przygd, nim wrci pod Pagrek. Dzikie kraje byy podwczas naprawd dzikie i mieszkao w nich mnstwo gronych stworze prcz goblinw. Ale Bilbo mia dobrego przewodnika i dobrego obroc, bo czarodziej szed z nim razem, a przez znaczn cz drogi rwnie Beorn, tote ani razu hobbit nie znalaz si w powanymniebezpieczestwie. Nim upyna poowa zimy, Gandalf i Bilbo przebyli ca drog dokoa Puszczy i stanli u progu domu Beorna. Tu odpoczywali czas jaki. Zimowe gody spdzili wic w cieple i wesoo. Ze wszystkich stron, z daleka nawet schodzili si ludzie zaproszeni przez Beorna na wita. W Grach Mglistych niewiele zostaogoblinw, a niedobitki byy wystraszone i kryy si w najgbszych jaskiniach Wargowie zniknli z lasw, tak e ludzie mogli ju podrowa bez obawy. Beorn pniej zosta wielkim wadc caej tej okolicy i rzdzi rozlegym krajem midzy grami a Puszcz. Podobno przez wiele pokole mczyni z jego rodu zachowali moc przemieniania si w niedwiedzie; trafiali si wprawdzie wrd nich ludzie srodzy i li, wikszo jednak miaa serca zacne jak sam Beorn, jakkolwiek aden nie dorwnywa mu wzrostem ani si. Za panowania tego rodu resztki goblinw przepdzono z Gr Mglistych i nowy pokj nasta na kresach Dzikiego Kraju. Wiosna ju bya, pikna, ciepa i soneczna, gdy wreszcie Gandalf i Bilbo poegnali Beorna, a chocia hobbit bardzo tskni do domu, opuszcza t gocin z alem, bo kwiaty w ogrodach Beorna kwitywczesn wiosn nie mniej uroczo ni pnym latem. Wspinajc si dug ciek w gr, wdrowcy doszli do tego miejsca pod przecz, skd ongi porway ich gobliny. Ale tym razem stanli tutaj rankiem, a ogldajc si za siebie widzieli biae socebyszczce nad szerok rwnin. Z drugiej strony wida byo Mroczn Puszcz, bkitn z oddali, a ciemnozielon mimo wiosny na bliszych skrajach. A jeszcze dalej, na widnokrgu majaczya Samotna Gra. Na jej szczycie nieg nie stopnia dotychczas i lni biel. - Tak oto nieg spada po ogniu, a nawet smoki nie unikn koca - rzek Bilbo i odwrci si plecami do kraju przygd. Krew Tukw znuya si, krew Bagginsw zkadym dniem wzbieraa silniej w jego yach. - Teraz marz ju tylko o moim wygodnym fotelu - powiedzia Bilbo. Rozdzia 19 Ostatni akt By pierwszy dzie maja, gdy we dwch znaleli si nad dolin Rivendell, w ktrej gbi sta Ostatni (czy raczej teraz Pierwszy) Przyjazny Dom. Znw by wieczr, kucyki pomczone - szczeglnie ten, ktry dwiga bagae - a jedcy spragnieni wypoczynku. Kiedy zjedali strom ciek w d, Bilbo usysza elfy piewajce wrd drzew, jak gdyby od poegnania z nimi nie przerway pieni. A kiedy dotarli na niej pooone polanki lene, rozrnili sowa bardzo podobne do sw piewanych przed niespena rokiem. Oto jak mniej wicej brzmiaa pie elfw: Smok zgin i przepad, Rozpady si koci, Skruszya si zbroja, Sczezy wspaniaoci. Cho miecz zardzewieje, W mrok run korony Dzielc z bogactwami Ich los zasuony Tu trawka zielona, Soczysta i mikka A w rzecznym poszumie Brzmi elfw piosenka: Tine - line - line Wracajcie w dolin! Ju gwiazdy janiejsze Ni byski kamieni, A ksiyc srebrzyciej Ni srebro si mieni. Ju ogie lni zociej, ar biorc od sonka, Ni zoto w podziemiach Wic po c si bka? Tine - line - line Wracajcie w dolin! O, dokd to, dokd Idziecie z oddali? Tu strumie ju pluszcze I gwiazda si pali. Skd smutni wracacie Z ciarem w te strony? Tu elfy witaj Wdrowcw znuonych. Tine - line - line Wracajcie w dolin! Muzyczka wam gra Tine - line - la La - la! Potem elfy zamieszkae w dolinie wyszy spord drzew, powitay czarodzieja i hobbita i przeprowadziy ich przez rzek do domu Elronda. Tu przyjto goci serdecznie i wiele par uszu z ciekawoci suchao tego wieczora opowieci o ich przygodach. Mwi przewanie Gandalf, poniewa Bilbo by bardzo picy i wola milcze. Prawie ca histori zna dobrze, bo sam przecie bra w niej udzia, i wikszoci szczegw Gandalf od niego sidowiedzia podczas wsplnej wdrwki lub rozmw w domu Beorna; od czasu do czasujednak, gdy czarodziej opowiada o wypadkach jeszcze mu nie znanych, hobbit otwiera jedno oko i sucha uwanie. W ten sposb z kilku sw, ktre czarodziej rzuci Elrondowi, Bilbo dowiedzia si, gdzie bywa Gandalf. Okazao si, e uczestniczy w wielkiej naradzie dobrych czarodziejw, mdrcw i mistrzw biaej magii i e wreszcie udao im si wypdzi Czarnoksinika z jego mrocznej fortecy w poudniowej czci Puszczy. - Wkrtce wic - mwi Gandalf - w lasach oczyci si powietrze. Pnoc na dugie wieki uwolniona zostaa od tej zmory. Ale chciabym, ebymy j mogli wygna z caego wiata. - Dobrze by to byo - rzek Elrond - obawiam si jednak, e nie stanie si to jeszcze ani w naszej erze, ani w cigu kilku nastpnych. Kiedy Gandalf skoczy histori przygd druyny Thorina, zaczy si inne opowieci, a po nich jeszcze inne, z bardzodawnych dziejw i z najnowszych, a rwnie takie, ktre nie maj wieku, a wreszcie hobbitowi gowa opada na piersi i usn wygodnie w kciku. Obudzi si w biao zasanym ku, gdy ksiyc zaglda przez otwarte okno. W dolinie nad brzegiem strumienia elfy pieway gono i czysto: piewajmy wesoo - perlista lni rosa, Wiatr szumi w gaziach, wiatr hula po wrzosach I gwiazdy ju byszcz, i ksiyc rozkwita,Jasnymi oknami noc srebrna nas wita. Zataczmy wesoo, otoczmy go chmurk, Szust stopy po trawie leciutkie jak pirko. Ju rzeka si srebrzy, cie pochy umyka -O maju grajcy jak sodka muzyka! piewajmy cichutko, niech sen go jak wrka Omota, utuli na mikkich poduszkach! Ju pi nasz wdrowiec! Umykaj, druyno, A ty go ukoysz, szumica olszyno! O ucisz si, sosno, do brzasku poranka I ksiyc niech zgasi pomyczek kaganka! Cichutko, tarnino, cichutko, dbino, A nocne si mroki w mgle witu rozpyn! - Hej, tam, weseli ludkowie! - zawoa Bilbowychylajc si z okna. - Ktra godzina na ksiycu? Wasza koysanka zbudziaby nawet pijanego goblina. Mimo to piknie wam za ni dzikuj. - A twoje chrapanie obudzioby nawet skamieniaego smoka - odpowiedziay elfy ze miechem. - wit si zblia, a ty pisz od zmierzchu. Do jutra moe wyleczysz si ze zmczenia. - Odrobina snu w domu Elronda to potne lekarstwo - odpar Bilbo - ale ja chc zayjak najwiksz porcj tego leku. Po raz wtry zatem dobranoc, moi pikni przyjaciele! To rzekszy hobbit wrci do ka i spa niemal do poudnia. Zmczenie prdko z niego opado, wiele teuy zabawy, piewu i taca w towarzystwie elfw z doliny, weselc si z nimi do pna w noc i od witu. Ale nawet tak mie miejsce nie mogo na dugo zatrzyma hobbita, ktry wci myla o swojej wasnej norce. Tote po tygodniu poegna gospodarza, ofiarowa mu tyle podarkw, ile Elrond zgodzi si przyj, i ruszy wraz z Gandalfem w dalsz drog. Ledwie opucili dolin, gdy niebo przed nimi na zachodzie spochmurniao, a wiatr z deszczem wybieg na ich spotkanie. - Oto maj grajcy jak sodka muzyka! - rzek Bilbo, kiedy wiatr wia mu prosto w oczy. - Ale zostawilimy legendy za sob i wracamy do domu. To pewnie przedsmak tego, co nas tam czeka. - Daleka jeszcze droga przed nami - odparGandalf. - Ale ju ostatnia - powiedzia Bilbo. Przyjechali nad rzek, ktra stanowia linigraniczn oddzielajc pobrzea Dzikiego Kraju, i odnaleli bro pod wysok skarp, ktr zapewne pamitacie. Woda wezbraa od topniejcych niegw jak zwykle u progulata, a dodatkowo jeszcze od caodziennegodeszczu; przeprawili si mimo trudnoci i bez zwoki ruszyli dalej, bo wieczr ju zapada, a zaczyna si ostatni etap podry. Odbyli go bardzo podobnie jak w pierwsz 48jx}jӺA48j4jA4 }x} j@jj{AAN@